แคลเซียมห้ามกินคู่กับอะไร ธาตุเหล็ก สังกะสี ชา กาแฟ ผักบางชนิด

คำตอบสั้น: แคลเซียมไม่ได้มี "ของแสลง" ที่กินคู่แล้วอันตราย แต่มีบางอย่างที่ แย่งการดูดซึมกัน ที่ชัดคือ ธาตุเหล็ก สถาบันไลนัส พอลลิง (LPI) แนะนำให้กินเหล็กเสริมห่างจากอาหารหรืออาหารเสริมที่มีแคลเซียมสูง 2 ชั่วโมง แคลเซียมปริมาณมากยังอาจรบกวนการดูดซึมสังกะสีและแมกนีเซียม ส่วนในอาหาร ออกซาเลตในผักโขม ลดการดูดซึมแคลเซียมได้แรง กาแฟในปริมาณคาเฟอีนไม่เกินวันละ 400 มก. งานทบทวนสรุปว่าไม่น่ารบกวนสมดุลแคลเซียม และ วิตามินดีกินคู่กับแคลเซียมได้ เพราะช่วยการดูดซึม เรื่องยาประจำตัวต้องให้เภสัชกรจัดเวลา

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •ธาตุเหล็ก: แคลเซียมลดการดูดซึมเหล็กจากพืชและอาหารเสริม กินเหล็กห่างจากแคลเซียม 2 ชั่วโมง (LPI)
• •สังกะสี แมกนีเซียม ฟอสฟอรัส: ห้องสมุดการแพทย์แห่งชาติสหรัฐ (MedlinePlus) ระบุว่าแคลเซียมที่มากเกินไปอาจขัดขวางการดูดซึม
• •ผักโขม: มีออกซาเลตสูง ร่างกายใช้แคลเซียมจากผักโขมได้น้อย แต่ บรอกโคลี กวางตุ้ง กะหล่ำปลี ดูดซึมได้ใกล้เคียงนม
• •รำข้าวสาลี ถั่วแห้ง: มีไฟเตตเข้มข้น ลดการดูดซึมแคลเซียมได้มาก
• •กาแฟ: คาเฟอีนไม่เกินวันละ 400 มก. ไม่น่ารบกวนสมดุลแคลเซียมในคนที่ได้แคลเซียมพอ
• •เค็มจัด: โซเดียมสูงทำให้เสียแคลเซียมทางปัสสาวะมากขึ้น
• •วิตามินดี: กินคู่ได้ ร่างกายต้องใช้วิตามินดีช่วยดูดซึมแคลเซียม

แคลเซียมกับธาตุเหล็ก แย่งการดูดซึมกันจริงไหม

จริง และเป็นคู่ที่ควรแยกเวลาชัดเจน

สถาบันไลนัส พอลลิง มหาวิทยาลัยแห่งรัฐออริกอน (LPI) ระบุว่า

• •แคลเซียมลดการดูดซึม เหล็กชนิดนอนฮีม ซึ่งเป็นเหล็กในอาหารเสริมส่วนใหญ่และในอาหารที่ไม่ใช่เนื้อสัตว์
• •อย่างไรก็ตาม งานที่ให้แคลเซียมเสริมนานถึง 12 สัปดาห์ไม่พบว่าภาวะธาตุเหล็กในร่างกายเปลี่ยน อาจเพราะร่างกายปรับตัวดูดซึมเหล็กมากขึ้น
• •ผู้ที่กินเหล็กเสริม ให้กินห่างจากอาหารหรืออาหารเสริมที่มีแคลเซียมสูง 2 ชั่วโมง เพื่อให้ดูดซึมเหล็กได้ดีขึ้น

ข้อกำหนดสารอาหารของกรมอนามัย (DRI ไทย 2563) ก็ระบุว่าแคลเซียมปริมาณสูงอาจรบกวนการดูดซึมเหล็กและสังกะสี

ใครควรใส่ใจเรื่องนี้เป็นพิเศษ คือผู้ที่แพทย์สั่งยาบำรุงเลือดหรือเหล็กเสริม เช่น ผู้ที่มีภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก ห้ามหยุดเหล็กที่แพทย์สั่งเพื่อกินแคลเซียม ให้เภสัชกรจัดเวลาให้ อ่านเพิ่มที่ ธาตุเหล็กห้ามกินคู่กับอะไร

แคลเซียมกับสังกะสีและแมกนีเซียม

สังกะสี

LPI ระบุว่า การได้แคลเซียมสูงโดยรวม ไม่สัมพันธ์กับการดูดซึมหรือภาวะสังกะสีที่ลดลง แต่มีงานเก่าในคน 10 คนที่พบว่าแคลเซียม 600 มก. ที่กินพร้อมมื้ออาหาร ทำให้ดูดซึมสังกะสีจากมื้อนั้นลดลงครึ่งหนึ่ง

แมกนีเซียมและฟอสฟอรัส

MedlinePlus ระบุว่า แคลเซียมที่มากเกินไปอาจขัดขวางการดูดซึมเหล็ก สังกะสี แมกนีเซียม และฟอสฟอรัส

ในทางปฏิบัติ ถ้ากินสังกะสีหรือแมกนีเซียมเสริมด้วย การแยกมื้อจากแคลเซียมขนาดสูงเป็นทางเลือกที่ทำได้ง่าย แต่ยังไม่มีแหล่งทางการที่เราตรวจได้ซึ่งกำหนดระยะห่างที่แน่นอนสำหรับสองตัวนี้ ให้ถามเภสัชกร อ่านเรื่องรูปแบบแมกนีเซียมที่ แมกนีเซียมออกไซด์กับคีเลตต่างกันอย่างไร

ทำไมแนะนำให้แบ่งแคลเซียมครั้งละไม่เกิน 500 มก.

MedlinePlus และ LPI แนะนำตรงกันว่าไม่ควรรับประทานแคลเซียมธาตุเกินครั้งละ 500 มก. MedlinePlus อธิบายว่าการกระจายแคลเซียมไปตลอดวันช่วยให้ดูดซึมได้มากขึ้นและลดท้องอืดท้องผูก อ่านเพิ่มที่ กินแคลเซียมตอนไหนดี

อาหารที่มีออกซาเลตและไฟเตตมีผลอย่างไร

ออกซาเลต: ผักโขมคือตัวอย่างที่ชัด

LPI ระบุว่า กรดออกซาลิก (ออกซาเลต) เป็นสารที่ยับยั้งการดูดซึมแคลเซียมแรงกว่าสารอื่นในอาหาร พบมากในผักโขมและรูบาร์บ และพบน้อยลงในมันเทศและถั่วแห้ง

แปลว่าผักโขมแม้จะมีแคลเซียม แต่ร่างกายใช้แคลเซียมจากผักโขมได้น้อย ไม่ควรนับผักโขมเป็นแหล่งแคลเซียมหลัก

ข่าวดีคือ LPI ระบุว่าแคลเซียมในผักตระกูลกะหล่ำ เช่น บรอกโคลี กวางตุ้ง กะหล่ำปลี ผักกาดเขียว ดูดซึมได้ใกล้เคียงกับแคลเซียมในนม DRI ไทยก็แนะนำผักใบเขียวออกซาเลตต่ำ เช่น คะน้า กวางตุ้ง ตำลึง เป็นแหล่งแคลเซียม

ไฟเตต: รำข้าวและถั่วแห้ง

LPI ระบุว่า กรดไฟติก (ไฟเตต) ยับยั้งการดูดซึมแคลเซียมได้น้อยกว่าออกซาเลต และมีเพียงแหล่งไฟเตตเข้มข้น เช่น รำข้าวสาลี หรือถั่วแห้ง ที่ลดการดูดซึมแคลเซียมได้มาก ขนมปังและอาหารหมักมีไฟเตตลดลง เพราะยีสต์มีเอนไซม์ย่อยไฟเตต

ในทางปฏิบัติ ถ้ากินแคลเซียมเสริม อาจเลี่ยงกินพร้อมมื้อที่มีผักโขมหรือรำข้าวปริมาณมาก ไม่จำเป็นต้องงดผักทั้งหมด เพราะผักใบเขียวส่วนใหญ่ยังเป็นแหล่งแคลเซียมที่ดี

ผู้ที่เคยเป็นนิ่วในไตชนิดแคลเซียมออกซาเลต ให้ทำตามคำแนะนำของแพทย์เรื่องอาหาร อ่านเพิ่มที่ นิ่วแคลเซียมออกซาเลตคืออะไร

ชา กาแฟ กินคู่แคลเซียมได้ไหม

กาแฟและคาเฟอีน

LPI สรุปงานวิจัยไว้ว่า

• •คาเฟอีนไม่เกินวันละ 400 มก. ในงานทดลอง 2 งาน ทำให้แคลเซียมในปัสสาวะเพิ่มขึ้น
• •แต่อีกงานในผู้หญิงก่อนหมดประจำเดือน คาเฟอีนวันละ 400 มก. ไม่ได้เปลี่ยนการขับแคลเซียมทางปัสสาวะใน 24 ชั่วโมงอย่างมีนัยสำคัญ
• •งานทบทวน 14 งานสรุปว่า คาเฟอีนไม่เกินวันละ 400 มก. ไม่น่ารบกวนสมดุลแคลเซียม มวลกระดูก หรือเพิ่มความเสี่ยงกระดูกพรุนและกระดูกหัก ในคนที่ได้แคลเซียมเพียงพอ

ปริมาณคาเฟอีนในกาแฟแต่ละแก้วต่างกันมากตามชนิดและขนาด ผู้ที่ดื่มกาแฟเข้ม ๆ หลายแก้วต่อวันลองนับปริมาณคร่าว ๆ จากฉลาก

ชา

เราไม่พบแหล่งทางการที่เปิดตรวจได้ซึ่งระบุว่าชาลดการดูดซึมแคลเซียมในปริมาณที่ดื่มทั่วไป จึงไม่ขอสรุปว่าห้ามดื่มชาคู่แคลเซียม ชาก็มีคาเฟอีน ให้นับรวมกับกาแฟ

อาหารอื่นที่ทำให้เสียแคลเซียม

• •เค็มจัด: LPI ระบุว่า โซเดียมเป็นปัจจัยหลักที่ทำให้เสียแคลเซียมทางปัสสาวะ ทุก 1 กรัมของโซเดียมที่ไตขับออก ดึงแคลเซียมออกไปทางปัสสาวะราว 26.3 มก. ครัวไทยมีโซเดียมแฝงในน้ำปลา ซีอิ๊ว ผงปรุงรส และอาหารแปรรูป
• •ฟอสฟอรัส: LPI ระบุว่าอาหารที่สัดส่วนแคลเซียมต่อฟอสฟอรัสต่ำ เพิ่มการขับแคลเซียมทางปัสสาวะ และการดื่มน้ำอัดลมที่มีฟอสฟอรัสแทนนมอาจเป็นความเสี่ยงต่อสุขภาพกระดูก

แคลเซียมกับวิตามินดี ทำไมกินคู่กันได้

วิตามินดีไม่ใช่คู่ที่ต้องแยก แต่เป็นคู่ที่ทำงานร่วมกัน MedlinePlus ระบุว่าร่างกายต้องใช้วิตามินดีช่วยดูดซึมแคลเซียม วิตามินดีได้จากแสงแดดและอาหาร และแคลเซียมเสริมบางชนิดผสมวิตามินดีมาในเม็ดเดียวกัน

ข้อควรรู้

• •MedlinePlus แนะนำให้ถามแพทย์ว่าต้องเสริมวิตามินดีหรือไม่
• •ถ้าได้วิตามินดีจากหลายแหล่ง เช่น ยาที่แพทย์สั่ง วิตามินรวม และอาหารเสริม ให้นับรวมกัน
• •ผู้ที่แพทย์สั่งวิตามินดีขนาดสูง ห้ามเปลี่ยนขนาดเอง

อ่านเพิ่มที่ วิตามินดีกับแคลเซียม

จัดเวลากินวิตามินหลายตัวในหนึ่งวันอย่างไร

ผู้สูงอายุหลายคนกินทั้งแคลเซียม เหล็ก วิตามินรวม และยาประจำตัว หลักคิดง่าย ๆ ที่อิงจากแหล่งข้างต้น

1. 1แคลเซียมคาร์บอเนตอยู่กับมื้ออาหาร ตามคำแนะนำของ MedlinePlus และแบ่งครั้งละไม่เกิน 500 มก.
2. 2เหล็กเสริมแยกจากแคลเซียมอย่างน้อย 2 ชั่วโมง ตามคำแนะนำของ LPI
3. 3ยาประจำตัวที่ต้องกินท้องว่าง เช่น ยาไทรอยด์ หรือยากระดูกพรุนบางชนิด ให้เภสัชกรกำหนดก่อน แล้วค่อยวางอาหารเสริมรอบ ๆ
4. 4สังกะสีหรือแมกนีเซียมเสริม ถ้ากินด้วย ให้ถามเภสัชกรเรื่องการแยกเวลา
5. 5จดรายการทั้งหมด ทั้งยาและอาหารเสริม นำไปให้แพทย์หรือเภสัชกรดูทุกครั้ง

ตัวอย่างแบบที่หลายคนใช้ได้ คือ ยาที่ต้องกินท้องว่างตอนเช้าก่อนอาหารตามที่เภสัชกรกำหนด แคลเซียมกับมื้อกลางวันหรือมื้อเย็น และเหล็กแยกไปอีกช่วงหนึ่ง แต่ตารางของแต่ละคนต่างกันตามยา ให้เภสัชกรเป็นคนยืนยันตารางสุดท้าย

เรื่องยาประจำตัว อ่านแยกในอีกบทความ

แคลเซียมอาจลดการดูดซึมยาบางชนิด เช่น ยาไทรอยด์ ยาปฏิชีวนะบางกลุ่ม และยากระดูกพรุนกลุ่มบิสฟอสโฟเนต ระยะห่างที่เหมาะสมขึ้นกับชนิดยา ให้เภสัชกรหรือแพทย์กำหนดเวลา LPI ยังระบุว่ายาขับปัสสาวะกลุ่มไทอะไซด์ร่วมกับแคลเซียมเสริมเพิ่มความเสี่ยงแคลเซียมในเลือดสูง และแคลเซียมเสริมขนาดสูงอาจเพิ่มโอกาสหัวใจเต้นผิดจังหวะในผู้ใช้ยาไดจอกซิน

ห้ามหยุด เลื่อน หรือลดยาที่แพทย์สั่งเพื่อให้กินอาหารเสริมได้ อ่านรายละเอียดที่ แคลเซียมกับยาประจำตัว

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าแคลโปรพลัส (BETA CAL PRO PLUS)

เบต้าแคลโปรพลัส (BETA CAL PRO PLUS) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ตรา เบต้า แคล โปร พลัส เลข อย. 13-1-01566-5-0027 ผลิตโดย บริษัท โอดี อินโนวาคอสเม็กซ์ จำกัด (ปทุมธานี) จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 850 มก. ฉลากระบุให้รับประทานวันละ 2 แคปซูล เลข อย. คือการจดแจ้งผลิตภัณฑ์อาหาร ไม่ใช่การรับรองสรรพคุณ

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: แคลเซียม แอล-ทรีโอเนต (98%) 350 มก. · แคลเซียม อะมิโนแอซิด คีเลต (40%) 135 มก. · ผงเชอร์รี่ทาร์ต 100 มก. · แคลเซียมจากเปลือกหอยมุก 50 มก. · ผงโคลอสตรุ้ม (colostrum) 25 มก. · สารสกัดโรสฮิป 24.22 มก. · คอลลาเจน ไทป์ ทู 20 มก. · สารสกัดขมิ้นชัน 16 มก. · สารสกัดขิง 10 มก. · วิตามินดี 3 (100,000 IU/g) 0.5 มก. (คิดเป็นราว 50 IU หรือ 1.25 ไมโครกรัม คำนวณ)

คำเตือนบนฉลาก: ผู้ที่เป็นโรคนิ่วไม่ควรรับประทาน · ห้ามใช้ในผู้ที่มีท่อน้ำดีอุดตัน · เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ควรรับประทานอาหารหลากหลายครบ 5 หมู่ · ฉลากระบุว่า ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

ส่วนประกอบที่เกี่ยวกับบทความนี้ เทียบปริมาณในแคปซูลกับขนาดที่ใช้ในงานวิจัย

• •แคลเซียม อะมิโนแอซิด คีเลต (40%) 135 มก. — ฉลากไม่ได้บอกว่า "40%" หมายถึงร้อยละของอะไร จึง คำนวณแคลเซียมธาตุจากส่วนนี้ไม่ได้ ส่วนที่คำนวณได้มีเพียงแคลเซียมจากแคลเซียม แอล-ทรีโอเนต ราว 44 มก. ต่อแคปซูล หรือราว 89 มก. ต่อวันละ 2 แคปซูล (คำนวณ) ฉลากไม่ระบุแคลเซียมธาตุรวม
• •วิตามินดี 3 (100,000 IU/g) 0.5 มก. — คิดเป็นราว 50 IU ต่อแคปซูล หรือ 100 IU ต่อวันละ 2 แคปซูล (คำนวณ) น้อยกว่าปริมาณที่คนไทยอายุ 51–70 ปีควรได้รับต่อวัน (600 IU) หลายเท่า และน้อยกว่าขนาดในงาน VITAL (2,000 IU ต่อวัน) 20 เท่า (คำนวณ) ซึ่งงานนั้นไม่พบว่าลดกระดูกหักในผู้ใหญ่ทั่วไป ผู้ที่แพทย์ตรวจพบว่าขาดวิตามินดีควรรักษาตามที่แพทย์สั่ง
• •เรื่องการกินคู่ — ผลิตภัณฑ์มีแคลเซียม จึงควรแยกเวลาจากเหล็กเสริมและยาที่ระบุในบทความนี้เหมือนแคลเซียมเสริมอื่น และมีขมิ้นชันกับขิง ซึ่งต้องระวังในผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด

ไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้ใช้แทนแคลเซียมหรือวิตามินดีที่แพทย์สั่ง หรือมีผลต่อกระดูก ส่วนประกอบแต่ละตัวมีงานวิจัยในคนจำนวนจำกัด และยังไม่มีงานวิจัยของสูตรผลิตภัณฑ์นี้โดยตรง

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ที่เป็นโรคนิ่ว: ฉลากระบุว่าไม่ควรรับประทาน ส่วนผู้ที่เคยเป็นนิ่ว (ไต ทางเดินปัสสาวะ ถุงน้ำดี) ให้ปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้มีท่อน้ำดีอุดตัน: ฉลากห้ามใช้ ขมิ้นชันมีงานในคนพบว่าทำให้ถุงน้ำดีบีบตัว
• •ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง ฟอกไต แคลเซียมในเลือดสูง หรือโรคพาราไทรอยด์: ปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้ใช้ยาไทรอยด์ ยาปฏิชีวนะบางกลุ่ม (ควิโนโลน เตตราไซคลีน) ยากระดูกพรุนกลุ่มบิสฟอสโฟเนต หรือยาเหล็ก: แคลเซียมอาจลดการดูดซึมยาเหล่านี้ ระยะห่างที่เหมาะสมขึ้นกับชนิดยา ให้เภสัชกรหรือแพทย์กำหนดเวลา
• •ผู้ใช้ยาขับปัสสาวะกลุ่มไทอะไซด์ หรือยาไดจอกซิน: แจ้งแพทย์ก่อน
• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเสด (NSAIDs) ผู้มีเลือดออกง่าย หรือจะผ่าตัดหรือทำฟัน: ผลิตภัณฑ์มีขมิ้นชันและขิง ต้องปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้มีโรคตับ: ขมิ้นชันมีรายงานตับอักเสบ ถ้ามีตัวเหลือง ปัสสาวะสีเข้ม อ่อนเพลียมาก หรือคลื่นไส้ ให้หยุดและพบแพทย์
• •ผู้แพ้โปรตีนนมวัว: มีโคลอสตรุ้ม (น้ำนมเหลือง) ควรหลีกเลี่ยงหรือปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้มีประวัติแพ้หอยหรืออาหารทะเล: มีแคลเซียมจากเปลือกหอยมุก ควรปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้ที่ได้วิตามินดีหรือแคลเซียมจากแพทย์อยู่แล้ว: นับรวมทุกแหล่ง และห้ามเปลี่ยนยาเอง
• •ผู้ใช้ยากระดูกพรุน ยาเกาต์ หรือยาแก้ปวดข้อ: ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาเอง

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าแคลโปรพลัสทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง รวมถึงยากระดูกพรุน ยาเกาต์ ยาสเตียรอยด์ ยาไทรอยด์ แคลเซียมหรือวิตามินดีที่แพทย์สั่ง และยาแก้ปวด แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค และไม่ใช้แทนการตรวจมวลกระดูกหรือการรักษาของแพทย์

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ หมดสติหรือปลุกไม่ตื่น · ชัก · หายใจลำบาก · หกล้มแล้วปวดสะโพกมาก · หกล้มแล้วลงน้ำหนักหรือเดินไม่ได้ · ขาผิดรูปหรือสั้นลงหลังล้ม · กลั้นปัสสาวะหรืออุจจาระไม่ได้หรือปัสสาวะไม่ออก · ชารอบอวัยวะเพศหรือรอบทวารหนัก ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669