อาหารบำรุงกระดูกสำหรับผู้สูงอายุ ปลาเล็กปลาน้อย เต้าหู้ ผักใบเขียว

คำตอบสั้น: อาหารที่ให้แคลเซียมดีสำหรับผู้สูงอายุไทย ได้แก่ นมและโยเกิร์ต กุ้งแห้งตัวเล็ก งาดำ ปลาที่กินได้ทั้งก้าง เต้าหู้ที่ตกตะกอนด้วยแคลเซียม และผักใบเขียวอย่างใบยอ ใบชะพลู คะน้า กวางตุ้ง นมสด 1 แก้ว (240 มล.) ให้แคลเซียมราว 270 มก. ผู้อายุ 51 ปีขึ้นไปควรได้วันละ 1,000 มก. จึงต้องผสมหลายแหล่งในแต่ละวัน ผู้ป่วยโรคไตและเกาต์ต้องเลือกอาหารบางกลุ่มตามคำแนะนำของแพทย์

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •เป้าแคลเซียมของคนไทยอายุ 51 ปีขึ้นไปคือ 1,000 มก. ต่อวัน ตามข้อกำหนดสารอาหารของกรมอนามัย (DRI ไทย 2563)
• •นมสด 1 แก้ว (240 มล.) ราว 270 มก. · กุ้งแห้งตัวเล็ก 2 ช้อนโต๊ะ ราว 460 มก. · งาดำอบ 2 ช้อนโต๊ะ ราว 422 มก. ตามตารางของภาควิชาเวชศาสตร์ครอบครัว รพ.รามาธิบดี
• •ปลาที่กินก้างได้ ห้องสมุดการแพทย์สหรัฐ (MedlinePlus) ยกตัวอย่างปลาแซลมอนและซาร์ดีนกระป๋องที่มีก้างนุ่ม เป็นแหล่งแคลเซียมนอกจากนม
• •ผักโขมมีออกซาเลตสูง ร่างกายใช้แคลเซียมได้น้อย คะน้าและกวางตุ้งดูดซึมได้ดีกว่า
• •ผู้ป่วย โรคไตเรื้อรัง และ เกาต์ ต้องระวังอาหารบางกลุ่ม เช่น อาหารแปรรูปที่มีฟอสฟอรัสสูง และอาหารทะเล

อาหารไทยที่มีแคลเซียมสูงมีอะไรบ้าง

ภาควิชาเวชศาสตร์ครอบครัว คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี ทำตารางอาหารสำหรับผู้สูงอายุ โดยใช้ข้อมูลจากฐานข้อมูลองค์ประกอบอาหารไทยของสถาบันโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล ตัวอย่างปริมาณแคลเซียมต่อหน่วยบริโภค

กลุ่มนมและผลิตภัณฑ์นม (1 แก้ว = 240 มล.)

• •นมสด ราว 270 มก.
• •นมพร่องมันเนย ราว 295 มก.
• •นมถั่วเหลือง ราว 61 มก. (ชนิดที่ไม่ได้เสริมแคลเซียม ให้แคลเซียมน้อยกว่านมวัวมาก)

กลุ่มเนื้อสัตว์และอาหารทะเล

• •กุ้งแห้งตัวเล็ก 2 ช้อนโต๊ะ ราว 460 มก.
• •ปลาทู 1 ตัว ราว 150 มก.

กลุ่มถั่วและงา

• •งาดำอบ 2 ช้อนโต๊ะ ราว 422 มก.

กลุ่มผัก (ครึ่งถ้วยตวง ราว 70 กรัม)

• •ใบยอ (นึ่ง) ราว 225 มก.
• •ใบชะพลู (ดิบ) ราว 192 มก.
• •ผักแพว (ดิบ) ราว 133 มก.
• •กวางตุ้ง (ต้ม) ราว 66 มก.
• •คะน้า (ดิบ) ราว 50 มก.
• •ถั่วพู (ดิบ) ราว 43 มก.

ตัวเลขเหล่านี้เป็นค่าประมาณจากตาราง ปริมาณจริงขึ้นกับขนาดชิ้น วิธีปรุง และยี่ห้อ ใช้เพื่อดูภาพรวมว่าอะไรให้มาก อะไรให้น้อย

ร่างกายดูดซึมได้แค่ไหน

ตัวเลขแคลเซียมในอาหารยังไม่ใช่ทั้งหมด เอกสาร DRI ไทย 2563 รายงานการศึกษาในหญิงไทยอายุ 20–45 ปี ว่าร่างกาย ดูดซึมแคลเซียมจากนมได้ราวร้อยละ 55.2 จากตำลึงราวร้อยละ 47.6 และจากถั่วพูราวร้อยละ 39.1 แปลว่าผักบางชนิดก็เป็นแหล่งแคลเซียมที่ใช้ได้จริง

กินเท่าไรถึงได้แคลเซียมเท่านมหนึ่งแก้ว

ใช้นมสด 1 แก้ว (ราว 270 มก.) เป็นตัวตั้ง ตามตารางของ รพ.รามาธิบดี จะได้แคลเซียมใกล้เคียงกันจาก

• •ใบยอนึ่ง ครึ่งถ้วยกว่า ๆ (ครึ่งถ้วยราว 225 มก.)
• •ปลาทู 2 ตัว (ราว 300 มก.)
• •กุ้งแห้งตัวเล็ก ราว 1 ช้อนโต๊ะ (2 ช้อนโต๊ะราว 460 มก.)
• •คะน้าดิบ ราว 2 ถ้วยครึ่ง (ครึ่งถ้วยราว 50 มก.) ซึ่งกินได้ยากในมื้อเดียว

ตัวอย่างนี้ช่วยให้เห็นว่า ผักให้แคลเซียมได้ แต่ต้องกินปริมาณมาก การผสมนม ปลา กุ้งแห้ง งา และผักเข้าด้วยกันทั้งวันจึงง่ายกว่า (ตัวเลขเทียบคำนวณจากตาราง)

ปลาเล็กปลาน้อยต้องกินทั้งก้างไหม

MedlinePlus ยกตัวอย่างแหล่งแคลเซียมนอกเหนือจากนม ว่าเป็น ปลาแซลมอนและปลาซาร์ดีนกระป๋องที่มีก้างนุ่ม (กินก้างไปด้วย) ปลาเล็กปลาน้อยแบบไทย เช่น ปลาข้าวสาร ปลาซิวทอด หรือปลากะตักตากแห้ง ก็เป็นปลาที่กินได้ทั้งตัว แต่แหล่งข้อมูลที่อ้างในบทความนี้ไม่ได้ให้ตัวเลขแคลเซียมของปลาเล็กปลาน้อยแบบไทยโดยตรง ตัวเลขปลาที่มีในตารางของ รพ.รามาธิบดีคือปลาทู 1 ตัว ราว 150 มก.

ข้อควรระวังสำหรับผู้สูงอายุ

• •ฟันไม่ดีหรือกลืนลำบาก เลือกปลากระป๋องที่ก้างนุ่มจนบี้ได้ หรือปลาเล็กที่ทอดกรอบ ระวังสำลัก
• •ปลาเค็ม ปลาตากแห้ง และปลากระป๋องบางชนิดเค็ม โซเดียมสูงทำให้เสียแคลเซียมทางปัสสาวะ ตามข้อมูลของมูลนิธิโรคกระดูกพรุนแห่งประเทศไทย อ่านเพิ่มที่ กระดูกพรุนห้ามกินอะไร

ผู้สูงอายุที่ไม่ดื่มนมหรือแพ้นม เลือกอะไรแทน

MedlinePlus ระบุว่าผลิตภัณฑ์นมเป็นแหล่งแคลเซียมที่ร่างกายดูดซึมง่าย และ นมไขมันต่ำหรือนมพร่องมันเนยมีแคลเซียมไม่ลดลง ส่วนคนที่ไม่ดื่มนม มีทางเลือก

• •ท้องอืดเวลาดื่มนม (ย่อยแล็กโทสได้ไม่ดี) MedlinePlus ระบุว่าคนกลุ่มนี้มักเสี่ยงได้แคลเซียมไม่พอ มีนมไร้แล็กโทสให้เลือก และผู้ที่ย่อยแล็กโทสได้ไม่ดีแบบไม่รุนแรง ส่วนใหญ่ยังกินชีสแข็งและโยเกิร์ตได้ หรือเลือกแหล่งแคลเซียมอื่นด้านล่างมาแทน
• •นมถั่วเหลืองที่เสริมแคลเซียม MedlinePlus ระบุว่าผลิตภัณฑ์อย่างนมถั่วเหลืองและเต้าหู้มักเติมแคลเซียม ให้ดูปริมาณบนฉลาก เพราะนมถั่วเหลืองที่ไม่เสริมให้แคลเซียมน้อยกว่านมวัวมาก
• •เต้าหู้ที่ตกตะกอนด้วยแคลเซียม ข้อมูลจากสถาบัน Linus Pauling ระบุว่าเต้าหู้ที่ทำด้วยแคลเซียมซัลเฟตครึ่งถ้วยให้แคลเซียมราว 434 มก. ส่วนเต้าหู้ทั่วไปที่ไม่ได้ใช้แคลเซียมให้น้อยกว่ามาก ให้ดูส่วนประกอบบนฉลาก
• •งาดำ กุ้งแห้ง ปลาที่กินทั้งก้าง ผักใบเขียว ตามตัวเลขข้างต้น

ผู้ที่ แพ้โปรตีนนมวัว ต่างจากคนที่ย่อยแล็กโทสไม่ได้ ต้องเลี่ยงผลิตภัณฑ์นมทุกชนิดตามที่แพทย์แนะนำ ส่วนผู้ที่ แพ้อาหารทะเล ต้องเลี่ยงกุ้งแห้งและอาหารทะเล

จัดเมนูหนึ่งวันให้ได้แคลเซียมพอ

ตัวอย่างเมนูสำหรับผู้สูงอายุที่ไม่มีโรคไตหรือเกาต์ ใช้ตัวเลขจากตารางของ รพ.รามาธิบดี (รวมคำนวณ)

• •เช้า ข้าวต้มปลา + นมพร่องมันเนย 1 แก้ว (ราว 295 มก.)
• •กลางวัน ข้าวกับผัดคะน้าครึ่งถ้วย (ราว 50 มก.) + ปลาทูทอด 1 ตัว (ราว 150 มก.)
• •ว่างบ่าย นมสด 1 แก้ว 240 มล. (ราว 270 มก.)
• •เย็น แกงจืดเต้าหู้ (ใช้เต้าหู้ที่ตกตะกอนด้วยแคลเซียม) + ห่อหมกที่มีใบยอนึ่งครึ่งถ้วย (ใบยอส่วนนี้ราว 225 มก.) + โรยงาดำบนผัก 1 ช้อนโต๊ะ (ราว 211 มก.)

รวมได้ราว 1,201 มก. ไม่นับเต้าหู้และข้าว (คำนวณ) ซึ่งถึงเป้า 1,000 มก. ต่อวัน ถ้าวันไหนไม่ได้ดื่มนม ก็ต้องหาแหล่งอื่นมาชดเชย

เคล็ดลับจาก MedlinePlus คือ ปรุงผักด้วยน้ำน้อยและใช้เวลาสั้น เช่น นึ่งหรือผัด แทนการต้มนาน เพื่อให้แคลเซียมเหลืออยู่ในอาหารมากขึ้น

อย่าลืมวิตามินดีซึ่งช่วยให้ร่างกายใช้แคลเซียม แหล่งอาหารที่หาได้ในไทยอยู่ที่ วิตามินดีมีในอาหารอะไรบ้าง และโปรตีนที่ผู้สูงอายุควรได้อยู่ที่ โปรตีนสำหรับผู้สูงอายุ

ผู้ป่วยโรคไตหรือเกาต์ ต้องระวังอาหารกลุ่มไหน

เมนูข้างบนเป็นตัวอย่างสำหรับคนทั่วไป ผู้ที่มีโรคประจำตัวต่อไปนี้ต้องปรับตามแพทย์

ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังและผู้ฟอกไต

สถาบันโรคเบาหวาน ทางเดินอาหาร และไตของสหรัฐ (NIDDK) อธิบายว่าเมื่อไตเสื่อม สมดุลแคลเซียมและฟอสฟอรัสจะเสีย และ การกินอาหารที่มีฟอสฟอรัสน้อยลงเป็นขั้นตอนสำคัญ อาหารแปรรูปและอาหารบรรจุกล่องหรือกระป๋องส่วนใหญ่มีฟอสฟอรัสสูงเพราะใช้เป็นสารกันเสีย ผู้ป่วยไตเรื้อรังหรือฟอกไตจึงควร หลีกเลี่ยงอาหารสำเร็จรูปที่ส่วนประกอบมีคำว่า "PHOS"

NIDDK ยังระบุว่าระดับแคลเซียมในเลือดที่สูงเกินทำลายหลอดเลือดได้ และให้ ปรึกษาบุคลากรสุขภาพก่อนใช้วิตามินและแร่ธาตุเสริม ผู้ป่วยไตจึงไม่ควรเพิ่มนม ปลากระป๋อง หรือแคลเซียมเม็ดเอง ให้ถามแพทย์หรือนักกำหนดอาหารของคลินิกไต อ่านเรื่องการเลือกปลาของผู้ป่วยไตได้ที่ ผู้ป่วยโรคไตกินปลาอย่างไร และเรื่องแคลเซียมกับกระดูกในผู้ป่วยไตที่ โรคไตเรื้อรังกับแคลเซียมและกระดูก

ผู้ป่วยเกาต์

แนวทางเวชปฏิบัติการรักษาเกาต์และกรดยูริกในเลือดสูง พ.ศ. 2569 ของสมาคมรูมาติสซั่มแห่งประเทศไทย แนะนำให้ จำกัดเนื้อแดง อาหารทะเล เครื่องดื่มที่มีน้ำตาล และน้ำผลไม้ และหลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์ทุกชนิด ผู้ป่วยเกาต์จึงไม่ควรพึ่งกุ้งแห้งหรืออาหารทะเลเป็นแหล่งแคลเซียมหลัก ให้เลือกนมไขมันต่ำ ผักใบเขียว และงาแทน และปรึกษาแพทย์เรื่องปริมาณ

ผู้ที่ใช้ยาลดกรดยูริกหรือยาเกาต์อยู่ ห้ามหยุดยาเอง แม้จะปรับอาหารแล้ว

ผู้ที่เคยเป็นนิ่วในไต

NIDDK ระบุว่าแคลเซียมจากอาหารในปริมาณเหมาะสมช่วยจับสารที่ก่อนิ่ว จึงไม่ควรงดนมเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์ ส่วนแคลเซียมเม็ดเสริมต้องปรึกษาแพทย์ก่อน

ความเชื่อที่พบบ่อยเรื่องอาหารบำรุงกระดูก

"ซุปกระดูกหรือน้ำต้มกระดูกให้แคลเซียมเยอะ" ตารางอาหารที่อ้างในบทความนี้ไม่ได้มีน้ำซุปกระดูกเป็นแหล่งแคลเซียม และน้ำซุปมักเค็ม จึงไม่ควรใช้แทนนม ปลาที่กินทั้งก้าง หรือผักใบเขียว

"ผักทุกชนิดให้แคลเซียมเท่ากัน" ไม่จริง ผักโขมมีออกซาเลตสูงจนร่างกายใช้แคลเซียมได้น้อย ขณะที่คะน้า กวางตุ้ง และบรอกโคลีดูดซึมได้ดีกว่า

"กินอาหารบำรุงกระดูกแล้วไม่ต้องตรวจมวลกระดูก" ไม่ถูก อาหารเป็นพื้นฐาน แต่ผู้ที่เข้าเกณฑ์ยังต้องตรวจตามแนวทาง อ่านเกณฑ์ที่ ใครควรตรวจมวลกระดูก และปริมาณที่ควรได้ต่อวันที่ แคลเซียมวันละเท่าไรถึงพอ

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าแคลโปรพลัส (BETA CAL PRO PLUS)

เบต้าแคลโปรพลัส (BETA CAL PRO PLUS) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ตรา เบต้า แคล โปร พลัส เลข อย. 13-1-01566-5-0027 ผลิตโดย บริษัท โอดี อินโนวาคอสเม็กซ์ จำกัด (ปทุมธานี) จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 850 มก. ฉลากระบุให้รับประทานวันละ 2 แคปซูล เลข อย. คือการจดแจ้งผลิตภัณฑ์อาหาร ไม่ใช่การรับรองสรรพคุณ

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: แคลเซียม แอล-ทรีโอเนต (98%) 350 มก. · แคลเซียม อะมิโนแอซิด คีเลต (40%) 135 มก. · ผงเชอร์รี่ทาร์ต 100 มก. · แคลเซียมจากเปลือกหอยมุก 50 มก. · ผงโคลอสตรุ้ม (colostrum) 25 มก. · สารสกัดโรสฮิป 24.22 มก. · คอลลาเจน ไทป์ ทู 20 มก. · สารสกัดขมิ้นชัน 16 มก. · สารสกัดขิง 10 มก. · วิตามินดี 3 (100,000 IU/g) 0.5 มก. (คิดเป็นราว 50 IU หรือ 1.25 ไมโครกรัม คำนวณ)

คำเตือนบนฉลาก: ผู้ที่เป็นโรคนิ่วไม่ควรรับประทาน · ห้ามใช้ในผู้ที่มีท่อน้ำดีอุดตัน · เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ควรรับประทานอาหารหลากหลายครบ 5 หมู่ · ฉลากระบุว่า ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

ส่วนประกอบที่เกี่ยวกับบทความนี้ เทียบปริมาณในแคปซูลกับขนาดที่ใช้ในงานวิจัย

• •แคลเซียมจากเปลือกหอยมุก 50 มก. — ฉลากไม่ได้บอกชัดว่า 50 มก. คือน้ำหนักผงเปลือกหรือปริมาณแคลเซียม จึง ใส่ตัวเลขแคลเซียมจากส่วนนี้ไม่ได้ และนำไปบวกกับแคลเซียมจากอาหารตรง ๆ ไม่ได้ งานนำร่องที่ศึกษาผงมุกให้แคลเซียมธาตุวันละ 260 มก. ในหญิงวัยหมดประจำเดือน 30 คน พบมวลกระดูกเปลี่ยน ไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ ยังไม่มีผลตรวจโลหะหนักของวัตถุดิบในผลิตภัณฑ์นี้ให้อ้างอิง ผู้มีประวัติแพ้หอยหรืออาหารทะเลควรปรึกษาแพทย์ก่อน
• •แคลเซียม อะมิโนแอซิด คีเลต (40%) 135 มก. — ฉลากไม่ได้บอกว่า "40%" หมายถึงร้อยละของอะไร จึง คำนวณแคลเซียมธาตุจากส่วนนี้ไม่ได้
• •แคลเซียมที่คำนวณได้ — เฉพาะส่วนแคลเซียม แอล-ทรีโอเนต 350 มก. คิดเป็นแคลเซียมราว 44 มก. ต่อแคปซูล หรือราว 89 มก. ต่อวันละ 2 แคปซูล (คำนวณ) น้อยกว่าแคลเซียมในนมสด 1 แก้ว (ราว 270 มก.) และเป็นส่วนน้อยของ 1,000 มก. ที่ผู้อายุ 51 ปีขึ้นไปควรได้ต่อวัน แหล่งแคลเซียมหลักยังควรมาจากอาหาร

ไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้ใช้แทนอาหารที่มีแคลเซียม หรือบำรุงกระดูกและข้อ ส่วนประกอบแต่ละตัวมีงานวิจัยในคนจำนวนจำกัด และยังไม่มีงานวิจัยของสูตรผลิตภัณฑ์นี้โดยตรง ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังหรือฟอกไตต้องปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ผลิตภัณฑ์ที่มีแคลเซียม

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ที่เป็นโรคนิ่ว: ฉลากระบุว่าไม่ควรรับประทาน ส่วนผู้ที่เคยเป็นนิ่ว (ไต ทางเดินปัสสาวะ ถุงน้ำดี) ให้ปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้มีท่อน้ำดีอุดตัน: ฉลากห้ามใช้ ขมิ้นชันมีงานในคนพบว่าทำให้ถุงน้ำดีบีบตัว
• •ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง ฟอกไต แคลเซียมในเลือดสูง หรือโรคพาราไทรอยด์: ปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้ใช้ยาไทรอยด์ ยาปฏิชีวนะบางกลุ่ม (ควิโนโลน เตตราไซคลีน) ยากระดูกพรุนกลุ่มบิสฟอสโฟเนต หรือยาเหล็ก: แคลเซียมอาจลดการดูดซึมยาเหล่านี้ ระยะห่างที่เหมาะสมขึ้นกับชนิดยา ให้เภสัชกรหรือแพทย์กำหนดเวลา
• •ผู้ใช้ยาขับปัสสาวะกลุ่มไทอะไซด์ หรือยาไดจอกซิน: แจ้งแพทย์ก่อน
• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเสด (NSAIDs) ผู้มีเลือดออกง่าย หรือจะผ่าตัดหรือทำฟัน: ผลิตภัณฑ์มีขมิ้นชันและขิง ต้องปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้มีโรคตับ: ขมิ้นชันมีรายงานตับอักเสบ ถ้ามีตัวเหลือง ปัสสาวะสีเข้ม อ่อนเพลียมาก หรือคลื่นไส้ ให้หยุดและพบแพทย์
• •ผู้แพ้โปรตีนนมวัว: มีโคลอสตรุ้ม (น้ำนมเหลือง) ควรหลีกเลี่ยงหรือปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้มีประวัติแพ้หอยหรืออาหารทะเล: มีแคลเซียมจากเปลือกหอยมุก ควรปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้ที่ได้วิตามินดีหรือแคลเซียมจากแพทย์อยู่แล้ว: นับรวมทุกแหล่ง และห้ามเปลี่ยนยาเอง
• •ผู้ใช้ยากระดูกพรุน ยาเกาต์ หรือยาแก้ปวดข้อ: ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาเอง

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าแคลโปรพลัสทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง รวมถึงยากระดูกพรุน ยาเกาต์ ยาสเตียรอยด์ และยาแก้ปวด แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค และไม่ใช้แทนการตรวจมวลกระดูกหรือการรักษาของแพทย์

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ หกล้มแล้วปวดสะโพกมาก ลุกยืนหรือลงน้ำหนักขาไม่ได้ ขาดูผิดรูปหรือสั้นลงหลังล้ม กลั้นปัสสาวะหรืออุจจาระไม่ได้ ชารอบก้นหรือรอบทวารหนัก ขาอ่อนแรงขึ้นมาทันที เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

ถ้ามีไข้และข้อบวมแดงร้อน อาจเป็นข้ออักเสบติดเชื้อ ให้ไปโรงพยาบาลวันนี้ ไม่ต้องรอนัด