วัคซีนไวรัสตับอักเสบบี ผู้ใหญ่ ฉีดกี่เข็ม ใครควรฉีด ตรวจก่อนไหม

คำตอบสั้น: ผู้ใหญ่ที่ยังไม่มีภูมิ โดยทั่วไปฉีด 3 เข็มที่เดือน 0, 1 และ 6 ตามคู่มือวัคซีนของ CDC สหรัฐ บางยี่ห้อฉีด 2 เข็มห่างกันราว 1 เดือน ถ้าลืมเข็มไม่ต้องเริ่มนับใหม่ CDC ระบุให้ไปฉีดเข็มถัดไปโดยเร็ว คนไทยวัยกลางคนขึ้นไปควร ตรวจเลือดก่อน เพราะหลายคนติดเชื้ออยู่แล้วหรือมีภูมิแล้ว ส่วนคนเป็นเบาหวาน โรคไต และผู้สูงอายุ ให้คุยกับแพทย์ เพราะวัคซีนตอบสนองน้อยลงตามอายุและโรคประจำตัว

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •สูตรที่ใช้บ่อย: 3 เข็ม เดือนที่ 0, 1, 6 (CDC Pink Book) เข็มแรกกับเข็มที่สองห่างกันอย่างน้อย 4 สัปดาห์
• •ลืมเข็มไม่ต้องเริ่มใหม่ ฉีดเข็มที่เหลือให้ครบ
• •คนในบ้านและคู่นอนของผู้ติดเชื้อ ควรตรวจเลือดก่อนฉีด
• •ฉีดครบแล้วคนสุขภาพปกติไม่ต้องฉีดกระตุ้น
• •ระดับ Anti-HBs ตั้งแต่ 10 mIU/mL หลังฉีดครบถือว่ามีภูมิ

ผู้ใหญ่ที่ไม่เคยมีภูมิ ฉีดวัคซีนไวรัสตับอักเสบบีกี่เข็ม ห่างกันเท่าไร

ขึ้นกับยี่ห้อวัคซีน หน้าวัคซีนไวรัสบีของ CDC ระบุว่าเป็นชุด 2 หรือ 3 เข็มแล้วแต่ยี่ห้อ

• •ชุด 3 เข็ม: คู่มือ Pink Book ระบุตารางที่เดือน 0, 1 และ 6 โดยเข็มที่ 1 กับเข็มที่ 2 ต้องห่างกันอย่างน้อย 4 สัปดาห์
• •ชุด 2 เข็ม: วัคซีนบางยี่ห้อสำหรับผู้ใหญ่ฉีด 2 เข็มห่างกันราว 1 เดือน ยี่ห้อที่มีในไทยและตารางที่ใช้ ให้ถามโรงพยาบาลที่ฉีด

WHO ระบุว่าวัคซีนไวรัสบีปลอดภัยและได้ผลดี ป้องกันได้อย่างน้อย 20 ปีและน่าจะตลอดชีวิต และคนที่ฉีดครบชุดแล้วมักไม่ต้องฉีดกระตุ้น

ต้องตรวจ HBsAg หรือ Anti-HBs ก่อนฉีดไหม

สำหรับคนไทยที่เกิดก่อนปี พ.ศ. 2535 การตรวจก่อนมีประโยชน์มาก เพราะไทยเพิ่งเริ่มฉีดวัคซีนให้ทารกทุกคนในปี 2535 คนรุ่นก่อนหน้าจึงมีโอกาสติดเชื้ออยู่แล้ว และมีสิทธิ์ตรวจ HBsAg ฟรี 1 ครั้งตลอดชีวิตตามแนวทางกระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2569

Pink Book แนะนำให้ตรวจก่อนฉีดโดยเฉพาะในคนในบ้าน คู่นอน หรือผู้ใช้เข็มร่วมกับผู้ที่ HBsAg บวก และผู้ติดเชื้อเอชไอวี โดยตรวจ HBsAg, Anti-HBc และ Anti-HBs ผลที่ได้แบ่งได้ 3 แบบ

• •HBsAg บวก: ติดเชื้ออยู่ ต้องพบแพทย์เพื่อตรวจประเมินตับ วัคซีนไม่ใช่การดูแลหลักของกลุ่มนี้
• •Anti-HBs บวก: มีภูมิแล้ว โดยทั่วไปไม่ต้องฉีด
• •ลบทุกตัว: ยังไม่มีภูมิ เป็นกลุ่มที่ควรฉีด

วิธีอ่านผลแต่ละตัวอยู่ใน HBsAg คืออะไร Anti-HBs คืออะไร

แต่การตรวจไม่ควรทำให้เลื่อนการฉีดออกไป หน้าแนวทางการฉีดวัคซีนของ CDC ระบุว่าการตรวจก่อนฉีดไม่ควรเป็นอุปสรรคต่อการฉีดวัคซีนให้คนที่ยังไม่มีภูมิ และ Pink Book ระบุว่าการฉีดวัคซีนให้คนที่มีภูมิอยู่แล้วหรือเคยติดเชื้อ ไม่ได้เพิ่มความเสี่ยงผลข้างเคียง ถ้าตรวจไม่สะดวก ให้ปรึกษาแพทย์ว่าจะฉีดเลยหรือไม่

ใครควรฉีดวัคซีนไวรัสตับอักเสบบี

CDC แนะนำให้ฉีดใน

• •ผู้ใหญ่อายุ 19–59 ปีทุกคนที่ยังไม่เคยฉีด
• •ผู้ที่อายุ 60 ปีขึ้นไปที่มีความเสี่ยงต่อไวรัสบี
• •MedlinePlus ระบุเพิ่มว่า บุคลากรทางการแพทย์ และคนที่อยู่บ้านเดียวกับผู้ติดเชื้อ ควรได้รับวัคซีน

ทางติดต่อที่ทำให้คนเหล่านี้เสี่ยงอ่านได้ที่ ไวรัสตับอักเสบบี ติดต่อทางไหน

คนเป็นเบาหวาน โรคไต ผู้สูงอายุ ควรฉีดไหม

เบาหวาน: Pink Book แนะนำวัคซีนในผู้ป่วยเบาหวานอายุ 19–59 ปี ส่วนผู้ที่อายุ 60 ปีขึ้นไปให้อยู่ในดุลยพินิจของแพทย์ที่ดูแล

โรคไต: หน้าแนวทางการฉีดวัคซีนของ CDC ระบุว่าผู้ฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมใช้ขนาดหรือจำนวนเข็มต่างจากคนทั่วไป (เช่น บางยี่ห้อฉีด 4 เข็ม หรือใช้สูตรสำหรับผู้ฟอกไต) และ Pink Book แนะนำให้ตรวจภูมิหลังฉีดครบในผู้ฟอกเลือด จึงควรวางแผนกับแพทย์โรคไตโดยตรง คนเป็นเบาหวานหรือความดันที่ยังไม่ถึงขั้นฟอกไต อ่านเรื่องดูแลไตได้ที่ ป้องกันโรคไตสำหรับคนเป็นเบาหวาน ความดัน

ผู้สูงอายุ: Pink Book ระบุว่าผู้ใหญ่สุขภาพดีอายุน้อยกว่า 40 ปี สร้างภูมิได้ระดับป้องกันมากกว่าร้อยละ 90 หลังฉีดครบ แต่เมื่ออายุ 60 ปี สร้างภูมิได้เพียงราวร้อยละ 75 และปัจจัยที่สัมพันธ์กับการไม่สร้างภูมิ ได้แก่ อายุ 40 ปีขึ้นไป เพศชาย อ้วน เบาหวาน สูบบุหรี่ และโรคเรื้อรัง

ข้อสรุป: ยิ่งมีโรคประจำตัว ยิ่งควรคุยกับแพทย์เรื่องการตรวจภูมิหลังฉีด ไม่ใช่เหตุผลที่จะไม่ฉีด

พาหะไวรัสตับอักเสบบีฉีดวัคซีนได้ประโยชน์ไหม

วัคซีนเป็นเครื่องมือป้องกันคนที่ยังไม่ติดเชื้อ ส่วนคนที่ติดเชื้อเรื้อรังแล้ว WHO ระบุว่าการดูแลคือยาต้านไวรัสในคนที่มีข้อบ่งชี้ และแนวทางกระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2569 เน้นการตรวจติดตามค่าตับ พังผืด และคัดกรองมะเร็งตับ แหล่งที่เราตรวจไม่ได้ระบุว่าวัคซีนใช้รักษาการติดเชื้อเรื้อรัง

สิ่งที่พาหะทำได้คือ ชวนคนในบ้านและคู่ครองไปตรวจและฉีดวัคซีน และไปตรวจติดตามตามนัด รายละเอียดอยู่ใน พาหะไวรัสตับอักเสบบี

ฉีดไม่ครบหรือลืมเข็ม ต้องเริ่มใหม่ไหม

ไม่ต้องเริ่มใหม่ หน้าวัคซีนไวรัสบีของ CDC ระบุว่าถ้าพลาดเข็มไปไม่เป็นไร ให้ไปฉีดเข็มถัดไปโดยเร็วที่สุด นำสมุดวัคซีนหรือใบนัดเดิมไปด้วย เพื่อให้พยาบาลนับเข็มต่อได้ถูกต้อง

ค่าใช้จ่ายและสิทธิ์ เป็นอย่างไร

วัคซีนในทารกเป็นวัคซีนพื้นฐานของรัฐ กรมควบคุมโรคระบุตารางวัคซีนทารกที่อายุแรกเกิด 2 4 และ 6 เดือน

สำหรับผู้ใหญ่ เราไม่พบแหล่งทางการที่ระบุราคากลางหรือสิทธิ์ฉีดฟรีที่ใช้ได้ทั่วประเทศ ราคาต่างกันตามโรงพยาบาลและยี่ห้อ ให้สอบถามโรงพยาบาลที่ใช้สิทธิ์อยู่ ส่วนการตรวจคัดกรอง HBsAg สำหรับคนที่เกิดก่อนปี 2535 ใช้สิทธิ์ตรวจฟรีได้ 1 ครั้ง ดูรายการตรวจตามวัยเพิ่มได้ที่ อายุ 40 50 60 ควรตรวจสุขภาพอะไรบ้าง

ความเชื่อที่พบบ่อยเรื่องวัคซีนไวรัสบี

ได้ยินว่าผู้ใหญ่ไม่ต้องฉีดเพราะฉีดตอนเด็กแล้ว จริงไหม คนไทยที่เกิดก่อนปี 2535 ส่วนใหญ่ไม่ได้รับวัคซีนตอนแรกเกิดตามนโยบาย ถ้าไม่แน่ใจให้ตรวจเลือด

ได้ยินว่าฉีดแล้วต้องฉีดกระตุ้นทุก 5 ปี จริงไหม ไม่จริงสำหรับคนภูมิคุ้มกันปกติ Pink Book ระบุว่าไม่แนะนำเข็มกระตุ้นในกลุ่มนี้ ยกเว้นบางกลุ่มที่แพทย์ตรวจภูมิแล้วพิจารณาเป็นรายคน

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าลีฟโปรพลัส (Beta Liv Pro Plus)

เบต้าลีฟโปรพลัส (Beta Liv Pro Plus) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-15859-5-1473 ผลิตโดย บริษัท เซน ไบโอเทค จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 เม็ด เม็ดละ 1,200 มก. ฉลากแนะนำวันละ 1 เม็ด ส่วนประกอบตามฉลาก เช่น โคลีน ไบทาร์เทรต (98%) 121.975 มก. ผงถั่วนัตโตะ 100 มก. แอล-กลูตาไธโอน (100%) 90 มก. และ 40.845 มก. (ฉลากพิมพ์ 2 บรรทัด) สารสกัดจากขมิ้นชัน 50 มก. (ดูรายการเต็มที่หน้าสินค้า)

สิ่งที่สร้างภูมิต่อไวรัสตับอักเสบบีได้คือวัคซีน ไม่ใช่อาหารเสริม ไม่มีส่วนประกอบใดในเม็ดนี้ที่มีงานวิจัยเรื่องไวรัสตับอักเสบบี และไม่มีหลักฐานว่าเม็ดนี้ช่วยให้ร่างกายสร้างภูมิหลังฉีดวัคซีนหรือเปลี่ยนค่า Anti-HBs

ข้อควรระวังที่ต้องอ่านก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ติดเชื้อไวรัสตับอักเสบ หรือมีค่าตับสูง: ให้นำกล่องไปให้แพทย์ที่ดูแลดูก่อนทุกครั้ง เพราะเครือข่ายเฝ้าระวังของสหรัฐ (DILIN) รายงานตับอักเสบที่สัมพันธ์กับผลิตภัณฑ์ขมิ้นชัน 10 ราย
• •ผู้ป่วยตับแข็ง: แนวทางเวชปฏิบัติโรคตับแข็งของสมาคมโรคตับแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2568 ระบุว่าผู้ป่วยตับแข็งไม่ควรรับประทานอาหารเสริมหรือสมุนไพร คำแนะนำนี้ครอบคลุมผลิตภัณฑ์นี้ด้วย ผู้ป่วยตับแข็งจึงไม่ควรรับประทาน เว้นแต่แพทย์ที่ดูแลอนุญาต
• •ท่อน้ำดีอุดตัน: ฉลากระบุ ห้ามใช้ในผู้ที่มีท่อน้ำดีอุดตัน ส่วนประกอบมีสารสกัดขมิ้นชัน ซึ่งงานศึกษาในอาสาสมัครพบว่าเคอร์คูมินเพียง 20 มก. ทำให้ถุงน้ำดีบีบตัว
• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด (เช่น วาร์ฟาริน) หรือยาต้านเกล็ดเลือด: มีส่วนประกอบ 4 ตัวที่เกี่ยวข้อง คือ ผงถั่วนัตโตะ (ฉลากไม่ได้ระบุปริมาณวิตามินเค 2) โคเอนไซม์ คิวเท็น ผงเก๋ากี้ และวิตามินอี ต้องบอกแพทย์ก่อนเสมอ
• •ผู้ป่วยโรคไตและเบาหวาน ที่ใช้ยาหลายตัว ควรให้แพทย์หรือเภสัชกรดูรายการยาทั้งหมดก่อน ฉลากระบุว่าผู้ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
• •ฉลากระบุว่ามีนมและถั่วเหลือง เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน
• •หากมีอาการตัวเหลือง ตาเหลือง ปัสสาวะสีเข้ม คลื่นไส้ หรือเบื่ออาหาร ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้และพบแพทย์ทันที (ยาที่แพทย์สั่ง เช่น ยาต้านไวรัส ให้กินต่อจนกว่าแพทย์จะบอก)

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าลีฟโปรพลัสทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที