โรคไตดื่มเหล้าได้ไหม สูบบุหรี่ได้ไหม ผลต่อไตที่ควรรู้

คำตอบสั้น: คนเป็นโรคไต บางคนไม่ควรดื่มเลย และทุกคนควรถามแพทย์ก่อน เพราะแอลกอฮอล์ทำให้ไตกรองเลือดได้น้อยลง ทำให้ร่างกายขาดน้ำ ดันความดันให้สูง และตีกับยาประจำตัวหลายกลุ่ม ถ้าแพทย์บอกว่าดื่มได้ มูลนิธิโรคไตแห่งชาติสหรัฐฯ (NKF) แนะนำไม่เกินวันละ 1–2 ดริงก์ในผู้ชาย และ 1 ดริงก์ในผู้หญิงและคนอายุเกิน 65 ปี ส่วนบุหรี่ ควรเลิก เพราะทำให้หลอดเลือดตีบ เลือดไปเลี้ยงไตน้อยลง และทำให้ไตที่เสื่อมอยู่เสื่อมเร็วขึ้น ขอความช่วยเหลือได้ที่สายด่วนเลิกบุหรี่ 1600

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •1 ดริงก์ เท่ากับเบียร์ 12 ออนซ์ (ประมาณ 355 มล.) ไวน์ 5 ออนซ์ (ประมาณ 150 มล.) หรือสุรา 1.5 ออนซ์ (ประมาณ 45 มล.)
• •การดื่มหนักเป็นประจำเพิ่มความเสี่ยงโรคไตเป็น 2 เท่า และการดื่มรวดเดียวมาก ๆ ทำให้ไตบาดเจ็บเฉียบพลันได้
• •เบียร์เป็นเครื่องดื่มที่ผู้ป่วยไตต้องระวังทั้งเรื่องฟอสฟอรัส กรดยูริก และนับเป็นน้ำในโควตาของวัน
• •แอลกอฮอล์ตีกับยาลดความดัน ยาเบาหวาน ยาต้านการแข็งตัวของเลือด และยาแก้ปวด
• •บุหรี่ไฟฟ้ายังมีนิโคติน และงานทบทวนปี 2025 ระบุว่าอาจเกี่ยวข้องกับไตบาดเจ็บ จึงไม่ควรถือว่าปลอดภัยต่อไต

แอลกอฮอล์มีผลต่อไตอย่างไร

NKF อธิบายผลของแอลกอฮอล์ต่อไตไว้ 4 ทาง

1. 1ไตกรองเลือดได้น้อยลง แอลกอฮอล์ทำให้การทำงานของไตเปลี่ยนไป
2. 2ร่างกายขาดน้ำ ไตมีหน้าที่รักษาปริมาณน้ำในร่างกาย แอลกอฮอล์รบกวนหน้าที่นี้ และภาวะขาดน้ำกระทบการทำงานของเซลล์และอวัยวะรวมถึงไต
3. 3ความดันสูงขึ้น คนที่ดื่มมากมีแนวโน้มความดันสูง การดื่มเกินวันละ 2 ดริงก์เพิ่มโอกาสเป็นความดันสูง และแอลกอฮอล์ยังรบกวนยาลดความดัน ขณะที่ความดันสูงเป็นสาเหตุสำคัญของโรคไต
4. 4ตับเสีย แล้วไตเสียตาม การดื่มเรื้อรังทำให้เป็นโรคตับ ซึ่งรบกวนการควบคุมเลือดที่ไหลไปเลี้ยงไต

แผ่นพับของโรงพยาบาลศิริราชเรื่องการเตรียมเส้นฟอกเลือดยังแนะนำให้งดดื่มเหล้าและสูบบุหรี่ เพราะทำให้หลอดเลือดเสื่อมเร็วขึ้น

เรื่องความดันกับไตอ่านต่อได้ที่ ความดันโลหิตสูง คืออะไร ตัวเลขเท่าไรต้องระวัง และการดูแลตับที่ ดูแลตับในชีวิตประจำวัน

คนเป็นโรคไตดื่มเหล้าได้ไหม ถ้าดื่มควรจำกัดเท่าไร

NKF ระบุว่าบางคนไม่ควรดื่มเลย โดยเฉพาะคนที่มีโรคประจำตัวหรือใช้ยาที่ได้รับผลจากแอลกอฮอล์ ผู้หญิง ผู้สูงอายุ และคนตัวเล็กต้องระวังเป็นพิเศษ จึงต้องถามแพทย์ที่ดูแลไตก่อนเสมอ

ถ้าแพทย์บอกว่าดื่มได้ NKF แนะนำให้ดื่มพอประมาณ คือ ผู้ชายไม่เกินวันละ 1–2 ดริงก์ ผู้หญิงและคนอายุเกิน 65 ปีไม่เกินวันละ 1 ดริงก์

1 ดริงก์คือเท่าไร

NKF นับ 1 ดริงก์ เท่ากับ

• •เบียร์ 12 ออนซ์ (ประมาณ 355 มิลลิลิตร)
• •ไวน์ 5 ออนซ์ (ประมาณ 150 มิลลิลิตร)
• •สุรา 1.5 ออนซ์ (ประมาณ 45 มิลลิลิตร หรือ 1 ช็อต)

ระดับที่เป็นอันตรายชัดเจน

• •ดื่มหนัก ตามนิยามของ NKF คือ ผู้หญิงเกินวันละ 3 ดริงก์หรือเกินสัปดาห์ละ 7 ดริงก์ ผู้ชายเกินวันละ 4 ดริงก์หรือเกินสัปดาห์ละ 14 ดริงก์ การดื่มหนักเป็นประจำพบว่า เพิ่มความเสี่ยงโรคไตเป็น 2 เท่า
• •ดื่มรวดเดียวมาก ๆ (มักนับที่เกิน 4–5 ดริงก์ใน 2 ชั่วโมง) ทำให้แอลกอฮอล์ในเลือดสูงถึงระดับอันตราย และเกิดไตบาดเจ็บเฉียบพลันได้ บางรายต้องฟอกไตจนกว่าไตจะฟื้น ส่วนใหญ่ค่อย ๆ ดีขึ้น แต่บางรายเกิดความเสียหายถาวร

ผู้ป่วยที่ถูกจำกัดน้ำต้องนับเครื่องดื่มแอลกอฮอล์รวมในโควตาด้วย รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ ให้หลักน้ำดื่มของผู้ฟอกไตประมาณปริมาณปัสสาวะต่อวันบวก 500–700 มิลลิลิตร โดยนับเครื่องดื่มทุกชนิด

เบียร์กับเก๊าท์ ฟอสฟอรัส และขาบวม

เบียร์กับเก๊าท์และกรดยูริก

ผู้ป่วยไตเสี่ยงเก๊าท์อยู่แล้ว เบียร์ยิ่งเพิ่มภาระ แนวทาง KDIGO 2024 ระบุว่าการดื่มแอลกอฮอล์มากสัมพันธ์กับกรดยูริกในเลือดสูง และระบุว่าการจำกัดแอลกอฮอล์ เนื้อสัตว์ และน้ำเชื่อมฟรุกโตสสูง อาจช่วยป้องกันเก๊าท์ในผู้ป่วยไต ส่วน MedlinePlus จัดเบียร์อยู่ในกลุ่มอาหารและเครื่องดื่มพิวรีนสูง และระบุว่าแอลกอฮอล์เป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้กรดยูริกสูง

อ่านต่อที่ กรดยูริกสูง คืออะไร และ เก๊าท์ลงไตได้ไหม

เบียร์กับฟอสฟอรัส

เบียร์อยู่ในรายการเครื่องดื่มฟอสฟอรัสสูง ทั้งของ NKF และศูนย์ศรีพัฒน์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ผู้ป่วยไตระยะ 3–5 ที่ต้องคุมฟอสฟอรัสจึงควรเลี่ยง เพราะฟอสฟอรัสในเลือดที่สูงดึงแคลเซียมออกจากกระดูก และทำให้หินปูนเกาะหลอดเลือด ดูรายการอาหารเพิ่มที่ ฟอสฟอรัสสูงห้ามกินอะไร

ขาบวม กินเบียร์ได้ไหม

ขาบวมต้องหาสาเหตุก่อน ไม่ใช่ถามแค่เรื่องเบียร์ เอกสารของสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยระบุว่าอาการบวมอาจมาจากไต หัวใจ หรือตับก็ได้ ถ้าบวมจากไตและแพทย์จำกัดน้ำ เบียร์ทุกแก้วคือน้ำที่ต้องนับรวม และการดื่มเรื้อรังยังทำร้ายตับตามที่ NKF ระบุ ผู้ที่ขาบวมจึงควรงดเบียร์จนกว่าจะได้คุยกับแพทย์ อ่านวิธีแยกอาการบวมที่ ขาบวมโรคไต เท้าบวม หน้าบวม

ดื่มเหล้าแล้วกินยาประจำตัว เสี่ยงอะไร

ผู้สูงอายุเสี่ยงที่สุด สถาบันแห่งชาติด้านการใช้แอลกอฮอล์ในทางที่ผิดและภาวะติดสุราของสหรัฐฯ (NIAAA) อธิบายว่าเมื่ออายุมาก ร่างกายกำจัดแอลกอฮอล์ได้ช้าลง แอลกอฮอล์จึงค้างในตัวนานกว่า และผู้สูงอายุมักกินยาที่ตีกับแอลกอฮอล์มากกว่า 1 ตัว การดื่มร่วมกับยาบางชนิดทำให้หกล้มและบาดเจ็บรุนแรงได้

ตัวอย่างยาที่ NIAAA ระบุว่าตีกับแอลกอฮอล์

• •ยาลดความดัน เช่น แอมโลดิปีน ลิซิโนพริล อาจทำให้เวียนศีรษะ เป็นลม ง่วง หรือหัวใจเต้นผิดจังหวะ
• •ยาเบาหวาน อาจทำให้น้ำตาลในเลือดต่ำผิดปกติ ส่วนเมทฟอร์มินอาจทำให้คลื่นไส้และอ่อนแรง
• •ยาต้านการแข็งตัวของเลือด (วาร์ฟาริน) ดื่มเป็นครั้งคราวอาจทำให้เลือดออกภายใน ส่วนการดื่มหนักอาจทำให้เลือดออกหรือกลับกลายเป็นลิ่มเลือด เสี่ยงอัมพาตหรือหัวใจวาย
• •ยาแก้ปวด อาจทำให้ปวดท้อง เลือดออก และเป็นแผลในกระเพาะ ส่วนพาราเซตามอลร่วมกับแอลกอฮอล์ทำร้ายตับได้

นอกจากนี้ NIAAA ระบุว่าแอลกอฮอล์อาจทำให้ยาออกฤทธิ์น้อยลง หรือกลายเป็นพิษต่อร่างกาย ห้ามหยุดหรือเลื่อนยาเองเพื่อจะได้ดื่ม ให้ถามแพทย์หรือเภสัชกรว่ายาที่ใช้อยู่ห้ามดื่มร่วมหรือไม่ อ่านหลักการเพิ่มที่ ยากับสารอาหาร ทำไมถึงมีผลต่อกัน

บุหรี่ทำให้ไตเสื่อมเร็วขึ้นไหม โรคไตเกิดจากการสูบบุหรี่ได้หรือเปล่า

ทำให้เสื่อมเร็วขึ้นได้ และเป็นปัจจัยเสี่ยงของโรคไตด้วย NKF อธิบายกลไกไว้ดังนี้

• •หลอดเลือดตีบและแข็ง สารเคมีในบุหรี่ทำลายผนังหลอดเลือด เลือด ออกซิเจน และสารอาหารไปเลี้ยงไตน้อยลง
• •ความดันและชีพจรสูงขึ้น นิโคตินกระตุ้นสารความเครียดที่ทำให้ความดันขึ้น ไตจึงทำงานหนักขึ้นตลอดเวลา
• •เสี่ยงโรคไตเรื้อรัง ไตวาย และมะเร็งไต NKF ระบุว่าคนสูบบุหรี่มีโอกาสเป็นโรคไตเรื้อรังมากกว่า แม้ไม่มีเบาหวานหรือความดันสูง
• •ไตที่เสื่อมอยู่เสื่อมเร็วขึ้น ผู้ที่เป็นโรคไตเรื้อรังอยู่แล้ว การสูบบุหรี่เร่งการสูญเสียการทำงานของไต

แนวทาง KDIGO 2024 แนะนำให้ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังทุกคนที่ใช้ผลิตภัณฑ์ยาสูบเลิกใช้ เพื่อลดโอกาสเสียชีวิตก่อนวัยจากโรคหัวใจและหลอดเลือด โรคปอด และมะเร็ง ส่วนสมาคมโรคเบาหวานอเมริกา (ADA 2026) จัดการเลิกบุหรี่ไว้ในวิธีลดอัลบูมินในปัสสาวะของผู้ป่วยเบาหวานที่เป็นโรคไต ร่วมกับการคุมน้ำตาล คุมความดัน และยา

สาเหตุหลักอื่น ๆ ของโรคไตในคนไทยดูได้ที่ โรคไตเกิดจากอะไร

บุหรี่ไฟฟ้าต่างกันไหม ปลอดภัยต่อไตกว่าหรือเปล่า

ไม่ควรถือว่าปลอดภัยกว่า งานทบทวนอย่างเป็นระบบในวารสารโรคไตของบราซิล (Jornal Brasileiro de Nefrologia) ปี 2025 สรุปว่านิโคตินและสารเคมีในน้ำยาบุหรี่ไฟฟ้าอาจทำให้หลอดเลือดเล็กเสียหายและหดตัว เลือดไปเลี้ยงไตน้อยลง เกี่ยวข้องกับไตบาดเจ็บเฉียบพลัน การได้นิโคตินต่อเนื่องกระตุ้นการอักเสบซึ่งเพิ่มโอกาสไตอักเสบ และมีรายงานความเชื่อมโยงกับอัลบูมินในปัสสาวะ ผู้เขียนระบุว่ายังต้องวิจัยเพิ่มเพื่อให้รู้ความเสี่ยงต่อไตชัดขึ้น

กรมควบคุมโรค โดยสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 9 นครราชสีมา อธิบายว่านิโคตินในบุหรี่ไฟฟ้าดูดซึมเข้ากระแสเลือด ทำให้หลอดเลือดอักเสบและอุดตัน อวัยวะต่าง ๆ ขาดเลือด และนำไปสู่โรคหัวใจขาดเลือด โรคไต และโรคอื่นได้ทุกอวัยวะ การเปลี่ยนจากบุหรี่มวนมาเป็นบุหรี่ไฟฟ้าจึงไม่ใช่การเลิก

เลิกบุหรี่ช่วยไตได้แค่ไหน ขอความช่วยเหลือที่ไหน

เลิกเมื่อไรก็ได้ประโยชน์ NKF ระบุว่าหลังเลิกไม่กี่สัปดาห์ การไหลเวียนเลือดจะดีขึ้น ความดันมักเริ่มลดลง และในระยะยาว การเลิกบุหรี่ช่วยชะลอการเสื่อมของไต ช่วยรักษาการทำงานของไตที่เหลืออยู่ และลดโอกาสเป็นไตวายจนต้องฟอกไต แม้จะสูบมาหลายปีแล้วก็ตาม

ช่องทางขอความช่วยเหลือในไทยที่กรมควบคุมโรคแนะนำ

1. 1สายด่วนเลิกบุหรี่ 1600 ปรึกษาทางโทรศัพท์และวางแผนเลิก ไม่ต้องนัดพบแพทย์
2. 2คลินิกเลิกบุหรี่ (คลินิกฟ้าใส) ในโรงพยาบาลประมาณ 500 แห่งทั่วประเทศ
3. 3ร้านยาอาสาพาเลิกบุหรี่ ร้านยาที่ติดป้ายนี้ เข้ารับบริการได้ในโครงการของ สปสช.

ยาช่วยเลิกบุหรี่ต้องให้แพทย์เลือก KDIGO 2024 ระบุว่าโปรแกรมเลิกบุหรี่ที่มีพยาบาลดูแลใกล้ชิด ใช้ร่วมกับยา เช่น นิโคตินทดแทน ช่วยให้เลิกได้ ส่วน NKF แนะนำให้ถามแพทย์ว่ายาเลิกบุหรี่ตัวไหนเหมาะกับโรคไตและยาที่ใช้อยู่ ผู้ป่วยไตจึงไม่ควรซื้อยาเลิกบุหรี่มาใช้เอง ให้บอกทุกครั้งว่าเป็นโรคไตระยะไหน

ได้ยินว่าดื่มเบียร์ช่วยขับปัสสาวะ ล้างไต จริงไหม

ไม่จริง ปัสสาวะออกมากหลังดื่มไม่ได้แปลว่าไตสะอาดขึ้น NKF อธิบายว่าแอลกอฮอล์ทำให้ร่างกายขาดน้ำ และทำให้ไตกรองเลือดได้น้อยลง ขณะที่เบียร์ยังมีฟอสฟอรัสและพิวรีนสูงตามที่กล่าวข้างบน

แนวคิดว่าต้อง “ล้างไต” ด้วยเครื่องดื่มหรือผลิตภัณฑ์ใด ๆ ก็ไม่มีหลักฐาน NKF แนะนำให้เลี่ยงผลิตภัณฑ์ที่อ้างว่าล้างพิษไต อ่านต่อที่ ล้างพิษไต ช่วยไตจริงไหม

เมื่อไรต้องไปพบแพทย์ทันที

• •หลังดื่มหนักแล้วปัสสาวะออกน้อยลงมาก คลื่นไส้ ขาบวม สับสน หรือง่วงซึม ซึ่ง NHS ระบุว่าเป็นอาการของไตบาดเจ็บเฉียบพลัน
• •รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ ระบุว่าปัสสาวะน้อยกว่า 400 ซีซีต่อวัน อ่อนเพลีย แขนขาบวม เหนื่อยหอบ ใจสั่น มีอาการข้อใดข้อหนึ่งก็ต้องพบแพทย์
• •ดื่มร่วมกับยาเบาหวานแล้วรู้สึกผิดปกติ ซึ่ง NIAAA ระบุว่าอาจเกิดน้ำตาลในเลือดต่ำ
• •ใช้ยาวาร์ฟารินแล้วมีเลือดออกผิดปกติ
• •เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ให้โทร 1669

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าไลฟ์ (Beta Life)

เบต้าไลฟ์ (Beta Life) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0025 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 500 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ต่อ 1 แคปซูลมีผงไข่ขาว 230 มก. สารสกัดเห็ดหลินจือ 50 มก. กรดอัลฟาไลโปอิก (99%) 40 มก. ดีแอล-แอลฟา-โทโคเฟอริล อะซีเตต (50%) 20 มก. วิตามินดี3 200 IU วิตามินบี6 1 มก. วิตามินบี12 1 ไมโครกรัม และกรดโฟลิก 100 ไมโครกรัม

• •สารสกัดเห็ดหลินจือ 50 มก. — เห็ดหลินจือเป็นสารที่มีงานวิจัยเกี่ยวกับไต ส่วนใหญ่เป็นการทดลองในสัตว์และเซลล์ ในคนมีเพียงรายงานขนาดเล็กที่ไม่มีกลุ่มเปรียบเทียบ จึงยังสรุปไม่ได้ งานทบทวนของ Cochrane (5 การศึกษา 398 คน) ที่ให้ผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 กินเห็ดหลินจือ 1.4–3 กรัมต่อวัน (1,400–3,000 มก. เทียบกับ 50 มก. ในแคปซูล) นาน 12–16 สัปดาห์ ไม่พบว่าลดน้ำตาลสะสม ความดัน หรือไขมันในเลือดอย่างมีนัยสำคัญ

เห็ดหลินจือไม่ใช่สารล้างพิษหรือบำรุงตับสำหรับคนที่ดื่มเหล้า ในทางกลับกัน มีรายงานการบาดเจ็บของตับจากผลิตภัณฑ์เห็ดหลินจือ รวมถึงผู้ป่วยในไทยที่เสียชีวิตจากตับอักเสบรุนแรงหลังเปลี่ยนมากินชนิดผง และรายงานจากสหรัฐฯ ปี 2023 ในวารสาร Cureus เป็นผู้ป่วยตับอักเสบเฉียบพลันหลังกินผงเห็ดหลินจือร่วมกับการดื่มแอลกอฮอล์ ซึ่งหายได้ใน 2 สัปดาห์ ผู้ที่ดื่มเป็นประจำหรือมีโรคตับจึงต้องแจ้งแพทย์ก่อน นอกจากนี้เห็ดหลินจืออาจเสริมฤทธิ์ยาต้านเกล็ดเลือด ยาละลายลิ่มเลือด ยาลดความดัน และยาเบาหวาน ซึ่งเป็นยากลุ่มเดียวกับที่ตีกับแอลกอฮอล์ อ่านรายละเอียดที่ เห็ดหลินจือห้ามกินกับอะไร

แนวทางของสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยไม่แนะนำให้ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังทุกคนกินวิตามินเสริมเป็นประจำ แต่ให้เสริมเมื่อผลตรวจหรืออาการบ่งชี้ว่าขาด และให้ใช้สมุนไพรด้วยความระมัดระวัง ผู้ป่วยไตจึงควรนำกล่องไปให้แพทย์โรคไตหรือเภสัชกรที่ดูแลดูก่อนทุกครั้ง ผู้แพ้ไข่ไม่ควรรับประทาน

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าไลฟ์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที