อ่านผลตรวจสุขภาพประจำปีด้วยตัวเอง เริ่มดูตรงไหนก่อน

ผลตรวจสุขภาพประจำปีมักมาเป็นกระดาษหลายแผ่นที่เต็มไปด้วยตัวย่อ คนส่วนใหญ่จึงดูแค่ว่ามีตัวแดงหรือดอกจันตรงไหนไหม แล้วเก็บใส่ลิ้นชัก

บทความนี้จัดลำดับให้ว่าควรดูอะไรก่อนหลัง เพื่อให้คุณคุยกับแพทย์ได้ตรงประเด็นขึ้น

กติกา 3 ข้อก่อนเริ่มอ่าน

1. 1ยึดค่าอ้างอิงในใบของคุณเอง ไม่ใช่ค่าที่หาจากอินเทอร์เน็ต เพราะแต่ละห้องแล็บใช้เครื่องและวิธีต่างกัน
2. 2ดูแนวโน้ม ไม่ใช่จุดเดียว เก็บผลย้อนหลังไว้เทียบ ค่าที่ค่อย ๆ ขยับทุกปีมีความหมายมากกว่าค่าที่เกินนิดเดียวปีเดียว
3. 3ค่าที่เกินเล็กน้อยไม่เท่ากับเป็นโรค และค่าที่อยู่ในเกณฑ์ก็ไม่ได้แปลว่าไม่มีอะไรเลย

ลำดับที่ควรดู

1. สัญญาณชีพและสัดส่วนร่างกาย

ดูก่อนเลยเพราะไม่ต้องรอผลแล็บ

• •ความดันโลหิต
• •น้ำหนัก ส่วนสูง และค่าดัชนีมวลกาย
• •รอบเอว ซึ่งเป็นตัวชี้วัดที่มีความหมายมากสำหรับคนเอเชีย

2. กลุ่มน้ำตาล

• •FBS น้ำตาลขณะอดอาหาร
• •HbA1c ค่าเฉลี่ยประมาณ 3 เดือน ถ้ามีตรวจ

3. กลุ่มไขมัน

• •คอเลสเตอรอลรวม
• •LDL
• •HDL
• •ไตรกลีเซอไรด์

4. กลุ่มไต

• •ครีอะตินิน และที่สำคัญกว่าคือ eGFR
• •ผลตรวจปัสสาวะ โดยเฉพาะโปรตีนในปัสสาวะ

5. กลุ่มตับ

• •SGOT (AST) และ SGPT (ALT)
• •ถ้ามีค่าอัลบูมินและบิลิรูบินให้ดูประกอบ

6. ความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด (CBC)

ดูฮีโมโกลบินเป็นหลัก เพราะภาวะโลหิตจางพบได้บ่อยและอาจเป็นสัญญาณของเรื่องอื่น

7. รายการเฉพาะตามวัยและเพศ

เช่น การตรวจคัดกรองมะเร็งตามคำแนะนำ การตรวจการมองเห็นและการได้ยิน และการตรวจความหนาแน่นกระดูกในบางกลุ่ม

เตรียมตัวก่อนไปตรวจอย่างไรให้ผลแม่น

• •งดอาหารตามที่สถานพยาบาลกำหนด โดยทั่วไป 8–12 ชั่วโมง ดื่มน้ำเปล่าได้
• •เลี่ยงการออกกำลังกายหนักในวันก่อนตรวจ เพราะมีผลกับค่าตับและค่ากล้ามเนื้อ
• •นอนให้พอ เพราะการอดนอนมีผลกับความดันและน้ำตาล
• •จดรายการยา สมุนไพร และผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่ใช้อยู่ไปด้วยให้ครบ
• •ถ้ามีผลตรวจปีก่อน ให้นำไปด้วยเสมอ

คำถาม 5 ข้อที่ควรถามแพทย์

1. 1ค่าไหนที่ควรจับตาเป็นพิเศษในปีนี้
2. 2ค่านั้นเปลี่ยนจากปีที่แล้วมากน้อยแค่ไหน
3. 3ต้องตรวจซ้ำเมื่อไร
4. 4มีอะไรที่ควรปรับในชีวิตประจำวันบ้าง และควรเห็นผลภายในกี่เดือน
5. 5ยาหรือผลิตภัณฑ์ที่ใช้อยู่ มีตัวไหนที่ควรทบทวนไหม

สิ่งที่ไม่ควรทำ

• •อย่าหาข้อมูลค่าที่ผิดปกติแล้ววินิจฉัยตัวเอง
• •อย่าซื้อยาหรือผลิตภัณฑ์มาจัดการค่าที่ผิดปกติเอง
• •อย่าทิ้งใบผลตรวจ เพราะปีหน้าจะไม่มีอะไรให้เทียบ

การเก็บผลตรวจย้อนหลังไว้เป็นแฟ้ม คือสิ่งที่มีค่าที่สุดที่คุณทำได้ด้วยตัวเอง

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไปเพื่อประกอบความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยและไม่ใช่คำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ค่าอ้างอิงของห้องปฏิบัติการแต่ละแห่งอาจต่างกันเล็กน้อย ให้ยึดค่าอ้างอิงที่พิมพ์อยู่ในใบผลตรวจของคุณเป็นหลัก

และให้แพทย์เป็นผู้แปลผลร่วมกับประวัติสุขภาพของคุณเสมอ

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีโรคประจำตัวหรือใช้ยาอยู่ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารทุกชนิด