ค่าตับสูง กินอาหารเสริมและสมุนไพรได้ไหม

เมื่อค่าตับสูง คำถามแรกที่แพทย์มักถามคือ กินอะไรอยู่บ้าง

และคำตอบที่ครบถ้วนช่วยให้หาสาเหตุได้เร็วขึ้นมาก

ค่าตับคืออะไร

ค่าที่พูดถึงกันคือเอนไซม์ของตับ ซึ่งเมื่อเซลล์ตับได้รับผลกระทบ เอนไซม์จะรั่วเข้าสู่กระแสเลือดมากขึ้น

ค่าที่พบบ่อยในใบผลคือ SGOT หรือ AST และ SGPT หรือ ALT

รายละเอียดการอ่านค่าอยู่ที่ [ค่าตับ SGOT SGPT สูง หมายความว่าอะไร](/article/sgot-sgpt-explained)

ค่าสูงไม่ได้แปลว่าตับเสียเสมอไป และการแปลผลเป็นงานของแพทย์ที่ดูค่าอื่นและประวัติประกอบ

ทำไมต้องแจ้งอาหารเสริมและสมุนไพร

เพราะตับเป็นอวัยวะหลักที่จัดการกับสารต่าง ๆ ที่เข้าสู่ร่างกาย

ทั้งยา อาหารเสริม สมุนไพร และสารสกัด ล้วนผ่านตับ

มีรายงานทั่วโลกว่าผลิตภัณฑ์เสริมอาหารและสมุนไพรบางชนิดสัมพันธ์กับความผิดปกติของค่าตับในบางราย

นี่ไม่ได้แปลว่าทุกอย่างเป็นอันตราย แต่แปลว่าเป็นข้อมูลที่แพทย์ต้องรู้เพื่อหาสาเหตุ

ถ้าไม่แจ้ง แพทย์อาจต้องส่งตรวจเพิ่มโดยไม่จำเป็น หรือหาสาเหตุไม่เจอ

สิ่งที่ต้องเอาไปให้แพทย์ดู

กล่องจริงของทุกอย่างที่กินอยู่

รวมยาสมุนไพร ยาหม้อ ยาลูกกลอน ชาสมุนไพร วิตามิน ผงชงดื่ม และผลิตภัณฑ์ลดน้ำหนัก

รวมสิ่งที่เพิ่งหยุดไปไม่นาน

รวมสิ่งที่กินเป็นครั้งคราว

บอกด้วยว่าเริ่มกินตั้งแต่เมื่อไร และเริ่มก่อนหรือหลังการตรวจครั้งก่อน

ข้อมูลเรื่องเวลานี้มีค่ามาก เพราะช่วยเชื่อมโยงว่าค่าเปลี่ยนตอนไหน

สิ่งที่ห้ามทำ

ห้ามหยุดยาที่แพทย์สั่งเอง แม้คิดว่ายาทำให้ค่าขึ้น ให้แจ้งแพทย์แล้วให้ท่านตัดสิน

ห้ามหาสมุนไพรมากินเพื่อบำรุงตับ

เพราะเป็นการเพิ่มสิ่งที่ตับต้องจัดการ ในขณะที่ยังไม่รู้ว่าสาเหตุคืออะไร

และการอ้างว่าผลิตภัณฑ์ใดบำรุงตับหรือลดค่าตับ เป็นการอ้างสรรพคุณที่ผิดกฎหมายสำหรับอาหารเสริม

ห้ามเชื่อคำแนะนำที่ว่าให้กินตัวนี้แล้วค่าจะลง ไม่ว่ามาจากใคร

ห้ามดื่มแอลกอฮอล์ระหว่างรอผลหรือระหว่างติดตาม

สิ่งที่ควรทำ

หยุดผลิตภัณฑ์ที่ไม่จำเป็นทั้งหมดไว้ก่อน จนกว่าจะได้คุยกับแพทย์

ไปตรวจติดตามตามนัด เพราะค่าตับต้องดูแนวโน้ม ไม่ใช่ค่าครั้งเดียว

ถ้าน้ำหนักเกิน ให้คุยเรื่องการลดน้ำหนักอย่างค่อยเป็นค่อยไปกับแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร ไม่ใช่ใช้ผลิตภัณฑ์ลดน้ำหนัก

ถามแพทย์ว่าเมื่อไรจึงจะกลับมากินอาหารเสริมได้ และตัวไหนกลับมาได้

อาการที่ต้องรีบพบแพทย์

ตาเหลือง ตัวเหลือง

ปัสสาวะสีเข้มมาก

อุจจาระสีซีด

คันทั่วตัว

ปวดใต้ชายโครงขวา

คลื่นไส้ อาเจียน เบื่ออาหารมาก

อ่อนเพลียผิดปกติ

ท้องบวม ขาบวม

ทำไมสมุนไพรถึงต้องแจ้งด้วย ไม่ใช่แค่ยา

เพราะร่างกายใช้ตับในการเปลี่ยนรูปและกำจัดสารหลายชนิด ไม่ว่าสารนั้นจะมาจากยา อาหารเสริม หรือสมุนไพร

ตับจึงเป็นจุดที่ทุกอย่างมาเจอกัน

สิ่งที่คนมักไม่นับว่าต้องแจ้ง แต่ต้องแจ้ง

ยาต้ม ยาหม้อ ยาลูกกลอน

ชาสมุนไพรที่ดื่มประจำ

สารสกัดเข้มข้นทุกชนิด ซึ่งต่างจากการกินพืชนั้นเป็นอาหารตามปกติ

อาหารเสริมลดน้ำหนักและอาหารเสริมเพิ่มกล้ามเนื้อ

ยาแก้ปวดที่ซื้อเอง

แอลกอฮอล์ ซึ่งต้องบอกตามจริง

ถ้าแพทย์ให้หยุดทุกอย่างชั่วคราว

ให้หยุดจริง ๆ ทั้งหมด ไม่ใช่เก็บบางตัวไว้เพราะเสียดาย

เพราะการหยุดแล้วตรวจซ้ำ เป็นวิธีที่แพทย์ใช้หาว่าต้นเหตุคืออะไร

ถ้าหยุดไม่หมด ผลที่ได้จะตีความไม่ได้ และต้องเริ่มกระบวนการใหม่

ถามด้วยว่ากลับมากินได้เมื่อไร และต้องตรวจซ้ำวันไหน

อ่านต่อ

• •อ่านใบผลเลือดอย่างไรไม่ให้ตกใจเกินเหตุ
• •อาหารเสริมกินคู่กับยาได้ไหม และถามเภสัชกรอย่างไร

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไปเรื่องโรคและโภชนาการ ไม่ใช่คำวินิจฉัย ไม่ใช่แผนการรักษา และไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะบุคคล

การกำหนดสิ่งที่ผู้ป่วยแต่ละคนควรได้รับ ต้องมาจากแพทย์ผู้รักษาและนักกำหนดอาหารที่เห็นผลตรวจจริงเท่านั้น

ห้ามใช้ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารทดแทนการรักษาที่แพทย์กำหนด และควรแจ้งแพทย์ทุกครั้งว่ากำลังรับประทานอะไรอยู่บ้าง