จอประสาทตาเสื่อมกินวิตามินอะไร สูตร AREDS มีวิตามินซี อี เท่าไร

คำตอบสั้น: วิตามินที่มีหลักฐานในจอประสาทตาเสื่อมคือ “สูตร AREDS” ขนาดสูงเฉพาะทาง ไม่ใช่วิตามินทั่วไป สูตรเดิมมีวิตามินซี 500 มก. วิตามินอี 400 ยูนิต เบต้าแคโรทีน 15 มก. สังกะสี 80 มก. และทองแดง 2 มก. ต่อวัน งานวิจัยพบว่าชะลอการลุกลามเป็นระยะรุนแรงได้ในผู้ที่เป็นระยะกลางหรือเป็นระยะรุนแรงแล้วหนึ่งข้าง แต่ไม่ได้ป้องกันโรคในคนทั่วไป และไม่มีผลต่อต้อกระจก สูตร AREDS2 ใช้ลูทีน 10 มก. กับซีแซนทีน 2 มก. แทนเบต้าแคโรทีน

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •การทดลอง AREDS ใน 3,640 คน อายุ 55–80 ปี เฉลี่ย 6.3 ปี พบว่าสูตรวิตามินร่วมกับสังกะสีลดการลุกลามเป็นจอประสาทตาเสื่อมระยะรุนแรง เฉพาะกลุ่มเสี่ยงสูง
• •สูตรนี้ใช้กับระยะกลางขึ้นไปตามที่จักษุแพทย์ประเมิน ในระยะต้นผลน้อยมาก
• •งานรวมของ Cochrane ปี 2560 สรุปว่าวิตามินอีหรือเบต้าแคโรทีนชนิดเสริมไม่ป้องกันหรือชะลอการเกิดโรคในคนทั่วไป
• •เบต้าแคโรทีนในสูตรเดิมสัมพันธ์กับมะเร็งปอดมากขึ้นในผู้เคยสูบบุหรี่ สูตรใหม่จึงใช้ลูทีนและซีแซนทีนแทน
• •กินวิตามินแล้วยังต้องตรวจตาตามนัด เพราะชนิดเปียกรักษาด้วยยาฉีดเข้าตา ไม่ใช่วิตามิน

สูตร AREDS และ AREDS2 มีวิตามินซี วิตามินอี สังกะสี ลูทีน เท่าไร

AREDS คือการทดลองของสถาบันตาแห่งชาติสหรัฐฯ (NEI) สูตรที่ใช้ต่อวัน มีดังนี้

• •วิตามินซี 500 มก.
• •วิตามินอี 400 ยูนิต
• •เบต้าแคโรทีน 15 มก.
• •สังกะสี 80 มก.
• •ทองแดง 2 มก.

AREDS2 เป็นการทดลองต่อมาใน 4,203 คน อายุ 50–85 ปี ทดสอบการเติมลูทีน 10 มก. กับซีแซนทีน 2 มก. และโอเมก้า 3 (ดีเอชเอ 350 มก. กับอีพีเอ 650 มก.) ลงในสูตรเดิม พร้อมทดลองตัดเบต้าแคโรทีนออกและลดขนาดสังกะสีลง

ผลหลักของ AREDS2 คือ การเติมลูทีนกับซีแซนทีน หรือโอเมก้า 3 ไม่ได้ลดการลุกลามเพิ่มจากสูตรเดิม และการตัดเบต้าแคโรทีนหรือลดสังกะสีก็ไม่ได้ทำให้ผลต่างไป

ตัวเลขเหล่านี้สูงกว่าวิตามินรวมทั่วไปหลายเท่า เช่น วิตามินซี 500 มก. สูงกว่าปริมาณที่ผู้ใหญ่ควรได้ต่อวันตาม MedlinePlus (ชาย 90 หญิง 75 มก.) ราว 5–7 เท่า (คำนวณ) และวิตามินอี 400 ยูนิตเท่ากับราว 180–268 มก. เทียบกับค่าที่ผู้ใหญ่ควรได้ 15 มก. ต่อวัน (คำนวณ) จึงไม่ควรซื้อกินเองโดยไม่ผ่านจักษุแพทย์ ขีดจำกัดสูงสุดของวิตามินอีอ่านที่ วิตามินอีกินได้สูงสุดเท่าไร และภาพรวมของวิตามินแร่ธาตุที่กินเกินได้ อ่านที่ วิตามินแร่ธาตุมีขีดจำกัดสูงสุด

สูตรนี้ใช้กับจอประสาทตาเสื่อมระยะไหน และไม่ได้ผลกับใคร

ประโยชน์อยู่ในกลุ่มเสี่ยงสูงเท่านั้น รายงาน AREDS ฉบับที่ 8 พบว่า

• •สูตรวิตามินร่วมกับสังกะสี ลดโอกาสลุกลามเป็นจอประสาทตาเสื่อมระยะรุนแรงในทางสถิติ ซึ่ง NEI สรุปว่าราวร้อยละ 25
• •กลุ่มที่ได้ประโยชน์คือผู้ที่มีจุดสะสมใต้จอประสาทตา (drusen) ขนาดกลางจำนวนมากหรือขนาดใหญ่ หรือเป็นระยะรุนแรงแล้วหนึ่งข้าง
• •สูตรวิตามินต้านอนุมูลอิสระอย่างเดียวโดยไม่มีสังกะสี ผลไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ

งานรวมของ Cochrane ปี 2566 ยืนยันในทิศทางเดียวกันว่าสูตร AREDS น่าจะชะลอการลุกลามเป็นระยะท้ายได้ แต่ขนาดผลต่างกันมากตามระยะ คือ ในผู้เป็นระยะต้นมีผู้ลุกลามน้อยลงราว 4 รายต่อ 1,000 คน ส่วนในผู้เป็นระยะกลางน้อยลงราว 78 รายต่อ 1,000 คน

สรุปคือสูตรนี้ไม่ใช่วิตามินป้องกันโรคสำหรับคนที่ตายังปกติ และไม่มีผลต่อต้อกระจก จักษุแพทย์จะเป็นผู้ประเมินว่าตาของคุณอยู่ในระยะใดหลังตรวจจอประสาทตา ใครเสี่ยงและควรตรวจเมื่อไร อ่านที่ จอประสาทตาเสื่อมตามวัย ใครเสี่ยง และควรตรวจเมื่อไร

ทำไมสูตรใหม่เอาเบต้าแคโรทีนออกสำหรับคนสูบบุหรี่

เพราะเรื่องมะเร็งปอด ในการทดลอง AREDS2 กลุ่มที่ได้เบต้าแคโรทีนพบมะเร็งปอด 23 ราย (2.0%) เทียบกับกลุ่มที่ไม่ได้ 11 ราย (0.9%) ส่วนใหญ่เป็นผู้ที่เคยสูบบุหรี่ ผู้วิจัยจึงสรุปว่าลูทีนกับซีแซนทีนเป็นตัวแทนที่เหมาะสม

งานรวมของ Cochrane ปี 2566 ก็ระบุเช่นกันว่าเบต้าแคโรทีนเพิ่มมะเร็งปอดในผู้ที่เคยสูบบุหรี่ ผู้ที่สูบหรือเคยสูบบุหรี่จึงต้องบอกจักษุแพทย์ก่อนเลือกสูตรวิตามิน เบต้าแคโรทีนคืออะไรและต่างจากวิตามินเออย่างไร อ่านที่ เบต้าแคโรทีนคืออะไร ส่วนบทบาทของสังกะสีในร่างกาย อ่านที่ สังกะสีสำคัญอย่างไรกับร่างกาย

ความเชื่อที่พบบ่อย: กินวิตามินซีหรือวิตามินอีทุกวันแล้วจอประสาทตาจะไม่เสื่อม

งานทดลองในคนไม่สนับสนุน งานรวมของ Cochrane ปี 2560 รวม 5 การทดลอง 76,756 คน พบว่า

• •วิตามินอีชนิดเสริมไม่ลดโอกาสเกิดจอประสาทตาเสื่อม และอาจเพิ่มระยะท้ายได้เล็กน้อย
• •วิตามินซีชนิดเสริมในการทดลองที่ติดตาม 8 ปี ไม่ลดโอกาสเกิดโรคเช่นกัน
• •ผู้วิจัยสรุปว่าการกินวิตามินอีหรือเบต้าแคโรทีนชนิดเสริมไม่ป้องกันหรือชะลอการเกิดโรค

สิ่งที่ NEI แนะนำเพื่อลดความเสี่ยงคือการใช้ชีวิต ได้แก่ เลิกบุหรี่ ออกกำลังกายสม่ำเสมอ และคุมความดันกับไขมันในเลือด รพ.รามาธิบดีระบุว่าบุหรี่ เบาหวาน และความดันสูงเป็นปัจจัยเสี่ยงของโรคนี้ด้วย

จอประสาทตาเสื่อมห้ามกินอะไร

แหล่งที่เราตรวจแล้วไม่ได้ระบุอาหารต้องห้ามเฉพาะโรคนี้ ข้อห้ามที่มีหลักฐานชัดคือ ผู้สูบหรือเคยสูบบุหรี่ไม่ควรใช้สูตรที่มีเบต้าแคโรทีน ตามผล AREDS2

อีกข้อที่ต้องระวังคือการกินวิตามินขนาดสูงหลายตัวพร้อมกัน เช่น กินสูตรตาร่วมกับวิตามินรวมและวิตามินอีเม็ดแยก ทำให้ได้รับเกินโดยไม่รู้ตัว ให้เอากล่องทุกกล่องไปให้แพทย์หรือเภสัชกรดู

อาหารที่มีลูทีนและซีแซนทีนได้จากอะไร

ลูทีนและซีแซนทีนเป็นสารสีที่พบมากในจุดรับภาพของจอประสาทตา และได้มาจากอาหารเท่านั้น Linus Pauling Institute ระบุแหล่งอาหาร ดังนี้

• •ผักใบเขียวเข้ม เช่น ผักโขม คะน้าฝรั่ง (เคล) เป็นแหล่งลูทีนที่ดี
• •ไข่แดงและอะโวคาโด มีลูทีนไม่มาก แต่ร่างกายดูดซึมได้ดี
• •ข้าวโพดสีเหลือง พริกหวาน และไข่แดง เป็นแหล่งซีแซนทีน

ผลจากงานสังเกตยังไม่ตรงกัน Linus Pauling Institute สรุปว่างานสังเกตบางงานพบว่าคนที่กินลูทีนและซีแซนทีนมากเป็นจอประสาทตาเสื่อมน้อยกว่า แต่บางงานไม่พบความสัมพันธ์ การกินผักใบเขียวเป็นประจำจึงเป็นเรื่องดีต่อสุขภาพโดยรวม แต่ยังสรุปไม่ได้ว่าป้องกันโรคนี้ได้

กินอาหารเสริมแล้วยังต้องตรวจตาไหม

ต้องตรวจตามนัดเสมอ รพ.รามาธิบดีอธิบายว่าจอประสาทตาเสื่อมมี 2 ชนิด

• •ชนิดแห้ง พบมากกว่าร้อยละ 80 ยังไม่มีวิธีรักษาให้หาย แพทย์อาจแนะนำวิตามินสูตรเฉพาะทางตาในบางราย
• •ชนิดเปียก มีเส้นเลือดผิดปกติใต้จอประสาทตา รักษาด้วยการฉีดยาต้านการสร้างเส้นเลือดผิดปกติ (Anti-VEGF) เข้าตา

ชนิดแห้งเปลี่ยนเป็นชนิดเปียกได้ การกินวิตามินไม่ได้บอกว่าตาไม่เปลี่ยน ถ้ามองเส้นตรงเป็นเส้นคด หรือภาพตรงกลางเบลอมากขึ้น ให้รีบนัดจักษุแพทย์ อาการเริ่มต้นและความต่างของสองชนิด อ่านที่ จอประสาทตาเสื่อม อาการเริ่มต้น แบบเปียกกับแบบแห้ง ส่วนต้อกระจกซึ่งเป็นคนละโรคและวิตามินไม่ช่วยป้องกัน อ่านที่ ต้อกระจกเกิดจากอะไร

อาการแบบไหนต้องไปโรงพยาบาลทันที

ถ้ามีอาการ ข้อใดข้อหนึ่ง ต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

• •ตามัว มองไม่เห็น หรือเห็นภาพซ้อนขึ้นมาทันที
• •หน้าเบี้ยว ปากเบี้ยว
• •แขนขาอ่อนแรงซีกใดซีกหนึ่ง
• •พูดไม่ชัด

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าออยล์ (Beta Oil)

เบต้าออยล์ (Beta Oil) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0001 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ต่อ 1 แคปซูลมีน้ำมันคาโนลา 200 มก. น้ำมันมะกอก 200 มก. น้ำมันรำข้าว 109 มก. กรดแอสคอร์บิก (วิตามินซี) 30 มก. สารสกัดจากข้าว 10 มก. ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. แอล-ออร์นิทีน HCl 5 มก. และไฟโตสเตอรอล 2 มก.

แคปซูลนี้ไม่ใช่สูตร AREDS หรือ AREDS2 เทียบกับขนาดในงานวิจัยได้ดังนี้

• •กรดแอสคอร์บิก (วิตามินซี) 30 มก. — สูตร AREDS ใช้ 500 มก. ต่อวัน มากกว่าในแคปซูลราว 17 เท่า (คำนวณ) และงานรวมของ Cochrane ปี 2560 พบว่าวิตามินซีชนิดเสริมไม่ลดโอกาสเกิดจอประสาทตาเสื่อม
• •ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. หรือวิตามินอีราว 2.5 มก. (คำนวณ) — สูตร AREDS ใช้ 400 ยูนิต ซึ่งเท่ากับราว 180–268 มก. หรือ 72–107 เท่าของในแคปซูล (คำนวณ) ส่วนวิตามินอีชนิดเสริมเดี่ยว ๆ Cochrane พบว่าไม่ป้องกันโรคนี้ และอาจเพิ่มระยะท้ายได้เล็กน้อย
• •ไม่มีสังกะสี ทองแดง เบต้าแคโรทีน ลูทีน หรือซีแซนทีน ซึ่งเป็นส่วนประกอบของสูตร AREDS และ AREDS2

ไม่มีหลักฐานว่าแคปซูลนี้ทำให้จอประสาทตาหรือการมองเห็นเปลี่ยนแปลง และไม่ได้ใช้แทนวิตามินสูตรเฉพาะทางตาหรือยาฉีดที่จักษุแพทย์สั่ง ฉลากระบุว่าผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร และเด็กกับสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน ผู้ที่กินวิตามินสูตรตาอยู่แล้วควรแจ้งจักษุแพทย์ก่อนกินอาหารเสริมเพิ่ม เพื่อไม่ให้ได้รับวิตามินซ้ำซ้อน

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าออยล์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที