กระดูกพรุนเกิดจากอะไร อาการเป็นอย่างไร ทำไมหลายคนรู้ตัวตอนกระดูกหัก

คำตอบสั้น: กระดูกพรุนเกิดจากการที่ร่างกายสูญเสียเนื้อกระดูกมากเกินไปและโครงสร้างภายในกระดูกเปลี่ยนไป ทำให้กระดูกเปราะและหักง่าย ปัจจัยหลักคืออายุที่มากขึ้น การเป็นผู้หญิงโดยเฉพาะหลังหมดประจำเดือน ยาบางชนิด บุหรี่ และการดื่มเหล้าหนัก กระดูกพรุนมักไม่มีอาการเลย หลายคนจึงรู้ตัวครั้งแรกตอนกระดูกหักจากการล้มเบา ๆ วิธีรู้ก่อนคือการตรวจมวลกระดูกตามข้อบ่งชี้

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •สถาบันโรคข้อและกระดูกของสหรัฐ (NIAMS) เรียกกระดูกพรุนว่า "โรคเงียบ" เพราะมักไม่มีอาการจนกระดูกหัก
• •คนไทยเป็นกระดูกพรุนราว ร้อยละ 20 ในผู้หญิง และร้อยละ 10 ในผู้ชาย ตามบทความทบทวนของมูลนิธิโรคกระดูกพรุนแห่งประเทศไทย
• •กระดูกที่หักบ่อยคือ สะโพก กระดูกสันหลัง และข้อมือ
• •สัญญาณที่พอเห็นได้คือ ตัวเตี้ยลง หลังค่อม ปวดหลังมากทันที หรือกระดูกหักจากการล้มในระดับยืน
• •แนวทางไทยให้ ผู้หญิงอายุ 65 ปีขึ้นไป และผู้ชายอายุ 70 ปีขึ้นไป ตรวจมวลกระดูก และตรวจเร็วกว่านั้นถ้ามีปัจจัยเสี่ยง

กระดูกพรุนคืออะไร ต่างจากกระดูกปกติอย่างไร

กระดูกไม่ใช่ของแข็งที่อยู่นิ่ง ร่างกายสลายกระดูกเก่าและสร้างกระดูกใหม่อยู่ตลอดชีวิต เมื่ออายุมากขึ้น การสลายเร็วกว่าการสร้าง เนื้อกระดูกจึงค่อย ๆ ลดลง

NIAMS อธิบายว่ากระดูกพรุน (osteoporosis) เกิดเมื่อ ความหนาแน่นของแร่ธาตุในกระดูกและมวลกระดูกลดลง หรือโครงสร้างและความแข็งแรงของกระดูกเปลี่ยนไป ผลคือกระดูกรับแรงได้น้อยลงและหักง่ายกว่าปกติ

ลองนึกภาพไม้ที่มีรูพรุนข้างใน ภายนอกดูเหมือนเดิม แต่พอโดนแรงกดแรงบิดเพียงเล็กน้อยก็หักได้ กระดูกพรุนก็คล้ายกัน ภายนอกดูปกติ แต่ข้างในบางและเปราะ

ความต่างจาก "กระดูกบาง" อยู่ที่ระดับความรุนแรงตามค่าตรวจ อ่านต่อได้ที่ กระดูกบางกับกระดูกพรุนต่างกันอย่างไร

กระดูกพรุนเกิดจากอะไร

กระดูกพรุนไม่ได้มีสาเหตุเดียว NIAMS ระบุว่าหลายคนมีปัจจัยเสี่ยงหลายข้อรวมกัน แต่บางคนเป็นโดยไม่มีปัจจัยเสี่ยงชัดเจนเลย ปัจจัยแบ่งได้เป็นสองกลุ่ม

ปัจจัยที่แก้ไม่ได้

• •อายุ ยิ่งอายุมาก กระดูกสลายเร็วขึ้น และสร้างใหม่ช้าลง
• •เพศหญิง ผู้หญิงมีมวลกระดูกสูงสุดน้อยกว่าและกระดูกเล็กกว่าผู้ชาย แต่ผู้ชายก็เสี่ยง โดยเฉพาะหลังอายุ 70 ปี
• •หมดประจำเดือน ฮอร์โมนเอสโตรเจนที่ลดลงทำให้กระดูกบางเร็วขึ้น NIAMS ระบุว่าผู้หญิงหลายคนเริ่มสูญเสียกระดูกตั้งแต่ 1–2 ปีก่อนหมดประจำเดือน
• •รูปร่างผอมเล็ก เพราะมีเนื้อกระดูกตั้งต้นน้อยกว่า
• •ผู้หญิงเอเชียและผู้หญิงผิวขาว NIAMS ระบุว่าเป็นกลุ่มที่เสี่ยงสูงกว่ากลุ่มอื่น
• •พ่อหรือแม่เคยเป็นกระดูกพรุนหรือสะโพกหัก

ปัจจัยที่แก้ไขหรือจัดการได้

• •ยาบางชนิดที่ใช้นาน NIAMS ยกตัวอย่างยาสเตียรอยด์ ยากันชัก ยาฮอร์โมนรักษามะเร็งเต้านมและต่อมลูกหมาก ยาลดกรดกลุ่ม PPI ยาต้านซึมเศร้ากลุ่ม SSRI และยาเบาหวานบางกลุ่ม ห้ามหยุดยาเหล่านี้เอง ให้ถามแพทย์ว่าควรตรวจกระดูกเพิ่มหรือไม่
• •อาหารที่มีแคลเซียมและวิตามินดีน้อย ตั้งแต่เด็กจนแก่ รวมถึงการอดอาหารหนักหรือกินโปรตีนน้อย
• •ไม่ค่อยขยับร่างกาย หรือนอนติดเตียงนาน
• •ดื่มเหล้าหนักเป็นประจำ เป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญ
• •สูบบุหรี่ งานวิจัยพบว่าเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อกระดูกพรุนและกระดูกหัก
• •โรคประจำตัวบางโรค เช่น โรคต่อมไร้ท่อ โรคทางเดินอาหารที่ดูดซึมอาหารไม่ดี และโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์

แนวทางของมูลนิธิโรคกระดูกพรุนแห่งประเทศไทย (TOPF) ระบุปัจจัยที่ควรใส่ใจเพิ่ม เช่น หมดประจำเดือนก่อนอายุ 45 ปี ดัชนีมวลกาย (BMI) ต่ำกว่า 20 และการใช้ยาสเตียรอยด์ ยายับยั้งอะโรมาเทส (ยาต้านฮอร์โมนในมะเร็งเต้านม) หรือยาต้านฮอร์โมนเพศชาย

กระดูกพรุนมีอาการไหม ปวดไหม

ส่วนใหญ่ไม่มีอาการและไม่ปวด ตราบใดที่กระดูกยังไม่หัก NIAMS อธิบายว่านี่คือเหตุผลที่เรียกกระดูกพรุนว่าโรคเงียบ

คนจำนวนมากเข้าใจว่าปวดเมื่อยตามตัวหรือปวดเข่าคืออาการของกระดูกพรุน ความจริงอาการปวดแบบนั้นมักมาจากกล้ามเนื้อ ข้อเสื่อม หรือสาเหตุอื่น ส่วนกระดูกพรุนที่ยังไม่หักมักไม่ทำให้ปวด อ่านสาเหตุของอาการปวดแบบต่าง ๆ ได้ที่ ปวดกระดูกทั้งตัวเกิดจากอะไรได้บ้าง

อาการปวดจะเกิดเมื่อกระดูกหักแล้ว เช่น กระดูกสันหลังยุบตัวทำให้ปวดหลังมากขึ้นมาทันที หรือข้อมือหักหลังเอามือยันพื้นตอนล้ม

สัญญาณที่เห็นได้ ตัวเตี้ยลง หลังค่อม กระดูกหักง่าย

แม้ไม่มีอาการปวด แต่มีสัญญาณบางอย่างที่ลูกหลานสังเกตได้

• •ตัวเตี้ยลง เช่น เสื้อผ้าดูยาวขึ้น หรือวัดส่วนสูงแล้วลดลงจากเดิม TOPF ใช้เกณฑ์ส่วนสูงลดลง ตั้งแต่ 4 ซม. (ถ้าไม่มีบันทึกเดิม) หรือ ตั้งแต่ 2 ซม. (ถ้ามีบันทึก) เป็นข้อบ่งชี้ให้ตรวจมวลกระดูก
• •หลังค่อมหรือหลังงุ้ม ซึ่ง NIAMS ระบุว่าเป็นอาการหนึ่งของกระดูกสันหลังหัก
• •ปวดหลังรุนแรงขึ้นมาทันที โดยเฉพาะหลังยกของ ก้ม หรือแม้แต่ไอ
• •กระดูกหักจากแรงเพียงเล็กน้อย NIAMS ยกตัวอย่างการล้มจากระดับยืน ซึ่งกระดูกปกติไม่ควรหัก หรือหักจากการก้ม ยกของ หรือไอ

ถ้าเคยกระดูกหักแบบนี้มาแล้ว ให้ถือว่าเป็นสัญญาณสำคัญ และควรแจ้งแพทย์ให้ประเมินกระดูกพรุน แม้แผลกระดูกหักครั้งนั้นจะหายดีแล้ว

ทำไมหลายคนรู้ตัวตอนกระดูกหัก

เพราะไม่มีอาการเตือน และ คนส่วนใหญ่ไม่ได้ตรวจมวลกระดูกก่อน มูลนิธิกระดูกพรุนนานาชาติ (IOF) ระบุว่าผู้หญิง 1 ใน 3 และผู้ชาย 1 ใน 5 ที่อายุเกิน 50 ปี จะเคยกระดูกหักจากกระดูกพรุน และหลังกระดูกหักแล้ว ราวร้อยละ 80 ยังไม่ได้รับการวินิจฉัยหรือรักษากระดูกพรุน

ผลที่ตามมาไม่ใช่เรื่องเล็ก ข้อมูลไทยจากเชียงใหม่พบว่าผู้อายุเกิน 50 ปีที่สะโพกหัก เสียชีวิตภายใน 1 ปีราวร้อยละ 17–21 อ่านเรื่องนี้เพิ่มได้ที่ กระดูกสะโพกหักในผู้สูงอายุ

ความเชื่อที่พบบ่อยเรื่องกระดูกพรุน

"ไม่ปวดอะไรเลย แปลว่ากระดูกไม่พรุน" ไม่จริง กระดูกพรุนมักไม่มีอาการจนกระดูกหัก การไม่ปวดจึงบอกอะไรเรื่องความแข็งแรงของกระดูกไม่ได้

"ดื่มนมทุกวันแล้ว ไม่ต้องตรวจ" ไม่จริง แคลเซียมจากอาหารเป็นพื้นฐานที่ดี แต่ปัจจัยเสี่ยงอื่น เช่น อายุ หมดประจำเดือน ยาสเตียรอยด์ ยังทำให้กระดูกบางได้ คนที่เข้าเกณฑ์ควรตรวจตามแนวทาง

"กระดูกพรุนเป็นเรื่องของผู้หญิง" ไม่จริง NIAMS ย้ำว่าผู้ชายสูงอายุก็เป็นได้ และผู้ชายมีโอกาสได้รับการประเมินกระดูกพรุนหลังกระดูกหักน้อยกว่าผู้หญิง ข้อมูลไทยพบในผู้ชายราวร้อยละ 10

"กินแคลเซียมเม็ดแล้ว ไม่ต้องกินยาที่หมอสั่ง" ไม่จริง แนวทาง TOPF ปี 2021 ให้ผู้ที่ความเสี่ยงกระดูกหักสูงใช้ ยากลุ่มบิสฟอสโฟเนตเป็นยาแรก ส่วนแคลเซียมและวิตามินดีเป็นพื้นฐานที่ใช้ร่วมกัน ไม่ใช่สิ่งทดแทนกัน

กระดูกพรุนเป็นโรคไหม ควรไปพบแพทย์และตรวจอะไร

กระดูกพรุนเป็นโรค และมีเกณฑ์วินิจฉัยชัดเจน แนวทาง TOPF ใช้เกณฑ์ข้อใดข้อหนึ่ง ได้แก่ กระดูกสันหลังหรือสะโพกหักจากแรงกระแทกน้อย ค่า T-score ต่ำกว่าหรือเท่ากับ −2.5 หรือค่า T-score อยู่ระหว่าง −1.0 ถึง −2.5 ร่วมกับความเสี่ยงกระดูกหักสูงตามแบบประเมิน FRAX ของไทย

ใครควรตรวจมวลกระดูก

ตามแนวทาง TOPF ปี 2021

• •ผู้หญิงอายุ 65 ปีขึ้นไป และผู้ชายอายุ 70 ปีขึ้นไป
• •ผู้หญิงที่หมดประจำเดือนก่อนอายุ 45 ปี รวมถึงจากการผ่าตัด
• •ผู้ที่อายุน้อยกว่านั้นแต่มีปัจจัยเสี่ยง เช่น เคยกระดูกหักจากแรงกระแทกน้อย เอกซเรย์พบกระดูกบางหรือกระดูกสันหลังยุบ ส่วนสูงลดลง ใช้ยาสเตียรอยด์ BMI ต่ำกว่า 20 หรือพ่อแม่เคยสะโพกหัก

ตรวจอย่างไร

การตรวจมาตรฐานคือ DXA (เครื่องเอกซเรย์วัดความหนาแน่นของกระดูก) NIAMS อธิบายว่ามักวัดที่สะโพกและกระดูกสันหลัง เพราะเป็นจุดที่หักบ่อย บทความประชาชนของ TOPF ระบุว่าใช้เวลาราว 5–10 นาที ไม่ต้องงดอาหาร อ่านรายละเอียดการตรวจได้ที่ ตรวจมวลกระดูกคืออะไร

แพทย์อาจตรวจเลือดเพิ่มเพื่อหาสาเหตุอื่นที่ทำให้กระดูกบาง และใช้ผลตรวจร่วมกับอายุและปัจจัยเสี่ยงเพื่อตัดสินว่าต้องใช้ยาหรือไม่ เรื่องค่าใช้จ่ายและสิทธิการรักษา ให้สอบถามโรงพยาบาลที่ใช้สิทธิ หรือสายด่วน สปสช. 1330

ดูแลตัวเองอย่างไรให้กระดูกหักน้อยลง

NIAMS และแนวทาง TOPF แนะนำแนวทางคล้ายกัน

• •ออกกำลังกายแบบลงน้ำหนัก เช่น เดินเร็ว และฝึกกล้ามเนื้อต้านแรง ถ้ามีกระดูกบางหรือกระดูกพรุนอยู่แล้ว ให้ถามแพทย์หรือนักกายภาพบำบัดก่อนว่าท่าไหนปลอดภัย
• •ฝึกการทรงตัว เพื่อลดโอกาสหกล้ม
• •เลิกบุหรี่ และ จำกัดเหล้า แนวทาง TOPF ให้ผู้หญิงไม่เกิน 1 หน่วยต่อวัน ผู้ชายไม่เกิน 2 หน่วยต่อวัน
• •ได้แคลเซียมและวิตามินดีเพียงพอจากอาหาร อ่านเพิ่มที่ แคลเซียมวันละเท่าไรถึงพอ และ วิตามินดีกับแคลเซียม
• •ใช้ยาที่แพทย์สั่งต่อเนื่อง ถ้ามีผลข้างเคียงให้กลับไปคุยกับแพทย์ ห้ามหยุดเอง

ภาพรวมการดูแลกระดูกในวัย 50 ปีขึ้นไป อ่านได้ที่ กระดูกพรุนในวัย 50 ปีขึ้นไป

เมื่อไรต้องไปโรงพยาบาลทันที

ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

• •หกล้มแล้วปวดสะโพกมาก ลุกยืนหรือลงน้ำหนักขาไม่ได้
• •หลังล้ม ขาข้างหนึ่งดูสั้นลงหรือบิดผิดรูป
• •ปวดหลังหลังล้มหรือถูกกระแทกแรง
• •กลั้นปัสสาวะหรืออุจจาระไม่ได้ หรือชารอบก้น
• •ขาอ่อนแรงขึ้นมาทันที

ข้อมูลจากระบบสุขภาพอังกฤษ (NHS) แนะนำว่าถ้าสงสัยสะโพกหัก ไม่ควรขับรถไปโรงพยาบาลเอง ให้เรียกรถพยาบาล

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าแคลโปรพลัส (BETA CAL PRO PLUS)

เบต้าแคลโปรพลัส (BETA CAL PRO PLUS) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ตรา เบต้า แคล โปร พลัส เลข อย. 13-1-01566-5-0027 ผลิตโดย บริษัท โอดี อินโนวาคอสเม็กซ์ จำกัด (ปทุมธานี) จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 850 มก. ฉลากระบุให้รับประทานวันละ 2 แคปซูล เลข อย. คือการจดแจ้งผลิตภัณฑ์อาหาร ไม่ใช่การรับรองสรรพคุณ

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: แคลเซียม แอล-ทรีโอเนต (98%) 350 มก. · แคลเซียม อะมิโนแอซิด คีเลต (40%) 135 มก. · ผงเชอร์รี่ทาร์ต 100 มก. · แคลเซียมจากเปลือกหอยมุก 50 มก. · ผงโคลอสตรุ้ม (colostrum) 25 มก. · สารสกัดโรสฮิป 24.22 มก. · คอลลาเจน ไทป์ ทู 20 มก. · สารสกัดขมิ้นชัน 16 มก. · สารสกัดขิง 10 มก. · วิตามินดี 3 (100,000 IU/g) 0.5 มก. (คิดเป็นราว 50 IU หรือ 1.25 ไมโครกรัม คำนวณ)

คำเตือนบนฉลาก: ผู้ที่เป็นโรคนิ่วไม่ควรรับประทาน · ห้ามใช้ในผู้ที่มีท่อน้ำดีอุดตัน · เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ควรรับประทานอาหารหลากหลายครบ 5 หมู่ · ฉลากระบุว่า ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

ส่วนประกอบที่เกี่ยวกับบทความนี้ เทียบปริมาณในแคปซูลกับขนาดที่ใช้ในงานวิจัย

• •แคลเซียม แอล-ทรีโอเนต 350 มก. — ฉลากไม่ได้ระบุปริมาณแคลเซียมธาตุรวม เฉพาะส่วนนี้คิดเป็นแคลเซียมราว 44 มก. ต่อแคปซูล หรือราว 89 มก. ต่อวันละ 2 แคปซูล (คำนวณ) คิดเป็นราว 9% ของ 1,000 มก. ที่กรมอนามัยแนะนำสำหรับผู้อายุ 51 ปีขึ้นไป (คำนวณ) ส่วนแคลเซียมจากคีเลตและจากเปลือกหอยมุก ฉลากไม่ได้ให้ข้อมูลพอจะคำนวณได้ งานในคนที่พบมีเพียงงานวัดการดูดซึมในอาสาสมัครชาวจีนสุขภาพดี 14 คน ซึ่งศึกษาเม็ดขนาด 300 มก. (แคลเซียม 40 มก.) ครั้งเดียว พบว่าดูดซึมได้ราวร้อยละ 26.5 โดยไม่มีกลุ่มเปรียบเทียบ และไม่พบงานทดลองที่วัดผลต่อมวลกระดูกหรือกระดูกหัก
• •แคลเซียมเสริมโดยรวม — งานทดลองใหญ่ส่วนใหญ่ใช้แคลเซียมวันละ 500–1,200 มก. ซึ่งมากกว่าส่วนที่คำนวณได้จากแคปซูลหลายเท่า งานทดลอง WHI ในหญิงวัยหมดประจำเดือน 36,282 คน ที่ได้แคลเซียม 1,000 มก. ร่วมวิตามินดี 400 IU ต่อวัน ไม่ลดกระดูกสะโพกหักอย่างมีนัยสำคัญ และพบนิ่วในไตเพิ่มขึ้น
• •วิตามินดี 3 0.5 มก. — คิดเป็นราว 100 IU ต่อวันละ 2 แคปซูล (คำนวณ) ราว 17% ของ 600 IU ที่คนไทยอายุไม่เกิน 70 ปีควรได้ และ 12.5% ของ 800 IU สำหรับอายุ 71 ปีขึ้นไป (คำนวณ) งานทดลอง VITAL ใช้วันละ 2,000 IU (20 เท่าของในแคปซูล คำนวณ) ในผู้ใหญ่ 25,871 คนที่ไม่ได้คัดเฉพาะคนขาดวิตามินดี ไม่ลดกระดูกหักเมื่อเทียบกับยาหลอก

ไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้ป้องกันกระดูกพรุน เพิ่มมวลกระดูก หรือลดโอกาสกระดูกหัก ส่วนประกอบแต่ละตัวมีงานวิจัยในคนจำนวนจำกัด ส่วนใหญ่ใช้ปริมาณมากกว่าในแคปซูลหลายเท่า และยังไม่มีงานวิจัยของสูตรผลิตภัณฑ์นี้โดยตรง ผลิตภัณฑ์นี้ไม่ใช้แทนการตรวจมวลกระดูก การป้องกันหกล้ม หรือยากระดูกพรุนที่แพทย์สั่ง

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ที่เป็นโรคนิ่ว: ฉลากระบุว่าไม่ควรรับประทาน ส่วนผู้ที่เคยเป็นนิ่ว (ไต ทางเดินปัสสาวะ ถุงน้ำดี) ให้ปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้มีท่อน้ำดีอุดตัน: ฉลากห้ามใช้ ขมิ้นชันมีงานในคนพบว่าทำให้ถุงน้ำดีบีบตัว
• •ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง ฟอกไต แคลเซียมในเลือดสูง หรือโรคพาราไทรอยด์: ปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้ใช้ยาไทรอยด์ ยาปฏิชีวนะบางกลุ่ม (ควิโนโลน เตตราไซคลีน) ยากระดูกพรุนกลุ่มบิสฟอสโฟเนต หรือยาเหล็ก: แคลเซียมอาจลดการดูดซึมยาเหล่านี้ ระยะห่างที่เหมาะสมขึ้นกับชนิดยา ให้เภสัชกรหรือแพทย์กำหนดเวลา
• •ผู้ใช้ยาขับปัสสาวะกลุ่มไทอะไซด์ หรือยาไดจอกซิน: แจ้งแพทย์ก่อน
• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเสด (NSAIDs) ผู้มีเลือดออกง่าย หรือจะผ่าตัดหรือทำฟัน: ผลิตภัณฑ์มีขมิ้นชันและขิง ต้องปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้มีโรคตับ: ขมิ้นชันมีรายงานตับอักเสบ ถ้ามีตัวเหลือง ปัสสาวะสีเข้ม อ่อนเพลียมาก หรือคลื่นไส้ ให้หยุดและพบแพทย์
• •ผู้แพ้โปรตีนนมวัว: มีโคลอสตรุ้ม (น้ำนมเหลือง) ควรหลีกเลี่ยงหรือปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้มีประวัติแพ้หอยหรืออาหารทะเล: มีแคลเซียมจากเปลือกหอยมุก ควรปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้ที่ได้วิตามินดีหรือแคลเซียมจากแพทย์อยู่แล้ว: นับรวมทุกแหล่ง และห้ามเปลี่ยนยาเอง
• •ผู้ใช้ยากระดูกพรุน ยาเกาต์ หรือยาแก้ปวดข้อ: ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาเอง

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าแคลโปรพลัสทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง รวมถึงยากระดูกพรุน ยาเกาต์ ยาสเตียรอยด์ และยาแก้ปวด แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค และไม่ใช้แทนการตรวจมวลกระดูกหรือการรักษาของแพทย์

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ หกล้มแล้วปวดสะโพกมาก ลุกยืนหรือลงน้ำหนักขาไม่ได้ ขาดูผิดรูปหรือสั้นลงหลังล้ม กลั้นปัสสาวะหรืออุจจาระไม่ได้ ชารอบก้นหรือรอบทวารหนัก ขาอ่อนแรงขึ้นมาทันที เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

ถ้ามีไข้และข้อบวมแดงร้อน อาจเป็นข้ออักเสบติดเชื้อ ให้ไปโรงพยาบาลวันนี้ ไม่ต้องรอนัด