ตับอักเสบจากแอลกอฮอล์ อาการ หายได้ไหม และต้องเลิกเหล้าทันทีหรือเปล่า

คำตอบสั้น: ตับอักเสบจากแอลกอฮอล์ (alcoholic hepatitis) คือภาวะตับอักเสบเฉียบพลันที่มักเกิดในคนดื่มประจำแล้วดื่มหนักช่วงสั้น ๆ อาการมีตั้งแต่เล็กน้อยไปจนถึงตับวายที่อันตรายถึงชีวิต การรักษาหลักคือหยุดดื่ม แต่คนที่ดื่มหนักมานานไม่ควรหักดิบเองที่บ้านโดยไม่มีใครดูแล เพราะอาจเกิดอาการถอนเหล้ารุนแรง เช่น ชักหรือสับสน ควรพบแพทย์เพื่อวางแผนเลิกอย่างปลอดภัย

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •สมาคมโรคตับแห่งประเทศไทยระบุว่าตับอักเสบเฉียบพลันจากแอลกอฮอล์พบราวร้อยละ 20–40 ในคนที่ดื่มต่อเนื่อง
• •อาการ: ไข้ ปวดท้อง ตัวเหลืองตาเหลือง คลื่นไส้ เบื่ออาหาร ท้องบวม ขาบวม สับสน อาเจียนเป็นเลือด
• •รายที่รุนแรงจนตับวาย มีโอกาสเสียชีวิตร้อยละ 10–72
• •อาการถอนเหล้าเริ่มได้ตั้งแต่ภายใน 8 ชั่วโมง และมักเกิดช่วง 24–72 ชั่วโมงหลังหยุดดื่ม ถ้าชัก สับสนรุนแรง หรือเห็นภาพหลอน ข้อใดข้อหนึ่ง ให้โทร 1669
• •เป็นโรคตับจากแอลกอฮอล์แล้ว MedlinePlus แนะนำว่าไม่ควรดื่มอีกเลย

ตับอักเสบจากแอลกอฮอล์ต่างจากไขมันพอกตับจากเหล้าอย่างไร

ทั้งสองอยู่บนเส้นทางเดียวกัน แต่รุนแรงต่างกันมาก

• •ไขมันพอกตับจากแอลกอฮอล์ เป็นระยะแรก มักไม่มีอาการ และสมาคมโรคตับฯ ระบุว่าถ้าหยุดดื่ม ตับกลับมาปกติได้ใน 4–6 สัปดาห์
• •ตับอักเสบเรื้อรังจากแอลกอฮอล์ คือมีการอักเสบและพังผืดสะสมช้า ๆ ในคนที่ยังดื่มต่อ
• •ตับอักเสบเฉียบพลันจากแอลกอฮอล์ คือการอักเสบที่ปะทุขึ้นทันที มักเกิดในคนที่ดื่มประจำอยู่แล้วแล้วมาดื่มหนักช่วงสั้น เช่น วันหยุดยาว เทศกาลสงกรานต์ ปีใหม่ หรือมีการติดเชื้อร่วมด้วย

ปริมาณที่เริ่มเสี่ยงและลำดับโรคทั้งหมดอ่านได้ที่ ดื่มเหล้าแค่ไหนถึงเป็นตับแข็ง

ตับอักเสบจากแอลกอฮอล์ อาการเป็นอย่างไร

อาการมีตั้งแต่เล็กน้อยจนถึงตับวาย สมาคมโรคตับฯ รวบรวมอาการที่พบไว้ดังนี้

• •มีไข้ ปวดท้อง ตับโต
• •คลื่นไส้ อาเจียน เบื่ออาหาร น้ำหนักลด
• •ตัวเหลือง ตาเหลือง (ดีซ่าน)
• •ท้องบวม ขาบวม
• •สับสน
• •อาเจียนเป็นเลือด
• •ติดเชื้อง่าย ไตวายเฉียบพลัน

MedlinePlus (หอสมุดการแพทย์แห่งชาติสหรัฐ) เสริมว่าอาการของโรคตับจากแอลกอฮอล์มักแย่ลงหลังช่วงที่ดื่มหนัก บางคนมีจุดแดงคล้ายแมงมุมบนผิว ฝ่ามือแดง หรือช้ำและเลือดออกง่าย

ค่าตับในใบผลเลือดเป็นเพียงส่วนหนึ่ง วิธีอ่านค่าดูได้ที่ ค่าตับ SGOT SGPT สูง หมายความว่าอะไร และสาเหตุอื่นของค่าตับสูงอ่านได้ที่ ค่าตับสูงเกิดจากอะไร

ตับอักเสบจากแอลกอฮอล์อันตรายแค่ไหน ต้องไปโรงพยาบาลเมื่อไร

ในรายที่รุนแรงจนตับวาย สมาคมโรคตับฯ ระบุว่ามีโอกาสเสียชีวิตสูงถึงร้อยละ 10–72 ตัวเลขช่วงกว้างเพราะขึ้นกับความรุนแรงและโรคแทรก

ถ้ามีอาการ ข้อใดข้อหนึ่ง ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

• •อาเจียนเป็นเลือด ถ่ายเป็นเลือด หรือปัสสาวะเป็นเลือด
• •สับสน ซึมลง หรือความรู้สึกตัวเปลี่ยนไป
• •ท้องบวมขึ้นใหม่ หรือบวมมากขึ้นอย่างรวดเร็ว
• •ไข้สูงเกิน 38.3 องศาเซลเซียส
• •ตัวเหลืองตาเหลืองที่เพิ่งเกิด หรือเหลืองเร็ว
• •หายใจหอบเหนื่อย
• •ปวดท้อง หรือเจ็บหน้าอก
• •อาเจียนมากกว่าวันละครั้ง

รายการนี้มาจากหัวข้อ "ต้องรีบรับการรักษาฉุกเฉิน" ของ MedlinePlus เรื่องโรคตับจากแอลกอฮอล์

เลิกเหล้าทันทีปลอดภัยไหม อาการถอนเหล้าที่ต้องระวัง

ต้องหยุดดื่ม แต่คนที่ดื่มหนักมานานควรหยุดภายใต้การดูแลของแพทย์ สมาคมโรคตับฯ อธิบายว่าการหยุดดื่มทันทีอาจเกิดภาวะถอนพิษสุรา (alcohol withdrawal syndrome)

• •ช่วงเวลา: มักเกิด 24–72 ชั่วโมงหลังหยุดดื่ม รุนแรงที่สุดช่วง 24–48 ชั่วโมง แล้วค่อย ๆ ดีขึ้นใน 5–7 วัน MedlinePlus ระบุว่าอาการอาจเริ่มได้ตั้งแต่ภายใน 8 ชั่วโมงหลังแก้วสุดท้าย
• •อาการทั่วไป: มือสั่น ตัวสั่น หงุดหงิด กระวนกระวาย คลื่นไส้ อาเจียน นอนไม่หลับ ใจเต้นเร็ว เหงื่อออกมาก ความดันขึ้น
• •อาการรุนแรง: ชัก (มักเกิดช่วง 7–48 ชั่วโมงหลังหยุดดื่ม) สับสนเพ้อคลั่ง หูแว่ว เห็นภาพหลอน

MedlinePlus ระบุว่าคนที่มีอาการถอนระดับปานกลางถึงรุนแรงอาจต้องรักษาในโรงพยาบาล ส่วนรายที่อาการน้อยถึงปานกลางอาจดูแลแบบผู้ป่วยนอกได้ แต่ต้องมีคนอยู่ด้วยและเฝ้าดูตลอด และต้องพบแพทย์ตามนัด

ถ้ามีอาการ ข้อใดข้อหนึ่ง ต่อไปนี้ในช่วงที่หยุดดื่ม ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

• •ชัก
• •มีไข้
• •สับสนรุนแรง
• •เห็นภาพหลอนหรือหูแว่ว
• •ใจเต้นผิดจังหวะ

ถ้าต้องนอนโรงพยาบาลด้วยเรื่องอื่น MedlinePlus แนะนำให้บอกแพทย์ว่าดื่มหนัก เพื่อให้เฝ้าระวังอาการถอนได้

แพทย์รักษาตับอักเสบจากแอลกอฮอล์อย่างไร

สมาคมโรคตับฯ ระบุว่าการรักษาที่ดีที่สุดคือหยุดดื่ม ยังไม่มียาที่รักษาโรคตับจากแอลกอฮอล์โดยตรง แต่มีขั้นตอนที่แพทย์ใช้

1. 1ประเมินความรุนแรง ด้วยคะแนนทางการแพทย์ เช่น Maddrey's discriminant function หรือ MELD
2. 2ยาสเตียรอยด์ แพทย์อาจพิจารณาในรายที่รุนแรง และต้องไม่มีข้อห้าม เช่น ติดเชื้อรุนแรง ไตวายเฉียบพลัน เลือดออกทางเดินอาหาร หรือภาวะช็อก ยานี้เป็นการตัดสินใจของแพทย์เท่านั้น
3. 3โภชนาการ สมาคมโรคตับฯ แนะนำพลังงานราว 35–40 กิโลแคลอรีต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมต่อวัน โปรตีน 1.2–1.5 กรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมต่อวัน แบ่งกิน 4–5 มื้อ อาหารครบ 5 หมู่ สุกและสะอาด และเสริมวิตามินและแร่ธาตุที่มักขาด เช่น วิตามินบี1 และสังกะสี
4. 4ถ้ามีอาการทางสมองจากตับวาย แพทย์อาจลดโปรตีนชั่วคราวและใช้โปรตีนเสริมชนิดกรดอะมิโนโซ่กิ่ง (BCAA) ก่อนค่อยเพิ่มโปรตีนกลับ
5. 5ปลูกถ่ายตับ มักพิจารณาในตับแข็งระยะท้ายที่หยุดดื่มอย่างน้อย 6 เดือน

ทำไมต้องกินพอ เพราะผู้ป่วยโรคตับส่วนใหญ่ขาดสารอาหาร ซึ่งทำให้ติดเชื้อง่ายและเสียชีวิตสูงขึ้น การอดอาหารจึงไม่ใช่ทางออก เรื่องวิตามินบี1 อ่านต่อที่ ดื่มเหล้าเยอะควรกินวิตามินอะไร

หายแล้วกลับไปดื่มเล็กน้อยได้ไหม

แหล่งที่เราตรวจตอบตรงกันว่าไม่ควร

• •MedlinePlus ระบุว่า ถ้าเป็นโรคตับจากแอลกอฮอล์ ไม่ควรดื่มแอลกอฮอล์เลย
• •MedlinePlus เรื่องอาการถอนเหล้าระบุว่า การงดดื่มตลอดชีวิตเป็นแนวทางที่ปลอดภัยที่สุดสำหรับคนที่เคยผ่านภาวะถอนเหล้า
• •สมาคมโรคตับฯ ระบุว่าแม้แต่หลังปลูกถ่ายตับ ถ้ากลับมาดื่ม โรคตับก็กลับมาเป็นซ้ำได้

ความคิด "ค่าตับดีขึ้นแล้ว ขอแค่แก้วสองแก้ว" จึงเสี่ยง เพราะคนที่เคยเป็นตับอักเสบจากแอลกอฮอล์อาจมีพังผืดหรือตับแข็งซ่อนอยู่แล้ว ผลของแอลกอฮอล์ต่อความดันและไขมันอ่านเพิ่มได้ที่ ความดันสูงกินเบียร์ได้ไหม

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าลีฟโปรพลัส (Beta Liv Pro Plus)

เบต้าลีฟโปรพลัส (Beta Liv Pro Plus) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-15859-5-1473 ผลิตโดย บริษัท เซน ไบโอเทค จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 เม็ด เม็ดละ 1,200 มก. ฉลากแนะนำวันละ 1 เม็ด ส่วนประกอบที่เกี่ยวกับหัวข้อนี้คือ

• •ไทอะมีน HCl (วิตามินบี1) 15 มก. — วิตามินบี1 เป็นวิตามินจำเป็น ค่าแนะนำต่อวันของผู้ใหญ่ (RDA) คือ ชาย 1.2 มก. หญิง 1.1 มก. ตามข้อมูลของสถาบันไลนัส พอลิง มหาวิทยาลัยโอเรกอนสเตต ตัวเลข 15 มก. บนฉลากเป็นน้ำหนักรูปเกลือ
• •แอล-ลิวซีน 20 มก. แอล-ไอโซลิวซีน 10 มก. และแอล-วาลีน 10 มก. — เป็นกรดอะมิโนโซ่กิ่ง (BCAA) ในปริมาณเล็กน้อย รวม 40 มก. (ค่าคำนวณ) ซึ่งไม่ใช่โปรตีนเสริมชนิด BCAA ที่แพทย์สั่งให้ผู้ป่วยตับระดับกรัมต่อวัน

ไม่มีหลักฐานว่าเม็ดนี้ช่วยผู้ป่วยตับอักเสบจากแอลกอฮอล์ ป้องกันภาวะขาดวิตามินบี1 หรือลดอันตรายของการดื่ม ยังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง ผู้ป่วยตับอักเสบจากแอลกอฮอล์ต้องได้วิตามินและโภชนาการตามที่แพทย์กำหนด

ข้อควรระวังที่ต้องอ่านก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ป่วยตับอักเสบจากแอลกอฮอล์หรือค่าตับสูง: ไม่ควรเริ่มผลิตภัณฑ์ใหม่เอง ให้นำกล่องไปให้แพทย์ดูก่อนทุกครั้ง เพราะส่วนประกอบมีสารสกัดจากขมิ้นชัน 50 มก. ซึ่งเครือข่ายเฝ้าระวังตับอักเสบจากยาของสหรัฐ (DILIN) รายงานตับอักเสบที่สัมพันธ์กับผลิตภัณฑ์ขมิ้นชัน 10 ราย
• •ผู้ป่วยตับแข็ง: แนวทางเวชปฏิบัติโรคตับแข็งของสมาคมโรคตับแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2568 ระบุว่าผู้ป่วยตับแข็งไม่ควรรับประทานอาหารเสริมหรือสมุนไพร คำแนะนำนี้ครอบคลุมผลิตภัณฑ์นี้ด้วย ผู้ป่วยตับแข็งจึงไม่ควรรับประทาน เว้นแต่แพทย์ที่ดูแลอนุญาต
• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด (เช่น วาร์ฟาริน) หรือยาต้านเกล็ดเลือด: มีส่วนประกอบ 4 ตัวที่เกี่ยวข้อง คือ ผงถั่วนัตโตะ 100 มก. (ถั่วนัตโตะเป็นแหล่งวิตามินเค 2 ที่ต้านฤทธิ์วาร์ฟาริน ฉลากไม่ได้ระบุปริมาณ) ผงเก๋ากี้ โคเอนไซม์ คิวเท็น และวิตามินอี ต้องบอกแพทย์ก่อนเสมอ
• •ท่อน้ำดีอุดตัน: ฉลากระบุ ห้ามใช้ในผู้ที่มีท่อน้ำดีอุดตัน
• •ฉลากระบุว่ามีนมและถั่วเหลือง เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน ผู้ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
• •หากมีอาการตัวเหลือง ตาเหลือง ปัสสาวะสีเข้ม คลื่นไส้ หรือเบื่ออาหาร ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ (ยาที่แพทย์สั่งให้กินต่อ) และพบแพทย์ทันที

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าลีฟโปรพลัสทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที