ไขมันในเลือดสูง คืออะไร ตัวเลขเท่าไรถึงเรียกว่าสูง

คำว่า "ไขมันในเลือด" ในใบผลตรวจไม่ได้หมายถึงตัวเลขตัวเดียว แต่เป็นชุดของค่า 4 ตัวที่ตรวจพร้อมกัน เรียกรวมว่า Lipid Profile

หลายคนดูแค่บรรทัดแรกแล้วสรุปว่าสูงหรือไม่สูง ซึ่งทำให้พลาดข้อมูลสำคัญไป บทความนี้ไล่ให้ดูทีละตัวว่าแต่ละค่าคืออะไรและช่วงไหนคือช่วงที่ต้องคุยกับแพทย์

4 ตัวเลขในใบผลตรวจไขมัน

1. คอเลสเตอรอลรวม (Total Cholesterol)

คือผลรวมของไขมันหลายชนิดในเลือด ค่าที่ใช้กันทั่วไป

• •น้อยกว่า 200 มก./ดล. — อยู่ในเกณฑ์ที่ต้องการ
• •200–239 มก./ดล. — ก้ำกึ่ง
• •ตั้งแต่ 240 มก./ดล. ขึ้นไป — สูง

2. แอลดีแอล (LDL)

มักถูกเรียกว่า "ไขมันชนิดไม่ดี" เพราะเป็นตัวที่เกี่ยวข้องกับการสะสมที่ผนังหลอดเลือด

• •น้อยกว่า 100 มก./ดล. — เหมาะสม
• •100–129 — ใกล้เคียงเหมาะสม
• •130–159 — ก้ำกึ่งสูง
• •160–189 — สูง
• •ตั้งแต่ 190 ขึ้นไป — สูงมาก

เป้าหมายของ LDL ไม่เท่ากันทุกคน คนที่มีความเสี่ยงหัวใจและหลอดเลือดสูงกว่า แพทย์มักตั้งเป้าให้ต่ำกว่าคนทั่วไป

3. เอชดีแอล (HDL)

มักถูกเรียกว่า "ไขมันชนิดดี" ค่านี้ยิ่งสูงยิ่งดี ซึ่งตรงข้ามกับตัวอื่น

• •ผู้ชายต่ำกว่า 40 มก./ดล. หรือผู้หญิงต่ำกว่า 50 มก./ดล. — ถือว่าต่ำ
• •ตั้งแต่ 60 มก./ดล. ขึ้นไป — ถือเป็นปัจจัยที่ดี

4. ไตรกลีเซอไรด์ (Triglyceride)

เป็นไขมันที่ขึ้นลงตามอาหารและแอลกอฮอล์ได้ไวที่สุด

• •น้อยกว่า 150 มก./ดล. — ปกติ
• •150–199 — ก้ำกึ่งสูง
• •200–499 — สูง
• •ตั้งแต่ 500 ขึ้นไป — สูงมาก

ทำไมต้องอดอาหารก่อนเจาะเลือด

ไตรกลีเซอไรด์ขึ้นเร็วมากหลังกินอาหาร โดยเฉพาะมื้อที่มีไขมันสูง การตรวจจึงมักให้งดอาหาร 9–12 ชั่วโมง ดื่มน้ำเปล่าได้

ถ้าคุณเผลอกินก่อนตรวจ ให้บอกเจ้าหน้าที่ตรงไปตรงมา เพราะค่าที่ได้จะแปลผลคนละแบบ ดีกว่าปล่อยให้แพทย์อ่านค่าที่คลาดเคลื่อน

อะไรทำให้ค่าเหล่านี้ขยับ

ปัจจัยที่ควบคุมไม่ได้

• •อายุที่มากขึ้น
• •เพศและช่วงวัยหมดประจำเดือน
• •พันธุกรรม บางครอบครัวมีภาวะไขมันสูงทางพันธุกรรมตั้งแต่อายุน้อย

ปัจจัยที่พอควบคุมได้

• •ปริมาณไขมันอิ่มตัวและไขมันทรานส์ในอาหาร
• •น้ำหนักตัวและรอบเอว
• •การเคลื่อนไหวร่างกายในแต่ละวัน
• •การสูบบุหรี่และการดื่มแอลกอฮอล์
• •โรคประจำตัวบางอย่างและยาบางชนิด

ทำอะไรได้บ้างในชีวิตประจำวัน

แนวทางที่องค์กรสุขภาพทั่วโลกแนะนำตรงกันคือ

1. 1ลดไขมันอิ่มตัว เช่น หนังสัตว์ เนื้อติดมัน กะทิข้น ของทอดน้ำมันซ้ำ
2. 2เลี่ยงไขมันทรานส์ ซึ่งมักอยู่ในเบเกอรีและอาหารทอดบางชนิด
3. 3เพิ่มใยอาหารละลายน้ำจากผัก ผลไม้ ธัญพืชไม่ขัดสี และถั่ว
4. 4ขยับร่างกายให้ได้อย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์
5. 5ถ้าน้ำหนักเกิน การลดลง 5–10% ของน้ำหนักตัวมักทำให้ค่าดีขึ้นอย่างมีความหมาย
6. 6เลิกบุหรี่ และจำกัดแอลกอฮอล์

เมื่อไรที่ต้องคุยกับแพทย์

• •ค่าอยู่ในช่วงสูงหรือสูงมาก
• •มีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง หรือเคยมีปัญหาหัวใจและหลอดเลือด
• •มีประวัติคนในครอบครัวเป็นโรคหัวใจตั้งแต่อายุน้อย
• •กำลังใช้ยาลดไขมันอยู่แล้วแต่ค่ายังไม่ถึงเป้า

การตัดสินใจว่าต้องใช้ยาหรือไม่ ขึ้นกับความเสี่ยงโดยรวมของแต่ละคน ไม่ได้ดูจากตัวเลขไขมันอย่างเดียว

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไปเพื่อประกอบความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยและไม่ใช่คำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ค่าอ้างอิงของห้องปฏิบัติการแต่ละแห่งอาจต่างกันเล็กน้อย ให้ยึดค่าอ้างอิงที่พิมพ์อยู่ในใบผลตรวจของคุณเป็นหลัก

และให้แพทย์เป็นผู้แปลผลร่วมกับประวัติสุขภาพของคุณเสมอ

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีโรคประจำตัวหรือใช้ยาอยู่ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารทุกชนิด