ไขมันพอกตับ มียารักษาไหม ยาสมุนไพร ยาจีน กินแล้วหายจริงหรือ

คำตอบสั้น: ปัจจุบัน การรักษาหลักยังเป็นการลดน้ำหนัก คุมอาหาร และออกกำลังกาย แนวทางของสมาคมโรคตับแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2569 ให้แพทย์ พิจารณา ยาบางตัวเฉพาะผู้ป่วยบางกลุ่ม เช่น semaglutide ในผู้ที่มีตับอักเสบจากไขมันร่วมกับพังผืดระดับ F2–F3 และต้องใช้ร่วมกับการปรับพฤติกรรมเสมอ ส่วน ยาสมุนไพรและยาจีนที่โฆษณาว่าล้างไขมันตับ ไม่มีแนวทางเวชปฏิบัติฉบับใดที่เราตรวจแนะนำ และสมุนไพรบางชนิดทำให้ตับอักเสบได้

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •ยาที่แนวทางไทยให้พิจารณา ได้แก่ semaglutide วิตามินอีขนาดสูง และ pioglitazone ทั้งหมดเป็นการสั่งของแพทย์ในผู้ป่วยเฉพาะกลุ่ม
• •แนวทางไทยไม่แนะนำสารสกัดจากมิลค์ทิสเซิล (silymarin) และยา UDCA เป็นการรักษามุ่งเป้า
• •แพทย์รักษาเบาหวาน ไขมัน ความดันไปพร้อมกัน เพราะโรคหัวใจเป็นหนึ่งในสาเหตุการเสียชีวิตที่พบบ่อยที่สุดของผู้ป่วยกลุ่มนี้
• •ยาพาราเซตามอลในผู้ป่วยโรคตับ ต้องถามแพทย์เรื่องขนาดทุกครั้ง
• •ไม่มียาตัวไหนที่ทำให้กินแล้วไม่ต้องคุมอาหาร

ไขมันพอกตับมียารักษาโดยตรงหรือยัง

มีแล้ว แต่ใช้เฉพาะบางกลุ่ม และไม่ใช่ทุกคนที่ต้องใช้ยา แนวทางไทย พ.ศ. 2569 มีข้อเสนอแนะเรื่องยาดังนี้ สามตัวแรกเป็นข้อเสนอแนะแบบ "แนะนำแบบมีเงื่อนไข" ทั้งหมดเป็นการสั่งของแพทย์ และต้องใช้ร่วมกับการคุมอาหารและออกกำลังกาย

• •semaglutide 2.4 มก. สัปดาห์ละครั้ง พิจารณาในผู้ใหญ่ที่มีตับอักเสบจากไขมัน (MASH) ร่วมกับพังผืดระดับ F2–F3 โดยเฉพาะคนน้ำหนักเกินหรือมีปัจจัยเมแทบอลิก แนวทางระบุว่ายานี้ได้รับการขึ้นทะเบียนจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาสำหรับข้อบ่งใช้นี้ในผู้ที่ยังไม่เป็นตับแข็ง
• •วิตามินอีชนิดธรรมชาติ 400–800 ยูนิตต่อวัน พิจารณาในผู้ที่มี MASH ซึ่ง ไม่เป็นเบาหวานและไม่มีตับแข็ง ต้องประเมินผลเป็นระยะ หยุดเมื่อไม่ตอบสนอง และหลีกเลี่ยงในผู้ที่เสี่ยงผลข้างเคียง
• •pioglitazone 15–30 มก. ต่อวัน พิจารณาในผู้ที่มี MASH และไม่มีตับแข็ง โดยเฉพาะผู้ที่เป็นเบาหวานชนิดที่ 2
• •resmetirom ยากินที่ออกฤทธิ์เฉพาะตับ แนวทางไทยระบุว่าอาจพิจารณาในผู้ที่มี MASH พังผืด F2–F3 เมื่อมีการขึ้นทะเบียนในประเทศไทย

สังเกตว่าทุกตัวใช้กับ ผู้ที่มีตับอักเสบจากไขมันหรือมีพังผืดแล้ว ผู้ที่มีแต่ไขมันสะสมเล็กน้อยและ FIB-4 ต่ำ ส่วนใหญ่เน้นการปรับพฤติกรรม แพทย์จึงต้องประเมินระยะก่อน (อ่าน ไขมันพอกตับ ระยะ 1 2 3 ต่างกันอย่างไร)

ยาที่ไม่แนะนำให้ใช้รักษาไขมันพอกตับโดยตรง

• •แนวทางไทยไม่แนะนำ silymarin (สารจากมิลค์ทิสเซิล) และ ursodeoxycholic acid (UDCA) เป็นการรักษามุ่งเป้า
• •แนวทางของสมาคมโรคตับสหรัฐ (AASLD) ระบุว่า metformin, UDCA, ยาเบาหวานกลุ่ม DPP-4, ยาสแตติน และ silymarin ไม่ควรใช้เพื่อรักษาตับอักเสบจากไขมัน เพราะไม่ให้ประโยชน์ต่อตับที่มีความหมาย

ข้อนี้ ไม่ได้แปลว่าให้หยุดยาเหล่านี้ ถ้าแพทย์สั่งเพื่อรักษาโรคอื่น เช่น เบาหวานหรือไขมันสูง

ทำไมแพทย์รักษาเบาหวาน ไขมัน ความดันไปด้วย

เพราะผู้ป่วยกลุ่มนี้เสียชีวิตจากโรคหัวใจมากกว่าจากตับ AASLD ระบุว่าสาเหตุการเสียชีวิตที่พบบ่อยที่สุดคือโรคหัวใจและหลอดเลือด และมะเร็งนอกตับ รองลงมาจึงเป็นโรคตับ แนวทางไทยยกข้อมูลว่าผู้ป่วยราวร้อยละ 38.7 มีโรคหัวใจและหลอดเลือดแฝงอยู่โดยไม่มีอาการ และอัตราเสียชีวิตจากโรคหัวใจสูงกว่าประชากรทั่วไปราว 1.4 เท่า

แนวทางไทยจึงตั้งเป้าคุมโรคร่วม เช่น HbA1c ต่ำกว่า 7% และ ความดันต่ำกว่า 130/80 (แพทย์อาจปรับเป้าตามแต่ละคน) และให้ประเมินความเสี่ยงหัวใจด้วยแบบประเมินของไทย

ยาไขมันกลุ่มสแตตินทำตับพังไหม AASLD ระบุว่าสแตติน ปลอดภัยและแนะนำให้ใช้เพื่อลดความเสี่ยงหัวใจ ในผู้ป่วยไขมันพอกตับ รวมถึงผู้ที่เป็นตับแข็งระยะที่ยังไม่มีภาวะแทรกซ้อน อ่านเพิ่มที่ ยาสแตตินกับตับและไต

ยาสมุนไพร ยาจีน ที่โฆษณาว่าล้างไขมันตับ มีหลักฐานแค่ไหน

ยังไม่มีแนวทางเวชปฏิบัติที่เราตรวจแนะนำสมุนไพรหรือยาจีนตัวใดรักษาไขมันพอกตับ และมีหลักฐานด้านความเสี่ยงชัดกว่า

• •NIDDK (สถาบันโรคเบาหวาน ระบบย่อยอาหาร และโรคไตแห่งชาติสหรัฐ) แนะนำให้ปรึกษาแพทย์ก่อนใช้อาหารเสริม วิตามิน หรือการแพทย์ทางเลือก เพราะ สมุนไพรบางชนิดทำลายตับได้
• •เครือข่ายเฝ้าระวังตับอักเสบจากยาของสหรัฐ (DILIN) รายงานผู้ป่วยตับอักเสบที่สัมพันธ์กับผลิตภัณฑ์ขมิ้นชัน 10 ราย นอนโรงพยาบาล 5 ราย เสียชีวิตจากตับวาย 1 ราย มักเกิดหลังเริ่มกิน 1–4 เดือน
• •NCCIH ระบุว่าขมิ้นชันสูตรที่เพิ่มการดูดซึม อาจเป็นอันตรายต่อตับ
• •แนวทางโรคตับแข็งของไทย พ.ศ. 2568 ระบุว่ายาและสมุนไพรเป็นตัวกระตุ้นที่พบบ่อยของตับแข็งกำเริบ และ ผู้ป่วยตับแข็งไม่ควรรับประทานอาหารเสริมหรือสมุนไพร

ยาลูกกลอน ยาชุด หรือยาจีนที่ไม่มีฉลากชัดเจน ยิ่งเสี่ยง เพราะไม่รู้ว่ามีส่วนผสมอะไร ถ้ากินอยู่แล้ว ให้นำของจริงไปให้แพทย์ดู อย่าเพิ่มหรือเปลี่ยนเอง เรื่องสมุนไพรกับค่าตับอ่านต่อที่ ค่าตับสูง กินอาหารเสริมและสมุนไพรได้ไหม และขมิ้นชันกับยาประจำตัวอ่านที่ ขมิ้นชันกินกับยาได้ไหม

ไขมันพอกตับกินยาพาราได้ไหม

ต้องถามแพทย์เรื่องขนาดก่อนทุกครั้ง ข้อมูลจากแหล่งที่ตรวจแล้ว

• •ขนาดสูงสุดสำหรับคนทั่วไป (ไม่ใช่ขนาดสำหรับผู้ป่วยโรคตับ) คือไม่เกิน 4,000 มก. ต่อวัน (เม็ด 500 มก. ไม่เกิน 8 เม็ด) ห่างกัน 4–6 ชั่วโมง และนับรวมทุกผลิตภัณฑ์ที่มีพาราเซตามอล เช่น ยาแก้หวัดบางสูตร
• •MedlinePlus ระบุให้บอกแพทย์ถ้าเคยเป็นโรคตับ และไม่ควรใช้ถ้าดื่มแอลกอฮอล์ตั้งแต่ 3 แก้วขึ้นไปทุกวัน
• •แนวทางโรคตับแข็งของไทย พ.ศ. 2568 ใช้ขนาดต่ำไม่เกิน 2 กรัมต่อวัน ในผู้ป่วยตับแข็งระยะที่ยังไม่มีภาวะแทรกซ้อน และให้หลีกเลี่ยงยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs

ผู้ป่วยโรคตับจึง ต้องถามแพทย์หรือเภสัชกรเรื่องขนาดที่เหมาะกับตัวเอง อย่ากินดักไข้หรือกินต่อเนื่องหลายวันเอง

วิตามินอีกับยาเบาหวานบางตัว ใช้ในใครบ้าง

ต้องให้แพทย์สั่งเท่านั้น วิตามินอีขนาด 400–800 ยูนิตที่แนวทางไทยพูดถึง ใช้ในผู้ที่ยืนยันว่ามีตับอักเสบจากไขมัน ไม่เป็นเบาหวาน และไม่มีตับแข็ง งาน PIVENS (ผู้ป่วย 247 คน) พบว่าวิตามินอี 800 IU ต่อวันนาน 96 สัปดาห์ทำให้ภาพชิ้นเนื้อตับดีขึ้นร้อยละ 43 เทียบกับยาหลอกร้อยละ 19 แต่ไม่ได้ลดพังผืด และ AASLD ระบุข้อกังวลเรื่องเลือดออกในสมอง

ส่วน pioglitazone เป็นยาเบาหวาน แนวทางไทยให้พิจารณาโดยเฉพาะในผู้ที่เป็นเบาหวานชนิดที่ 2 ร่วมด้วย และต้องติดตามความปลอดภัย

ไม่ควรซื้อวิตามินอีขนาดสูงมากินเอง รายละเอียดอ่านที่ ไขมันพอกตับ กินวิตามินอีได้ไหม

ความเชื่อ: กินยาแล้วไม่ต้องคุมอาหาร

ไม่จริง แนวทางไทยเขียนชัดว่า semaglutide วิตามินอี และ pioglitazone ต้องใช้ ร่วมกับ การคุมอาหารและออกกำลังกาย ยาไม่ได้ทดแทนพฤติกรรม

AASLD ระบุว่า อาหารสุขภาพและการออกกำลังกายสม่ำเสมอเป็นรากฐานของการรักษา สำหรับผู้ป่วยส่วนใหญ่ เป้าการลดน้ำหนักอ่านที่ ไขมันพอกตับ หายได้ไหม ต้องลดน้ำหนักกี่เปอร์เซ็นต์ และภาพรวมของโรคอ่านที่ ไขมันพอกตับคืออะไร

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าลีฟโปรพลัส (Beta Liv Pro Plus)

เบต้าลีฟโปรพลัส (Beta Liv Pro Plus) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-15859-5-1473 ผลิตโดย บริษัท เซน ไบโอเทค จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 เม็ด เม็ดละ 1,200 มก. ฉลากแนะนำวันละ 1 เม็ด ฉลากระบุส่วนประกอบหลายรายการ (ดูรายการเต็มที่หน้าสินค้า) ส่วนที่เกี่ยวกับหัวข้อนี้มีดังนี้

• •สารสกัดจากขมิ้นชัน 50 มก. (ฉลากไม่ได้ระบุปริมาณเคอร์คูมิน และไม่ได้ระบุว่าเป็นสูตรดูดซึมพิเศษ) — การวิเคราะห์รวม 14 งานในผู้ป่วยไขมันพอกตับพบว่าเคอร์คูมินไม่ได้ลด ALT และ AST อย่างมีนัยสำคัญ อีกการวิเคราะห์รวม 15 งานพบ AST ลดแต่ ALT ไม่ลด และ NCCIH (สถาบันการแพทย์ผสมผสานของสหรัฐ) ระบุว่ายังรู้ไม่พอจะสรุปว่ามีประโยชน์ งานที่ได้ผลบวกจากอิหร่านใช้สูตรพิเศษ 500 มก. ต่อวัน (เคอร์คูมิน 70 มก.) นาน 8 สัปดาห์ จึงเทียบตรง ๆ กับเม็ดนี้ไม่ได้
• •สารสกัดอาร์ทิโชก 20 มก. — งานทดลองแบบสุ่มในผู้ป่วยไขมันพอกตับ 100 คนในอิหร่าน ใช้สารสกัดใบอาร์ทิโชก 600 มก. ต่อวัน นาน 2 เดือน พบ ALT และ AST ลดลงมากกว่ากลุ่มยาหลอก และการวิเคราะห์รวม 5 งาน (333 คน) ผลไปทางเดียวกัน แต่งานยังน้อยและสั้น ปริมาณในเม็ด 20 มก. น้อยกว่าในงานวิจัย 30 เท่า
• •ดีแอล-แอลฟา-โทโคเฟอริล แอซีเตต (50%) 10 มก. (ตัววิตามินอีอะซีเตตราว 5 มก. เป็นค่าคำนวณ) — วิตามินอีที่แนวทางไทยให้แพทย์พิจารณาสั่งในผู้ป่วย MASH บางกลุ่มคือ 400–800 ยูนิตต่อวัน ปริมาณในเม็ดต่ำกว่าแม้แต่ค่าแนะนำต่อวันของผู้ใหญ่ (15 มก.) จึงนำคำแนะนำนั้นมาใช้กับเม็ดนี้ไม่ได้

ผลิตภัณฑ์นี้มีสารสกัดจากพืช (ขมิ้นชัน อาร์ทิโชก) จึงอยู่ในกลุ่มที่แนวทางและหน่วยงานข้างต้นแนะนำให้ปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยาที่แนวทางเวชปฏิบัติแนะนำ ยังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง และไม่มีหลักฐานว่าเม็ดนี้ทำให้ไขมันในตับ ค่าตับ หรือพังผืดเปลี่ยนแปลง

ข้อควรระวังที่ต้องอ่านก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ป่วยตับแข็ง: แนวทางเวชปฏิบัติโรคตับแข็งของสมาคมโรคตับแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2568 ระบุว่าผู้ป่วยตับแข็งไม่ควรรับประทานอาหารเสริมหรือสมุนไพร เพราะอาจเพิ่มความเสี่ยงตับอักเสบและตับวาย คำแนะนำนี้ครอบคลุมผลิตภัณฑ์นี้ด้วย ผู้ป่วยตับแข็งจึงไม่ควรรับประทาน เว้นแต่แพทย์ที่ดูแลอนุญาต
• •ท่อน้ำดีอุดตัน: ฉลากระบุ ห้ามใช้ในผู้ที่มีท่อน้ำดีอุดตัน ส่วนประกอบมีสารสกัดขมิ้นชัน ซึ่งงานศึกษาในอาสาสมัครพบว่าเคอร์คูมินเพียง 20 มก. ทำให้ถุงน้ำดีบีบตัว ผู้ที่มีนิ่วหรือโรคท่อน้ำดีต้องถามแพทย์ก่อน
• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด (เช่น วาร์ฟาริน) หรือยาต้านเกล็ดเลือด: มีส่วนประกอบ 4 ตัวที่เกี่ยวข้อง คือ ผงถั่วนัตโตะ (ถั่วนัตโตะเป็นแหล่งวิตามินเค 2 ที่อาจรบกวนวาร์ฟาริน และฉลากไม่ได้ระบุปริมาณ) โคเอนไซม์ คิวเท็น ผงเก๋ากี้ และวิตามินอี ต้องบอกแพทย์ก่อนรับประทานเสมอ
• •ผู้มีค่าตับสูง ไวรัสตับอักเสบ หรือโรคตับอื่น: ให้นำกล่องไปให้แพทย์ดูก่อน เพราะ NIDDK ระบุว่าสมุนไพรบางชนิดทำลายตับได้ และเครือข่ายเฝ้าระวังของสหรัฐ (DILIN) รายงานตับอักเสบที่สัมพันธ์กับผลิตภัณฑ์ขมิ้นชัน 10 ราย
• •ฉลากระบุว่ามีนมและถั่วเหลือง เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน ผู้ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
• •หากมีอาการตัวเหลือง ตาเหลือง ปัสสาวะสีเข้ม คลื่นไส้ หรือเบื่ออาหาร ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้และพบแพทย์ทันที (ยาที่แพทย์สั่งให้กินต่อจนกว่าแพทย์จะบอก)

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าลีฟโปรพลัสทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที