เนยกับมาการีนต่างกันยังไง อันไหนดีกว่าสำหรับคนไขมันในเลือดสูง

คำตอบสั้น: เนยทำจากไขมันนม จึงมี ไขมันอิ่มตัวสูง ส่วนมาการีนทำจากน้ำมันพืชที่ทำให้แข็งตัว ถ้าเป็นแบบแท่งแข็งอาจมีทั้งไขมันอิ่มตัวและไขมันทรานส์ MedlinePlus แนะนำว่าคนที่ห่วงเรื่องหัวใจ ควรเลี่ยงทั้งเนยและมาการีนแบบแท่ง ถ้าจำเป็นต้องใช้ ให้เลือกมาการีนแบบนิ่มในถ้วยหรือแบบเหลวที่มีน้ำมันพืชเหลวเป็นส่วนประกอบแรก และสำหรับการปรุงอาหาร ให้ใช้น้ำมันพืชชนิดไม่อิ่มตัว เช่น น้ำมันมะกอก น้ำมันคาโนลา น้ำมันรำข้าว แทน

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •เนยมาจากไขมันนม มีไขมันอิ่มตัวสูง ซึ่ง MedlinePlus ระบุว่าทำให้คอเลสเตอรอลสูงขึ้นได้
• •มาการีนแบบแท่งแข็งมีทั้งไขมันอิ่มตัวและไขมันทรานส์ แบบนิ่มในถ้วยหรือแบบเหลวเป็นทางเลือกที่ดีกว่า
• •ไทยห้ามน้ำมันที่เติมไฮโดรเจนบางส่วนตั้งแต่ปี 2562 แต่ยังต้องดูไขมันอิ่มตัวบนฉลาก MedlinePlus แนะนำให้เลี่ยงสเปรดที่มีไขมันอิ่มตัวเกิน 2 กรัมต่อช้อนโต๊ะ
• •เนยขาว (shortening) อยู่ในกลุ่มไขมันทรานส์ตามอินโฟกราฟิกของกรมอนามัย และ MedlinePlus ไม่แนะนำให้ใช้ปรุงอาหาร
• •มาการีนเติมแพลนท์สเตอรอลในต่างประเทศใช้ปริมาณระดับกรัมต่อวัน และเป็นเพียงส่วนเสริมของการปรับอาหาร ไม่ใช่แทนการรักษา

เนย มาการีน เนยเทียม เนยขาว ทำมาจากอะไร

• •เนย (butter) ทำจากไขมันนมวัว เป็นไขมันสัตว์ แนวทางเวชปฏิบัติภาวะไขมันผิดปกติของราชวิทยาลัยอายุรแพทย์แห่งประเทศไทย พ.ศ. 2567 จัดเนยไว้ในกลุ่มไขมันอิ่มตัว ร่วมกับน้ำมันหมู น้ำมันปาล์ม น้ำมันมะพร้าว
• •มาการีน (margarine) ทำจากน้ำมันพืชที่ทำให้แข็งตัวหรือกึ่งแข็ง เดิมนิยมใช้วิธีเติมไฮโดรเจนบางส่วน ซึ่งเป็นที่มาของไขมันทรานส์ ตามคำอธิบายของ MedlinePlus และองค์การอนามัยโลก
• •เนยเทียม ในภาษาไทยมักใช้เรียกมาการีน หรือสเปรดที่ทำจากน้ำมันพืช สิ่งที่ต้องดูจึงไม่ใช่ชื่อเรียก แต่เป็นส่วนประกอบและตัวเลขไขมันบนฉลาก
• •เนยขาว (shortening) MedlinePlus ยกเนยขาวเป็นตัวอย่างไขมันแข็งที่ทำจากน้ำมันเหลว

เนยเทียมกับมาการีนเหมือนกันไหม

ในการใช้คำของคนไทยทั่วไป มักหมายถึงสิ่งเดียวกัน คือไขมันที่ทำจากน้ำมันพืชแล้วทำให้เป็นก้อนสำหรับทาขนมปังหรือทำขนม แต่ในร้านมีหลายรูปแบบ ทั้งแบบแท่งแข็ง แบบถ้วยนิ่ม และแบบผสมเนย ซึ่งมีไขมันอิ่มตัวต่างกันมาก วิธีที่แม่นที่สุดคือพลิกดูฉลาก ไม่ใช่ดูจากชื่อบนกล่อง

มาการีนยังมีไขมันทรานส์อยู่ไหม

ในไทย ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 388) พ.ศ. 2561 ห้ามผลิต นำเข้า จำหน่าย น้ำมันที่ผ่านกระบวนการเติมไฮโดรเจนบางส่วน และอาหารที่มีน้ำมันนี้เป็นส่วนประกอบ มาการีนที่ขายถูกกฎหมายในไทยจึงต้องไม่ใช้น้ำมันชนิดนี้

แต่ ไม่มีไขมันทรานส์ไม่ได้แปลว่าดีต่อหัวใจ MedlinePlus ยังจัดมาการีนแบบแท่งไว้ในกลุ่มไขมันที่ควรเลี่ยง เพราะแบบแท่งแข็งมักมีไขมันอิ่มตัวสูง ส่วนมาการีนหรือสเปรดที่ผลิตในประเทศที่ยังไม่ห้าม อาจยังมีไขมันทรานส์ได้ ถ้าเห็นคำว่า partially hydrogenated ในส่วนประกอบ ให้วางคืน รายละเอียดเรื่องไขมันทรานส์อ่านได้ที่ ไขมันทรานส์มีในอาหารอะไรบ้าง

เนยมีไขมันทรานส์ไหม เนยแท้ดีกว่ามาการีนหรือเปล่า

เนยมาจากนมวัว ซึ่งองค์การอนามัยโลกระบุว่ามีไขมันทรานส์จากธรรมชาติอยู่บ้าง แต่ปัญหาหลักของเนยคือ ไขมันอิ่มตัวสูง ซึ่ง MedlinePlus ระบุว่าทำให้คอเลสเตอรอลสูงขึ้นและเพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจ

คำถามว่าเนยแท้ดีกว่ามาการีนไหม จึงตอบว่า ขึ้นกับว่าเทียบกับมาการีนแบบไหน เนยกับมาการีนแบบแท่งแข็งต่างก็อยู่ในรายการที่ MedlinePlus แนะนำให้เลี่ยง ส่วนมาการีนแบบนิ่มในถ้วยที่มีน้ำมันพืชเหลวเป็นส่วนประกอบแรก เป็นทางเลือกที่แหล่งเดียวกันแนะนำมากกว่า

แหล่งที่เราตรวจไม่ได้ให้ตัวเลขไขมันอิ่มตัวของเนยต่อช้อน จึงไม่ยกตัวเลขมาเขียน ให้ดูจากตารางโภชนาการของยี่ห้อที่ซื้อ

คนไขมันในเลือดสูงควรเลือกอะไรทาขนมปัง

ใช้เกณฑ์ของ MedlinePlus ได้ดังนี้

1. 1เลี่ยงเนยและมาการีนแบบแท่งแข็ง รวมถึงไขมันที่เขียนว่า hydrogenated หรือ partially hydrogenated
2. 2ถ้าจำเป็นต้องใช้สเปรด เลือกแบบนิ่มในถ้วยหรือแบบเหลว ที่มีน้ำมันพืชเหลว เช่น น้ำมันมะกอก เป็นส่วนประกอบแรก
3. 3ดูไขมันอิ่มตัว เลี่ยงผลิตภัณฑ์ที่มีไขมันอิ่มตัวมากกว่า 2 กรัมต่อช้อนโต๊ะ
4. 4ใช้ให้น้อย ไม่ว่าสเปรดชนิดไหนก็เป็นไขมัน ให้พลังงาน 9 กิโลแคลอรีต่อกรัม ตามข้อมูลกรมอนามัย ซึ่งแนะนำน้ำมันและไขมันรวมไม่เกินวันละ 6 ช้อนชา

ทางเลือกแบบไทยที่ไม่ต้องใช้เนยเลย เช่น ขนมปังโฮลวีตกับไข่ต้ม ขนมปังจิ้มนมจืดไขมันต่ำ หรือเปลี่ยนเป็นข้าวต้มปลา ก็ช่วยตัดไขมันส่วนนี้ไปได้ทั้งหมด วิธีอ่านตัวเลขบนฉลากอยู่ที่ อ่านฉลากโภชนาการอย่างไร

ชอร์ตเทนนิ่งหรือเนยขาวในขนมเป็นอย่างไร

อินโฟกราฟิก "ลดมัน ลด NCDs" ของกรมอนามัยจัดเนยขาวและมาการีนไว้ในกลุ่มไขมันทรานส์ ส่วน MedlinePlus ไม่แนะนำให้ใช้เนยขาวและไขมันจากสัตว์อย่างน้ำมันหมูในการปรุงอาหาร

สำหรับคนไขมันในเลือดสูง ขนมอบที่ใช้เนย เนยขาว หรือมาการีน ไม่ว่าจะเป็นพาย คุกกี้ ครัวซองต์ หรือขนมเปี๊ยะ ควรนับเป็นของกินนาน ๆ ครั้ง ไม่ใช่ของว่างประจำวัน

มาการีนเติมแพลนท์สเตอรอลในต่างประเทศคืออะไร

ในยุโรปและบางประเทศมีมาการีนหรือสเปรดที่เติม แพลนท์สเตอรอลหรือสตานอล (สารจากพืชที่ลดการดูดซึมคอเลสเตอรอลจากลำไส้) งานรวมผลการทดลองในผู้ที่กินยาสแตตินอยู่แล้ว 15 งาน ซึ่งส่วนใหญ่ให้สารนี้ผ่านมาการีน ใช้ปริมาณวันละ 1.8–6 กรัม (ค่ากลาง 2.5 กรัม)

ข้อเท็จจริงที่ต้องรู้คือ

• •ปริมาณที่ใช้ในงานวิจัยอยู่ที่ระดับกรัมต่อวัน และแนวทางของราชวิทยาลัยอายุรแพทย์ฯ พ.ศ. 2567 แนะนำแพลนท์สตานอลวันละ 2 กรัม เป็นส่วนเสริมของการปรับอาหาร
• •ยังไม่มีการทดลองที่พิสูจน์ว่าสารนี้ลดการเกิดหัวใจวายหรือสโตรกโดยตรง
• •ผลที่เพิ่มขึ้นจากยาเป็นการเสริม ไม่ใช่การแทนยาลดไขมัน

อ่านเรื่องแพลนท์สเตอรอลแบบละเอียดได้ที่ ไฟโตสเตอรอลคืออะไร และปริมาณต่อวันที่ แพลนท์สเตอรอลกินวันละกี่กรัม

ใช้อะไรแทนเนยในครัวได้บ้าง

• •ผัด ใช้น้ำมันพืชชนิดไม่อิ่มตัว แนวทางไทยปี 2567 ยกตัวอย่างน้ำมันมะกอก น้ำมันรำข้าว น้ำมันถั่วเหลือง ส่วน MedlinePlus แนะนำน้ำมันมะกอกหรือน้ำมันคาโนลาแทนเนยหรือมาการีน
• •อบ ย่าง นึ่ง แทนการทอดหรือผัดเนย กรมอนามัยแนะนำให้เปลี่ยนเมนูทอด ผัด กะทิ เป็นอบ นึ่ง ต้ม ตุ๋น ยำ ปิ้ง หรือผัดน้ำมันน้อย
• •ทาขนมปัง ใช้สเปรดแบบนิ่มในถ้วยปริมาณน้อย หรือไม่ทาเลย

ภาพรวมเรื่องไขมันกับหลอดเลือดอ่านต่อที่ ไขมันในอาหารกับหลอดเลือด และเรื่องค่าไขมันในเลือดที่ ไขมันในเลือดคืออะไร

ความเชื่อที่พบบ่อย

"มาการีนทำจากพืช จึงดีกว่าเนยเสมอ" ไม่เสมอไป มาการีนแบบแท่งแข็งอยู่ในรายการไขมันที่ MedlinePlus แนะนำให้เลี่ยงเช่นเดียวกับเนย

"เนยแท้เป็นของธรรมชาติ กินเท่าไรก็ได้" ไม่จริง เนยมีไขมันอิ่มตัวสูง ซึ่งแนวทางไทยให้จำกัดไม่เกิน 7% ของพลังงานทั้งวัน

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าออยล์ (Beta Oil)

เบต้าออยล์ (Beta Oil) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0001 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ดื่มน้ำตามมาก ๆ (ยกเว้นแพทย์ให้จำกัดน้ำ) ต่อ 1 แคปซูลมีน้ำมันคาโนลา 200 มก. น้ำมันมะกอก 200 มก. น้ำมันรำข้าว 109 มก. กรดแอสคอร์บิก (วิตามินซี) 30 มก. สารสกัดจากข้าว 10 มก. ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. แอล-ออร์นิทีน HCl 5 มก. และไฟโตสเตอรอล 2 มก. (ฉลากเขียนว่าเติมแพลนต์สตานอล/สเตอรอล 0.002 กรัมต่อแคปซูล)

• •ไฟโตสเตอรอล 2 มก. — แพลนท์สเตอรอลและสตานอลมีงานวิจัยในคนจำนวนมากว่าลดการดูดซึมคอเลสเตอรอลจากลำไส้ เมื่อได้รับวันละ 1.5–3 กรัมพร้อมอาหาร ซึ่งมักอยู่ในรูปมาการีนหรือสเปรดเสริม แนวทางของราชวิทยาลัยอายุรแพทย์ฯ พ.ศ. 2567 แนะนำแพลนท์สตานอลวันละ 2 กรัม ในแคปซูลมี 0.002 กรัม น้อยกว่าปริมาณที่ศึกษาประมาณ 1,000 เท่า
• •น้ำมันคาโนลา 200 มก. และน้ำมันมะกอก 200 มก. — เป็นน้ำมันพืชชนิดที่ MedlinePlus แนะนำให้ใช้แทนเนยในการปรุงอาหาร งานวิจัยในคนที่เกี่ยวกับค่าไขมันใช้น้ำมันเหล่านี้เป็นน้ำมันหลักในอาหารทั้งวัน (หลายสิบกรัม) หรือน้ำมันมะกอกอย่างน้อยวันละ 4 ช้อนโต๊ะในงาน PREDIMED ส่วนในแคปซูลมีชนิดละ 0.2 กรัม
• •น้ำมันรำข้าว 109 มก. — งานไทยของ ม.มหิดล ใช้น้ำมันรำข้าววันละ 30 มล. ปรุงอาหาร 3 มื้อ นาน 4 สัปดาห์ ในแคปซูลมีน้อยกว่าหลายร้อยเท่า

ไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง และไม่มีหลักฐานว่าแคปซูลนี้ทำหน้าที่แทนการเปลี่ยนเนยเป็นน้ำมันพืชในครัว หรือทำให้ค่า LDL เปลี่ยน วิตามินอีขนาดสูงอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออกในผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด และฉลากระบุให้ผู้ใช้ยาประจำตัวปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร อ่านเรื่องประกาศ อย. เกี่ยวกับโฆษณาผลิตภัณฑ์นี้ได้ที่ คำเตือนของ อย. เรื่องโฆษณาเบต้าออยล์

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าออยล์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที