คนเป็นโรคไตกินวิตามินบีได้ไหม บี 6 บี 12 โฟลิก กับคนฟอกไต

คำตอบสั้น: คนเป็นโรคไตกินวิตามินบีได้ในบางกรณี แต่ ไม่ควรเริ่มเอง แนวทางของสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2565 ไม่แนะนำให้เสริมวิตามินเป็นประจำในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังทุกราย ให้เสริมเฉพาะคนที่มีหลักฐานว่าขาดหรือเสี่ยงขาด ส่วนคนที่ฟอกเลือดจะเสียวิตามินที่ละลายน้ำไปกับการฟอก แพทย์จึงมักให้วิตามินกลุ่มบีที่เลือกขนาดมาแล้ว วิตามินบีรวมทั่วไปตามร้านยาอาจมีขนาดต่างจากที่แพทย์ต้องการมาก จึงต้องให้แพทย์โรคไตดูฉลากก่อนทุกครั้ง

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •แนวทางไทย พ.ศ. 2565 ข้อ 10.6 ไม่แนะนำวิตามินเสริมเป็นประจำในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังทุกราย ให้เสริมเมื่อผลตรวจ อาการ หรือความเสี่ยงบ่งชี้ว่าขาด
• •ขนาดที่แนวทางไทยใช้ “เมื่อขาด” ต่อวัน: บี 1 1.2 มก. · บี 6 5 มก. · กรดโฟลิก 1 มก. · บี 12 2.4 ไมโครกรัม
• •NKF อธิบายว่าเมื่อไตเสื่อม วิตามินบีบางตัวอาจสะสมมากเกิน ขณะที่คนฟอกไตเสียวิตามินบางส่วนไปทุกครั้งที่ฟอก
• •รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ ระบุว่าผู้ฟอกเลือดควรได้วิตามินบี 1 บี 2 บี 6 บี 12 ไบโอติน ไนอาซิน วิตามินซี และกรดโฟลิก แต่ให้เลี่ยงวิตามินซีขนาดสูงและวิตามินเอ
• •วิตามินบีไม่ได้ฟื้นไต งานวิจัยใหญ่ที่ใช้บีขนาดสูงไม่ช่วยเลื่อนการฟอกไต

วิตามินบีละลายน้ำ ไตเกี่ยวข้องอย่างไร

มูลนิธิโรคไตแห่งชาติสหรัฐฯ (NKF) อธิบายว่า ปกติร่างกายใช้วิตามินบีและวิตามินซีเท่าที่ต้องการ แล้วขับส่วนที่เหลือออกทางไต เมื่อเป็นโรคไตเรื้อรัง การขับส่วนเกินอาจทำได้ไม่ดี วิตามินบางตัวจึงสะสมจนเกิดปัญหาได้

แต่ในเวลาเดียวกัน คนเป็นโรคไตก็ขาดวิตามินได้ด้วย NKF ระบุเหตุผลไว้หลายข้อ

• •เบื่ออาหาร หรือต้องจำกัดโปรตีน โพแทสเซียม ฟอสฟอรัส จนกินอาหารบางกลุ่มได้น้อย
• •ของเสียที่คั่งในร่างกายทำให้ใช้วิตามินได้ไม่ดี
• •คนที่ฟอกไต เสียวิตามินบางส่วนไปในการฟอกแต่ละครั้ง
• •คนที่ปลูกถ่ายไต ยากดภูมิคุ้มกันมีผลต่อระดับวิตามิน

ด้วยเหตุนี้ คำตอบของแต่ละคนจึงต่างกัน บางคนขาด บางคนไม่ขาด ทีมรักษาจะดูจากอาหารที่กิน ระยะของโรค และผลเลือด

คนเป็นโรคไตกินวิตามินบีได้ไหม แนวทางไทยว่าอย่างไร

แนวทางเวชปฏิบัติการดูแลผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังก่อนการบำบัดทดแทนไต พ.ศ. 2565 ของสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย เขียนไว้ชัดในข้อ 10.6 ว่า ไม่แนะนำให้เสริมวิตามินเป็นประจำในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังทุกราย แต่ให้เสริมในรายที่มีหลักฐานว่าขาด เช่น ผลตรวจบ่งชี้ มีอาการหรืออาการแสดง หรือมีความเสี่ยงต่อการขาด

ตาราง 10.3 ของแนวทางเดียวกันระบุขนาดที่ควรได้รับเสริม หากมีภาวะขาด ต่อวัน

• •วิตามินบี 1 (ไทอามีน) 1.2 มก.
• •วิตามินบี 2 (ไรโบฟลาวิน) 1.3 มก.
• •วิตามินบี 3 (ไนอาซิน) 16 มก.
• •วิตามินบี 6 (ไพริดอกซีน ไฮโดรคลอไรด์) 5 มก.
• •กรดโฟลิก 1 มก.
• •วิตามินบี 12 2.4 ไมโครกรัม
• •วิตามินซี 90 มก. ในผู้ชาย และ 70 มก. ในผู้หญิง

แนวทางโภชนาการโรคไตของ KDOQI ปี 2020 ของสหรัฐฯ ก็ไปทางเดียวกัน คือให้โฟเลต บี 12 หรือวิตามินบีรวม เพื่อแก้ภาวะขาด ตามอาการและอาการแสดง แต่ ไม่แนะนำให้กรดโฟลิกเป็นประจำเพื่อลดโฮโมซิสเทอีน เพราะไม่ลดโรคหัวใจ อ่านเรื่องนี้ได้ที่ โฮโมซิสเทอีนคืออะไร

ทำไมคนฟอกไตมักได้วิตามินบีจากหมอ

เพราะการฟอกเลือดดึงวิตามินที่ละลายน้ำออกไปด้วย รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ อธิบายว่าการฟอกเลือดทำให้ผู้ป่วยสูญเสียโปรตีน วิตามิน และเกลือแร่หลายชนิด ผู้ฟอกเลือดจึงเสี่ยงขาดวิตามินทั้งจากกินได้ไม่พอและจากวิตามินละลายน้ำที่หลุดไประหว่างฟอก

คำแนะนำของโรงพยาบาลเดียวกันสำหรับผู้ฟอกเลือด

• •ควรได้วิตามินเสริม ได้แก่ วิตามินบี 1 บี 2 บี 6 บี 12 ไบโอติน ไนอาซิน วิตามินซี และกรดโฟลิก
• •ควรหลีกเลี่ยง วิตามินซีขนาดสูงและวิตามินเอ เพราะอาจสะสมในร่างกาย

KDOQI 2020 ระบุว่าผู้ป่วยฟอกไตที่กินอาหารได้ไม่พอเป็นเวลานาน สมเหตุสมผลที่จะพิจารณาวิตามินรวมที่มีวิตามินละลายน้ำครบ NKF เสริมว่ามีวิตามินบีรวมกับวิตามินซีสูตรที่ออกแบบสำหรับผู้ป่วยไตโดยเฉพาะ ซึ่งแพทย์เป็นผู้สั่ง

อาหารของคนฟอกไตก็เปลี่ยนด้วย เช่น ต้องกินโปรตีนมากขึ้น อ่านต่อที่ ฟอกไตกินอะไรได้บ้าง

บี 6 บี 12 โฟลิก ควรได้วันละเท่าไร

ตัวเลขของคนทั่วไปกับของผู้ป่วยไตที่ขาดวิตามินไม่เท่ากัน ลองดูเทียบกัน

• •บี 6: คนทั่วไปอายุ 51 ปีขึ้นไป ชาย 1.7 มก. หญิง 1.5 มก. (Linus Pauling Institute) · แนวทางไทยใช้ 5 มก. เมื่อผู้ป่วยไตขาด
• •บี 12: คนทั่วไป 2.4 ไมโครกรัม · แนวทางไทยใช้ 2.4 ไมโครกรัมเมื่อขาดเช่นกัน
• •โฟเลต: คนทั่วไป 400 ไมโครกรัมโฟเลต (DFE) และไม่ควรได้กรดโฟลิกจากอาหารเสริมเกิน 1,000 ไมโครกรัมต่อวัน (Linus Pauling Institute) · แนวทางไทยใช้กรดโฟลิก 1 มก. (1,000 ไมโครกรัม) เมื่อขาด ซึ่งเป็นขนาดที่แพทย์ตัดสินใจ

เรื่องบี 12 มีข้อสังเกตเพิ่ม Linus Pauling Institute ระบุว่ามีข้อกังวลเรื่องบี 12 ชนิดไซยาโนโคบาลามิน ขนาดสูง ในคนที่ไตทำงานลดลง และมีผู้เสนอให้ใช้ชนิดเมทิลโคบาลามินหรือไฮดรอกโซโคบาลามินแทน ส่วนขนาดเล็กระดับค่าแนะนำไม่ได้อยู่ในข้อกังวลนี้

ยิ่งมากไม่ได้ยิ่งดี ในการศึกษา DIVINe ผู้ป่วยไตจากเบาหวานที่ได้กรดโฟลิก 2.5 มก. บี 6 25 มก. และบี 12 1 มก. ต่อวัน ค่าการกรองของไตลดลงมากกว่ากลุ่มยาหลอก อ่านความต่างของสามตัวนี้ได้ที่ วิตามินบี 6 บี 12 และกรดโฟลิก ทำไมมักมาด้วยกัน

กรดโฟลิกผู้ชายหรือคนที่ไม่ได้ตั้งครรภ์กินได้ไหม

ได้ ทุกคนต้องการโฟเลต ค่าแนะนำ 400 ไมโครกรัม DFE ใช้กับผู้ใหญ่ทั้งชายและหญิง ส่วนหญิงตั้งครรภ์ต้องการมากกว่า คนจึงมักเข้าใจว่าโฟลิกเป็นวิตามินของคนท้อง

ในผู้ป่วยไต NKF ระบุว่ากรดโฟลิกและบี 12 ใช้ช่วยสร้างเม็ดเลือดแดงและดูแลโลหิตจาง ร่วมกับธาตุเหล็ก แต่ โลหิตจางจากโรคไตส่วนใหญ่มาจากไตสร้างฮอร์โมนกระตุ้นเม็ดเลือดแดงได้น้อยลง แนวทางไทยข้อ 12.6.2 จึงไม่แนะนำให้ใช้กรดโฟลิกเพื่อเสริมยาฉีดกระตุ้นเม็ดเลือดแดง

ข้อที่ต้องระวัง Linus Pauling Institute เตือนว่ากรดโฟลิกขนาดสูงอาจแก้ภาวะซีดที่เกิดจากขาดบี 12 ได้ แต่ไม่แก้การขาดบี 12 จึงอาจบังภาวะนี้ไว้จนเส้นประสาทเสียหายถาวร ใครถูกสั่ง “กรดโฟลิก 5 มก.” ให้กินตามที่แพทย์สั่ง ไม่ต้องหาอาหารเสริมมาเพิ่มหรือแทน อ่านต่อที่ โฟเลตกับกรดโฟลิก ต่างกันอย่างไร

กินวิตามินบีรวมทั่วไปแทนวิตามินที่หมอให้ได้ไหม

ไม่ควรเปลี่ยนเอง ด้วยเหตุผลเหล่านี้

1. 1ขนาดต่างกันมาก วิตามินบีรวมทั่วไปบางสูตรมีบี 6 สูงกว่าขนาดที่แนวทางไทยใช้หลายเท่า
2. 2อาจมีวิตามินที่คนไตไม่ควรได้เพิ่ม NKF ระบุว่าวิตามินซีมากเกินเพิ่มความเสี่ยงนิ่วชนิดแคลเซียมออกซาเลต และวิตามินเอ อี เค มักไม่ต้องเสริมเพราะร่างกายเก็บสะสมได้
3. 3อาจมีแร่ธาตุแฝง วิตามินรวมบางสูตรมีโพแทสเซียมหรือฟอสฟอรัส ซึ่งคนไตต้องระวัง วิธีดูอยู่ที่ ผู้ป่วยโรคไต ดูโพแทสเซียมกับฟอสฟอรัสบนฉลากอาหารเสริมตรงไหน
4. 4กินซ้ำซ้อน ถ้ากินทั้งวิตามินที่หมอให้และวิตามินที่ซื้อเอง ยอดรวมอาจเกินโดยไม่รู้ตัว

NKF สรุปไว้ว่า วิตามินก็คือยาอย่างหนึ่ง ให้กินเฉพาะที่ทีมรักษาแนะนำในขนาดที่แนะนำ และอย่าเริ่มหรือหยุดวิตามินเอง ดูวิตามินที่คนไตต้องระวังได้ที่ คนเป็นโรคไตห้ามกินวิตามินอะไร

ได้ยินว่าวิตามินบีบำรุงไต ช่วยให้ไม่ต้องฟอกไต จริงไหม

ไม่จริง การศึกษา HOST ในผู้ป่วยไตเรื้อรังระยะรุนแรงและไตวายระยะสุดท้าย 2,056 คน ให้กรดโฟลิก 40 มก. บี 6 100 มก. และบี 12 2 มก. ทุกวัน ติดตามนานประมาณ 3.2 ปี (ค่ามัธยฐาน) ไม่พบว่าช่วยเลื่อนเวลาเริ่มฟอกไต ไม่ลดการเสียชีวิต และไม่ลดโรคหัวใจ ส่วน DIVINe ในผู้ป่วยไตจากเบาหวาน กลับพบไตเสื่อมเร็วกว่ากลุ่มยาหลอก

วิตามินบีมีประโยชน์เมื่อ ขาด จริง ไม่ใช่ยาชะลอไตเสื่อม สิ่งที่มีหลักฐานเรื่องชะลอไตอ่านได้ที่ ชะลอไตเสื่อมทำอย่างไร

ต้องแจ้งหมอเรื่องวิตามินที่กินอยู่อย่างไร

วิธีที่ได้ผลที่สุดคือ ใส่ถุงนำขวดหรือกล่องจริงทุกตัวไปให้หมอดู ไม่ใช่จำชื่อไปบอก เพราะชื่อการค้าคล้ายกันแต่ส่วนประกอบต่างกัน แล้วแจ้งข้อมูลเหล่านี้

• •กินวันละกี่เม็ด เริ่มเมื่อไร ใครแนะนำ
• •กินรวมกับวิตามินที่โรงพยาบาลให้หรือไม่
• •มีอาการผิดปกติหลังเริ่มกินไหม

คำถามที่ NKF แนะนำให้ถามทีมรักษา

1. 1ฉันจำเป็นต้องกินวิตามินไหม
2. 2จะรู้ได้อย่างไรว่าระดับวิตามินต่ำหรือสูงเกินไป
3. 3มีวิตามินตัวไหนที่ฉันควรเลี่ยง
4. 4ซื้อตามร้านยาได้ไหม หรือต้องเป็นสูตรที่แพทย์สั่ง

เตรียมคำถามอื่นก่อนไปพบแพทย์ได้ที่ คนเป็นโรคไตกินอาหารเสริมได้ไหม ต้องบอกหมอไหม

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าไลฟ์ (Beta Life)

เบต้าไลฟ์ (Beta Life) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0025 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 500 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล มีวิตามินบีดังนี้ เทียบกับขนาดที่แนวทางสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยใช้เมื่อผู้ป่วยไตขาดวิตามิน

• •วิตามินบี6 1 มก. — แนวทางไทยใช้ 5 มก. ต่อวันเมื่อขาด งานวิจัยใหญ่ในผู้ป่วยไตใช้ 25–100 มก. และไม่พบประโยชน์ต่อไตหรือหัวใจ
• •วิตามินบี12 1 ไมโครกรัม — แนวทางไทยใช้ 2.4 ไมโครกรัมต่อวันเมื่อขาด งานวิจัยในผู้ป่วยไตใช้ 1,000–2,000 ไมโครกรัม
• •กรดโฟลิก 100 ไมโครกรัม — แนวทางไทยใช้ 1 มก. (1,000 ไมโครกรัม) ต่อวันเมื่อขาด ปริมาณในแคปซูลจึงไม่ใช่ขนาดแก้ภาวะขาด และไม่ได้ใช้แทนกรดโฟลิกที่แพทย์สั่ง

ปริมาณวิตามินบีในแคปซูลต่ำกว่าขนาดที่แนวทางใช้เมื่อขาด จึงไม่ได้ทดแทนวิตามินสูตรที่แพทย์สั่งให้ผู้ฟอกไต และงานวิจัยใหญ่ในผู้ป่วยไตไม่พบว่าวิตามินบีชะลอไตเสื่อม

แนวทางของสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยไม่แนะนำให้ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังทุกคนกินวิตามินเสริมเป็นประจำ แต่ให้เสริมเมื่อผลตรวจหรืออาการบ่งชี้ว่าขาด และให้ใช้สมุนไพรด้วยความระมัดระวัง ผลิตภัณฑ์นี้มีสารสกัดเห็ดหลินจือ 50 มก. ซึ่งมีรายงานการบาดเจ็บของตับ และอาจเสริมฤทธิ์ยาลดความดัน ยาเบาหวาน และยาต้านเกล็ดเลือด และมีกรดอัลฟาไลโปอิก 40 มก. กับวิตามินดี3 200 IU ซึ่งต้องนับรวมกับวิตามินดีที่แพทย์สั่งอยู่ ผู้ป่วยไตและผู้ฟอกไตจึงควรนำกล่องไปให้แพทย์โรคไตดูก่อนทุกครั้ง

ฉลากระบุว่ามีส่วนประกอบของไข่ ผู้แพ้ไข่ไม่ควรรับประทาน เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน และผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าไลฟ์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที