งูสวัดห้ามกินอะไร ไข่ ไก่ ปลา ของแสลงจริงไหม

คำตอบสั้น: แหล่งข้อมูลทางการแพทย์ที่เราตรวจ ทั้งหน้าความรู้เรื่องงูสวัดและคำแนะนำการดูแลตัวเองหลังเป็นงูสวัดของห้องสมุดแพทย์แห่งชาติสหรัฐ (MedlinePlus) ไม่มีรายการอาหารต้องห้าม ไม่ได้บอกให้งดไข่ ไก่ หรือปลา สิ่งที่แหล่งเหล่านี้เน้นคือ รีบพบแพทย์เพื่อรับยาต้านไวรัสให้เร็ว ดูแลผิวให้สะอาด และจัดการความปวด ส่วนโปรตีนจากไข่ ปลา ไก่ เป็นสารอาหารที่ร่างกายใช้ซ่อมแซมเซลล์ การงดเองจึงอาจทำให้ได้โปรตีนไม่พอโดยไม่จำเป็น

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •ไม่พบคำแนะนำทางการแพทย์ในแหล่งที่ตรวจ ที่ให้ผู้เป็นงูสวัดงดไข่ ไก่ ปลา หรือผลไม้ชนิดใด
• •MedlinePlus ระบุว่าร่างกายต้องใช้โปรตีนเพื่อซ่อมแซมเซลล์และสร้างเซลล์ใหม่ ไข่ ปลา เนื้อไก่ ถั่ว เต้าหู้ เป็นแหล่งโปรตีน
• •ยาต้านไวรัสได้ผลดีที่สุดเมื่อเริ่มภายใน 72 ชั่วโมงหลังเริ่มปวดหรือแสบร้อน จึงควรรีบพบแพทย์ ไม่ใช่ใช้เวลาไปกับการงดอาหาร
• •คนเป็นเบาหวาน การคุมน้ำตาลให้ดีมีความหมายกับการหายของแผล
• •ยาต้านไวรัสอะไซโคลเวียร์และวาลาไซโคลเวียร์กินพร้อมหรือไม่พร้อมอาหารก็ได้ ระหว่างกินอะไซโคลเวียร์ให้ดื่มน้ำมาก ๆ ยกเว้นแพทย์ให้จำกัดน้ำ

งูสวัดคืออะไร ทำไมคนถึงกังวลเรื่องอาหาร

งูสวัดเกิดจากไวรัสตัวเดียวกับอีสุกอีใส MedlinePlus อธิบายว่าหลังเป็นอีสุกอีใส ไวรัสไม่ได้หายไปจากร่างกาย แต่หลบอยู่ในเส้นประสาทบางเส้นแบบสงบนิ่ง แล้ววันหนึ่งอาจกลับมาทำงานอีกครั้ง ซึ่งมักห่างจากตอนเป็นอีสุกอีใสหลายปี เหตุผลที่ไวรัสกลับมาทำงานยังไม่ชัดเจน

อาการแรกมักเป็นปวด เสียวแปลบ หรือแสบร้อนที่ร่างกายซีกเดียว ตามด้วยผื่นแดงและตุ่มน้ำเล็ก ๆ เรียงเป็นแนว ตุ่มแตกแล้วตกสะเก็ด สะเก็ดหลุดภายใน 2–3 สัปดาห์

เพราะผื่นเป็นแผลตุ่มน้ำและปวดมาก คนไทยหลายบ้านจึงคิดถึงเรื่อง "ของแสลง" ที่ส่งต่อกันมาว่า ไข่ ไก่ ปลา อาหารทะเล หรือผลไม้บางชนิดจะทำให้แผลลามหรือหายช้า ความเชื่อนี้เป็นคำบอกเล่า ไม่ได้มาจากคำแนะนำทางการแพทย์ในแหล่งที่เราตรวจ

งูสวัดห้ามกินไข่จริงไหม

ไม่พบหลักฐานหรือคำแนะนำจากแหล่งทางการแพทย์ที่ตรวจ ว่าผู้เป็นงูสวัดต้องงดไข่ ในทางกลับกัน MedlinePlus ระบุว่าไข่เป็นแหล่งโปรตีนจากสัตว์ ไข่ใบใหญ่ 1 ฟองให้โปรตีนใกล้เคียงกับเนื้อสัตว์ 30 กรัม คือราว 7 กรัม

ไข่เป็นอาหารที่หาง่าย ราคาไม่สูง เคี้ยวง่าย ทำได้หลายแบบ เช่น ไข่ต้ม ไข่ตุ๋น ไข่น้ำ ซึ่งเหมาะกับผู้สูงอายุที่เบื่ออาหารช่วงปวดแผล

ข้อยกเว้นที่ควรรู้: ถ้าเคยแพ้ไข่ หรือแพทย์ให้จำกัดอาหารบางอย่างด้วยเหตุผลของโรคอื่น ให้ทำตามแพทย์ผู้ดูแล

งูสวัดห้ามกินไก่ ห้ามกินปลาอะไรไหม

คำตอบเหมือนกับไข่ คือไม่พบคำแนะนำให้งด MedlinePlus จัดเนื้อสัตว์ ปลา และสัตว์ปีกเป็นแหล่งโปรตีนที่ดี เนื้อไก่หรือปลา 30 กรัมให้โปรตีนราว 7 กรัม

ปลาที่คนไทยกินบ่อย เช่น ปลานิล ปลาทู ปลากะพง ก็อยู่ในกลุ่มนี้ ส่วนอาหารทะเลก็ไม่มีข้อห้ามเฉพาะงูสวัดในแหล่งที่ตรวจ เว้นแต่ผู้ที่แพ้อาหารทะเลอยู่แล้ว

สิ่งที่ควรระวังจริงคือความสุกและความสะอาด โดยเฉพาะผู้ที่ภูมิคุ้มกันอ่อนแอจากยาหรือโรค ซึ่งมีรายละเอียดในบทความ ภูมิคุ้มกันอ่อนแอ

งูสวัดห้ามกินผลไม้อะไร

ไม่พบรายชื่อผลไม้ต้องห้ามสำหรับงูสวัดในแหล่งที่ตรวจ ผลไม้เป็นส่วนหนึ่งของอาหารครบ 5 หมู่ได้ตามปกติ

ข้อยกเว้นอยู่ที่โรคประจำตัว ไม่ใช่ที่งูสวัด เช่น คนเป็นเบาหวานต้องคุมปริมาณผลไม้หวานตามที่แพทย์หรือนักกำหนดอาหารแนะนำ และคนเป็นโรคไตที่แพทย์ให้จำกัดโพแทสเซียมก็ต้องเลือกผลไม้ตามคำแนะนำเดิม

ทำไมการงดไข่และเนื้อสัตว์อาจไม่ดีต่อแผล

MedlinePlus ระบุว่าร่างกายต้องการโปรตีนเพื่อซ่อมแซมเซลล์และสร้างเซลล์ใหม่ และกรดอะมิโนบางชนิดร่างกายต้องการเพิ่มขึ้นในช่วงเจ็บป่วยหรือเครียด

ปัญหาที่เห็นบ่อยคือ ผู้สูงอายุที่ปวดงูสวัดมักกินได้น้อยอยู่แล้ว เมื่อถูกห้ามไข่ ไก่ ปลา เพิ่มเข้าไป มื้ออาหารอาจเหลือแค่ข้าวต้มกับผักดอง ทำให้ได้โปรตีนน้อยลงในช่วงที่ร่างกายต้องใช้

ถ้าไม่สะดวกกินเนื้อสัตว์ MedlinePlus ระบุว่าโปรตีนจากพืช เช่น ถั่วเหลือง เต้าหู้ ถั่วต่าง ๆ ก็เป็นแหล่งโปรตีนได้ เต้าหู้ 1/4 ถ้วย (60 มิลลิลิตร) หรือถั่วต้มสุกครึ่งถ้วย (65 กรัม) ให้โปรตีนราว 7 กรัม

ปริมาณโปรตีนที่ผู้สูงอายุควรได้ต่อวัน และวิธีกระจายในแต่ละมื้อ อ่านต่อได้ที่ โปรตีนสำหรับผู้สูงอายุ ส่วนแร่ธาตุที่มักถูกพูดถึงคู่กับแผล อ่านได้ที่ สังกะสีในร่างกาย

ช่วงเป็นงูสวัดควรกินอย่างไรและดื่มน้ำแค่ไหน

แหล่งที่ตรวจไม่ได้กำหนดเมนูเฉพาะสำหรับงูสวัด หลักที่ใช้ได้จึงเป็นหลักอาหารทั่วไป

• •กินอาหารครบ 5 หมู่ และมีโปรตีนทุกมื้อ เช่น ไข่ ปลา ไก่ เต้าหู้ นม
• •ถ้าปวดจนกินได้น้อยหรือน้ำหนักลด ให้บอกแพทย์ที่ดูแล
• •ดื่มน้ำให้เพียงพอ โดยเฉพาะช่วงกินยาอะไซโคลเวียร์ ซึ่ง MedlinePlus ให้ดื่มน้ำมาก ๆ ระหว่างใช้ยา ยกเว้นแพทย์ให้จำกัดน้ำ
• •ถ้าใช้ยาแก้ปวดกลุ่มโอปิออยด์ MedlinePlus ระบุว่ายาอาจทำให้ท้องผูก ให้ดื่มน้ำมากขึ้นและกินอาหารที่มีใยอาหารสูง และห้ามดื่มแอลกอฮอล์ระหว่างใช้ยา

เป็นเบาหวานแล้วเป็นงูสวัด ต้องระวังอะไรเรื่องอาหาร

ประเด็นสำคัญสำหรับคนเป็นเบาหวานไม่ใช่การงดไข่หรือไก่ แต่คือการคุมน้ำตาล MedlinePlus ในหัวข้อแผลที่เท้าของผู้ป่วยเบาหวานระบุว่า การคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้ดีช่วยให้แผลหายเร็วขึ้น และช่วยให้ร่างกายสู้กับการติดเชื้อ

ช่วงป่วย บางคนกินน้อยลง บางคนกินของหวานหรือน้ำหวานเพราะเบื่ออาหาร ทั้งสองแบบทำให้น้ำตาลแกว่งได้ แนะนำให้ตรวจน้ำตาลตามที่แพทย์เคยสั่ง และถ้าน้ำตาลสูงหรือต่ำผิดปกติต่อเนื่อง ให้ติดต่อทีมที่ดูแลเบาหวาน

สัญญาณแผลติดเชื้อในคนเป็นเบาหวาน และวิธีดูแลแผล อ่านเพิ่มได้ที่ แผลเบาหวานติดเชื้อ

ยาที่ได้รับกับอาหาร ต้องระวังอะไรไหม

ตามข้อมูลยาของ MedlinePlus

• •อะไซโคลเวียร์ (acyclovir): กินพร้อมหรือไม่พร้อมอาหารก็ได้ ควรเริ่มให้เร็วที่สุดหลังมีอาการ ให้ดื่มน้ำมาก ๆ ระหว่างใช้ยา และควรแจ้งแพทย์ถ้ามีโรคไตหรืออาจขาดน้ำจากการเจ็บป่วย
• •วาลาไซโคลเวียร์ (valacyclovir): กินพร้อมหรือไม่พร้อมอาหารก็ได้ ควรแจ้งแพทย์ถ้ามีโรคไตหรือโรคตับ
• •ยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs เช่น ไอบูโพรเฟน: MedlinePlus ให้ปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ถ้ามีโรคหัวใจ ความดันโลหิตสูง โรคไต หรือเคยมีแผลในกระเพาะหรือเลือดออก
• •พาราเซตามอล: ถ้ามีโรคตับ ให้ปรึกษาแพทย์ก่อนใช้

กินยาต้านไวรัสให้ครบตามที่แพทย์สั่ง แม้ผื่นเริ่มแห้งแล้วก็ตาม และถ้าใช้ยาประจำตัวหลายชนิด ให้นำยาทั้งหมดไปให้แพทย์หรือเภสัชกรดู

ความเชื่อที่พบบ่อยเรื่องงูสวัด

"ถ้าแนวผื่นงูสวัดพันรอบตัวจนบรรจบกันจะเสียชีวิต" — แหล่งที่ตรวจไม่ได้กล่าวถึงเรื่องนี้ MedlinePlus อธิบายว่าผื่นมักเป็นแนวแคบที่ร่างกายซีกเดียว จากแนวกระดูกสันหลังอ้อมมาด้านหน้าของท้องหรืออก สิ่งที่ควรกังวลจริงคือผื่นที่ใบหน้าและตา

"เป็นงูสวัดให้ทาสมุนไพรก็พอ ไม่ต้องไปหาหมอ" — คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลอธิบายว่ายาต้านไวรัสช่วยลดอาการปวด ทำให้แผลหายไวขึ้น และลดระยะแพร่เชื้อ แต่ต้องมารับยาเร็วที่สุดจึงได้ผลสูงสุด และผู้สูงอายุหรือผู้ที่ภูมิคุ้มกันต่ำควรได้ยาต้านไวรัสอย่างรวดเร็ว

"งูสวัดติดต่อกันได้เหมือนหวัด" — MedlinePlus ระบุว่าคนที่ไม่เคยเป็นอีสุกอีใสหรือไม่เคยได้วัคซีน ถ้าสัมผัสผื่นโดยตรงอาจเป็นอีสุกอีใส ไม่ใช่งูสวัด จึงควรอยู่ห่างคนกลุ่มนี้ โดยเฉพาะหญิงตั้งครรภ์ ขณะแผลยังมีน้ำเหลือง

ดูแลแผลงูสวัดที่บ้านอย่างไร

ตามคำแนะนำของ MedlinePlus และคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล

• •ประคบเย็นด้วยผ้าชุบน้ำบนผิวที่เป็นผื่นเพื่อลดปวดและคัน ศิริราชแนะนำการประคบน้ำเกลือ (0.9% normal saline) ครั้งละประมาณ 10 นาที วันละ 2–3 ครั้ง
• •ถ้าตุ่มน้ำแตก ทำความสะอาดแผลเหมือนแผลทั่วไปเพื่อป้องกันการติดเชื้อแบคทีเรียซ้ำ
• •ทิ้งผ้าปิดแผลที่ใช้แล้ว ซักเสื้อผ้า ผ้าปูที่นอน และผ้าเช็ดตัวที่สัมผัสแผลด้วยน้ำร้อน
• •นอนพักจนไข้ลง

เมื่อไรต้องไปพบแพทย์ทันที

ถ้าสงสัยว่าเป็นงูสวัด คือปวดแสบซีกเดียวแล้วมีผื่นหรือตุ่มน้ำเป็นแนว รีบพบแพทย์ เพราะยาต้านไวรัสได้ผลดีที่สุดเมื่อเริ่มเร็ว และยิ่งต้องรีบถ้าเป็นผู้สูงอายุหรือภูมิคุ้มกันอ่อนแอ

มีอาการ ข้อใดข้อหนึ่ง ต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

• •ผื่นหรือตุ่มน้ำขึ้นที่ตาหรือรอบตา หรือตามัว มองเห็นผิดปกติ (MedlinePlus ระบุว่างูสวัดที่ตาอาจทำให้ตาบอดถาวรถ้าไม่ได้รับการรักษาฉุกเฉิน)
• •ใบหน้าอ่อนแรง ขยับหน้าไม่ได้ หนังตาตก
• •ซึมลง สับสน หรือหายใจลำบาก

ถ้าปวดแผลจนคุมไม่ได้ หรือผ่านไป 3–4 สัปดาห์แล้วยังปวดอยู่ ให้กลับไปพบแพทย์ตามที่ MedlinePlus แนะนำ เรื่องปวดหลังงูสวัดในผู้สูงอายุ อ่านต่อได้ที่ งูสวัดในผู้สูงอายุและปวดปลายประสาทหลังงูสวัด

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: แล็บฟาร์ม (Lab Farm)

แล็บฟาร์ม (Lab Farm) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร (ตรา แล็บ ฟาร์ม) เลข อย. 73-1-02663-5-0191 ผลิตโดย บริษัท ออกานิกส์ อินโนเวชั่นส์ จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 650 มก. ฉลากแนะนำรับประทานวันละ 1 แคปซูล เลข อย. คือการจดแจ้งผลิตภัณฑ์อาหาร ไม่ใช่การรับรองสรรพคุณ

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: ยีสต์ เบต้า-กลูแคน 80% (Immuneo Plus™) 200 มก. (เบต้ากลูแคนราว 160 มก. คำนวณ) · แกมมา โอไรซานอล 50 มก. · สารสกัดซีบัคธอร์น 50 มก. · เควอซิทิน 50 มก. · สารสกัดโสมเกาหลี 50 มก. · ผงมากิเบอร์รี่ 30 มก. · ผงมะตูม 30 มก. · สารสกัดขิง 20 มก. · สารสกัดพริกไทยดำ 20 มก. · สารสกัดใบแปะก๊วย 20 มก. · นิโคตินาไมด์ (วิตามินบี 3) 15 มก. · ไบโอติน 1% 7.9 มก. (ไบโอตินราว 79 ไมโครกรัม คำนวณ) · แคลเซียม ดี-แพนโททิเนต 2 มก. · วิตามินบี 1 1.5 มก. · วิตามินบี 2 1.5 มก. · วิตามินบี 6 1 มก. · วิตามินบี 12 0.1% 1 มก. (บี 12 ราว 1 ไมโครกรัม คำนวณ) · วิตามินดี 3 (1,000,000 IU/g) 0.2 มก. (ราว 200 IU หรือ 5 ไมโครกรัม คำนวณ) · กรดโฟลิก 0.1 มก. (100 ไมโครกรัม)

ส่วนประกอบที่คนมักถามเมื่ออ่านหัวข้อนี้ และหลักฐานที่มี

• •วิตามินบี 1, 2, 3, 5, 6, 12 และไบโอติน — ปริมาณในแคปซูลอยู่ระดับใกล้ค่าแนะนำรายวัน ไม่ใช่ขนาดที่ใช้รักษาภาวะขาด เช่น วิตามินบี 1 1.5 มก. ใกล้ค่าแนะนำของผู้ใหญ่ (ชาย 1.2 มก. หญิง 1.1 มก. ตามข้อมูลของ Linus Pauling Institute) และบี 12 ราว 1 ไมโครกรัม (คำนวณ) คิดเป็นราว 42% ของค่าแนะนำ 2.4 ไมโครกรัม วิตามินบีเป็นสารอาหารที่ร่างกายต้องใช้ทุกวันเหมือนโปรตีนจากอาหาร แต่ในแหล่งที่เราตรวจไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบวิตามินบีระดับนี้กับการหายของแผลงูสวัด

ต้องบอกตรง ๆ ว่า ไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง และไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้ช่วยให้แผลงูสวัดหายเร็วขึ้น ลดปวด หรือป้องกันงูสวัด ผลิตภัณฑ์นี้ใช้แทนยาต้านไวรัสหรือวัคซีนงูสวัดไม่ได้ และไม่ได้ทดแทนโปรตีนจากอาหาร

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด หรือจะผ่าตัด: ใบแปะก๊วย ขิง โสม และเควอซิทิน ต้องปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้ใช้อินซูลินหรือยาเบาหวาน: โสมและขิงอาจทำให้น้ำตาลลดลงมากขึ้น
• •ผู้ใช้ยากันชัก ยากดภูมิคุ้มกัน หรือยาที่ต้องคุมระดับในเลือด: ไพเพอรีนในพริกไทยดำมีรายงานในคนว่าเพิ่มระดับยาบางชนิด
• •ผู้ที่กำลังรักษามะเร็ง ผู้ปลูกถ่ายอวัยวะ ผู้ใช้ยากดภูมิ หรือมีโรคภูมิต้านตนเอง: ต้องให้แพทย์ผู้รักษาอนุญาตก่อน NCCIH ระบุว่าโสมอาจทำให้โรคภูมิต้านตนเองแย่ลง
• •ผู้ที่นอนไม่หลับ: NCCIH ระบุว่านอนไม่หลับเป็นผลข้างเคียงที่พบบ่อยของโสม
• •ก่อนเจาะเลือด: แจ้งแพทย์หรือห้องแล็บว่ากินผลิตภัณฑ์ที่มีไบโอติน
• •คำเตือนบนฉลาก: เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ควรรับประทานอาหารครบ 5 หมู่ · ผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความแล็บฟาร์มทั้งหมด

ส่วนประกอบบางชนิด เช่น โสม ใบแปะก๊วย ขิง และพริกไทยดำ อาจเสริมฤทธิ์หรือเปลี่ยนระดับยาบางชนิด ผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาเบาหวาน ยากันชัก ยากดภูมิคุ้มกัน ผู้ที่กำลังรักษามะเร็ง และผู้ที่จะผ่าตัด ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนรับประทาน ผลิตภัณฑ์นี้ไม่ใช่ยา ไม่ใช้แทนการรักษาหรือวัคซีน

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที