โรคไตกินปลาอะไรได้บ้าง ปลาทู ปลากระป๋อง ปลาแซลมอน กินได้ไหม

คำตอบสั้น: คนเป็นโรคไต กินปลาได้ และปลาสดเป็นโปรตีนที่แนะนำ เพราะเป็นโปรตีนคุณภาพสูงที่ขับของเสียน้อยและไขมันต่ำ ปลาที่ต้องระวังคือ ปลาแปรรูป เช่น ปลาเค็ม ปลาแดดเดียว ปลาร้า ปลากระป๋อง ซึ่งโซเดียมสูง และ ปลาที่กินทั้งกระดูก เช่น ปลาเล็กปลาน้อย ปลากรอบ ซึ่งฟอสฟอรัสสูง ปลาทู ปลาแซลมอน ปลาดุก ที่เป็นปลาสดกินได้ในปริมาณที่นับเป็นโปรตีนของวัน ส่วนปลาหมึกมีคอเลสเตอรอลสูงกว่าปลาทั่วไป

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •เนื้อปลาสุกประมาณ 30 กรัม (2 ช้อนโต๊ะ) = เนื้อสัตว์ 1 ส่วน = โปรตีน 7 กรัม
• •ปลาอินทรีเค็มมีโซเดียมถึง 6,756 มก. ต่อ 100 กรัม มากกว่าโควตาทั้งวันกว่า 3 เท่า
• •ปลาเล็กปลาน้อย ปลากรอบ กุ้งแห้ง อยู่ในกลุ่มฟอสเฟตสูง เพราะกินทั้งกระดูก
• •ปลาหมึกกล้วยมีคอเลสเตอรอล 35–45 มก. ต่อช้อนโต๊ะ ปลาทูมี 11 มก.
• •ปรุงด้วยการนึ่ง ต้ม ย่าง ใช้สมุนไพรแทนเครื่องปรุงเค็ม

ปลาเหมาะกับคนเป็นโรคไตเพราะอะไร

ปลาเป็นโปรตีนคุณภาพสูงที่ขับของเสียน้อย ศูนย์ศรีพัฒน์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ยกไข่ขาวและเนื้อปลาเป็นตัวอย่างเนื้อสัตว์ที่มีโปรตีนคุณภาพสูงและการขับของเสียน้อย รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ ก็แนะนำเนื้อสัตว์ไม่ติดมัน ปลา และไข่ขาว

เอกสารอาหารของสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยเสริมว่า การเลือกเนื้อปลาและไข่ขาวช่วยลดไขมันอิ่มตัวและคอเลสเตอรอลในอาหารไปพร้อมกัน มูลนิธิโรคไตแห่งชาติสหรัฐฯ (NKF) ก็จัดปลาไว้ในกลุ่มทางเลือกที่ฟอสฟอรัสต่ำกว่า เมื่อเทียบกับเครื่องใน ตับ หอยนางรม และเนื้อสัตว์แปรรูป

ปลาอะไรกินได้ ปลาอะไรควรระวัง

กินได้ตามปริมาณที่กำหนด

• •ปลาสดทุกชนิด เช่น ปลานิล ปลาช่อน ปลาทับทิม ปลากะพง ปลาทูสด ปลาดุก ปลาแซลมอนสด
• •เอกสารของศิริราชระบุคอเลสเตอรอลของปลาเหล่านี้ไว้ราว 5–11 มิลลิกรัมต่อช้อนโต๊ะ เช่น ปลานิล 6 ปลาช่อน 7 ปลาดุกอุย 10 ปลาทู 11

ควรระวังหรือเลี่ยง

• •ปลาเค็ม ปลาแดดเดียว ปลาร้า โซเดียมสูงมาก
• •ปลากระป๋อง เช่น ปลาแมคเคอเรลในซอสมะเขือเทศ รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ จัดเป็นอาหารโซเดียมสูง
• •ปลาที่กินทั้งกระดูก ปลาเล็กปลาน้อย ปลากรอบ ครีบปลา ฟอสเฟตสูง
• •ปลาทะเลแล่ชิ้นแช่แข็ง ศูนย์ศรีพัฒน์จัดอยู่ในกลุ่มฟอสเฟตสูง
• •ลูกชิ้นปลา เป็นอาหารแปรรูปที่มักใส่ฟอสเฟตให้เนื้อหยุ่น
• •ไข่ปลา รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ จัดเป็นอาหารคอเลสเตอรอลสูงที่ผู้ฟอกเลือดควรเลี่ยง และ NKF จัดไข่ปลากับปลาซาร์ดีนไว้ในกลุ่มฟอสฟอรัสสูง

ปลาทู ปลาเค็ม ปลาร้า ปลากระป๋อง ต่างกันเรื่องโซเดียมอย่างไร

ปลาชนิดเดียวกัน แต่ถ้าผ่านการหมักเกลือหรือแปรรูป โซเดียมจะสูงขึ้นมาก รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ ยกตัวอย่างปลาอินทรีเค็มที่มีโซเดียม 6,756 มิลลิกรัมต่อ 100 กรัม ขณะที่โควตาของผู้ป่วยไตทั้งวันคือไม่เกิน 2,000 มิลลิกรัม

• •ปลาทูสด เป็นปลาสด นับเป็นโปรตีนตามปกติ
• •ปลาเค็มและปลาแดดเดียว ทั้งศูนย์ศรีพัฒน์และ รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ จัดเป็นอาหารโซเดียมสูง
• •ปลาร้า ศูนย์ศรีพัฒน์จัดเป็นของหมักดองโซเดียมสูง ร่วมกับกะปิและผักดอง ส้มตำปลาร้าและน้ำพริกปลาร้าจึงเค็มมาก
• •ปลากระป๋อง อยู่ในรายการอาหารแปรรูปโซเดียมสูงของ รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์

ถ้าจะกินปลาทูที่ขายสำเร็จรูป ให้ชิมดูก่อน ถ้ามีรสเค็มแปลว่ามีเกลือ ไม่ต้องเติมน้ำปลาหรือน้ำพริกเพิ่ม เรื่องโซเดียมแฝงอ่านต่อที่ โซเดียมแฝงในอาหารไทย

ปลาเล็กปลาน้อยกินทั้งกระดูก ฟอสฟอรัสสูงไหม

สูง ศูนย์ศรีพัฒน์จัด “อาหารที่บริโภคได้ทั้งกระดูก” เช่น กุ้งแห้ง ปลากรอบ ปลาเล็กปลาน้อย ครีบปลา ไว้ในกลุ่มฟอสเฟตสูง เพราะกระดูกคือแหล่งสะสมฟอสฟอรัส ปลาเล็กปลาน้อยทอดหรือปรุงรสยังมักเค็ม ส่วนกุ้งแห้งมีโซเดียม 5,263 มิลลิกรัมต่อ 100 กรัม ตามตารางของ รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์

ได้ยินว่าควรกินปลาเล็กปลาน้อยเพื่อเสริมแคลเซียม ใช้กับคนเป็นโรคไตได้ไหม

ไม่ควรใช้กับคนที่ต้องคุมฟอสฟอรัส คำแนะนำนี้เหมาะกับคนทั่วไป แต่ผู้ป่วยไตที่ฟอสเฟตสูงจะได้ฟอสฟอรัสเพิ่มไปพร้อมแคลเซียม เอกสารของสมาคมโรคไตฯ ระบุว่าผู้ป่วยที่แคลเซียมต่ำ แพทย์จะให้แคลเซียมในรูปยาแทนแหล่งอาหารที่ฟอสฟอรัสสูง อ่านต่อที่ ฟอสฟอรัสในอาหาร ทำไมบางคนต้องนับ

ปลาแซลมอน ปลาดุก ปลาหมึก กินได้ไหม

• •ปลาแซลมอน แซลมอนสดเป็นปลาสด นับเป็นโปรตีนของวันเหมือนปลาอื่น ถ้าเป็นแซลมอนรมควันหรือแปรรูปให้ระวังเกลือ และถ้ากินกับซีอิ๊วญี่ปุ่น ให้จิ้มแค่นิดเดียว เพราะซีอิ๊ว 1 ช้อนชามีโซเดียมประมาณ 400 มิลลิกรัม ความรู้เรื่องไขมันโอเมก้า 3 ในปลาอ่านได้ที่ โอเมก้า 3 คืออะไร
• •ปลาดุก เป็นปลาน้ำจืด ปลาดุกอุยมีคอเลสเตอรอล 10 มิลลิกรัมต่อช้อนโต๊ะ ใกล้เคียงปลาทั่วไป เมนูย่างหรือต้มเหมาะกว่าเมนูทอดที่ใช้น้ำมันมาก
• •ปลาหมึก ไม่ใช่ปลา และคอเลสเตอรอลสูงกว่าปลาหลายเท่า เอกสารของศิริราชระบุปลาหมึกกล้วย 35–45 มิลลิกรัม และปลาหมึกกระดอง 48–61 มิลลิกรัมต่อช้อนโต๊ะ รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ จัดปลาหมึกในกลุ่มที่ผู้ฟอกเลือดควรเลี่ยง

เรื่องกุ้ง ปู และเนื้อสัตว์อื่นอ่านต่อที่ โรคไตกินกุ้งได้ไหม

กินปลาได้วันละเท่าไร

ขึ้นกับโปรตีนทั้งวันที่แพทย์หรือนักกำหนดอาหารกำหนด เอกสารของสมาคมโรคไตฯ ใช้หน่วยดังนี้

• •เนื้อปลาสุกประมาณ 30 กรัม หรือ 2 ช้อนโต๊ะ = เนื้อสัตว์ 1 ส่วน = โปรตีน 7 กรัม
• •ตัวอย่างผู้ป่วยก่อนฟอกเลือดน้ำหนักที่เหมาะสม 60 กิโลกรัม ได้โปรตีน 36 กรัมต่อวัน คิดเป็นเนื้อสัตว์ 3.5 ส่วน หรือประมาณ 7 ช้อนโต๊ะทั้งวัน รวมทุกชนิด

ผู้ที่ฟอกเลือดแล้ว รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ ให้กินเนื้อสัตว์หรือเนื้อปลามื้อละ 3–4 ช้อนกินข้าว ร่วมกับไข่ขาว เพราะต้องการโปรตีนมากขึ้น คำนวณของตัวเองได้ที่ โรคไตกินโปรตีนวันละกี่กรัม และความเชื่อเรื่องโปรตีนอ่านที่ กินโปรตีนเยอะแล้วไตพังจริงไหม

วิธีปรุงปลาให้ไม่เค็ม

ใช้กลิ่นสมุนไพรแทนความเค็ม รวมคำแนะนำจาก รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ และศูนย์ศรีพัฒน์

1. 1นึ่งหรือต้มกับสมุนไพร เช่น ขิง ข่า ตะไคร้ ใบมะกรูด หอมแดง กระเทียม มะนาว พริก
2. 2แยกน้ำจิ้มใส่ถ้วยเล็ก แทนการราดทั้งจาน
3. 3ตวงน้ำปลาหรือซีอิ๊วด้วยช้อนตวง ไม่เทจากขวด
4. 4แกงส้มปลาให้งดกะปิ ตามที่เอกสารของสมาคมโรคไตฯ ดัดแปลงสูตรไว้
5. 5ต้มยำปลาหรือแกงจืดปลา กินเนื้อปลาและผัก แต่ไม่ซดน้ำแกงจนหมด
6. 6ถ้าทอดหรือผัด ใช้น้ำมันรำข้าว น้ำมันมะกอก หรือน้ำมันถั่วเหลือง ตามที่ศูนย์ศรีพัฒน์แนะนำ

ดูเมนูปลาในตัวอย่างอาหาร 7 วันได้ที่ เมนูอาหารโรคไต 7 วัน

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าไลฟ์ (Beta Life)

เบต้าไลฟ์ (Beta Life) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0025 ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ต่อ 1 แคปซูลมีผงไข่ขาว 230 มก. สารสกัดเห็ดหลินจือ 50 มก. กรดอัลฟาไลโปอิก (99%) 40 มก. ดีแอล-แอลฟา-โทโคเฟอริล อะซีเตต (50%) 20 มก. วิตามินดี3 200 IU วิตามินบี6 1 มก. วิตามินบี12 1 ไมโครกรัม และกรดโฟลิก 100 ไมโครกรัม

• •ผงไข่ขาว 230 มก. — ไข่ขาวในอาหารจัดอยู่ในกลุ่มเดียวกับเนื้อปลา คือเป็นโปรตีนคุณภาพสูงที่ฟอสฟอรัสต่อโปรตีนต่ำ (บทความทบทวน Noori และคณะ 2010) แต่ผงไข่ขาวในแคปซูลมีปริมาณน้อยมาก ฉลากไม่ระบุปริมาณโปรตีน ถ้าประมาณจากข้อมูลไข่ขาวผงของ USDA จะได้โปรตีนราว 0.19 กรัม ขณะที่เนื้อปลาสุก 2 ช้อนโต๊ะให้โปรตีน 7 กรัม แคปซูลจึงไม่ใช่แหล่งโปรตีน ไม่ได้ใช้แทนปลาหรือเนื้อสัตว์ในมื้ออาหาร

แนวทางของสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยไม่แนะนำให้ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังทุกคนกินวิตามินเสริมเป็นประจำ แต่ให้เสริมเมื่อผลตรวจหรืออาการบ่งชี้ว่าขาด และให้ใช้สมุนไพรด้วยความระมัดระวัง ส่วนประกอบอย่างเห็ดหลินจืออาจเสริมฤทธิ์ยาต้านเกล็ดเลือด ยาละลายลิ่มเลือด ยาลดความดัน และยาเบาหวาน ผู้ป่วยไตจึงควรนำกล่องผลิตภัณฑ์ไปให้แพทย์โรคไตที่ดูแลดูก่อนทุกครั้ง ฉลากระบุว่ามีส่วนประกอบของไข่ ผู้แพ้ไข่ไม่ควรรับประทาน

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าไลฟ์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที