วัคซีนงูสวัด ควรฉีดไหม ใครควรฉีด ฉีดกี่เข็ม ผลข้างเคียงมีอะไร

คำตอบสั้น: สมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทยมีคำแนะนำให้ใช้วัคซีนงูสวัดในผู้ใหญ่ โดย วัคซีนชนิดไม่ใช่เชื้อเป็นใช้ได้ตั้งแต่อายุ 50 ปีขึ้นไป ฉีด 2 เข็มห่างกัน 2–6 เดือน และใช้ได้ในผู้อายุ 18 ปีขึ้นไปที่ภูมิคุ้มกันบกพร่อง ส่วน ชนิดเชื้อเป็นใช้ในอายุ 60 ปีขึ้นไป ฉีด 1 เข็ม งานทบทวนของ Cochrane พบว่าวัคซีนทั้งสองชนิดอาจลดการเกิดงูสวัดได้อย่างน้อย 3 ปี ผลข้างเคียงที่พบบ่อยคือปวดแขน ไข้ อ่อนเพลีย ซึ่งส่วนใหญ่อยู่ในระดับน้อยถึงปานกลาง

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •วัคซีนงูสวัดมี 2 ชนิด คือชนิดเชื้อเป็น (1 เข็ม อายุ 60 ปีขึ้นไป) และชนิดไม่ใช่เชื้อเป็น (2 เข็ม อายุ 50 ปีขึ้นไป) ตามคำแนะนำของสมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2566
• •เคยเป็นงูสวัดแล้วก็ฉีดได้ โดยเว้นห่างจากตอนป่วยอย่างน้อย 6 เดือน
• •ผู้ที่ภูมิคุ้มกันบกพร่องรุนแรงห้ามฉีดชนิดเชื้อเป็น แต่ผู้อายุ 18 ปีขึ้นไปที่ภูมิคุ้มกันบกพร่องฉีดชนิดไม่ใช่เชื้อเป็นได้
• •ผลข้างเคียงที่พบบ่อยหลังฉีดชนิดรีคอมบิแนนท์ ได้แก่ ปวดแขน บวมแดง อ่อนเพลีย ปวดกล้ามเนื้อ ปวดศีรษะ ไข้ มักหายเองใน 2–3 วัน
• •เอกสารข้อมูลวัคซีนของสหรัฐระบุว่าวัคซีนงูสวัดฉีดพร้อมวัคซีนอื่นได้ ส่วนการนัดฉีดจริงให้ถามแพทย์ผู้ฉีด

ทำไมต้องฉีดวัคซีนงูสวัด จำเป็นไหม

งูสวัดเกิดจากไวรัสอีสุกอีใสที่หลบอยู่ในเส้นประสาทแล้วกลับมาทำงานอีกครั้ง MedlinePlus ระบุว่าคนอายุมากกว่า 60 ปีและคนที่ภูมิคุ้มกันอ่อนแอจากยาหรือโรคมีโอกาสเป็นมากขึ้น

เหตุผลหลักที่แนะนำให้ผู้สูงอายุฉีด คือภาวะแทรกซ้อนที่พบบ่อยที่สุดของงูสวัด ได้แก่ อาการปวดปลายประสาทหลังงูสวัด (PHN) ซึ่งเอกสารข้อมูลวัคซีนที่ MedlinePlus เผยแพร่ระบุว่าอาจปวดเป็นเดือนหรือเป็นปีหลังผื่นหาย และความเสี่ยงเพิ่มขึ้นตามอายุ ภาวะแทรกซ้อนที่พบไม่บ่อยมีทั้งปอดอักเสบ ปัญหาการได้ยิน ตาบอด สมองอักเสบ และเสียชีวิต

MedlinePlus ยังระบุว่าเมื่ออายุมากขึ้น ภูมิคุ้มกันตอบสนองช้าลง และแนะนำวัคซีนงูสวัดเป็นหนึ่งในวัคซีนที่ผู้สูงอายุควรได้ ร่วมกับวัคซีนไข้หวัดใหญ่ โควิด-19 และนิวโมคอคคัส

คำว่า "จำเป็นไหม" จึงขึ้นกับอายุ โรคประจำตัว และความเสี่ยงของแต่ละคน ควรคุยกับแพทย์ประจำตัว ซึ่งจะชั่งประโยชน์กับข้อจำกัดของแต่ละคน

วัคซีนงูสวัดชนิดเชื้อเป็นกับไม่ใช่เชื้อเป็นต่างกันอย่างไร

ตามคำแนะนำการให้วัคซีนสำหรับผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ พ.ศ. 2566 ฉบับประชาชน ของสมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทย

ชนิดเชื้อเป็น

• •ใช้ในผู้ที่อายุ 60 ปีขึ้นไป
• •ฉีด 1 เข็ม เข้าชั้นใต้ผิวหนัง
• •ห้ามฉีดในผู้ที่ภูมิคุ้มกันบกพร่องรุนแรงและหญิงตั้งครรภ์
• •ให้หลีกเลี่ยงยาต้านไวรัส (อะไซโคลเวียร์ วาลาไซโคลเวียร์ หรือแฟมไซโคลเวียร์) ภายใน 2 สัปดาห์หลังฉีด

ชนิดไม่ใช่เชื้อเป็น

• •ใช้ในผู้ที่อายุ 50 ปีขึ้นไป ฉีด 2 เข็ม ห่างกัน 2–6 เดือน
• •ใช้ในผู้อายุ 18 ปีขึ้นไปที่มีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่องและเสี่ยงต่อการเป็นงูสวัด ฉีด 2 เข็ม ห่างกัน 1–2 เดือน
• •ฉีดเข้ากล้ามเนื้อ
• •หลีกเลี่ยงในหญิงตั้งครรภ์

เอกสารข้อมูลวัคซีนที่ MedlinePlus เผยแพร่ระบุว่าวัคซีนชนิดรีคอมบิแนนท์ (ชนิดไม่ใช่เชื้อเป็น) ไม่มีไวรัสที่มีชีวิตอยู่ในวัคซีน เอกสารวัคซีนผู้สูงอายุของคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี (ปรับปรุง 18 เม.ย. 2568 อ้างอิงคำแนะนำของสมาคมฯ พ.ศ. 2568) เรียกชนิดนี้ว่า "วัคซีนเชื้อตาย ฉีด 2 เข็ม" และชนิดเชื้อเป็น "ฉีด 1 เข็ม"

ใครควรฉีดวัคซีนงูสวัด

ตามคำแนะนำของสมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทย

• •ผู้ที่อายุ 50 ปีขึ้นไป ฉีดชนิดไม่ใช่เชื้อเป็นได้ หรือ 60 ปีขึ้นไปเลือกชนิดเชื้อเป็นได้
• •ผู้อายุ 18 ปีขึ้นไปที่ภูมิคุ้มกันบกพร่องและเสี่ยงต่อการเป็นงูสวัด ใช้ชนิดไม่ใช่เชื้อเป็น
• •ผู้ที่เคยเป็นงูสวัด ฉีดได้ โดยเว้นระยะห่างอย่างน้อย 6 เดือน
• •ฉีดได้ไม่ว่าจะเคยหรือไม่เคยเป็นอีสุกอีใสมาก่อน
• •ผู้ที่เคยได้ชนิดเชื้อเป็นมาแล้ว ฉีดชนิดไม่ใช่เชื้อเป็นได้ 2 เข็ม โดยเว้นห่างจากเข็มเชื้อเป็นอย่างน้อย 2 เดือน

สมาคมฯ ยังระบุว่าไม่แนะนำให้ใช้วัคซีนงูสวัดเพื่อป้องกันอีสุกอีใส ถ้าอายุยังไม่ถึงเกณฑ์ฉีดวัคซีนงูสวัด ให้พิจารณาวัคซีนอีสุกอีใสก่อน

วัคซีนงูสวัดป้องกันได้นานแค่ไหน ได้ผลดีแค่ไหน

งานทบทวนของ Cochrane (ฉบับแปลไทย 2 ต.ค. 2566) รวม 26 งานวิจัย ผู้เข้าร่วม 90,259 คน สรุปว่า

• •ชนิดเชื้อเป็น 1 เข็ม: ต้องฉีดผู้สูงอายุสุขภาพดี 50 คน เพื่อป้องกันงูสวัดได้ 1 ราย
• •ชนิดรีคอมบิแนนท์ 2 เข็ม: ต้องฉีด 33 คน เพื่อป้องกันได้ 1 ราย จึงอาจได้ผลมากกว่า
• •ทั้งสองชนิดอาจป้องกันงูสวัดได้อย่างน้อย 3 ปี ความเชื่อมั่นของหลักฐานระดับปานกลาง
• •ยังไม่มีข้อมูลพอจะแนะนำการฉีดกระตุ้นหลังฉีดครบตามกำหนด

ผู้วิจัยระบุด้วยว่างานส่วนใหญ่ได้ทุนจากบริษัทยา ซึ่งเป็นข้อจำกัดที่ควรรู้

ฉีดวัคซีนงูสวัดแล้วมีอาการข้างเคียงอะไรบ้าง

เอกสารข้อมูลวัคซีนชนิดรีคอมบิแนนท์ที่ MedlinePlus เผยแพร่ ระบุว่า

• •ปวดแขนระดับน้อยถึงปานกลางพบบ่อยมาก อาจมีแดงและบวมบริเวณที่ฉีด
• •อ่อนเพลีย ปวดกล้ามเนื้อ ปวดศีรษะ หนาวสั่น ไข้ ปวดท้อง คลื่นไส้ พบได้บ่อย
• •อาการเหล่านี้อาจทำให้ทำกิจวัตรตามปกติไม่ได้ชั่วคราว และมักหายเองใน 2–3 วัน
• •แม้มีอาการเหล่านี้หลังเข็มแรก ก็ยังควรฉีดเข็มที่สองให้ครบ
• •กลุ่มอาการกิลแลง-บาร์เร (GBS) ซึ่งเป็นโรคทางระบบประสาทที่รุนแรง มีรายงานหลังฉีดแต่พบน้อยมาก

งาน Cochrane พบว่าทั้งสองชนิดน่าจะปลอดภัย กลุ่มที่ได้วัคซีนมีอาการข้างเคียงมากกว่ากลุ่มยาหลอก ทั้งอาการเฉพาะที่และอาการทั่วร่างกาย แต่ส่วนใหญ่อยู่ในระดับน้อยถึงปานกลาง และไม่พบความต่างของเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ร้ายแรงหรือการเสียชีวิต

หลังฉีด ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ซึ่งอาจเป็นอาการแพ้รุนแรง ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669: ลมพิษ หน้าหรือคอบวม หายใจลำบาก หัวใจเต้นเร็ว เวียนศีรษะ หรืออ่อนแรง

ฉีดวัคซีนงูสวัดพร้อมวัคซีนไข้หวัดใหญ่หรือวัคซีนปอดอักเสบได้ไหม

เอกสารข้อมูลวัคซีนของสหรัฐที่ MedlinePlus เผยแพร่ระบุว่าวัคซีนงูสวัดฉีดพร้อมวัคซีนอื่นได้ (แหล่งไทยที่เราตรวจไม่ได้ระบุเรื่องนี้) ในทางปฏิบัติ ควรบอกแพทย์หรือพยาบาลว่าต้องการฉีดวัคซีนอะไรบ้าง เพื่อให้วางแผนชนิดวัคซีนและวันฉีดให้เหมาะกับตัวเอง

วัคซีนอื่นที่ผู้ใหญ่และผู้สูงอายุมักได้รับคำแนะนำ เช่น ไข้หวัดใหญ่ปีละครั้ง และวัคซีนปอดอักเสบ อ่านภาพรวมได้ที่ เช็คลิสต์วัคซีนผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ ส่วนวัคซีนไวรัสตับอักเสบบีในผู้ใหญ่ อ่านได้ที่ วัคซีนไวรัสตับอักเสบบี ผู้ใหญ่

ใช้ยากดภูมิอยู่ หรือกำลังรักษามะเร็ง ฉีดได้ไหม

ห้ามฉีดชนิดเชื้อเป็นในผู้ที่ภูมิคุ้มกันบกพร่องรุนแรง ตามคำแนะนำของสมาคมฯ แต่ผู้อายุ 18 ปีขึ้นไปที่ภูมิคุ้มกันบกพร่องสามารถใช้ชนิดไม่ใช่เชื้อเป็นได้ และเอกสารข้อมูลวัคซีนที่ MedlinePlus เผยแพร่ระบุว่าบางคนในกลุ่มนี้อาจฉีดเข็มที่สองห่างจากเข็มแรกเพียง 1–2 เดือน

MedlinePlus ในหัวข้อภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่องระบุว่า ยาที่กดภูมิคุ้มกันได้แก่ คอร์ติโคสเตียรอยด์ ยารักษาข้ออักเสบรูมาตอยด์ ลำไส้อักเสบ โรคผิวหนังบางชนิด และยาเคมีบำบัด และ ผู้ที่จะเริ่มเคมีบำบัดควรได้วัคซีนชนิดเชื้อตายอย่างน้อย 2 สัปดาห์ก่อนเริ่ม และวัคซีนเชื้อเป็นอย่างน้อย 4 สัปดาห์ก่อนเริ่ม

ช่วงเวลาที่เหมาะสมขึ้นกับยาและแผนการรักษา ต้องให้แพทย์ผู้รักษาโรคหลักเป็นผู้กำหนด ห้ามเลื่อนหรือหยุดยาที่ใช้อยู่เพื่อไปฉีดวัคซีนเอง เรื่องภูมิคุ้มกันอ่อนแอ อ่านเพิ่มได้ที่ ภูมิคุ้มกันอ่อนแอ

ใครควรเลื่อนหรือแจ้งก่อนฉีด

เอกสารข้อมูลวัคซีนที่ MedlinePlus เผยแพร่ ให้แจ้งผู้ฉีดถ้า

• •เคยแพ้วัคซีนงูสวัดชนิดรีคอมบิแนนท์ หรือมีประวัติแพ้รุนแรง
• •กำลังเป็นงูสวัดอยู่
• •ตั้งครรภ์

คนที่ป่วยเล็กน้อย เช่น เป็นหวัด ฉีดได้ ส่วนคนที่ป่วยปานกลางถึงรุนแรง มักให้รอจนหายก่อน

สิทธิ์และวิธีถามที่โรงพยาบาล

แหล่งที่เราตรวจไม่ได้ระบุว่าวัคซีนงูสวัดอยู่ในสิทธิประโยชน์ฟรีของระบบหลักประกันสุขภาพ จึงควรสอบถามโรงพยาบาลโดยตรง คำถามที่ควรเตรียมไป

1. 1โรงพยาบาลมีวัคซีนงูสวัดชนิดใด และชนิดไหนเหมาะกับอายุและโรคประจำตัวของเรา
2. 2ค่าใช้จ่ายรวมครบทุกเข็ม และสิทธิ์ที่มีอยู่ (เช่น สวัสดิการข้าราชการ ประกันสังคม ประกันสุขภาพ) เบิกได้หรือไม่
3. 3ต้องนัดเข็มที่สองเมื่อไร
4. 4ถ้าฉีดวัคซีนอื่นด้วย ควรฉีดวันเดียวกันหรือแยกวัน

เมื่อไปตรวจสุขภาพประจำปี ถือโอกาสทบทวนวัคซีนไปด้วย อ่านรายการตรวจตามวัยได้ที่ ตรวจสุขภาพประจำปีตามอายุ

ความเชื่อที่พบบ่อยเรื่องวัคซีนงูสวัด

"เคยเป็นงูสวัดแล้ว ไม่ต้องฉีด" — สมาคมฯ ระบุว่าผู้ที่เคยเป็นงูสวัดฉีดได้ โดยเว้นอย่างน้อย 6 เดือน และเอกสารข้อมูลวัคซีนของสหรัฐแนะนำให้ผู้ที่เคยเป็นงูสวัดฉีดวัคซีนชนิดรีคอมบิแนนท์ เพราะงูสวัดเป็นซ้ำได้ อ่านต่อที่ งูสวัดเป็นซ้ำได้ไหม

"ไม่เคยเป็นอีสุกอีใส ฉีดไม่ได้" — สมาคมฯ ระบุว่าฉีดได้ไม่ว่าจะเคยหรือไม่เคยเป็นอีสุกอีใส

"กินอาหารเสริมดูแลภูมิแล้ว ไม่ต้องฉีดวัคซีน" — ไม่มีอาหารเสริมใดที่มีหลักฐานว่าใช้แทนวัคซีนได้

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: แล็บฟาร์ม (Lab Farm)

แล็บฟาร์ม (Lab Farm) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร (ตรา แล็บ ฟาร์ม) เลข อย. 73-1-02663-5-0191 ผลิตโดย บริษัท ออกานิกส์ อินโนเวชั่นส์ จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 650 มก. ฉลากแนะนำรับประทานวันละ 1 แคปซูล เลข อย. คือการจดแจ้งผลิตภัณฑ์อาหาร ไม่ใช่การรับรองสรรพคุณ

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: ยีสต์ เบต้า-กลูแคน 80% (Immuneo Plus™) 200 มก. (เบต้ากลูแคนราว 160 มก. คำนวณ) · แกมมา โอไรซานอล 50 มก. · สารสกัดซีบัคธอร์น 50 มก. · เควอซิทิน 50 มก. · สารสกัดโสมเกาหลี 50 มก. · ผงมากิเบอร์รี่ 30 มก. · ผงมะตูม 30 มก. · สารสกัดขิง 20 มก. · สารสกัดพริกไทยดำ 20 มก. · สารสกัดใบแปะก๊วย 20 มก. · นิโคตินาไมด์ (วิตามินบี 3) 15 มก. · ไบโอติน 1% 7.9 มก. (ไบโอตินราว 79 ไมโครกรัม คำนวณ) · แคลเซียม ดี-แพนโททิเนต 2 มก. · วิตามินบี 1 1.5 มก. · วิตามินบี 2 1.5 มก. · วิตามินบี 6 1 มก. · วิตามินบี 12 0.1% 1 มก. (บี 12 ราว 1 ไมโครกรัม คำนวณ) · วิตามินดี 3 (1,000,000 IU/g) 0.2 มก. (ราว 200 IU หรือ 5 ไมโครกรัม คำนวณ) · กรดโฟลิก 0.1 มก. (100 ไมโครกรัม)

คนมักถามว่าอาหารเสริมเกี่ยวกับวัคซีนอย่างไร หลักฐานที่มีเป็นดังนี้

• •ยีสต์ เบต้า-กลูแคน 80% 200 มก. (เบต้ากลูแคนราว 160 มก. คำนวณ) — งานที่ดูผลต่อวัคซีนเป็นวัคซีนไข้หวัดใหญ่ ไม่ใช่วัคซีนงูสวัด งานในผู้ใหญ่อายุ 50–79 ปี 239 คน (Laue 2021) พบว่ากลุ่มยีสต์เบต้ากลูแคนมีแอนติบอดีหลังวัคซีนเพิ่มขึ้นไม่ต่างอย่างมีนัยสำคัญจากกลุ่มควบคุม ข้อมูลที่เราตรวจไม่ได้ระบุขนาดที่ใช้ จึงเทียบกับแคปซูลไม่ได้ ส่วนงานนำร่องในผู้สูงอายุ 90 คนที่ใช้ 500 มก./วัน (Moreno 2025) พบแอนติบอดีต่อสายพันธุ์หนึ่งสูงกว่าในฤดูแรก แต่อาการหวัดและไข้หวัดใหญ่ไม่ต่างกัน ขนาด 500 มก. มากกว่าในแคปซูลราว 3 เท่า (คำนวณ)
• •วิตามินดี 3 ราว 200 IU (คำนวณ) — การวิเคราะห์รวมล่าสุดปี 2025 ไม่พบว่าวิตามินดีลดการติดเชื้อทางเดินหายใจอย่างมีนัยสำคัญ และในแคปซูลมีราว 1/3 ของค่าแนะนำ 600 IU (คำนวณ)

ต้องบอกตรง ๆ ว่า ไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง และไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้ป้องกันงูสวัด หรือทำให้วัคซีนได้ผลดีขึ้น ผลิตภัณฑ์นี้ใช้แทนวัคซีนไม่ได้ และไม่ควรเลื่อนการฉีดวัคซีนเพราะกินอาหารเสริม

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ที่กำลังรักษามะเร็ง ผู้ปลูกถ่ายอวัยวะ ผู้ใช้ยากดภูมิ หรือมีโรคภูมิต้านตนเอง: ต้องให้แพทย์ผู้รักษาอนุญาตก่อน ไม่พบข้อมูลความปลอดภัยของยีสต์เบต้ากลูแคนในผู้ปลูกถ่ายอวัยวะหรือผู้ใช้ยากดภูมิ และ NCCIH ระบุว่าโสมอาจทำให้โรคภูมิต้านตนเองแย่ลง
• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด หรือจะผ่าตัด: ใบแปะก๊วย ขิง โสม และเควอซิทิน ต้องปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้ใช้อินซูลินหรือยาเบาหวาน: โสมและขิงอาจทำให้น้ำตาลลดลงมากขึ้น
• •ผู้ใช้ยากันชัก ยากดภูมิคุ้มกัน หรือยาที่ต้องคุมระดับในเลือด: ไพเพอรีนในพริกไทยดำมีรายงานในคนว่าเพิ่มระดับยาบางชนิด
• •ก่อนเจาะเลือด: แจ้งแพทย์หรือห้องแล็บว่ากินผลิตภัณฑ์ที่มีไบโอติน
• •คำเตือนบนฉลาก: เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ควรรับประทานอาหารครบ 5 หมู่ · ผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความแล็บฟาร์มทั้งหมด

ส่วนประกอบบางชนิด เช่น โสม ใบแปะก๊วย ขิง และพริกไทยดำ อาจเสริมฤทธิ์หรือเปลี่ยนระดับยาบางชนิด ผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาเบาหวาน ยากันชัก ยากดภูมิคุ้มกัน ผู้ที่กำลังรักษามะเร็ง และผู้ที่จะผ่าตัด ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนรับประทาน ผลิตภัณฑ์นี้ไม่ใช่ยา ไม่ใช้แทนการรักษาหรือวัคซีน

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที