ดื่มเหล้าแค่ไหนถึงเป็นตับแข็ง ดื่มทุกวันกี่ปีถึงอันตราย

คำตอบสั้น: ไม่มีตัวเลขเดียวที่บอกได้ว่าดื่มกี่ปีแล้วจะเป็นตับแข็งแน่นอน แต่สมาคมโรคตับแห่งประเทศไทยสรุปจากแนวทางของสหรัฐและยุโรปว่า ผู้ชายที่ดื่มเกินวันละ 30 กรัม (มากกว่า 3 ดื่มมาตรฐาน) และผู้หญิงที่ดื่มเกินวันละ 20 กรัม (มากกว่า 2 ดื่มมาตรฐาน) ต่อเนื่องเป็นเวลานาน มีความเสี่ยงโรคตับ ถ้ายังดื่มต่อหลังเกิดไขมันพอกตับ ราวร้อยละ 20 เข้าสู่ภาวะตับแข็งในเวลาประมาณ 10 ปี ความเสี่ยงจริงยังขึ้นกับเพศ น้ำหนัก พันธุกรรม และโรคตับที่มีอยู่เดิม

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •1 ดื่มมาตรฐานของไทย = แอลกอฮอล์ 10 กรัม เบียร์ไทยหลายยี่ห้อแรง 6–10% จึง 1 กระป๋องเกิน 1 ดื่มมาตรฐาน
• •เกณฑ์เสี่ยงโรคตับ: ผู้ชายเกิน 3 ดื่มมาตรฐานต่อวัน ผู้หญิงเกิน 2 ดื่มมาตรฐานต่อวัน ดื่มต่อเนื่องนาน
• •ตับเสียหายเป็นขั้น: ไขมันพอกตับ → ตับอักเสบ → พังผืด → ตับแข็ง → มะเร็งตับ
• •ผู้หญิง คนอ้วน คนสูบบุหรี่ และคนที่มีไวรัสตับอักเสบบีหรือซี เสี่ยงมากกว่าที่ปริมาณเท่ากัน
• •ไม่ต้องเมาก็เป็นโรคตับได้ และระยะแรกมักไม่มีอาการ

แอลกอฮอล์ทำร้ายตับเป็นขั้นอย่างไร

ตับไม่ได้แข็งในครั้งเดียว แต่ค่อย ๆ เสียหายเป็นลำดับ สมาคมโรคตับแห่งประเทศไทยอธิบายว่าการดื่มปริมาณมากต่อเนื่องนาน ทำให้เกิด

1. 1ไขมันพอกตับจากแอลกอฮอล์ ระยะนี้มักไม่มีอาการ และถ้าหยุดดื่ม ตับกลับมาปกติได้ใน 4–6 สัปดาห์
2. 2ตับอักเสบเรื้อรังและพังผืด ถ้ายังดื่มต่อ พบราวร้อยละ 20–40
3. 3ตับแข็ง ราวร้อยละ 20 เข้าสู่ระยะนี้ในเวลาประมาณ 10 ปี
4. 4มะเร็งตับ พบมากขึ้นในคนที่เป็นตับแข็งแล้ว

นอกจากนี้ คนที่ดื่มประจำแล้วดื่มหนักช่วงสั้น ๆ เช่น วันหยุดหรือเทศกาล อาจเกิด ตับอักเสบเฉียบพลันจากแอลกอฮอล์ ซึ่งรุนแรงได้ถึงตับวาย อ่านรายละเอียดได้ที่ ตับอักเสบจากแอลกอฮอล์ อาการ หายได้ไหม

MedlinePlus (หอสมุดการแพทย์แห่งชาติสหรัฐ) ย้ำว่า ไม่จำเป็นต้องเมาก็เป็นโรคตับได้ และไม่ใช่ทุกคนที่ดื่มหนักจะเป็นโรคตับ โอกาสเพิ่มขึ้นตามจำนวนปีที่ดื่มและปริมาณที่ดื่ม

ดื่มมาตรฐานคืออะไร เหล้าขาว เบียร์ ไวน์ เท่ากับกี่ดื่ม

ดื่มมาตรฐาน (standard drink) คือหน่วยนับปริมาณแอลกอฮอล์บริสุทธิ์ ไม่ใช่นับแก้วหรือขวด ประเทศไทยกำหนด 1 ดื่มมาตรฐาน = แอลกอฮอล์ 10 กรัม ส่วนสหรัฐใช้ 14 กรัม ตัวอย่างด้านล่างที่สมาคมโรคตับฯ ยกมาเป็นขนาดตามนิยามของสหรัฐ (NIAAA) ที่มีแอลกอฮอล์ราว 14 กรัม ถ้านับตามนิยามไทย 10 กรัม ปริมาณต่อ 1 ดื่มมาตรฐานจะน้อยกว่านี้

• •เบียร์ 5% 341 ซีซี (ประมาณกระป๋องเล็ก) = 1 ดื่มมาตรฐาน แต่ เบียร์ในไทยแรงประมาณ 6–10% 1 ดื่มมาตรฐานจึงน้อยกว่า 1 กระป๋อง
• •ไวน์ทั่วไป (8–12%) 142 ซีซี หรือ 1 แก้วไวน์ = 1 ดื่มมาตรฐาน
• •สุรา 40 ดีกรี เช่น วิสกี้ 43 ซีซี = 1 ดื่มมาตรฐาน เหล้าขาวหรือเหล้าสีที่ดีกรีต่างจากนี้ให้ดูตัวเลขดีกรีบนฉลาก

ลองนับง่าย ๆ ถ้าดื่มเบียร์ไทยวันละ 2–3 กระป๋อง หรือเหล้าวงละหลายแก้วทุกเย็น ก็มีโอกาสเกินเกณฑ์เสี่ยงแล้ว เรื่องเปรียบเทียบเครื่องดื่มแต่ละชนิดอ่านต่อที่ กินเบียร์ตับแข็งไหม เบียร์ ไวน์ เหล้าขาว

ดื่มทุกวันกี่ปีถึงเป็นตับแข็ง

แหล่งที่เราตรวจไม่ได้ให้ "จำนวนปี" ที่ใช้ได้กับทุกคน แต่มีข้อมูลที่ช่วยให้เห็นภาพ

• •เกณฑ์ปริมาณ: ผู้ชายเกินวันละ 30 กรัม (21 ดื่มมาตรฐานต่อสัปดาห์) ผู้หญิงเกินวันละ 20 กรัม (14 ดื่มมาตรฐานต่อสัปดาห์) ดื่มเป็นเวลานาน เสี่ยงโรคตับ
• •ระยะเวลา: ในคนที่เป็นไขมันพอกตับจากเหล้าแล้วยังดื่มต่อ ราวร้อยละ 20 เป็นตับแข็งในเวลาประมาณ 10 ปี
• •อายุที่พบบ่อย: MedlinePlus ระบุว่าโรคตับจากแอลกอฮอล์พบมากในช่วงอายุ 40–50 ปี และมักเกิดหลังดื่มหนักมาหลายปี
• •ดื่มโดยไม่กินอาหาร: สมาคมโรคตับฯ อ้างข้อมูลว่าเพิ่มความเสี่ยงตับแข็ง 2.47 เท่า วงเหล้าที่มีแต่กับแกล้มน้อย ๆ จึงไม่ใช่เรื่องเล็ก

แนวทางเวชปฏิบัติไขมันพอกตับของไทย พ.ศ. 2569 ยังใช้ปริมาณแอลกอฮอล์แบ่งกลุ่มโรค คือ ผู้หญิงดื่มเกินวันละ 50 กรัม หรือผู้ชายเกินวันละ 60 กรัม จัดเป็นโรคตับจากแอลกอฮอล์ ส่วนช่วงระหว่าง 20–50 กรัม (หญิง) และ 30–60 กรัม (ชาย) จัดเป็นกลุ่มที่ทั้งเมแทบอลิซึมและแอลกอฮอล์มีส่วนร่วมกัน (MetALD)

ทำไมผู้หญิงและคนมีไวรัสตับอักเสบเสี่ยงมากกว่า

ปริมาณเท่ากัน ไม่ได้แปลว่าความเสี่ยงเท่ากัน

• •ผู้หญิง: NIAAA (สถาบันด้านแอลกอฮอล์ สถาบันสุขภาพแห่งชาติสหรัฐ) อธิบายว่าร่างกายผู้หญิงโดยทั่วไปมีน้ำน้อยกว่าผู้ชาย แอลกอฮอล์ปริมาณเท่ากันจึงเข้มข้นในเลือดมากกว่า และอวัยวะอย่างตับเสียหายได้ง่ายกว่า การศึกษาในผู้หญิงกว่า 400,000 คนที่สมาคมโรคตับฯ ยกมา พบว่าผู้ที่ดื่มเกิน 15 ดื่มมาตรฐานต่อสัปดาห์ เกิดตับแข็งมากกว่าผู้ที่ดื่ม 1–2 ดื่มมาตรฐานต่อสัปดาห์ 3.43 เท่า
• •คนที่มีไวรัสตับอักเสบบีหรือซี: สมาคมโรคตับฯ จัดเป็นปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยงโรคตับจากแอลกอฮอล์ ร่วมกับความอ้วน การสูบบุหรี่ พันธุกรรม และภาวะธาตุเหล็กเกิน
• •คนอายุมาก: NIAAA ระบุว่าอายุที่มากขึ้นทำให้ร่างกายกำจัดแอลกอฮอล์ได้ช้าลง

คนไทยที่เกิดก่อน พ.ศ. 2535 มีสิทธิ์ตรวจคัดกรองไวรัสตับอักเสบบีและซีฟรี 1 ครั้ง ถ้าดื่มประจำและยังไม่เคยตรวจ ควรตรวจ อ่านวิธีตรวจได้ที่ ตรวจไวรัสตับอักเสบบี ซี ตรวจยังไง ตรวจฟรีได้ที่ไหน

ดื่มเฉพาะวันหยุดแต่ดื่มหนัก ปลอดภัยกว่าดื่มทุกวันไหม

ไม่ได้ปลอดภัยกว่าอย่างที่คิด สมาคมโรคตับฯ อธิบายการดื่มแบบ "บินจ์" (binge drinking) หรือดื่มหนักในเวลาสั้น คือ ผู้ชายตั้งแต่ 5 ดื่มมาตรฐาน หรือผู้หญิงตั้งแต่ 4 ดื่มมาตรฐาน ภายในราว 2 ชั่วโมง

การดื่มแบบนี้ทำให้ระดับแอลกอฮอล์ในเลือดพุ่งเร็ว เสี่ยงอุบัติเหตุ และ เสี่ยงตับอักเสบเฉียบพลันและตับวายเฉียบพลันในคนที่มีโรคตับเรื้อรังอยู่แล้ว ซึ่งมีโอกาสเสียชีวิตสูง ดังนั้น "เก็บไว้ดื่มทีเดียวตอนเสาร์อาทิตย์" จึงไม่ใช่ทางออก สิ่งที่สำคัญคือปริมาณรวมและความถี่ของการดื่มหนัก

ความเชื่อที่พบบ่อยเรื่องเหล้ากับตับ

"ดื่มเก่ง ไม่เคยเมา ตับคงแข็งแรง" ไม่จริง MedlinePlus ระบุว่าไม่ต้องเมาก็เป็นโรคตับได้

"ค่าตับปกติ แปลว่าดื่มได้" ไม่ใช่เสมอไป ระยะไขมันพอกตับและตับแข็งระยะแรกอาจไม่มีอาการ และผลเลือดอาจไม่ได้บอกทุกอย่าง

"กินวิตามินหรืออาหารเสริมคู่ ก็ดื่มต่อได้" ไม่มีหลักฐานในแหล่งที่เราตรวจว่าอาหารเสริมตัวใดลบล้างผลของแอลกอฮอล์ต่อตับ ทางที่ได้ผลคือดื่มน้อยลงหรือหยุด

"ไวน์แดงดีต่อหัวใจ จึงดีต่อตับด้วย" องค์การอนามัยโลก (WHO) ภูมิภาคยุโรป ระบุว่ายังไม่มีการศึกษาที่แสดงว่าประโยชน์ต่อหัวใจจากการดื่มเล็กน้อยมีมากกว่าความเสี่ยงมะเร็ง

ดื่มประจำควรตรวจอะไร

บอกแพทย์ตามจริงว่าดื่มอะไร วันละเท่าไร ดื่มมากี่ปี เพราะ MedlinePlus แนะนำให้คุยเรื่องปริมาณการดื่มกับแพทย์อย่างเปิดเผย การตรวจที่แพทย์อาจสั่ง ได้แก่

• •ค่าการทำงานของตับ เช่น ALT AST อ่านความหมายได้ที่ ค่าตับ SGOT SGPT สูง หมายความว่าอะไร
• •ค่า GGT MedlinePlus ระบุว่าการดื่มแอลกอฮอล์ทำให้ค่า GGT สูงขึ้น และคนส่วนใหญ่ที่มีภาวะติดสุรามีค่า GGT สูง แพทย์จึงใช้ช่วยติดตามการดื่ม อ่านเพิ่มที่ ค่า GGT สูง เกิดจากอะไร
• •ความสมบูรณ์ของเลือด การแข็งตัวของเลือด และระดับโปรตีนแอลบูมิน
• •ภาพอัลตราซาวนด์หรือการวัดความแข็งของตับ ตามที่แพทย์เห็นสมควร
• •ไวรัสตับอักเสบบีและซี ถ้ายังไม่เคยตรวจ

แอลกอฮอล์ยังกระทบความดันและไขมันในเลือด อ่านต่อที่ ความดันสูงกินเบียร์ได้ไหม และคนที่มีโรคไตอ่านได้ที่ โรคไตดื่มเหล้าได้ไหม

เมื่อไรต้องไปโรงพยาบาลทันที

ถ้ามีอาการ ข้อใดข้อหนึ่ง ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

• •อาเจียนเป็นเลือด หรือถ่ายเป็นเลือด
• •สับสน ซึมลง หรือพฤติกรรมเปลี่ยนไปจากเดิม
• •ท้องบวมขึ้นใหม่ หรือบวมมากขึ้นอย่างรวดเร็ว
• •มีไข้ร่วมกับตัวเหลืองตาเหลืองที่เพิ่งเกิดหรือเหลืองเร็ว
• •หายใจหอบเหนื่อย

ส่วนอาการเบื่ออาหาร อ่อนเพลีย คลื่นไส้ หรือน้ำหนักลดในคนที่ดื่มประจำ ควรไปพบแพทย์โดยเร็ว ไม่ต้องรอวันนัด

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าลีฟโปรพลัส (Beta Liv Pro Plus)

เบต้าลีฟโปรพลัส (Beta Liv Pro Plus) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-15859-5-1473 ผลิตโดย บริษัท เซน ไบโอเทค จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 เม็ด เม็ดละ 1,200 มก. ฉลากแนะนำวันละ 1 เม็ด ส่วนประกอบที่เกี่ยวกับหัวข้อนี้คือ

• •ไทอะมีน HCl (วิตามินบี1) 15 มก. — วิตามินบี1 เป็นวิตามินจำเป็น ค่าแนะนำต่อวันของผู้ใหญ่ (RDA) คือ ชาย 1.2 มก. หญิง 1.1 มก. ตามข้อมูลของสถาบันไลนัส พอลิง มหาวิทยาลัยโอเรกอนสเตต ซึ่งระบุด้วยว่าการดื่มแอลกอฮอล์เรื้อรังเป็นสาเหตุหลักของการขาดวิตามินบี1 ในประเทศอุตสาหกรรม ตัวเลข 15 มก. บนฉลากเป็นน้ำหนักรูปเกลือ

ไม่มีหลักฐานว่าเม็ดนี้ลดอันตรายของแอลกอฮอล์ต่อตับ หรือป้องกันภาวะขาดวิตามินบี1 จากการดื่ม คนที่ดื่มหนักและขาดวิตามินบี1 มักต้องได้ขนาดที่แพทย์กำหนด และยังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ไม่ใช่เหตุผลให้ดื่มต่อ

ข้อควรระวังที่ต้องอ่านก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ป่วยตับแข็ง: แนวทางเวชปฏิบัติโรคตับแข็งของสมาคมโรคตับแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2568 ระบุว่าผู้ป่วยตับแข็งไม่ควรรับประทานอาหารเสริมหรือสมุนไพร เพราะอาจเพิ่มความเสี่ยงตับอักเสบและตับวาย คำแนะนำนี้ครอบคลุมผลิตภัณฑ์นี้ด้วย ผู้ป่วยตับแข็งจึงไม่ควรรับประทาน เว้นแต่แพทย์ที่ดูแลอนุญาต
• •ผู้มีค่าตับสูงหรือโรคตับจากแอลกอฮอล์: ให้นำกล่องไปให้แพทย์ดูก่อนทุกครั้ง เพราะส่วนประกอบมีสารสกัดจากขมิ้นชัน 50 มก. ซึ่งเครือข่ายเฝ้าระวังตับอักเสบจากยาของสหรัฐ (DILIN) รายงานตับอักเสบที่สัมพันธ์กับผลิตภัณฑ์ขมิ้นชัน 10 ราย
• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด (เช่น วาร์ฟาริน) หรือยาต้านเกล็ดเลือด: มีส่วนประกอบ 4 ตัวที่เกี่ยวข้อง คือ ผงถั่วนัตโตะ 100 มก. (ถั่วนัตโตะเป็นแหล่งวิตามินเค 2 ที่ต้านฤทธิ์วาร์ฟาริน ฉลากไม่ได้ระบุปริมาณ) ผงเก๋ากี้ โคเอนไซม์ คิวเท็น และวิตามินอี ต้องบอกแพทย์ก่อนเสมอ
• •ท่อน้ำดีอุดตัน: ฉลากระบุ ห้ามใช้ในผู้ที่มีท่อน้ำดีอุดตัน
• •ฉลากระบุว่ามีนมและถั่วเหลือง เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน ผู้ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
• •หากมีอาการตัวเหลือง ตาเหลือง ปัสสาวะสีเข้ม คลื่นไส้ หรือเบื่ออาหาร ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ (ยาที่แพทย์สั่งให้กินต่อ) และพบแพทย์ทันที

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าลีฟโปรพลัสทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที