ต้อกระจกเกิดจากอะไร เบาหวาน แดด บุหรี่ ป้องกันได้แค่ไหน

คำตอบสั้น: ต้อกระจกเกิดจากเลนส์ตาที่ขุ่นลง สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดคืออายุที่มากขึ้น สถาบันตาแห่งชาติสหรัฐฯ (NEI) ระบุปัจจัยที่ทำให้เสี่ยงมากขึ้น ได้แก่ เบาหวาน สูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์มาก มีคนในครอบครัวเป็น เคยบาดเจ็บหรือผ่าตัดตา อยู่กลางแดดนาน และใช้ยาสเตียรอยด์ เราห้ามอายุไม่ได้ แต่ลดปัจจัยที่เหลือได้บางส่วน เช่น ใส่แว่นกันแดดกับหมวกปีก เลิกบุหรี่ และกินผักผลไม้ ส่วนวิตามินซีและอีชนิดเม็ด งานทบทวนการทดลองในคนไม่พบว่าช่วยกันหรือชะลอต้อกระจก

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •ต้อกระจกคือเลนส์ตาขุ่น เลนส์ค่อย ๆ หนาขึ้นและเปลี่ยนจากใสเป็นเหลืองหรือน้ำตาลตามอายุ ตามคำอธิบายของ รพ.รามาธิบดี
• •NEI ระบุปัจจัยเสี่ยง: อายุ เบาหวาน บุหรี่ แอลกอฮอล์มาก พันธุกรรม บาดเจ็บที่ตา แสงแดด และยาสเตียรอยด์
• •งานทบทวน Cochrane 9 การทดลอง 117,272 คน ไม่พบหลักฐานว่าวิตามินซี อี หรือเบต้าแคโรทีนชนิดเสริมป้องกันหรือชะลอต้อกระจก
• •งาน AREDS ใช้วิตามินซี 500 มก. และวิตามินอี 400 ยูนิต ก็ไม่มีผลต่อต้อกระจก
• •NEI แนะนำให้คนอายุ 60 ปีขึ้นไปตรวจตาแบบขยายม่านตาทุก 1–2 ปี

ต้อกระจกคืออะไร เลนส์ตาขุ่นได้อย่างไร

เลนส์ตาทำหน้าที่เหมือนเลนส์กล้อง ต้องใสจึงจะเห็นชัด ผศ.นพ.ภูริชญ์ เพ็ชร์พิรุณ ภาควิชาจักษุวิทยา รพ.รามาธิบดี อธิบายว่าเมื่ออายุมากขึ้น เลนส์ตาจะค่อย ๆ หนาขึ้น สีเปลี่ยนจากใสเป็นเหลือง อำพัน หรือน้ำตาล แสงจึงผ่านเข้าตาได้น้อยลง ภาพมัวและไม่คมชัด

การเปลี่ยนแปลงนี้เกิดทีละน้อย หลายคนจึงไม่รู้ตัวในระยะแรก Linus Pauling Institute อธิบายเพิ่มว่าการเปลี่ยนแปลงของเลนส์ตามอายุและความเสียหายจากออกซิเดชันมีส่วนทำให้เกิดต้อกระจก NEI ระบุว่าคนอเมริกันอายุ 80 ปีขึ้นไปมากกว่าครึ่งเป็นต้อกระจกหรือเคยผ่าตัดต้อกระจกแล้ว

ต้อกระจกเป็นข้างเดียวหรือสองข้างก็ได้ แต่ไม่ได้ลามจากตาข้างหนึ่งไปอีกข้าง ตามข้อมูลของ NEI อาการเริ่มต้นแบบไหนควรสงสัย อ่านต่อได้ที่ ต้อกระจกอาการเริ่มต้น

ต้อกระจกเกิดจากอะไรได้บ้างนอกจากอายุ

NEI ระบุว่าความเสี่ยงสูงขึ้นในคนที่

• •มีโรคบางโรค เช่น เบาหวาน
• •สูบบุหรี่
• •ดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป
• •มีคนในครอบครัวเป็นต้อกระจก
• •เคยบาดเจ็บที่ตา ผ่าตัดตา หรือฉายรังสีบริเวณร่างกายส่วนบน
• •อยู่กลางแดดเป็นเวลานาน
• •ใช้ยาสเตียรอยด์ ซึ่งใช้รักษาบางโรค เช่น ข้ออักเสบหรือภูมิแพ้

ต้อกระจกยังเกิดได้หลังบาดเจ็บที่ตา หรือหลังผ่าตัดตาด้วยโรคอื่น เช่น ต้อหิน

เบาหวาน บุหรี่ แสงแดด ยาสเตียรอยด์ เกี่ยวกับต้อกระจกอย่างไร

ทั้ง 4 ข้อเป็นปัจจัยเสี่ยงที่ NEI ระบุไว้ แต่ระดับความเสี่ยงของแต่ละคนต่างกัน ข้อที่คนไทยควรใส่ใจ

• •เบาหวาน — คนเป็นเบาหวานจึงควรไปตรวจตาตามที่แพทย์นัด และคุมน้ำตาลตามแผนการรักษา อ่านความหมายตัวเลขน้ำตาลได้ที่ ค่าน้ำตาลเท่าไรถึงเรียกว่าเบาหวาน
• •บุหรี่ — เป็นปัจจัยเสี่ยงของโรคตาสูงวัยอีกโรค คือจอประสาทตาเสื่อม ดูที่ จอประสาทตาเสื่อมตามวัย ใครเสี่ยง
• •แสงแดด — คนทำงานกลางแจ้ง ทำนา ทำสวน ขับรถส่งของ อยู่กลางแดดนานกว่าคนทั่วไป
• •ยาสเตียรอยด์ — Linus Pauling Institute อ้างงานติดตามในสวีเดนว่า วิตามินซีเสริมขนาดสูงชนิดเดี่ยวสัมพันธ์กับต้อกระจกมากขึ้น โดยเฉพาะในคนที่ใช้ยาคอร์ติโคสเตียรอยด์ คนที่ใช้สเตียรอยด์ระยะยาวจึงควรถามแพทย์เรื่องการตรวจตา ห้ามหยุดยาสเตียรอยด์เอง เพราะเป็นยาที่ต้องค่อย ๆ ปรับโดยแพทย์

วิตามินซีและวิตามินอีจากอาหารเกี่ยวกับต้อกระจกในงานวิจัยอย่างไร

ผลในงานสังเกตกับงานทดลองไม่ตรงกัน Linus Pauling Institute สรุปว่า

• •งานแบบเปรียบเทียบผู้ป่วยกับคนปกติ พบว่าคนที่กินวิตามินซีจากอาหารมากเป็นต้อกระจกน้อยกว่า แต่เมื่อรวมงานติดตามไปข้างหน้า ความสัมพันธ์นี้ไม่พบ
• •มีความสัมพันธ์ที่พบสม่ำเสมอว่า คนที่กินผักและผลไม้มากในแต่ละวันเป็นต้อกระจกน้อยกว่า ซึ่งเป็นการกินอาหาร ไม่ใช่วิตามินเม็ด
• •งานติดตามขนาดใหญ่พบว่าคนที่กินอาหารที่มีลูทีนและซีแซนทีนสูง เช่น ผักโขม คะน้าฝรั่ง (เคล) และบรอกโคลี มีโอกาสผ่าตัดหรือเป็นต้อกระจกน้อยกว่า 18–50% ซึ่งเป็นงานสังเกต ยังสรุปเป็นเหตุและผลไม่ได้

งานสังเกตบอกได้แค่ว่า "พบร่วมกัน" คนที่กินผักผลไม้มากมักไม่สูบบุหรี่และดูแลสุขภาพด้านอื่นด้วย แหล่งวิตามินอีในอาหารไทยอ่านได้ที่ วิตามินอีมีในอาหารอะไรบ้าง

อาหารเสริมป้องกันต้อกระจกได้จริงไหม

การทดลองในคนยังไม่สนับสนุน หลักฐานหลักมี 2 ชุด

• •Cochrane ปี 2555 รวม 9 การทดลองแบบสุ่ม 117,272 คน ติดตาม 2.1–12 ปี สรุปว่าไม่มีหลักฐานว่าวิตามินต้านอนุมูลอิสระชนิดเสริม (เบต้าแคโรทีน วิตามินซี หรือวิตามินอี) ป้องกันหรือชะลอต้อกระจกตามวัย
• •AREDS รายงานฉบับที่ 9 ของสถาบันตาแห่งชาติสหรัฐฯ ให้วิตามินซี 500 มก. วิตามินอี 400 ยูนิต และเบต้าแคโรทีน 15 มก. ทุกวัน ใน 4,629 คน เฉลี่ย 6.3 ปี ไม่พบผลต่อเลนส์ขุ่นหรือการผ่าตัดต้อกระจก NEI สรุปตรง ๆ ว่าสูตร AREDS และ AREDS2 ไม่มีผลต่อต้อกระจก

นอกจากนี้ Linus Pauling Institute ยังรายงานว่า วิตามินซีเสริมขนาดสูงชนิดเดี่ยวสัมพันธ์กับต้อกระจกมากขึ้น ในงานติดตามชายและหญิงชาวสวีเดน จึงไม่ควรกินวิตามินขนาดสูงเองโดยหวังผลเรื่องตา ส่วนสูตรวิตามินสำหรับจอประสาทตาเสื่อมเป็นอีกเรื่อง อ่านที่ จอประสาทตาเสื่อมกินวิตามินอะไร

ความเชื่อที่พบบ่อย: หยอดตาหรือกินวิตามินแล้วต้อกระจกจะละลายหายไป

ไม่มีหลักฐานรองรับ NEI ระบุว่าการผ่าตัดเป็นวิธีเดียวที่เอาต้อกระจกออกได้ ส่วนช่วงแรกที่ยังเป็นไม่มาก อาจใช้ไฟที่สว่างขึ้น แว่นกันแสงจ้า หรือเปลี่ยนแว่นใหม่ช่วยให้มองเห็นดีขึ้นชั่วคราว ถ้าเห็นโฆษณาว่ายาหยอดหรืออาหารเสริมละลายต้อกระจกได้ ให้ถามจักษุแพทย์ก่อนเสียเงิน

ใส่แว่นกันแดดช่วยแค่ไหน

NEI แนะนำให้ใส่แว่นกันแดดและหมวกปีกกว้างเพื่อกันแดดเข้าตา เป็นหนึ่งในขั้นตอนที่ทำได้เพื่อลดความเสี่ยง ร่วมกับ

• •ใส่แว่นป้องกันตาเมื่อใช้เครื่องมือช่างหรือเล่นกีฬาที่อาจกระแทกตา
• •เลิกบุหรี่
• •กินอาหารที่มีผักผลไม้ ผักใบเขียว ถั่ว และธัญพืชไม่ขัดสีให้มาก

แหล่งข้อมูลที่ตรวจแล้วไม่ได้ให้ตัวเลขว่าแว่นกันแดดลดความเสี่ยงได้กี่เปอร์เซ็นต์ จึงควรมองเป็นการดูแลตาพื้นฐาน ไม่ใช่เครื่องรับประกัน

ควรตรวจตาบ่อยแค่ไหนหลังอายุ 40

NEI แนะนำให้คนอายุ 60 ปีขึ้นไปตรวจตาแบบขยายม่านตาทุก 1–2 ปี การตรวจนี้ไม่เจ็บ แพทย์หยอดยาขยายม่านตาแล้วดูเลนส์และจอประสาทตา คนที่เป็นเบาหวาน ใช้ยาสเตียรอยด์ระยะยาว หรือมีคนในครอบครัวเป็นโรคตา ควรถามแพทย์ว่าต้องตรวจถี่กว่านี้หรือไม่ รายการตรวจสุขภาพตามวัยอ่านที่ อายุ 40 50 60 ควรตรวจสุขภาพอะไรบ้าง และถ้าตาแห้ง แสบตาจากการใช้จอ ดูที่ ตาแห้ง ตาล้าจากการใช้จอ

ตามัวทันทีหรือมองไม่เห็นทันที ไม่ใช่อาการของต้อกระจก ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่ง เช่น ตามัวหรือเห็นภาพซ้อนทันที หน้าเบี้ยว แขนขาอ่อนแรง พูดไม่ชัด ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าออยล์ (Beta Oil)

เบต้าออยล์ (Beta Oil) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0001 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ต่อ 1 แคปซูลมีน้ำมันคาโนลา 200 มก. น้ำมันมะกอก 200 มก. น้ำมันรำข้าว 109 มก. กรดแอสคอร์บิก (วิตามินซี) 30 มก. สารสกัดจากข้าว 10 มก. ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. แอล-ออร์นิทีน HCl 5 มก. และไฟโตสเตอรอล 2 มก.

ส่วนประกอบที่มีงานวิจัยเกี่ยวกับต้อกระจก มีดังนี้ และผลส่วนใหญ่เป็นลบ

• •กรดแอสคอร์บิก (วิตามินซี) 30 มก. — งาน AREDS ใช้วิตามินซีวันละ 500 มก. มากกว่าในแคปซูลราว 17 เท่า (คำนวณ) และไม่มีผลต่อต้อกระจก งานทบทวน Cochrane ก็ไม่พบว่าวิตามินซีเสริมป้องกันหรือชะลอต้อกระจก
• •ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. หรือวิตามินอีราว 2.5 มก. (คำนวณ) — งาน AREDS ใช้วิตามินอี 400 ยูนิต ซึ่งเท่ากับราว 180–268 มก. หรือ 72–107 เท่าของในแคปซูล (คำนวณ) และไม่มีผลต่อต้อกระจก งานทบทวน Cochrane ระบุว่าวิตามินอีเสริมไม่ลดต้อกระจกหรือการผ่าตัด

ไม่มีหลักฐานว่าแคปซูลนี้ทำให้เลนส์ตาหรือการมองเห็นเปลี่ยนแปลง ฉลากระบุว่าผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร และเด็กกับสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน หากแพทย์ให้หยุด ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ ส่วนยาที่แพทย์สั่งให้กินต่อตามเดิม

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าออยล์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที