ไซนัสอักเสบเรื้อรัง เป็นเกิน 12 สัปดาห์ เกิดจากอะไร ทำไมกลับมาเป็นซ้ำ

คำตอบสั้น: ไซนัสอักเสบเรื้อรัง คือ ไซนัสอักเสบที่มีอาการนานกว่า 12 สัปดาห์ (ราว 3 เดือน) ตามนิยามของ MedlinePlus และแนวทาง TAC 2568 อาการหลักคือคัดแน่นจมูก น้ำมูกไหลลงคอหรือน้ำมูกเปลี่ยนสี ปวดหรือตื้อบริเวณใบหน้า และได้กลิ่นลดลง ปัจจัยที่ MedlinePlus ระบุว่าเพิ่มความเสี่ยง ได้แก่ ภูมิแพ้จมูก ริดสีดวงจมูก ผนังกั้นจมูกคด และการสูบบุหรี่ ส่วนงานทบทวนวรรณกรรมทางหู คอ จมูก ระบุว่าโรคของฟันบนเป็นสาเหตุได้ด้วย การรักษาเบื้องต้นตามแนวทาง TAC คือ หลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้น ล้างจมูกด้วยน้ำเกลือ ยาพ่นจมูกสเตียรอยด์ และหลีกเลี่ยงยาปฏิชีวนะ ถ้าไม่ดีขึ้นแพทย์จะส่องกล้อง ทำเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ หรือส่งต่อแพทย์เฉพาะทาง ถ้ามีตาบวมแดง เห็นภาพซ้อน หรือปวดศีรษะรุนแรง ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •เรื้อรัง = นานกว่า 12 สัปดาห์ เฉียบพลันคือไม่เกิน 4 สัปดาห์ และกึ่งเฉียบพลันคือ 1–3 เดือน (MedlinePlus ทบทวน 29 เม.ย. 2569)
• •อาการเหมือนไซนัสอักเสบเฉียบพลัน แต่มักเบากว่าและนานกว่า (MedlinePlus)
• •เป็นซ้ำบ่อยต้องหาสาเหตุ MedlinePlus แนะนำให้ตรวจหาริดสีดวงจมูกหรือภูมิแพ้ในผู้ที่เป็นซ้ำ
• •ยาปฏิชีวนะไม่ใช่คำตอบแรก แนวทาง TAC 2568 ระบุให้หลีกเลี่ยงยาปฏิชีวนะในการรักษาเบื้องต้น และ NHS ระบุว่าไซนัสอักเสบส่วนใหญ่เกิดจากไวรัส
• •การรักษาต้องต่อเนื่อง NHS ระบุว่ายาพ่นหรือยาหยอดจมูกสเตียรอยด์อาจต้องใช้นานหลายเดือน
• •ตาบวมแดง เห็นภาพซ้อน ปวดหน้าผากรุนแรง ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

ไซนัสอักเสบเฉียบพลันกับเรื้อรังต่างกันอย่างไร

แบ่งตามระยะเวลาที่มีอาการ MedlinePlus แบ่งไซนัสอักเสบไว้ 3 แบบ

• •เฉียบพลัน มีอาการไม่เกิน 4 สัปดาห์ เกิดจากไวรัสหรือแบคทีเรีย
• •กึ่งเฉียบพลัน มีอาการและการบวมของไซนัสนาน 1–3 เดือน
• •เรื้อรัง มีอาการและการบวมของไซนัสนานกว่า 3 เดือน

แนวทาง TAC 2568 (แนวทางการวินิจฉัยและรักษาโรคหืดในประเทศไทยสำหรับผู้ใหญ่ ของสมาคมสภาองค์กรโรคหืดแห่งประเทศไทย ซึ่งเป็นแนวทางของสมาคมวิชาชีพ ดัดแปลงส่วนไซนัสจากแนวทางยุโรป EPOS 2020) ใช้เกณฑ์อย่างน้อย 12 สัปดาห์เช่นกัน

ไซนัสอยู่ตรงไหน NHS (ทบทวน 31 ม.ค. 2567) อธิบายว่าไซนัสคือโพรงอากาศเล็ก ๆ หลังโหนกแก้มและหน้าผากที่เชื่อมกับโพรงจมูก เมื่อเยื่อบุไซนัสบวม น้ำมูกจะระบายลงจมูกและคอได้ไม่ดี จึงรู้สึกแน่น

ไซนัสอักเสบมักหายเอง แต่ไม่ใช่ทุกคน NHS ระบุว่าไซนัสอักเสบพบบ่อย และมักหายเองภายใน 4 สัปดาห์ (เกณฑ์การพบแพทย์อยู่ในหัวข้อท้ายบทความ) อ่านการแยกไซนัสจากภูมิแพ้และหวัดได้ที่ ไซนัสอักเสบอาการอย่างไร ต่างจากภูมิแพ้ตรงไหน

ไซนัสอักเสบเรื้อรังอาการเป็นอย่างไร

เกณฑ์ของแนวทาง TAC 2568 คือมีอาการอย่างน้อย 2 อาการ นานอย่างน้อย 12 สัปดาห์ และหนึ่งในนั้นต้องเป็นอาการคัดแน่นจมูก หรือน้ำมูกไหลลงคอ (แผนภูมิอีกหน้าหนึ่งใช้คำว่าแน่นจมูก และ/หรือน้ำมูกเปลี่ยนสี) ร่วมกับอาการอื่นที่อาจมีหรือไม่มีก็ได้ ได้แก่

• •ปวดหรือตื้อบริเวณใบหน้า
• •ได้กลิ่นลดลงหรือไม่ได้กลิ่น

อาการอื่นที่ MedlinePlus ระบุ สำหรับไซนัสอักเสบโดยรวม ได้แก่ มีกลิ่นปาก ไอซึ่งมักเป็นมากตอนกลางคืน อ่อนเพลีย มีไข้ ปวดศีรษะ ปวดแบบแน่น ๆ ปวดหลังตา ปวดฟัน หรือกดเจ็บที่ใบหน้า เจ็บคอ และน้ำมูกไหลลงคอ MedlinePlus ระบุว่าอาการของแบบเรื้อรังเหมือนแบบเฉียบพลัน แต่มักเบากว่าและเป็นนานกว่า 12 สัปดาห์

ได้กลิ่นลดลงเป็นอาการที่คนมักมองข้าม อ่านเรื่องนี้เพิ่มได้ที่ ภูมิแพ้จมูกแล้วไม่ได้กลิ่น ส่วนอาการน้ำมูกไหลลงคอและไอ อ่านได้ที่ น้ำมูกไหลลงคอ เกิดจากอะไร

ไซนัสอักเสบเรื้อรังเกิดจากอะไร

กลไกพื้นฐานคือรูเปิดของไซนัสอุดตันหรือมีน้ำมูกสะสม MedlinePlus อธิบายว่าตามปกติน้ำมูกระบายออกจากไซนัสได้และอากาศไหลผ่านได้ เมื่อรูเปิดของไซนัสอุดตันหรือมีน้ำมูกสะสมมากเกินไป เชื้อแบคทีเรียและเชื้ออื่นจะเติบโตได้ง่ายขึ้น และการติดเชื้อเรื้อรังเองก็ทำให้เยื่อบุบวมและอักเสบต่อเนื่องได้

ปัจจัยที่แหล่งข้อมูลระบุ

• •ภูมิแพ้จมูก MedlinePlus ระบุว่าหวัดและภูมิแพ้ทำให้มีน้ำมูกมากเกิน หรือการอักเสบที่ตามมาอาจปิดรูเปิดของไซนัส และระบุภูมิแพ้จมูกไว้ในปัจจัยเสี่ยง ส่วนเอกสารผู้ป่วยของโรงพยาบาล Kingston and Richmond NHS Foundation Trust (โรงพยาบาลในระบบ NHS ปรับปรุง 8 ก.ค. 2569) ระบุว่าอาการไซนัสอาจเป็นมากขึ้นในบางช่วงถ้ามีภูมิแพ้ร่วม
• •ริดสีดวงจมูก ผนังกั้นจมูกคด หรือกระดูกงอกในจมูก MedlinePlus ระบุว่าอาจปิดรูเปิดของไซนัส อ่านเพิ่มที่ ริดสีดวงจมูกเกิดจากอะไร
• •การสูบบุหรี่ MedlinePlus ระบุไว้ในปัจจัยเสี่ยง NHS แนะนำให้ไม่สูบบุหรี่ระหว่างดูแลไซนัสอักเสบ และเอกสารของ Kingston and Richmond ระบุว่าการเลิกบุหรี่ช่วยให้ไซนัสโล่งขึ้นได้
• •โรคของฟันบน งานทบทวนวรรณกรรมเรื่องไซนัสอักเสบจากฟัน (odontogenic sinusitis คณะผู้เขียนจาก Medical College of Wisconsin ตีพิมพ์ปี 2561) ระบุว่ามักเกิดจากการทำหัตถการทางทันตกรรมมาก่อน การติดเชื้อของฟันบน หรือการบาดเจ็บของฟันบน และต้องจัดการโรคของฟันร่วมด้วย อ่านเพิ่มที่ ไซนัสอักเสบปวดฟัน ปวดหัว แยกอย่างไร
• •ปัจจัยอื่นที่ MedlinePlus ระบุ ได้แก่ ขนพัดโบกเล็ก ๆ ในไซนัสทำงานผิดปกติ ภูมิคุ้มกันอ่อนแอจากเอชไอวีหรือยาเคมีบำบัด โรคซิสติกไฟโบรซิส การเปลี่ยนระดับความสูง เช่น ขึ้นเครื่องบินหรือดำน้ำ และต่อมอะดีนอยด์โต

ไซนัสอักเสบเกิดจากไวรัสหรือแบคทีเรีย

ขึ้นกับระยะของโรค แหล่งที่เราเปิดอ่านระบุไว้ดังนี้

• •NHS ระบุว่าไซนัสอักเสบมักเกิดจากการติดเชื้อ และมักเกิดจากไวรัส ไม่ใช่แบคทีเรีย จึงไม่บ่อยที่ต้องใช้ยาปฏิชีวนะ
• •MedlinePlus ระบุว่าไซนัสอักเสบเกิดได้จากปฏิกิริยาการอักเสบ หรือการติดเชื้อไวรัส แบคทีเรีย หรือเชื้อรา ส่วนแบบเรื้อรังอาจเกิดจากแบคทีเรียหรือเชื้อรา

น้ำมูกเขียวไม่ได้แปลว่าต้องใช้ยาปฏิชีวนะ MedlinePlus ระบุว่าน้ำมูกสีเขียวหรือเหลือง ไม่ได้แปลว่าเป็นไซนัสอักเสบจากเชื้อแน่นอนหรือต้องใช้ยาปฏิชีวนะ และหลายคนที่มีอาการนี้หายได้โดยไม่ใช้ยาปฏิชีวนะ อย. เตือนให้ใช้ยาอย่างถูกวิธี และห้ามซื้อยาปฏิชีวนะใช้เอง (ข่าว 13 มิ.ย. 2567) อ่านเพิ่มที่ น้ำมูกเขียวต้องกินยาฆ่าเชื้อไหม

ถ้าแพทย์สั่งยาปฏิชีวนะ ให้กินตามที่แพทย์สั่งจนครบ และห้ามหยุดหรือเปลี่ยนยาเอง

ทำไมไซนัสอักเสบกลับมาเป็นซ้ำ

มักมีต้นเหตุที่ยังไม่ได้แก้ MedlinePlus ระบุว่าผู้ที่เป็นซ้ำควรได้รับการตรวจหาสาเหตุ เช่น ริดสีดวงจมูกหรือภูมิแพ้ และถ้ายังเป็นต่อเนื่องหรือกลับมาซ้ำ แพทย์อาจตรวจเพิ่ม ได้แก่ ทดสอบภูมิแพ้ ตรวจเลือดดูการทำงานของภูมิคุ้มกัน ตรวจการทำงานของขนพัดโบก และเพาะเชื้อจากจมูก

ริดสีดวงจมูกกลับมาได้แม้ผ่าตัดแล้ว NHS ระบุว่ามักกลับมาภายในไม่กี่ปี และอาจต้องใช้ยาพ่นจมูกสเตียรอยด์ต่อหลังผ่าตัด อ่านเพิ่มที่ ริดสีดวงจมูกต้องผ่าตัดไหม

ภูมิแพ้ที่ยังคุมไม่ได้ MedlinePlus ระบุว่าการควบคุมภูมิแพ้ การหลีกเลี่ยงควันและมลพิษ และการรักษาภูมิแพ้อย่างเหมาะสม เป็นวิธีลดโอกาสเกิดไซนัสอักเสบ และระบุให้ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ทุกปี เรื่องสิทธิวัคซีนไข้หวัดใหญ่ในไทย อ่านได้ที่ วัคซีนไข้หวัดใหญ่ฟรีสำหรับผู้สูงอายุ หรือสอบถามโรงพยาบาลใกล้บ้าน

แพทย์ตรวจไซนัสอักเสบเรื้อรังอย่างไร

ซักประวัติและตรวจในจมูก MedlinePlus ระบุว่าแพทย์จะดูในจมูกเพื่อหาริดสีดวงจมูก ส่องไฟที่ไซนัส และเคาะบริเวณไซนัสเพื่อดูจุดกดเจ็บ

ส่องกล้องจมูก MedlinePlus ระบุว่าแพทย์หู คอ จมูก อาจใช้กล้องเส้นใยนำแสงส่องดูไซนัส (nasal endoscopy) ส่วนแผนภูมิของแนวทาง TAC 2568 ระบุการส่องกล้องจมูก การทบทวนโรคร่วม และการซักประวัติตรวจร่างกาย เป็นขั้นตอนประเมินผู้ป่วย

เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT) ไซนัส แนวทาง TAC 2568 ให้พิจารณา CT ไซนัสหรือส่งต่อแพทย์เฉพาะทาง เมื่อรักษาเบื้องต้นไป 6–12 สัปดาห์แล้วอาการไม่ดีขึ้น MedlinePlus ระบุว่าเอกซเรย์ไซนัสธรรมดามักวินิจฉัยไซนัสอักเสบได้ไม่ดี และอาจใช้ MRI เมื่อสงสัยเนื้องอกหรือการติดเชื้อรา

ไซนัสอักเสบเรื้อรังรักษาอย่างไร

การรักษาเบื้องต้นตามแนวทาง TAC 2568 ได้แก่

• •หลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้น
• •ล้างจมูกด้วยน้ำเกลือ อ่านวิธีที่ ล้างจมูกด้วยน้ำเกลือ ทำอย่างไรให้ถูก
• •ยาพ่นจมูกสเตียรอยด์
• •หลีกเลี่ยงยาปฏิชีวนะ

แผนภูมิอีกหน้าหนึ่งของ TAC ระบุการให้ความรู้ผู้ป่วย และให้พิจารณายาสเตียรอยด์ชนิดกินเป็นส่วนหนึ่งของการรักษาด้วยยาที่เหมาะสม ตามดุลยพินิจของแพทย์

ยาพ่นจมูกต้องใช้ต่อเนื่อง NHS ระบุว่ายาพ่นหรือยาหยอดจมูกสเตียรอยด์ใช้ลดการบวมของไซนัส และอาจต้องใช้นานหลายเดือน ส่วนยาแก้แพ้ใช้เมื่อสาเหตุคือภูมิแพ้ อ่านวิธีใช้ที่ ยาพ่นจมูกสเตียรอยด์ ใช้อย่างไร ผู้ที่ใช้ยาพ่นจมูกตามแพทย์สั่ง ห้ามหยุดหรือลดยาเอง

ระวังยาพ่นแก้คัดจมูก MedlinePlus เตือนว่ายาพ่นแก้คัดจมูกที่ซื้อเองช่วยได้ช่วงแรก แต่ใช้นานเกิน 3–5 วันทำให้คัดจมูกมากขึ้นและติดยาได้ ส่วนแนวทาง TAC 2568 ระบุว่ายาหดหลอดเลือดใช้ไม่เกิน 5 วัน

ผ่าตัดเมื่อยารักษาไม่ได้ผล NHS ระบุว่าแพทย์อาจส่งต่อแพทย์หู คอ จมูก เมื่อรักษามา 3 เดือนแล้วยังเป็น เป็นซ้ำบ่อย หรือมีอาการซีกเดียวของใบหน้า การผ่าตัดที่ใช้เรียกว่าการผ่าตัดไซนัสด้วยกล้อง (FESS) MedlinePlus ระบุว่าอาจพิจารณาผ่าตัดเมื่ออาการไม่หายหลังรักษา 3 เดือน หรือเป็นไซนัสอักเสบเฉียบพลันมากกว่า 2–3 ครั้งต่อปี

ไซนัสอักเสบเรื้อรังรักษาให้หายได้ไหม MedlinePlus ระบุว่าการติดเชื้อไซนัสส่วนใหญ่หายได้ด้วยการดูแลตัวเองร่วมกับการรักษาทางการแพทย์ แต่ผู้ที่เป็นซ้ำต้องหาสาเหตุ เช่น ริดสีดวงจมูกหรือภูมิแพ้ และเอกสารของ Kingston and Richmond ระบุว่าหลังผ่าตัดอาการอาจกลับมาได้ และบางรายต้องผ่าตัดซ้ำ จึงต้องติดตามกับแพทย์ต่อเนื่อง

ไซนัสอักเสบอันตรายไหม ภาวะแทรกซ้อนมีอะไรบ้าง

ภาวะแทรกซ้อนพบน้อยมาก แต่รุนแรง MedlinePlus ระบุว่าภาวะแทรกซ้อนที่พบน้อยมาก ได้แก่ ฝี การติดเชื้อของกระดูก เยื่อหุ้มสมองอักเสบ และการติดเชื้อของผิวหนังรอบตา (orbital cellulitis) ส่วนเอกสารของ Kingston and Richmond ระบุว่าบางครั้งการติดเชื้ออาจลามไปที่เนื้อเยื่อรอบตา หรือระหว่างไซนัสกับสมองจนเกิดฝีในสมอง

ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้

• •ตาบวม หรือแดงรอบตา
• •ลูกตาถูกดันหรือโปน
• •เห็นภาพซ้อน
• •กลอกตาไม่ได้ หรือขยับลูกตาได้ไม่ปกติ
• •ตามัวลง หรือการมองเห็นเปลี่ยน
• •ปวดศีรษะหรือปวดหน้าผากรุนแรง
• •หน้าผากบวม
• •มีอาการคล้ายเยื่อหุ้มสมองอักเสบ
• •มีอาการของการติดเชื้อในกระแสเลือด
• •มีอาการทางระบบประสาทผิดปกติ

ทั้งหมดนี้อยู่ในรายการอาการเตือน (alarm symptoms) ของแนวทาง TAC 2568 ข้อความในหน้า 23 ระบุให้ "ให้การรักษาเบื้องต้นและส่งต่อ" แต่แผนภูมิหน้า 24 จัดเป็น "Emergency Refer" (ส่งต่อฉุกเฉิน) เมื่อข้อความกับแผนภูมิระบุความเร่งด่วนต่างกัน เราใช้ระดับที่ปลอดภัยกว่า ส่วน MedlinePlus ให้ติดต่อแพทย์เมื่อปวดศีรษะรุนแรงที่ยาแก้ปวดทั่วไปไม่ช่วย หรือการมองเห็นเปลี่ยนระหว่างเป็นไซนัสอักเสบ

ไปโรงพยาบาลวันนี้ ไม่ต้องรอนัด ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้

• •อาการจมูกเป็นข้างเดียว
• •มีเลือดออกจากจมูก
• •มีสะเก็ดแห้งในจมูก
• •ได้กลิ่นเหม็นในจมูก
• •รู้สึกไม่สบายมาก
• •กินยาแก้ปวดแล้วไม่ดีขึ้น หรืออาการแย่ลง
• •มีไข้
• •ภูมิคุ้มกันต่ำ เช่น กำลังได้ยาเคมีบำบัด แล้วมีอาการไซนัสอักเสบ

4 ข้อแรกอยู่ในอาการเตือนของแผนภูมิ TAC หน้า 24 ซึ่งจัดไว้ใต้ "Emergency Refer" เช่นกัน แต่ NHS หน้าอาการมะเร็งโพรงจมูกและไซนัสจัดอาการคล้ายกันไว้ในกลุ่มนัดพบแพทย์ไม่เร่งด่วน เราจึงจัดไว้ที่ไปโรงพยาบาลวันนี้ ข้อ 5–6 และข้อสุดท้ายเป็นกลุ่มที่ NHS ให้ขอนัดแพทย์ด่วนหรือโทร NHS 111 ส่วนไข้เป็นข้อที่ MedlinePlus ให้ติดต่อแพทย์

นัดพบแพทย์ (ไม่เร่งด่วน)

• •อาการนานเกิน 10–14 วัน หรือหวัดที่แย่ลงหลัง 7 วัน (MedlinePlus)
• •ดูแลตัวเอง 3 สัปดาห์แล้วไม่ดีขึ้น หรือเป็นไซนัสอักเสบซ้ำบ่อย (NHS)
• •กินยาปฏิชีวนะครบตามที่แพทย์สั่งแล้วยังมีอาการ (MedlinePlus)

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าเอ็กซ์พลัส (Beta X Plus)

เบต้าเอ็กซ์พลัส (Beta X Plus) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ตรา เบต้า เอ็กซ์ พลัส เลข อย. 10-1-15662-5-0098 ผลิตโดย บริษัท โอดี สไตล์ จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. (น้ำหนักสุทธิ 8 กรัม) ฉลากระบุรับประทานวันละ 2 แคปซูล เลข อย. คือการจดแจ้งหรืออนุญาตผลิตภัณฑ์อาหาร ไม่ใช่การรับรองสรรพคุณ

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: แอล-ซิสเทอีน (100%) 100 มก. · สารสกัดอะเซโรล่าเชอร์รี่ 100 มก. · แอล-อาร์จินีน (100%) 92.20 มก. · ผงกระชาย 75 มก. · ยีสต์ เบต้า-กลูแคน 80% 50 มก. · แอล-ออร์นิทีน (100%) 50 มก. · ผงบร็อคโคลี 50 มก. · ไกลซีน (100%) 50 มก. · สารสกัดขิง 50 มก. · สารสกัดม่อน (mulberry) 20.650 มก. · สารสกัดเอลเดอร์เบอร์รี่ 20 มก. · เบต้า-แคโรทีน (10%) 10 มก. · ซิงค์ (100%) 5.8 มก. · กรดแพนโทธีนิก 3 มก. · กรดแอสคอร์บิก (วิตามินซี) 1.5 มก. · ไพริดอกซิน (วิตามินบี 6) 1 มก. · ไรโบฟลาวิน 98% (วิตามินบี 2) 0.85 มก.

ผงยีสต์เบต้า-กลูแคน 80% 50 มก. คิดเป็นเบต้ากลูแคนราว 40 มก. ต่อแคปซูล (คำนวณ) และเบต้า-แคโรทีน (10%) 10 มก. คิดเป็นเบต้าแคโรทีนราว 1 มก. ต่อแคปซูล (คำนวณ) วิตามินซีที่ฉลากระบุชัดคือ 3 มก. ต่อวันละ 2 แคปซูล (คำนวณ) ฉลากไม่ระบุปริมาณวิตามินซีในสารสกัดอะเซโรล่าเชอร์รี่ และไม่ระบุรูปเกลือของซิงค์

ข้อความบนฉลาก: คำเตือน "เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน" · "ผู้ที่เป็นโรคนิ่วไม่ควรรับประทาน" · กรอบข้อความ "ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค" · ฉลากมีข้อความให้กินอาหารหลากหลายครบ 5 หมู่ ในสัดส่วนที่เหมาะสม

คำแนะนำของบทความ (ไม่ใช่ข้อความบนฉลาก): ผู้ที่เคยเป็นนิ่ว ให้ปรึกษาแพทย์ก่อน และผู้ใช้ยาประจำตัว ให้ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อน

เรื่องไซนัสอักเสบเรื้อรัง: ไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้ลดการอักเสบของไซนัส ลดน้ำมูก ทำให้เสมหะใส หรือลดการกลับมาเป็นซ้ำ ยังไม่พบงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้โดยตรง และไม่ใช้แทนยาพ่นจมูก การล้างจมูก หรือยาที่แพทย์สั่ง

ส่วนประกอบที่มักถูกถามในหัวข้อนี้ เทียบปริมาณที่ศึกษากับปริมาณในแคปซูลได้ดังนี้

• •แอล-ซิสเทอีน 100 มก. (200 มก. ต่อวันละ 2 แคปซูล คำนวณ) — บางคนสับสนกับ NAC (เอ็น-อะเซทิลซิสเทอีน) ซึ่งเป็นยาละลายเสมหะ งานในผู้สูงอายุใช้ NAC วันละ 1,200 มก. แต่แอล-ซิสเทอีนเป็นคนละสาร และไม่พบงานทดลองในคนที่ให้แอล-ซิสเทอีนเดี่ยว ๆ แล้ววัดผลเรื่องไซนัสอักเสบ น้ำมูก หรือเสมหะ จึงนำผลของ NAC มาใช้แทนไม่ได้
• •สารสกัดขิง 50 มก. (100 มก. ต่อวันละ 2 แคปซูล คำนวณ) — งานวิจัยของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ในผู้ป่วยโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ชาวไทย 80 คน ใช้สารสกัดขิงวันละ 500 มก. นาน 6 สัปดาห์ เทียบกับยาแก้แพ้ลอราทาดีน คะแนนอาการจมูกลดลงทั้งสองกลุ่มโดยไม่ต่างกัน แต่เป็นงานขนาดเล็กที่ไม่มีกลุ่มยาหลอก จึงอาจเป็นผลจากธรรมชาติของโรคได้ ปริมาณที่ศึกษาเป็น 5 เท่าของในแคปซูลต่อวัน (คำนวณ) งานนี้ศึกษาภูมิแพ้จมูก ไม่ได้ศึกษาไซนัสอักเสบ และไม่ได้แปลว่าใช้แทนยาได้

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ที่เป็นโรคนิ่ว: ฉลากระบุว่าไม่ควรรับประทาน ผู้ที่เคยเป็นนิ่วให้ปรึกษาแพทย์ก่อน
• •เด็กและหญิงตั้งครรภ์: ฉลากระบุว่าไม่ควรรับประทาน · หญิงให้นมบุตร ฉลากไม่ได้ระบุ ให้ปรึกษาแพทย์
• •โรคตับ หรือกินยาหลายชนิด: มีกระชาย ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อน
• •โรคไตเรื้อรังที่แพทย์จำกัดโปรตีน: มีกรดอะมิโนเสริม (ซิสเทอีน อาร์จินีน ออร์นิทีน ไกลซีน) ปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ยาความดัน ยาขยายหลอดเลือดหัวใจ ยารักษาภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศ หรือเคยเป็นกล้ามเนื้อหัวใจตาย: มีอาร์จินีน ปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเสด หรือจะผ่าตัดไซนัส/ทำฟัน: มีขิง ศูนย์มะเร็ง Memorial Sloan Kettering (โรงพยาบาลมะเร็งในสหรัฐ หน้าขิง ปรับปรุง 2 มิ.ย. 2565) แนะนำให้เลี่ยงขิงชนิดเสริมเมื่อใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด และเลี่ยงช่วงผ่าตัด ปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ยาเบาหวานหรืออินซูลิน: มีม่อนและขิง ปรึกษาแพทย์ก่อนและสังเกตอาการน้ำตาลต่ำ
• •ยากดภูมิคุ้มกัน (เช่น ทาโครลิมัส ไซโคลสปอริน) หรือโรคภูมิต้านตนเอง: ปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ยาปฏิชีวนะกลุ่มเตตราไซคลีนหรือควิโนโลน: มีซิงค์ ให้เภสัชกรกำหนดเวลากินให้ห่างกัน ผู้ที่ได้ยาปฏิชีวนะรักษาไซนัสให้แจ้งเภสัชกรทุกครั้ง
• •กินวิตามินรวมหรือซิงค์จากผลิตภัณฑ์อื่นอยู่: ให้นับรวมทุกแหล่ง
• •สูบบุหรี่หรือเคยสูบ: มีเบต้าแคโรทีน ปรึกษาแพทย์ก่อน
• •นิ่วในถุงน้ำดี: มีขิง ปรึกษาแพทย์ก่อน
• •แพ้ยีสต์ ขิง หรือกระชาย: ควรเลี่ยง

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าเอ็กซ์พลัสทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่มีหลักฐานว่าทำให้โรคหายหรืออาการดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง รวมถึงยาแก้แพ้ ยาพ่นจมูกสเตียรอยด์ ยาสูดหรือยาพ่นหอบหืด ยาปฏิชีวนะ และปากกาฉีดอะดรีนาลีน แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค และไม่ใช้แทนยาแก้แพ้ ยาพ่นจมูก ยาพ่นหอบหืด อะดรีนาลีน หรือวัคซีนตามคำแนะนำของหน่วยงานสาธารณสุข

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

• •ริมฝีปาก ปาก คอ หรือลิ้นบวมขึ้นมาทันที
• •หายใจเร็วมาก หรือหายใจลำบาก หอบมีเสียงหวีดมาก หรือรู้สึกเหมือนสำลักหรือหายใจไม่ทัน
• •คอแน่น หรือกลืนลำบาก
• •ผิว ลิ้น หรือริมฝีปากเปลี่ยนเป็นสีออกน้ำเงิน เทา หรือซีด
• •สับสน ง่วงซึม หรือเวียนศีรษะมากขึ้นมาทันที
• •หมดสติและปลุกไม่ตื่น
• •เด็กตัวอ่อนปวกเปียก หรือไม่ตอบสนองเหมือนปกติ
• •หอบหืดกำเริบ แล้วใช้ยาพ่นบรรเทาอาการตามแผนของแพทย์แล้วไม่ดีขึ้น หรือแย่ลง
• •หอบหืดกำเริบ และไม่มียาพ่นบรรเทาอาการอยู่กับตัว
• •เจ็บหน้าอกขึ้นมาทันที
• •ไอเป็นเลือด

อาการแพ้รุนแรงข้างต้นเป็นรายการที่ NHS (ระบบสุขภาพของสหราชอาณาจักร หน้าภาวะแพ้รุนแรง ทบทวน 21 มิ.ย. 2566) ให้โทรเรียกรถฉุกเฉินทันที ผู้ที่มีปากกาฉีดอะดรีนาลีนตามที่แพทย์สั่ง ให้ใช้ตามแผนที่แพทย์ให้ไว้ แล้วโทร 1669 แม้จะรู้สึกดีขึ้น ห้ามรอดูอาการด้วยยาแก้แพ้ และห้ามขับรถไปโรงพยาบาลเอง