ไขมันในเลือดสูงในเด็ก เป็นได้ไหม ลูกควรตรวจไขมันเมื่ออายุเท่าไร

คำตอบสั้น: เด็กมีไขมันในเลือดสูงได้ MedlinePlus ระบุว่าสาเหตุหลักคือประวัติไขมันสูงในครอบครัว น้ำหนักเกินหรืออ้วน และอาหารที่ไม่เหมาะสม และเด็กส่วนใหญ่ที่ไขมันสูงมีพ่อหรือแม่ไขมันสูงด้วย แนวทางของสถาบัน NHLBI สหรัฐฯ แนะนำให้ตรวจไขมันในเด็กทุกคนครั้งหนึ่งช่วงอายุ 9–11 ปี และอีกครั้งช่วง 17–21 ปี ส่วนเด็กในครอบครัวที่มีคนเป็นโรคหัวใจก่อนวัยหรือมีไขมันสูงจากพันธุกรรม ควรปรึกษากุมารแพทย์ว่าต้องตรวจเร็วกว่านั้นหรือไม่

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •สาเหตุหลักของไขมันสูงในเด็ก คือ พันธุกรรมในครอบครัว อ้วน และอาหารไขมันอิ่มตัวหรือน้ำตาลสูง
• •โรคบางอย่างทำให้เด็กไขมันสูงได้ เช่น เบาหวาน โรคไต โรคตับ และไทรอยด์ทำงานน้อย
• •ค่าที่ MedlinePlus ใช้สำหรับเด็ก คือ คอเลสเตอรอลรวมต่ำกว่า 170 และ LDL ต่ำกว่า 110 มก./ดล. ซึ่งต่ำกว่าเกณฑ์ผู้ใหญ่
• •การดูแลหลักในเด็กคืออาหารและการออกกำลังกาย ยาลดไขมันพิจารณาเฉพาะบางกรณีโดยแพทย์
• •อาหารเสริมสำหรับผู้ใหญ่ไม่ควรให้เด็กกินเอง และหลายผลิตภัณฑ์มีคำเตือนบนฉลากว่าเด็กไม่ควรรับประทาน

เด็กไขมันในเลือดสูงได้จากสาเหตุอะไรบ้าง

MedlinePlus ระบุว่าเด็กส่วนใหญ่ที่มีไขมันสูง มีพ่อหรือแม่อย่างน้อยหนึ่งคนที่มีไขมันสูง สาเหตุหลักที่ระบุไว้คือ

• •ประวัติไขมันสูงในครอบครัว ทั้งจากพันธุกรรมและนิสัยการกินที่เหมือนกันในบ้าน
• •น้ำหนักเกินหรืออ้วน
• •อาหารไม่เหมาะสม โดยเฉพาะอาหารไขมันอิ่มตัวสูงและน้ำตาลเพิ่ม

นอกจากนี้ยังมีโรคที่ทำให้ไขมันสูงตามมา ได้แก่ เบาหวาน โรคไต โรคตับ และต่อมไทรอยด์ทำงานน้อย ถ้าเด็กมีไขมันสูงมาก แพทย์จึงมักตรวจหาโรคเหล่านี้ร่วมด้วย เพราะถ้าไขมันสูงมาจากโรคอื่น ต้องดูแลโรคต้นเหตุนั้นไปพร้อมกัน สาเหตุของไขมันสูงแบบละเอียดในผู้ใหญ่ อ่านได้ที่ ไขมันในเลือดสูงเกิดจากอะไร

ไขมันสูงในเด็กมีอาการไหม

ส่วนใหญ่ไม่มีอาการ MedlinePlus ระบุว่าเด็กและวัยรุ่นที่คอเลสเตอรอลสูงมักไม่มีสัญญาณหรืออาการ จึงรู้ได้จากการเจาะเลือดเท่านั้น ยกเว้นกรณีไขมันสูงจากพันธุกรรมชนิดรุนแรง ที่อาจเห็นปื้นไขมันตามผิวหนังหรือเอ็นได้ตั้งแต่เด็ก

ครอบครัวแบบไหนควรพาลูกไปตรวจไขมันตั้งแต่เด็ก

ครอบครัวที่ควรใส่ใจเป็นพิเศษคือครอบครัวที่มีคนเป็นโรคหัวใจก่อนวัย หรือมีไขมันสูงมากตั้งแต่อายุน้อย

MedlinePlus ระบุกลุ่มเด็กเสี่ยงสูงไว้ เช่น เด็กที่มีสมาชิกในครอบครัวเป็นโรคหัวใจก่อนอายุ 55 ปีในผู้ชาย หรือก่อนอายุ 65 ปีในผู้หญิง ส่วนแนวทางไขมันของราชวิทยาลัยอายุรแพทย์ฯ พ.ศ. 2567 ใช้เกณฑ์โรคหัวใจก่อนวัยอันควรที่ก่อนอายุ 55 ปีในผู้ชาย และ 60 ปีในผู้หญิง ตัวเลขต่างกันเล็กน้อยตามแหล่ง แต่ความหมายเดียวกัน คือญาติสายตรงเป็นโรคหัวใจเร็วกว่าปกติ

อีกกลุ่มที่สำคัญคือครอบครัวที่มี ภาวะไขมันในเลือดสูงจากกรรมพันธุ์ (FH) MedlinePlus Genetics ระบุว่าพบได้ประมาณ 1 ใน 200 ถึง 1 ใน 250 คน ส่วนใหญ่ถ่ายทอดแบบที่ได้รับยีนผิดปกติจากพ่อหรือแม่เพียงชุดเดียวก็เป็นได้ และชนิดรุนแรงที่ได้ยีนจากทั้งสองฝ่าย มักแสดงอาการตั้งแต่วัยเด็ก รายละเอียดเรื่อง FH อยู่ที่ ไขมันในเลือดสูงจากกรรมพันธุ์ (FH)

ถ้าพ่อหรือแม่ถูกบอกว่าเป็น FH หรือมี LDL สูงมาก ควรเล่าประวัตินี้ให้กุมารแพทย์ฟัง เพื่อให้แพทย์ตัดสินใจว่าลูกควรตรวจเมื่อไร

ลูกควรตรวจไขมันเมื่ออายุเท่าไร

แนวทางของ NHLBI ที่ MedlinePlus อ้างถึง แนะนำให้ตรวจไขมันในเด็กทุกคน ครั้งแรกระหว่างอายุ 9–11 ปี และอีกครั้งระหว่างอายุ 17–21 ปี อย่างไรก็ตาม MedlinePlus ระบุด้วยว่า ไม่ใช่ทุกองค์กรวิชาชีพที่แนะนำให้ตรวจเด็กทุกคน บางแห่งเน้นตรวจเฉพาะเด็กกลุ่มเสี่ยงสูง

หน้าความรู้เรื่องไขมันสูงในเด็กและวัยรุ่นของ MedlinePlus ยังระบุว่า ถ้าครอบครัวมีประวัติไขมันสูง หัวใจวาย หรือสโตรก อาจเริ่มตรวจได้ตั้งแต่อายุ 2 ปี ส่วนอายุที่เริ่มตรวจและระยะห่างที่เหมาะกับลูกแต่ละคนให้กุมารแพทย์เป็นผู้กำหนด

สำหรับผู้ใหญ่ไทย แนวทางของราชวิทยาลัยอายุรแพทย์ฯ แนะนำให้ตรวจไขมันตั้งแต่อายุ 35 ปีขึ้นไป หรือเร็วกว่านั้นถ้ามีโรคเสี่ยงหรือสงสัยไขมันสูงจากพันธุกรรม พ่อแม่ที่ยังไม่เคยตรวจ จึงควรเริ่มที่ตัวเองก่อน เพราะผลของพ่อแม่ช่วยบอกความเสี่ยงของลูกได้ อ่านการตรวจตามช่วงอายุได้ที่ อายุ 40 50 60 ควรตรวจสุขภาพอะไร

ค่าไขมันปกติของเด็กต่างจากผู้ใหญ่อย่างไร

เกณฑ์ของเด็กต่ำกว่าผู้ใหญ่ ตามค่าที่ MedlinePlus ใช้ (หน่วย มก./ดล.)

เด็กและวัยรุ่นอายุไม่เกิน 19 ปี

• •คอเลสเตอรอลรวม ต่ำกว่า 170
• •non-HDL (คอเลสเตอรอลรวมลบ HDL) ต่ำกว่า 120
• •LDL ต่ำกว่า 110
• •HDL มากกว่า 45
• •ไตรกลีเซอไรด์ ต่ำกว่า 75 ในเด็กอายุไม่เกิน 9 ปี และต่ำกว่า 90 ในอายุ 10–19 ปี

ผู้ใหญ่อายุ 20 ปีขึ้นไป

• •คอเลสเตอรอลรวม ต่ำกว่า 200
• •non-HDL ต่ำกว่า 130
• •LDL ต่ำกว่า 100
• •HDL ตั้งแต่ 60 ขึ้นไปถือว่าดีที่สุด

ตัวเลขเหล่านี้เป็นค่าที่ใช้คัดกรองทั่วไป ไม่ใช่เป้าหมายการรักษาของทุกคน ในผู้ใหญ่ แพทย์ตั้งเป้า LDL ตามความเสี่ยงของแต่ละคน อ่านเพิ่มที่ LDL ควรต่ำกว่าเท่าไหร่ และความหมายของแต่ละค่าในผลเลือดอยู่ที่ ไขมันในเลือดสูงคืออะไร

เด็กอ้วนและเด็กที่ดื่มน้ำหวานบ่อยเสี่ยงไขมันสูงแค่ไหน

น้ำหนักเกินเป็นหนึ่งในสาเหตุหลักที่ MedlinePlus ระบุ และคำแนะนำการดูแลเด็กไขมันสูงของ MedlinePlus ก็ให้เลี่ยงอาหารไขมันอิ่มตัวสูงและอาหารที่เติมน้ำตาล รวมถึงเครื่องดื่มรสหวาน

ในชีวิตจริงของเด็กไทย จุดที่พบบ่อยคือ ชานมไข่มุก น้ำอัดลม นมเปรี้ยวรสหวาน ขนมถุงทอด และไก่ทอดหรือของทอดหน้าโรงเรียน การปรับไม่จำเป็นต้องห้ามทั้งหมด แต่ควร

• •เปลี่ยนเครื่องดื่มประจำวันเป็นน้ำเปล่าหรือนมจืด
• •ไม่ซื้อขนมถุงตุนไว้ในบ้าน
• •ให้เด็กอายุ 5 ปีขึ้นไปขยับร่างกายอย่างน้อยวันละ 1 ชั่วโมง และจำกัดเวลาหน้าจอไม่เกินวันละ 2 ชั่วโมง ตามที่ MedlinePlus แนะนำ

ความเชื่อที่พบบ่อย: เด็กยังเล็ก ไขมันสูงเดี๋ยวโตขึ้นก็หาย

ไม่ควรคิดแบบนั้น MedlinePlus อธิบายว่าคอเลสเตอรอลที่สูงสามารถเกาะผนังหลอดเลือดแดง ทำให้ตีบลงได้ตั้งแต่วัยเด็กและวัยรุ่น และเพิ่มความเสี่ยงโรคหลอดเลือดหัวใจในอนาคต ยิ่งถ้าเป็นจากพันธุกรรม ค่าไขมันจะไม่หายเองเมื่อโตขึ้น การตรวจพบเร็วจึงเป็นประโยชน์

ปรับอาหารและน้ำมันที่ใช้ในบ้านอย่างไรให้ทั้งครอบครัว

วิธีที่ได้ผลที่สุดคือเปลี่ยนอาหารของทั้งบ้าน ไม่ใช่ทำเมนูแยกให้เด็กคนเดียว MedlinePlus แนะนำอาหารที่มีใยอาหารสูงและไขมันต่ำตามธรรมชาติ เช่น ธัญพืชไม่ขัดสี ผัก และผลไม้

สำหรับผู้ใหญ่ในบ้าน แนวทางของราชวิทยาลัยอายุรแพทย์ฯ แนะนำให้จำกัดไขมันอิ่มตัว งดไขมันทรานส์ และใช้น้ำมันพืช เช่น น้ำมันมะกอก น้ำมันรำข้าว หรือน้ำมันถั่วเหลือง แทนไขมันอิ่มตัว เมื่อผู้ใหญ่เปลี่ยน เมนูของเด็กก็เปลี่ยนตามไปด้วย ตัวอย่างที่ทำได้

• •เปลี่ยนจากทอดเป็นต้ม นึ่ง ย่าง หรือผัดน้ำมันน้อย
• •เลือกเนื้อสัตว์ไม่ติดมัน ลดหมูสามชั้น หนังไก่ และไส้กรอก
• •อ่านฉลากขนมและเบเกอรี่ เลี่ยงไขมันทรานส์

การเลือกน้ำมันประจำบ้านอ่านต่อได้ที่ ไขมันในเลือดสูงกินน้ำมันอะไร และอาหารที่มักมีไขมันทรานส์อยู่ที่ ไขมันทรานส์มีในอาหารอะไรบ้าง ส่วนปริมาณไขมันที่เหมาะกับเด็กแต่ละวัย ควรถามกุมารแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร เพราะเด็กยังต้องการพลังงานเพื่อการเจริญเติบโต

เมื่อไรเด็กต้องใช้ยาลดไขมัน

MedlinePlus ระบุว่าแพทย์อาจพิจารณายาในเด็กที่ อายุอย่างน้อย 10 ปี และมี LDL ตั้งแต่ 190 มก./ดล. ขึ้นไป หลังคุมอาหารมาแล้ว 6 เดือน หรือมี LDL ตั้งแต่ 160 ขึ้นไปร่วมกับปัจจัยเสี่ยงอื่นหรือประวัติโรคหัวใจในครอบครัว การตัดสินใจเรื่องยาเป็นของกุมารแพทย์ที่ดูแลเด็กเท่านั้น

ทำไมอาหารเสริมสำหรับผู้ใหญ่ไม่ควรให้เด็กกินเอง

อาหารเสริมส่วนใหญ่ออกแบบและทดสอบในผู้ใหญ่ ขนาดสารต่าง ๆ ไม่ได้คิดสำหรับร่างกายเด็ก และหลายผลิตภัณฑ์มีคำเตือนบนฉลากชัดเจนว่าเด็กไม่ควรรับประทาน ถ้าลูกมีไขมันสูง สิ่งที่ควรทำคือพาไปพบกุมารแพทย์และปรับอาหารทั้งบ้าน ไม่ใช่แบ่งอาหารเสริมของพ่อแม่ให้ลูก วิธีอ่านคำเตือนเรื่องเด็กบนฉลาก อ่านได้ที่ สตรีมีครรภ์และเด็ก กินอาหารเสริมได้ไหม

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าออยล์ (Beta Oil)

เบต้าออยล์ (Beta Oil) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0001 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ต่อ 1 แคปซูลมีน้ำมันคาโนลา 200 มก. น้ำมันมะกอก 200 มก. น้ำมันรำข้าว 109 มก. กรดแอสคอร์บิก (วิตามินซี) 30 มก. สารสกัดจากข้าว 10 มก. ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. แอล-ออร์นิทีน HCl 5 มก. และไฟโตสเตอรอล 2 มก.

ฉลากระบุชัดว่าเด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน ผลิตภัณฑ์นี้จึงไม่ใช่ตัวเลือกสำหรับเด็กที่มีไขมันสูงในทุกกรณี

ส่วนประกอบที่เกี่ยวข้องกับหัวข้อ "น้ำมันในบ้าน" มีดังนี้

• •น้ำมันคาโนลา 200 มก. น้ำมันมะกอก 200 มก. และน้ำมันรำข้าว 109 มก. — งานวิจัยเรื่องค่าไขมันของน้ำมันเหล่านี้ทำในผู้ใหญ่ โดยใช้เป็นน้ำมันหลักในอาหารทั้งวันระดับหลายสิบกรัม ขณะที่น้ำมันรวมในแคปซูลราวครึ่งกรัม (509 มก.) งานเหล่านี้ไม่ได้ศึกษาในเด็ก ประโยชน์ที่ครอบครัวได้จากข้อมูลนี้คือการเลือกน้ำมันปรุงอาหารในครัว ไม่ใช่การกินแคปซูล

สำหรับผู้ใหญ่ในบ้านที่มีไขมันสูงและกินยาอยู่ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารทุกชนิด หากแพทย์ให้หยุด ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ ส่วนยาที่แพทย์สั่งให้กินต่อตามเดิม และควรเก็บผลิตภัณฑ์ไว้ให้พ้นมือเด็ก

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าออยล์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที