กระดูกพรุนห้ามกินอะไร กาแฟ น้ำอัดลม เค็ม จริงหรือเปล่า

คำตอบสั้น: ไม่มีอาหารที่คนเป็นกระดูกพรุน "ห้ามกินเด็ดขาด" แต่มีสิ่งที่ควรจำกัด ได้แก่ อาหารเค็มจัด เพราะโซเดียมทำให้เสียแคลเซียมทางปัสสาวะ เหล้า โดยเฉพาะการดื่มหนักเป็นประจำ และการดื่มน้ำอัดลมแทนนม ส่วนกาแฟ ถ้าได้คาเฟอีนไม่เกินราว 400 มก. ต่อวันและได้แคลเซียมพอ หลักฐานไม่พบว่าทำให้กระดูกพรุน โปรตีนก็ไม่ใช่ศัตรูของกระดูกอย่างที่เชื่อกัน

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •เค็ม: ทุก 1 กรัมของโซเดียมที่ขับออกทางไต ดึงแคลเซียมออกไปด้วยราว 26 มก. ตามข้อมูลของสถาบัน Linus Pauling มหาวิทยาลัยออริกอนสเตต
• •กาแฟ: งานทบทวน 14 งานสรุปว่าคาเฟอีน ไม่เกิน 400 มก. ต่อวัน ไม่น่าจะกระทบกระดูก ในคนที่ได้แคลเซียมพอ
• •น้ำอัดลม: ปัญหาใหญ่คือ ดื่มแทนนม จนแคลเซียมไม่พอ
• •เหล้า: การดื่มหนักเป็นประจำเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญของกระดูกพรุน
• •ผักโขม มีออกซาเลตสูงจึงให้แคลเซียมที่ร่างกายใช้ได้น้อย แต่ ไม่ได้ทำร้ายกระดูก และไม่จำเป็นต้องงด

กระดูกพรุนห้ามกินอะไร ทำไมคำตอบไม่ใช่ "ห้าม" แต่เป็น "จำกัด"

กระดูกพรุนไม่ได้เกิดจากอาหารมื้อเดียว แต่เกิดจากหลายปัจจัยสะสม เช่น อายุ ฮอร์โมน ยา และพฤติกรรมตลอดหลายสิบปี อ่านสาเหตุทั้งหมดได้ที่ กระดูกพรุนเกิดจากอะไร

อาหารบางอย่างทำให้เสียแคลเซียมมากขึ้นหรือดูดซึมน้อยลง แต่ผลขึ้นกับ ปริมาณ และ ภาพรวมทั้งวัน การงดอาหารหลายอย่างจนกินได้น้อย กลับเสี่ยงได้โปรตีนและพลังงานไม่พอ ซึ่งสถาบันโรคข้อและกระดูกของสหรัฐ (NIAMS) ระบุว่าก็เพิ่มการสูญเสียกระดูกได้เช่นกัน

อาหารเค็มมีผลต่อกระดูกแค่ไหน

นี่คือเรื่องที่ควรใส่ใจมากสำหรับคนไทย เพราะอาหารไทยหลายเมนูรสจัด

ทำไมเค็มทำร้ายกระดูก

มูลนิธิโรคกระดูกพรุนแห่งประเทศไทย (TOPF) อธิบายในบทความประชาชนว่า เมื่อได้โซเดียมมาก ร่างกายจะขับน้ำออกทางปัสสาวะ และ แคลเซียมก็ถูกขับออกมาด้วย ข้อมูลจากสถาบัน Linus Pauling ระบุว่าโซเดียมเป็นตัวกำหนดสำคัญของการเสียแคลเซียมทางปัสสาวะ โดย โซเดียม 1 กรัม (เทียบเกลือราว 2.5 กรัม) ที่ขับออกทางไต ดึงแคลเซียมออกไปด้วยราว 26.3 มก.

เมนูโซเดียมสูงที่ควรระวัง

TOPF แนะนำให้ได้โซเดียม ไม่เกิน 2,300 มก. ต่อวัน (เกลือราว 6 กรัม หรือ 1 ช้อนชา) และยกตัวอย่างเมนูโซเดียมสูงต่อหนึ่งที่ ได้แก่

• •แกงไตปลา ราว 4,472 มก.
• •ส้มตำปูปลาร้า ราว 2,916 มก.
• •แกงเขียวหวาน ราว 2,804 มก.
• •น้ำพริกปลาร้า ราว 2,529 มก.
• •น้ำพริกกะปิ ราว 2,342 มก.

จะเห็นว่าบางเมนูเดียวก็เกินปริมาณที่แนะนำทั้งวันแล้ว

ลดเค็มแบบทำได้จริง

• •ชิมก่อนเติมน้ำปลา ซีอิ๊ว หรือผงปรุงรส
• •กินน้ำแกงและน้ำซุปน้อยลง เพราะเกลือละลายอยู่ในน้ำ
• •อ่านปริมาณโซเดียมบนฉลากอาหารสำเร็จรูป บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป และอาหารกระป๋อง
• •ถ้าทำอาหารเอง ให้ใช้เครื่องปรุงและผงชูรสน้อยลง ตามที่ TOPF แนะนำ

ผู้ที่เป็นความดันโลหิตสูงหรือโรคไต การลดเค็มยิ่งสำคัญ และควรทำตามที่แพทย์หรือนักกำหนดอาหารแนะนำเฉพาะตัว

กระดูกพรุนกินกาแฟได้ไหม

ได้ ถ้าไม่มากเกินไปและได้แคลเซียมพอ

ข้อมูลจากสถาบัน Linus Pauling ระบุว่าคาเฟอีนทำให้แคลเซียมในปัสสาวะเพิ่มขึ้นในบางงานทดลอง แต่ งานทบทวน 14 งานสรุปว่าคาเฟอีนไม่เกิน 400 มก. ต่อวัน ไม่น่าจะรบกวนสมดุลแคลเซียม ไม่น่าจะลดความหนาแน่นของกระดูก และไม่น่าจะเพิ่มความเสี่ยงกระดูกพรุนหรือกระดูกหัก ในคนที่ได้แคลเซียมพอ

บทความประชาชนของ TOPF แนะนำในทิศทางเดียวกัน คือ

• •ได้คาเฟอีน ไม่เกินราว 300–400 มก. ต่อวัน กาแฟ 1 แก้ว (ผงกาแฟ 2 ช้อนชา) มีคาเฟอีนราว 80–100 มก.
• •ถ้าดื่มบ่อย ลองเปลี่ยนบางแก้วเป็นกาแฟสกัดคาเฟอีนออก (ดีแคฟ)
• •เติมแคลเซียมจากแหล่งอื่น เช่น นม โยเกิร์ต
• •ออกกำลังกายสม่ำเสมอ

น้ำอัดลมทำให้กระดูกพรุนจริงไหม

ข้อมูลจากสถาบัน Linus Pauling อธิบายว่าน้ำอัดลมประเภทโคลามีกรดฟอสฟอริก และยังมีคำถามว่าฟอสฟอรัสจากน้ำอัดลมและสารเติมแต่งอาหารมีผลต่อกระดูกหรือไม่ ปัจจุบันยังไม่มีหลักฐานชัดว่าระดับที่คนทั่วไปได้รับทำร้ายกระดูก

แต่ประเด็นที่ชัดกว่าคือ การดื่มน้ำอัดลมปริมาณมากแทนนมหรือแหล่งแคลเซียมอื่น อาจเป็นความเสี่ยงต่อกระดูก เพราะทำให้ได้แคลเซียมน้อยลง ทางที่ดีคือดื่มน้ำเปล่าหรือนมจืดเป็นหลัก

เหล้าและบุหรี่มีผลต่อกระดูกไหม

มีผล NIAMS ระบุว่า การดื่มเหล้าหนักเป็นประจำเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญของกระดูกพรุน และการสูบบุหรี่เป็นปัจจัยเสี่ยงต่อกระดูกพรุนและกระดูกหัก

แนวทางเวชปฏิบัติของ TOPF ปี 2021 แนะนำให้ จำกัดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ผู้หญิงไม่เกิน 1 หน่วยต่อวัน ผู้ชายไม่เกิน 2 หน่วยต่อวัน และเลิกบุหรี่ นอกจากผลต่อกระดูกโดยตรง การเมาทำให้หกล้มง่ายขึ้นด้วย

อาหารที่มีออกซาเลตหรือไฟเตตลดการดูดซึมแคลเซียมจริงไหม

จริง แต่มีผลกับแคลเซียมในอาหารมื้อนั้น ไม่ได้ทำให้กระดูกพรุน

ข้อมูลจากสถาบัน Linus Pauling ระบุว่า

• •กรดออกซาลิก (ออกซาเลต) เป็นตัวยับยั้งการดูดซึมแคลเซียมที่แรง พบมากใน ผักโขม และรูบาร์บ และพบน้อยกว่าในมันเทศและถั่วแห้ง
• •กรดไฟติก (ไฟเตต) ยับยั้งน้อยกว่าออกซาเลต และ มีเพียงแหล่งไฟเตตเข้มข้น เช่น รำข้าวสาลีหรือถั่วแห้ง ที่ลดการดูดซึมแคลเซียมได้มาก
• •แคลเซียมในผักตระกูลกะหล่ำ เช่น บรอกโคลี และผักกาดกวางตุ้ง ร่างกายดูดซึมได้ดีพอ ๆ กับนม

ห้องสมุดการแพทย์สหรัฐ (MedlinePlus) ระบุด้วยว่าใยอาหารบางชนิด เช่น รำข้าวสาลี และอาหารที่มีกรดออกซาลิกอย่างผักโขม จับกับแคลเซียมจนดูดซึมไม่ได้ จึงไม่นับผักใบเขียวเป็นแหล่งแคลเซียมที่เพียงพอเพียงอย่างเดียว ผักเหล่านี้ยังกินได้ตามปกติ ไม่จำเป็นต้องงด เพียงอย่านับผักโขมเป็นแหล่งแคลเซียมหลัก

โปรตีนมากไปทำให้กระดูกบางจริงหรือ

ความเชื่อนี้ไม่ตรงกับหลักฐานปัจจุบัน

ข้อมูลจากสถาบัน Linus Pauling อธิบายว่าเคยมีความคิดว่าอาหารโปรตีนสูงทำให้เสียแคลเซียมและกระดูกบาง แต่ งานสังเกตส่วนใหญ่พบว่าโปรตีนไม่สัมพันธ์หรือสัมพันธ์ในทางบวกกับความหนาแน่นของกระดูก และในคนที่ได้โปรตีน แคลเซียม และวิตามินดีพอ การได้โปรตีนมากขึ้นไม่ได้ทำให้ความหนาแน่นของกระดูกหรือความเสี่ยงกระดูกหักแย่ลง

ตรงกันข้าม NIAMS ระบุว่า การกินโปรตีนน้อยอาจเพิ่มการสูญเสียกระดูก ผู้สูงอายุจึงไม่ควรกลัวโปรตีนจนกินน้อยเกินไป ยกเว้นผู้ป่วยโรคไตที่แพทย์ให้จำกัดโปรตีน อ่านต่อที่ โปรตีนสำหรับผู้สูงอายุ

คนเป็นกระดูกพรุนกินอะไรเพิ่มดี

ให้คิดเรื่อง "เพิ่ม" มากกว่า "งด"

• •แคลเซียมให้ถึงเป้า ผู้อายุ 51 ปีขึ้นไปควรได้วันละ 1,000 มก. ตามข้อกำหนดสารอาหารของกรมอนามัย (DRI ไทย 2563) แหล่งที่ดี เช่น นม โยเกิร์ต เต้าหู้ที่ตกตะกอนด้วยแคลเซียม ผักใบเขียวออกซาเลตต่ำอย่างคะน้าและกวางตุ้ง ปลาที่กินได้ทั้งก้าง ตัวอย่างเมนูและปริมาณอยู่ที่ อาหารบำรุงกระดูกสำหรับผู้สูงอายุ
• •โปรตีนพอทุกมื้อ จากปลา ไข่ เนื้อสัตว์ไม่ติดมัน ถั่วและเต้าหู้
• •ผักผลไม้หลากหลาย ตามหลักอาหารครบ 5 หมู่
• •นับแคลเซียมจากอาหารก่อน แล้วค่อยดูว่าขาดเท่าไร อ่านวิธีนับที่ แคลเซียมวันละเท่าไรถึงพอ

ผู้ที่เคยเป็นนิ่วในไตมักกังวลเรื่องแคลเซียม สถาบันโรคเบาหวาน ทางเดินอาหาร และไตของสหรัฐ (NIDDK) ระบุว่า แคลเซียมจากอาหารในปริมาณที่เหมาะสมช่วยจับสารที่ก่อนิ่ว ให้คุยกับแพทย์เรื่องปริมาณที่เหมาะกับตัวเอง ส่วนแคลเซียมเม็ดเสริมเป็นอีกเรื่องหนึ่ง และต้องปรึกษาแพทย์ก่อน

กระดูกพรุนกินวิตามินอะไร

วิตามินและแร่ธาตุที่แนวทางเวชปฏิบัติของ TOPF วางเป็นพื้นฐานคือ แคลเซียมและวิตามินดี ร่วมกับการปรับพฤติกรรม และยาในคนที่เสี่ยงสูง

• •วิตามินดี DRI ไทยให้ 600 IU ต่อวันสำหรับอายุไม่เกิน 70 ปี และ 800 IU สำหรับ 71 ปีขึ้นไป งานรวม 81 งานทดลองพบว่าวิตามินดีเสริม ไม่ลดกระดูกหักหรือหกล้ม ในคนทั่วไป ผู้ที่แพทย์ตรวจพบว่าขาดควรรักษาตามที่แพทย์สั่ง อ่านเพิ่มที่ วิตามินดีกับแคลเซียม
• •แคลเซียมเม็ด งานรวมพบหลักฐานป้องกันกระดูกหัก อ่อนและไม่สอดคล้องกัน และงานทดลองใหญ่พบนิ่วในไตเพิ่มขึ้น จึงควรเสริมเมื่ออาหารยังไม่พอ และให้แพทย์หรือเภสัชกรช่วยกำหนด

วิตามินหรืออาหารเสริมใช้แทนยากระดูกพรุนไม่ได้ ผู้ที่ได้ยาอยู่ห้ามหยุดยาเอง และควรนำวิตามินทุกชนิดไปให้เภสัชกรดู เพราะแคลเซียมรบกวนการดูดซึมยาบางชนิด อ่านเรื่องนี้ที่ แคลเซียมห้ามกินคู่กับอะไร

ความเชื่อที่พบบ่อยเรื่องอาหารกับกระดูกพรุน

"เป็นกระดูกพรุนห้ามกินผักโขมเด็ดขาด" ไม่จำเป็น ผักโขมไม่ได้ทำร้ายกระดูก แค่ให้แคลเซียมที่ใช้ได้น้อย

"กินโปรตีนมาก กระดูกจะบาง" หลักฐานปัจจุบันไม่สนับสนุน ถ้าได้แคลเซียมและวิตามินดีพอ

"เลิกกาแฟทันทีถ้าเป็นกระดูกพรุน" ไม่จำเป็น ถ้าคาเฟอีนรวมไม่เกินราว 400 มก. ต่อวันและได้แคลเซียมพอ

"กินเค็มนิดหน่อยไม่เป็นไร" ข้อนี้ต้องระวัง เพราะอาหารไทยหลายเมนูมีโซเดียมเกินปริมาณที่แนะนำทั้งวันในจานเดียว

เมื่อไรต้องไปพบแพทย์

นัดพบแพทย์ถ้าเคยกระดูกหักจากการล้มเบา ๆ ตัวเตี้ยลง หรือเข้าเกณฑ์ตรวจมวลกระดูกแต่ยังไม่เคยตรวจ อ่านเกณฑ์ที่ ใครควรตรวจมวลกระดูก

ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 หกล้มแล้วลุกเดินหรือลงน้ำหนักขาไม่ได้ · ขาสั้นลงหรือบิดผิดรูปหลังล้ม · ปวดหลังรุนแรงหลังล้ม · ขาอ่อนแรงขึ้นมาทันที

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าแคลโปรพลัส (BETA CAL PRO PLUS)

เบต้าแคลโปรพลัส (BETA CAL PRO PLUS) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ตรา เบต้า แคล โปร พลัส เลข อย. 13-1-01566-5-0027 ผลิตโดย บริษัท โอดี อินโนวาคอสเม็กซ์ จำกัด (ปทุมธานี) จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 850 มก. ฉลากระบุให้รับประทานวันละ 2 แคปซูล เลข อย. คือการจดแจ้งผลิตภัณฑ์อาหาร ไม่ใช่การรับรองสรรพคุณ

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: แคลเซียม แอล-ทรีโอเนต (98%) 350 มก. · แคลเซียม อะมิโนแอซิด คีเลต (40%) 135 มก. · ผงเชอร์รี่ทาร์ต 100 มก. · แคลเซียมจากเปลือกหอยมุก 50 มก. · ผงโคลอสตรุ้ม (colostrum) 25 มก. · สารสกัดโรสฮิป 24.22 มก. · คอลลาเจน ไทป์ ทู 20 มก. · สารสกัดขมิ้นชัน 16 มก. · สารสกัดขิง 10 มก. · วิตามินดี 3 (100,000 IU/g) 0.5 มก. (คิดเป็นราว 50 IU หรือ 1.25 ไมโครกรัม คำนวณ)

คำเตือนบนฉลาก: ผู้ที่เป็นโรคนิ่วไม่ควรรับประทาน · ห้ามใช้ในผู้ที่มีท่อน้ำดีอุดตัน · เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ควรรับประทานอาหารหลากหลายครบ 5 หมู่ · ฉลากระบุว่า ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

ส่วนประกอบที่เกี่ยวกับบทความนี้ เทียบปริมาณในแคปซูลกับขนาดที่ใช้ในงานวิจัย

• •แคลเซียมจากเปลือกหอยมุก 50 มก. — ชั้นมุกของเปลือกหอยเป็นผลึกแคลเซียมคาร์บอเนต แต่ฉลากไม่ได้บอกชัดว่า 50 มก. คือน้ำหนักผงเปลือกหรือปริมาณแคลเซียม จึง ใส่ตัวเลขแคลเซียมจากส่วนนี้ไม่ได้ งานนำร่องในหญิงวัยหมดประจำเดือน 30 คนที่ศึกษาผงมุกซึ่งให้แคลเซียมธาตุวันละ 260 มก. นาน 6 เดือน พบมวลกระดูกเปลี่ยน ไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ แคลเซียมจากเปลือกหอยในอดีตมีรายงานการปนเปื้อนตะกั่วในบางยี่ห้อ และยังไม่มีผลตรวจโลหะหนักของวัตถุดิบในผลิตภัณฑ์นี้ให้อ้างอิง ผู้มีประวัติแพ้หอยหรืออาหารทะเลควรปรึกษาแพทย์ก่อน
• •แคลเซียม แอล-ทรีโอเนต 350 มก. — ฉลากไม่ได้ระบุปริมาณแคลเซียมธาตุรวม เฉพาะส่วนนี้คิดเป็นแคลเซียมราว 44 มก. ต่อแคปซูล หรือราว 89 มก. ต่อวันละ 2 แคปซูล (คำนวณ) ซึ่งเป็นส่วนน้อยของ 1,000 มก. ที่ผู้อายุ 51 ปีขึ้นไปควรได้ต่อวัน แหล่งแคลเซียมหลักยังควรมาจากอาหาร งานในคนที่พบมีเพียงงานศึกษาการดูดซึมในอาสาสมัครชาวจีนสุขภาพดี 14 คน ใช้เม็ด 300 มก. ครั้งเดียว ไม่มีกลุ่มเปรียบเทียบ จึง บอกไม่ได้ว่าดูดซึมดีกว่าแคลเซียมรูปแบบอื่น ส่วนงานเภสัชจลนศาสตร์ในอาสาสมัครชาวจีนสุขภาพดี (ขนาด 675–4,050 มก.) พบว่าระดับทรีโอเนตในเลือดสูงกว่าเมื่อไม่ได้อดอาหาร แต่งานนี้วัดทรีโอเนต ไม่ได้วัดการดูดซึมแคลเซียม

ไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้ชดเชยผลของอาหารเค็ม กาแฟ หรือเหล้าต่อกระดูก หรือป้องกันกระดูกพรุน ส่วนประกอบแต่ละตัวมีงานวิจัยในคนจำนวนจำกัด และยังไม่มีงานวิจัยของสูตรผลิตภัณฑ์นี้โดยตรง ถ้าได้แคลเซียมจากอาหาร ยา หรือผลิตภัณฑ์อื่นอยู่แล้ว ให้นำทั้งหมดไปให้เภสัชกรช่วยนับรวมก่อน

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ที่เป็นโรคนิ่ว: ฉลากระบุว่าไม่ควรรับประทาน ส่วนผู้ที่เคยเป็นนิ่ว (ไต ทางเดินปัสสาวะ ถุงน้ำดี) ให้ปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้มีท่อน้ำดีอุดตัน: ฉลากห้ามใช้ ขมิ้นชันมีงานในคนพบว่าทำให้ถุงน้ำดีบีบตัว
• •ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง ฟอกไต แคลเซียมในเลือดสูง หรือโรคพาราไทรอยด์: ปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้ใช้ยาไทรอยด์ ยาปฏิชีวนะบางกลุ่ม (ควิโนโลน เตตราไซคลีน) ยากระดูกพรุนกลุ่มบิสฟอสโฟเนต หรือยาเหล็ก: แคลเซียมอาจลดการดูดซึมยาเหล่านี้ ระยะห่างที่เหมาะสมขึ้นกับชนิดยา ให้เภสัชกรหรือแพทย์กำหนดเวลา
• •ผู้ใช้ยาขับปัสสาวะกลุ่มไทอะไซด์ หรือยาไดจอกซิน: แจ้งแพทย์ก่อน
• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเสด (NSAIDs) ผู้มีเลือดออกง่าย หรือจะผ่าตัดหรือทำฟัน: ผลิตภัณฑ์มีขมิ้นชันและขิง ต้องปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้มีโรคตับ: ขมิ้นชันมีรายงานตับอักเสบ ถ้ามีตัวเหลือง ปัสสาวะสีเข้ม อ่อนเพลียมาก หรือคลื่นไส้ ให้หยุดและพบแพทย์
• •ผู้แพ้โปรตีนนมวัว: มีโคลอสตรุ้ม (น้ำนมเหลือง) ควรหลีกเลี่ยงหรือปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้มีประวัติแพ้หอยหรืออาหารทะเล: มีแคลเซียมจากเปลือกหอยมุก ควรปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้ที่ได้วิตามินดีหรือแคลเซียมจากแพทย์อยู่แล้ว: นับรวมทุกแหล่ง และห้ามเปลี่ยนยาเอง
• •ผู้ใช้ยากระดูกพรุน ยาเกาต์ หรือยาแก้ปวดข้อ: ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาเอง

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าแคลโปรพลัสทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง รวมถึงยากระดูกพรุน ยาเกาต์ ยาสเตียรอยด์ และยาแก้ปวด แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค และไม่ใช้แทนการตรวจมวลกระดูกหรือการรักษาของแพทย์

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ หกล้มแล้วปวดสะโพกมาก ลุกยืนหรือลงน้ำหนักขาไม่ได้ ขาดูผิดรูปหรือสั้นลงหลังล้ม กลั้นปัสสาวะหรืออุจจาระไม่ได้ ชารอบก้นหรือรอบทวารหนัก ขาอ่อนแรงขึ้นมาทันที เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

ถ้ามีไข้และข้อบวมแดงร้อน อาจเป็นข้ออักเสบติดเชื้อ ให้ไปโรงพยาบาลวันนี้ ไม่ต้องรอนัด