ตรวจไวรัสตับอักเสบบี ซี ตรวจยังไง ต้องงดอาหารไหม ตรวจฟรีได้ที่ไหน

คำตอบสั้น: ตรวจไวรัสตับอักเสบบีและซีใช้ การเจาะเลือด ตรวจ 2 ตัว คือ HBsAg (หาไวรัสบี) และ Anti-HCV (หาภูมิต่อไวรัสซี) คนไทยที่เกิดก่อน พ.ศ. 2535 ตรวจฟรี 1 ครั้งตลอดชีวิต ทุกสิทธิ์ ที่สถานพยาบาลใกล้บ้าน เช่น รพ.สต. และโรงพยาบาลรัฐ ถ้าผลเป็นบวก ต้องตรวจเพิ่มเพื่อยืนยันและประเมินตับ

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •ไวรัสบี ตรวจ HBsAg ด้วยชุดตรวจในห้องแล็บหรือชุดตรวจแบบรวดเร็ว
• •ไวรัสซี ตรวจ Anti-HCV ก่อน ถ้าบวกต้องยืนยันด้วย HCV RNA หรือ HCV core antigen
• •สิทธิ์ตรวจฟรีเริ่ม 1 เม.ย. 2566 สำหรับคนเกิดก่อน พ.ศ. 2535 และ 5 กลุ่มเสี่ยงตรวจไวรัสซีฟรีทุกปี
• •กรมควบคุมโรคประมาณว่าคนไทยที่เกิดก่อน พ.ศ. 2535 เป็นไวรัสบีเรื้อรังราวร้อยละ 4–5
• •ผลบวกไม่ใช่จุดจบ ไวรัสซีรักษาได้ด้วยยากิน 12 สัปดาห์ ไวรัสบีมียาควบคุมและนัดติดตาม

ตรวจไวรัสตับอักเสบบี ซี ตรวจตัวอะไรบ้าง

แนวทางการคัดกรองและรักษาไวรัสตับอักเสบบีและซี พ.ศ. 2569 ของกระทรวงสาธารณสุข ใช้การตรวจดังนี้

ไวรัสตับอักเสบบี: ตรวจ HBsAg (โปรตีนบนผิวไวรัสบี) ด้วยน้ำยาในห้องปฏิบัติการ หรือชุดตรวจแบบรวดเร็วที่ผ่านการรับรองจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา แนวทางระบุว่าเป็นการตรวจที่ง่าย รวดเร็ว ราคาถูก และแม่นยำค่อนข้างสูง

ไวรัสตับอักเสบซี: ตรวจ 2 ขั้น

1. 1ตรวจคัดกรอง Anti-HCV (ภูมิต่อไวรัสซี) ด้วยชุดตรวจในห้องแล็บ (ELISA) หรือชุดตรวจแบบรวดเร็ว
2. 2ถ้าผลบวก ต้องตรวจยืนยัน HCV RNA หรือ HCV core antigen ว่ายังมีไวรัสอยู่จริงหรือไม่

การอ่านผล HBsAg และ Anti-HBs (ภูมิคุ้มกันไวรัสบี) อ่านละเอียดที่ HBsAg คืออะไร Anti-HBs คืออะไร

ตรวจไวรัสตับอักเสบบี ต้องงดน้ำงดอาหารไหม กี่วันรู้ผล

เรื่องงดอาหาร: แนวทางกระทรวงสาธารณสุขและเอกสารของกรมควบคุมโรคที่เราเปิดตรวจ ไม่ได้กำหนดให้งดอาหารก่อนตรวจ HBsAg หรือ Anti-HCV แต่ถ้าวันนั้นตรวจน้ำตาลหรือไขมันในเลือดไปพร้อมกัน อาจต้องงดอาหารตามรายการนั้น ให้ถามโรงพยาบาลก่อนไปว่ารายการที่จะตรวจต้องเตรียมตัวอย่างไร การเตรียมตัวตรวจค่าตับอ่านที่ ตรวจค่าตับ ต้องงดน้ำงดอาหารไหม

เรื่องเวลารู้ผล: แนวทางระบุว่าชุดตรวจแบบรวดเร็วเป็นการตรวจที่รวดเร็ว และในรูปแบบบริการ "ตรวจคัดกรองและเก็บเลือดในวันเดียวกัน" ถ้า Anti-HCV บวกจะเจาะเลือดส่งตรวจยืนยันได้ภายในวันเดียวกัน ส่วนจะได้ผลกี่วันขึ้นกับแต่ละสถานพยาบาล

ตรวจไวรัสตับอักเสบบี ซี ฟรีได้ที่ไหน ใช้บัตรทองได้ไหม

ตามแนวทาง พ.ศ. 2569 และกรมควบคุมโรค

• •ใครได้สิทธิ์: คนไทย ทุกสิทธิ์ ที่เกิดก่อนปี พ.ศ. 2535 ตรวจคัดกรองไวรัสบีและซีได้ฟรี 1 ครั้งตลอดชีวิต เริ่มตั้งแต่ 1 เม.ย. 2566
• •5 กลุ่มเสี่ยงตรวจไวรัสซีฟรีทุกปี: ผู้ติดเชื้อเอชไอวี ผู้ใช้ยาเสพติดชนิดฉีด ชายมีเพศสัมพันธ์กับชาย บุคลากรทางการแพทย์ และผู้ต้องขัง (แนวทางระบุว่าผู้ต้องขังตรวจได้ไม่เกิน 3 ครั้งต่อปี)
• •ตรวจที่ไหน: สถานพยาบาลใกล้บ้านในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ เช่น รพ.สต. โรงพยาบาลชุมชน โรงพยาบาลทั่วไป โรงพยาบาลศูนย์ และคลินิกเวชกรรมที่ร่วมโครงการ

กรมควบคุมโรคระบุด้วยว่า เจ้าหน้าที่ใน รพ.สต. และศูนย์บริการสาธารณสุขที่ผ่านการอบรม สามารถเจาะเลือดตรวจคัดกรองไวรัสบีและซีให้ประชาชนในพื้นที่ได้ บางพื้นที่จึงมีจุดตรวจร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นหรือคลินิกโรคเรื้อรัง

ทำไมต้องเกิดก่อน พ.ศ. 2535: แนวทางระบุว่าไทยเริ่มฉีดวัคซีนไวรัสบีให้ทารกแรกเกิดทุกคนในปี 2535 กรมควบคุมโรคประมาณว่าคนที่เกิดก่อนปีนั้นเป็นไวรัสบีเรื้อรังราวร้อยละ 4–5 ส่วนคนที่เกิดหลังเหลือราวร้อยละ 0.6 และคนไทยเป็นไวรัสซีเรื้อรังราวร้อยละ 1–2

ใครควรตรวจไวรัสตับอักเสบ

• •คนไทยที่เกิดก่อน พ.ศ. 2535 ที่ยังไม่เคยตรวจ
• •คนที่เคยรับเลือดก่อน พ.ศ. 2534 (แนวทางไทยระบุว่าช่วงนั้นยังไม่ได้ตรวจไวรัสซีในเลือดบริจาค)
• •5 กลุ่มเสี่ยงข้างต้น
• •คนที่มีอาการแสดงของโรคตับ (WHO แนะนำให้ตรวจทั้งไวรัสบีและซีในกลุ่มนี้)
• •คู่นอนและคนในบ้านของผู้ติดเชื้อไวรัสบี (NIDDK แนะนำให้คู่นอนตรวจ ถ้ายังไม่ติดเชื้อควรฉีดวัคซีน)

ควรตรวจอะไรบ้างตามช่วงอายุ อ่านที่ อายุ 40 50 60 ควรตรวจสุขภาพอะไรบ้าง และการอ่านใบผลตรวจสุขภาพทั้งใบ อ่านที่ อ่านผลตรวจสุขภาพประจำปีด้วยตัวเอง

ชุดตรวจไวรัสตับอักเสบด้วยตัวเอง เชื่อได้แค่ไหน

แนวทาง พ.ศ. 2569 ระบุว่า ชุดตรวจ HBsAg แบบรวดเร็วที่ใช้ต้อง ผ่านการรับรองจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา ซึ่งมีความแม่นยำค่อนข้างสูง

แต่แหล่งที่เราเปิดตรวจไม่ได้ประเมินชุดตรวจที่ซื้อมาตรวจเองที่บ้านโดยเฉพาะ ข้อที่ควรรู้คือ

• •ผลบวกจากชุดตรวจใดก็ตาม ต้องไปตรวจต่อที่สถานพยาบาล โดยเฉพาะไวรัสซีที่ Anti-HCV บวกต้องยืนยันด้วย HCV RNA หรือ HCV core antigen เสมอ
• •ถ้าเพิ่งสัมผัสเลือดหรือถูกเข็มตำ อย่าใช้ชุดตรวจเองเป็นคำตอบ ให้ไปพบแพทย์ทันที NIDDK แนะนำให้พบแพทย์โดยเร็วหลังสัมผัสไวรัสบี เพราะวัคซีน (และบางกรณีอิมมูโนโกลบูลิน) ควรได้ภายใน 24 ชั่วโมงถ้าทำได้
• •สิทธิ์ตรวจฟรีที่สถานพยาบาลมีอยู่แล้ว จึงไม่จำเป็นต้องเสียเงินซื้อชุดตรวจเอง

ผลตรวจไวรัสตับอักเสบเป็นบวก ต้องทำอะไรต่อ

ไวรัสบี (HBsAg บวก): แนวทาง พ.ศ. 2569 ให้แพทย์ประเมินก่อนตัดสินใจรักษา ได้แก่

• •ซักประวัติ ยาที่ใช้ ประวัติมะเร็งตับในครอบครัว และตรวจหาอาการตับแข็ง
• •ประเมินพังผืดในตับด้วยค่า APRI หรือ FIB-4 (คำนวณจากผลเลือด) หรือไฟโบรสแกน
• •อัลตราซาวด์ตับถ้าทำได้ ตรวจปริมาณไวรัส (HBV viral load) และค่าไต
• •ตรวจเอชไอวีหรือไวรัสซีร่วมในคนที่มีความเสี่ยง

จากนั้นแพทย์จะบอกว่าต้องเริ่มยาหรือนัดติดตาม อ่านต่อที่ ไวรัสตับอักเสบบี แต่ค่าตับปกติ ต้องรักษาไหม

ไวรัสซี (Anti-HCV บวก): ต้องตรวจยืนยัน HCV RNA หรือ HCV core antigen ถ้ายืนยันว่ามีไวรัส แพทย์จะประเมินพังผืดและเริ่มยากิน 12 สัปดาห์ อ่านต่อที่ ไวรัสตับอักเสบซี รักษาหายไหม

ระหว่างรอผล ให้งดเหล้า ไม่บริจาคเลือด ไม่ใช้มีดโกนหรือแปรงสีฟันร่วมกับใคร และอย่าเพิ่งซื้อยาหรือสมุนไพรมากินเอง

ความเชื่อที่พบบ่อยเรื่องการตรวจไวรัสตับอักเสบ

ได้ยินว่าตรวจสุขภาพประจำปีมีค่าตับแล้ว ไม่ต้องตรวจไวรัส จริงไหม ไม่จริง ค่าตับ (SGOT SGPT) ไม่ใช่การตรวจไวรัส คนเป็นไวรัสบีหรือซีจำนวนมากมีค่าตับปกติ ต้องตรวจ HBsAg และ Anti-HCV โดยตรง ภาพรวมของทั้งสองไวรัสอ่านที่ ไวรัสตับอักเสบบีและซีต่างกันอย่างไร

ได้ยินว่าเคยฉีดวัคซีนไวรัสบีแล้ว ไม่ต้องตรวจไวรัสซี จริงไหม ไม่จริง วัคซีนไวรัสบีไม่ได้ป้องกันไวรัสซี และไวรัสซียังไม่มีวัคซีน

เมื่อไรต้องไปพบแพทย์ทันที

มีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

• •อาเจียนเป็นเลือด หรือมีเลือดออกในทางเดินอาหาร
• •สับสน ซึมลง หรือพูดจาไม่รู้เรื่องอย่างผิดปกติ

ควรไปพบแพทย์เร็วที่สุด ไม่ต้องรอนัดตรวจคัดกรอง ถ้ามีตัวเหลือง ตาเหลือง ปัสสาวะสีเข้ม หรือเพิ่งถูกเข็มที่ใช้แล้วตำหรือสัมผัสเลือดของผู้อื่น

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าลีฟโปรพลัส (Beta Liv Pro Plus)

เบต้าลีฟโปรพลัส (Beta Liv Pro Plus) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-15859-5-1473 ผลิตโดย บริษัท เซน ไบโอเทค จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 เม็ด เม็ดละ 1,200 มก. ฉลากแนะนำวันละ 1 เม็ด ฉลากระบุส่วนประกอบหลายรายการ (ดูรายการเต็มที่หน้าสินค้า) เช่น แอล-กลูตาไธโอน (100%) 90 มก. และแอล-กลูตาไธโอน (100%) 40.845 มก. (ฉลากพิมพ์ไว้ 2 บรรทัด) โคลีน ไบทาร์เทรต (98%) 121.975 มก. และสารสกัดจากขมิ้นชัน 50 มก.

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใช้แทนการตรวจเลือดไม่ได้ ไม่มีส่วนประกอบใดในเม็ดนี้ที่มีงานวิจัยเรื่องไวรัสตับอักเสบบีหรือซี ยังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง และไม่มีหลักฐานว่าเม็ดนี้มีผลต่อไวรัสหรือค่าตับ ถ้ายังไม่เคยตรวจไวรัสตับอักเสบ ควรใช้สิทธิ์ตรวจฟรีก่อน

ข้อควรระวังที่ต้องอ่านก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ที่ตรวจพบไวรัสตับอักเสบหรือมีค่าตับสูง: ให้นำกล่องไปให้แพทย์ดูก่อนเสมอ NIDDK ระบุว่าอาหารเสริมบางชนิดทำลายตับได้ และเครือข่ายเฝ้าระวังของสหรัฐ (DILIN) รายงานตับอักเสบที่สัมพันธ์กับผลิตภัณฑ์ขมิ้นชัน 10 ราย
• •ผู้ป่วยตับแข็ง: แนวทางเวชปฏิบัติโรคตับแข็งของสมาคมโรคตับแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2568 ระบุว่าผู้ป่วยตับแข็งไม่ควรรับประทานอาหารเสริมหรือสมุนไพร คำแนะนำนี้ครอบคลุมผลิตภัณฑ์นี้ด้วย ผู้ป่วยตับแข็งจึงไม่ควรรับประทาน เว้นแต่แพทย์ที่ดูแลอนุญาต
• •ท่อน้ำดีอุดตัน: ฉลากระบุ ห้ามใช้ในผู้ที่มีท่อน้ำดีอุดตัน มีสารสกัดขมิ้นชัน ซึ่งงานศึกษาในอาสาสมัครพบว่าเคอร์คูมินเพียง 20 มก. ทำให้ถุงน้ำดีบีบตัว
• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด (เช่น วาร์ฟาริน) หรือยาต้านเกล็ดเลือด: มีส่วนประกอบ 4 ตัวที่เกี่ยวข้อง คือ ผงถั่วนัตโตะ (แหล่งวิตามินเค 2 ที่อาจรบกวนวาร์ฟาริน ฉลากไม่ได้ระบุปริมาณ) โคเอนไซม์ คิวเท็น ผงเก๋ากี้ และวิตามินอี ต้องบอกแพทย์ก่อนเสมอ
• •ฉลากระบุว่ามีนมและถั่วเหลือง เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน ผู้ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
• •หากมีอาการตัวเหลือง ตาเหลือง ปัสสาวะสีเข้ม คลื่นไส้ หรือเบื่ออาหาร ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้และพบแพทย์ทันที (ยาที่แพทย์สั่งให้กินต่อจนกว่าแพทย์จะบอก)

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าลีฟโปรพลัสทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที