สังกะสีทำหน้าที่อะไร และทำไมได้รับมากเกินไปถึงมีปัญหา

สังกะสีเป็นตัวอย่างที่ดีของแร่ธาตุที่ทั้งขาดและเกินล้วนมีปัญหา

สังกะสีเกี่ยวข้องกับอะไรบ้าง

เป็นส่วนประกอบของเอนไซม์จำนวนมากในร่างกาย

เกี่ยวข้องกับการทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน การสังเคราะห์โปรตีน การหายของแผล การเจริญเติบโต และการรับรส

คำอธิบายนี้เป็นความรู้ทางสรีรวิทยาทั่วไป ไม่ใช่การบอกว่าผลิตภัณฑ์ใดให้ผลอย่างไร

แหล่งในอาหาร

หอยนางรมเป็นแหล่งที่เข้มข้นที่สุด

เนื้อสัตว์ โดยเฉพาะเนื้อแดง

ตับ

ไข่

ถั่วและเมล็ดพืช

ธัญพืชเต็มเมล็ด

ในอาหารจากพืชมีสารไฟเตตซึ่งจับกับสังกะสี ทำให้ร่างกายนำไปใช้ได้น้อยกว่าจากแหล่งสัตว์ จึงเป็นเหตุผลที่ผู้ที่กินมังสวิรัติเป็นกลุ่มที่ต้องใส่ใจมากขึ้น

กลุ่มที่มีความเสี่ยงต่อการขาด

ผู้สูงอายุที่กินได้น้อย

ผู้ที่กินมังสวิรัติหรือวีแกน

ผู้ที่มีโรคของทางเดินอาหารซึ่งมีผลต่อการดูดซึม

ผู้ที่เคยผ่าตัดทางเดินอาหาร

ผู้ที่ดื่มแอลกอฮอล์ประจำ

ผู้ที่มีแผลเรื้อรัง

การรู้ว่าขาดจริงหรือไม่ ต้องมาจากการประเมินของแพทย์ ไม่ใช่จากอาการที่ตรงกับรายการในอินเทอร์เน็ต

ทำไมได้รับมากเกินไปถึงมีปัญหา

เพราะสังกะสีกับทองแดงใช้เส้นทางการดูดซึมที่แข่งกัน

การได้รับสังกะสีในปริมาณสูงต่อเนื่องเป็นเวลานาน จึงมีข้อควรระวังเรื่องความสมดุลกับทองแดง

นี่คือเหตุผลที่ผลิตภัณฑ์หลายชนิดใส่ทองแดงมาในสูตรด้วย มักเขียนบนฉลากว่า คอปเปอร์บิสไกลซิเนต

อาการจากการได้รับสังกะสีปริมาณสูงในระยะสั้น ได้แก่ คลื่นไส้ ปวดท้อง และรสโลหะในปาก

เราจะไม่ระบุตัวเลขปริมาณสูงสุดที่รับได้ เพราะต่างกันตามอายุและเพศ และควรมาจากเภสัชกรหรือนักกำหนดอาหารที่ดูข้อมูลของคุณ

บนฉลากเขียนว่าอะไร

รูปแบบที่พบบ่อยคือ ซิงก์กลูโคเนต ซิงก์ซัลเฟต ซิงก์อะมิโนแอซิดคีเลต และซิงก์ออกไซด์

แต่ละรูปแบบให้สังกะสีในสัดส่วนต่างกัน จึงต้องอ่านเปอร์เซ็นต์ในวงเล็บของรูปแบบนั้น

ตัวอย่างเช่น ซิงก์กลูโคเนตที่ระบุว่าให้สังกะสี 14.35 เปอร์เซ็นต์ หมายความว่าต้องคูณด้วยตัวเลขนั้นก่อน

วิธีคำนวณอยู่ที่ [เปอร์เซ็นต์ในวงเล็บบนฉลากหมายถึงอะไร](/article/supplement-label-percent)

ถ้ากินหลายกล่อง

สังกะสีเป็นตัวที่ซ้ำกันบ่อยมาก เพราะอยู่ทั้งในวิตามินรวม ผงชงดื่ม และผลิตภัณฑ์เฉพาะทาง

ให้รวมปริมาณจากทุกกล่องแล้วเอาไปให้เภสัชกรดู วิธีอยู่ที่ กินหลายยี่ห้อพร้อมกัน ตรวจอย่างไรไม่ให้ซ้ำซ้อน

ข้อควรระวังเรื่องยา

สังกะสีสามารถจับกับยาบางกลุ่มในทางเดินอาหาร

ผู้ที่ใช้ยาประจำจึงควรถามเภสัชกรว่าควรกินห่างกันหรือไม่

ทำไมสังกะสีถึงมักมาคู่กับทองแดงบนฉลาก

เพราะแร่ธาตุสองตัวนี้มีความสัมพันธ์กันในร่างกาย

การได้รับสังกะสีปริมาณสูงต่อเนื่องเป็นเวลานาน มีข้อควรระวังเรื่องสมดุลกับทองแดง

ผู้ผลิตหลายรายจึงใส่ทองแดงมาในสูตรด้วย ซึ่งบนฉลากมักเขียนว่า คอปเปอร์บิสไกลซิเนต หรือ คอปเปอร์กลูโคเนต

นี่เป็นข้อเท็จจริงเชิงการออกแบบสูตร ไม่ใช่การอ้างว่าสูตรที่มีทองแดงดีกว่า

ประเด็นสำหรับคนซื้อคือ ถ้ากินสังกะสีเดี่ยว ๆ ในปริมาณสูงเป็นเวลานานด้วยตัวเอง ควรอยู่ในความดูแลของผู้มีวิชาชีพ

สังกะสีในอาหารไทยที่หาได้

หอยนางรมเป็นแหล่งที่รู้จักกันมากที่สุด

เนื้อสัตว์ ตับ ไข่แดง

เมล็ดฟักทอง งา ถั่วต่าง ๆ

ธัญพืชไม่ขัดสี

คนที่กินโปรตีนจากสัตว์น้อย จึงเป็นกลุ่มที่ควรใส่ใจมากกว่าคนทั่วไป

สังกะสีที่ได้จากอาหารกับจากผลิตภัณฑ์ ต่างกันตรงไหน

จากอาหาร ปริมาณกระจายอยู่ในมื้อและมาพร้อมสารอื่นตามธรรมชาติ

จากผลิตภัณฑ์ ปริมาณรวมอยู่ในครั้งเดียวและมักสูงกว่าที่ได้จากมื้อหนึ่ง

นี่คือเหตุผลที่ข้อควรระวังเรื่องปริมาณมักพูดถึงผลิตภัณฑ์ ไม่ใช่อาหาร

และเป็นเหตุผลที่การนับจากทุกแหล่งรวมกันสำคัญ เมื่อกินหลายกล่องพร้อมกัน

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าลีฟโปรพลัส (Beta Liv Pro Plus)

เบต้าลีฟโปรพลัส (Beta Liv Pro Plus) ชื่อตามทะเบียน อย. คือ เบต้า ลีฟ โปร พลัส (ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร) เลข อย. 13-1-15859-5-1473 รับประทานวันละ 1 เม็ด ฉลากมีซิงค์ อะมิโน แอซิด คีเลต (20%) 15 มก. ต่อเม็ด คิดเป็นสังกะสีราว 3 มก. (ค่าคำนวณจากเปอร์เซ็นต์บนฉลาก) ซึ่งเป็นสังกะสีที่บทความนี้พูดถึง ฉลากไม่มีทองแดง ในเม็ดเดียวกันยังมีแร่ธาตุอื่น คือแมงกานีส อะมิโน แอซิด คีเลต (10%) 10 มก. และซีลีเนียม อะมิโน แอซิด คีเลต (1%) 5 มก. (ซีลีเนียมราว 50 ไมโครกรัม ค่าคำนวณ) ร่วมกับส่วนประกอบอื่นอีกหลายรายการ เช่น ผงถั่วนัตโตะ 100 มก. และสารสกัดจากขมิ้นชัน 50 มก. ถ้ากินผลิตภัณฑ์อื่นที่มีสังกะสีอยู่ด้วย ให้นำทุกกล่องไปให้เภสัชกรนับรวมตามหลักในบทความนี้

ฉลากเตือนว่าห้ามใช้ในผู้ที่มีท่อน้ำดีอุดตัน เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน มีส่วนประกอบของนมและถั่วเหลือง และผู้ที่รับประทานยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อน โดยเฉพาะผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด เพราะมีผงถั่วนัตโตะเป็นส่วนประกอบ

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าลีฟโปรพลัสทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไปเรื่องโรคและโภชนาการ ไม่ใช่คำวินิจฉัย ไม่ใช่แผนการรักษา และไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะบุคคล

การกำหนดสิ่งที่ผู้ป่วยแต่ละคนควรได้รับ ต้องมาจากแพทย์ผู้รักษาและนักกำหนดอาหารที่เห็นผลตรวจจริงเท่านั้น

ห้ามใช้ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารทดแทนการรักษาที่แพทย์กำหนด และควรแจ้งแพทย์ทุกครั้งว่ากำลังรับประทานอะไรอยู่บ้าง