แผลเบาหวานติดเชื้อ อาการ เท้าดำ เมื่อไรต้องรีบไปโรงพยาบาล

คำตอบสั้น: แผลเบาหวานที่ติดเชื้อมักมีอาการ รอบแผลแดง ร้อน บวม มีหนองหรือน้ำเหลืองมากขึ้น มีกลิ่น หรือมีไข้หนาวสั่น ส่วนแผลหรือนิ้วเท้าที่กลายเป็น สีดำหรือคล้ำ อาจหมายถึงเนื้อเยื่อตายจากขาดเลือดหรือการติดเชื้อ ซึ่ง MedlinePlus เรียกว่าเนื้อตายเน่า (gangrene) ถ้ามีอาการ ข้อใดข้อหนึ่ง เหล่านี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 อย่ารอดูอาการหรือรอให้เจ็บก่อน เพราะคนเป็นเบาหวานจำนวนมากรู้สึกเจ็บน้อยกว่าที่แผลเป็นจริง

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •แผลติดเชื้ออาจ ไม่เจ็บ เพราะปลายประสาทเสื่อม ให้ดูสี ความบวม กลิ่น หนอง และไข้แทน
• •ผิวหรือนิ้วเท้าเป็นสีดำ คล้ำเขียว หรือขาวซีดมาก เป็นสัญญาณอันตราย
• •การรักษาที่โรงพยาบาล เช่น เปิดแผลระบายหนอง ตัดเนื้อตายออก ยาปฏิชีวนะ ลดการลงน้ำหนัก และบางรายต้องผ่าตัดหลอดเลือด
• •การตัดนิ้วหรือตัดขาเป็นทางเลือกเมื่อรักษาวิธีอื่นแล้วไม่ได้ผล หรือเพื่อไม่ให้การติดเชื้อรุนแรงลุกลาม
• •ห้ามพอกยา โรยผง หรือเจาะบีบแผลเอง และห้ามหยุดยาที่แพทย์สั่งเอง

อาการแผลเบาหวานติดเชื้อมีอะไรบ้าง

MedlinePlus ระบุอาการที่บอกว่าแผลที่เท้าอาจติดเชื้อ ได้แก่

• •รอบแผลแดง อุ่นหรือร้อนขึ้น หรือบวม
• •น้ำเหลืองออกมากขึ้น มีหนอง หรือมีกลิ่นเหม็น
• •มีไข้ หรือหนาวสั่น
• •ปวดมากขึ้น
• •ผิวรอบแผลแข็งตึงขึ้น

เอกสารความรู้ของภาควิชาศัลยศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล อธิบายว่าแผลที่เท้าของคนเป็นเบาหวาน มักมีการติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อน ทำให้อักเสบลุกลาม หลอดเลือดฝอยอุดตัน เนื้อเยื่อที่ขาดเลือดจึงส่งกลิ่นเหม็นเน่าได้

ประโยคสำคัญ: ความเจ็บไม่ใช่ตัววัด ในคนที่เท้าชา แผลอาจลามไปมากแล้วแต่ยังไม่ค่อยเจ็บ ส่วนสัญญาณอื่นที่ควรสังเกตคือน้ำตาลในเลือดที่สูงขึ้นผิดปกติช่วงมีแผล เพราะ MedlinePlus ระบุว่าช่วงเจ็บป่วยหรือติดเชื้อ น้ำตาลมักสูงขึ้นแม้กินยาตามปกติ

เท้าดำ นิ้วเท้าดำ หมายถึงอะไร

MedlinePlus อธิบายว่า เนื้อตายเน่า (gangrene) คือการตายของเนื้อเยื่อในส่วนหนึ่งของร่างกาย เกิดเมื่อเนื้อเยื่อขาดเลือดไปเลี้ยงจากการบาดเจ็บหรือการติดเชื้อ ปัจจัยเสี่ยงสำคัญได้แก่ เบาหวาน โรคหลอดเลือด และภูมิคุ้มกันอ่อนแอ อาการที่มองเห็นได้คือ ผิวเปลี่ยนเป็นสีคล้ำเขียวหรือดำ และอาจมีน้ำเหลืองกลิ่นเหม็น

MedlinePlus ในหน้าเรื่องแผลที่เท้าจากเบาหวานยังระบุให้ติดต่อแพทย์ถ้าแผล ขาวซีดมาก สีคล้ำ หรือสีดำ และหน้าเรื่องเนื้อตายเน่าให้ติดต่อแพทย์ทันทีถ้าผิวบริเวณใดกลายเป็นสีคล้ำเขียวหรือดำ

ในคนเป็นเบาหวาน ภาวะนี้เกี่ยวกับ 2 เรื่องที่มักเกิดพร้อมกัน

1. 1หลอดเลือดตีบแข็ง เอกสารของศิริราชระบุว่าการตีบตันเกิดได้ทั้งหลอดเลือดใหญ่และหลอดเลือดฝอย ทำให้เกิดแผลที่เท้าขึ้นเองได้ เพราะเนื้อเยื่อขาดเลือด มักพบที่ปลายนิ้วเท้าทั้งห้าหรือส้นเท้า
2. 2การติดเชื้อที่ลุกลาม ทำให้หลอดเลือดฝอยรอบแผลอุดตันเพิ่มขึ้น

สะเก็ดสีดำบนแผลหรือปลายนิ้วเท้าที่ดำ อย่าคิดว่าเป็นแค่แผลตกสะเก็ด ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 เพราะ MedlinePlus ระบุว่าเนื้อตายเน่าต้องได้รับการประเมินและรักษาอย่างเร่งด่วน

เมื่อไรต้องรีบไปโรงพยาบาล

ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่ง

• •รอบแผลแดง ร้อน บวม และรอยแดงลามออกไป
• •มีหนอง มีกลิ่นเหม็น หรือน้ำเหลืองออกมากขึ้น
• •มีไข้ หรือหนาวสั่น
• •แผล นิ้วเท้า หรือเท้าเป็นสีดำ คล้ำเขียว หรือขาวซีดมาก
• •เท้าเย็น ซีด หรือปวดมากขึ้นทันที
• •ซึม สับสน หรือน้ำตาลในเลือดสูงมากผิดปกติ

ไปพบแพทย์โดยเร็ว ไม่ต้องรอนัด ถ้ามีแผล ตุ่มพอง รอยแตก หรือรอยช้ำที่เท้า ที่ไม่เริ่มดีขึ้นภายในไม่กี่วัน (NIDDK)

ถ้าเป็นแผลระยะแรกที่ยังไม่มีอาการติดเชื้อ อ่านวิธีดูแลเบื้องต้นได้ที่ แผลเบาหวานที่เท้า เริ่มต้นเป็นยังไง

การรักษาแผลติดเชื้อที่โรงพยาบาลมีอะไรบ้าง

เอกสารของศิริราชอธิบายว่าการรักษาขึ้นกับความรุนแรงของแผล ได้แก่

1. 1การทำแผล ถ้ามีหนอง แพทย์ต้องเปิดแผลให้กว้างเพื่อระบายหนอง ตัดเนื้อตายออก ล้างด้วยน้ำเกลือ แล้วปิดด้วยผ้าก๊อซชุบน้ำเกลือหรือน้ำเกลือผสมน้ำยาเบตาดีน ทำแผลวันละ 2–4 ครั้งตามที่แพทย์แนะนำ
2. 2ยาปฏิชีวนะ แพทย์พิจารณาว่าต้องใช้หรือไม่ ใช้ชนิดใด และให้แบบกิน ฉีดเข้ากล้าม หรือฉีดเข้าหลอดเลือด ตามลักษณะและความรุนแรงของแผล
3. 3การพักบริเวณที่เป็นแผล ถ้าแผลอยู่ตรงจุดลงน้ำหนัก ควรพัก เดินเท่าที่จำเป็น หรือใส่รองเท้าที่ทำพิเศษ
4. 4การผ่าตัดหลอดเลือด ถ้าตรวจพบว่าแผลเกิดจากการขาดเลือดเพราะหลอดเลือดตีบแข็ง การผ่าตัดให้เลือดไปเลี้ยงแผลได้ดีขึ้นช่วยให้แผลหายเร็วขึ้น แพทย์จะประเมินว่าผู้ป่วยพร้อมผ่าตัดหรือไม่
5. 5การผ่าตัดเท้าออก ทำเมื่อรักษาด้วยวิธีข้างต้นแล้วไม่ได้ผล

นอกจากนี้ MedlinePlus ระบุว่าการรักษาเนื้อตายเน่ามีตั้งแต่ยาปฏิชีวนะ การตัดเนื้อตาย ไปจนถึงการตัดอวัยวะ และการรักษาด้วยออกซิเจนความดันบรรยากาศสูง ซึ่งเอกสารของศิริราชก็กล่าวถึงว่าเป็นการรักษาร่วมในแผลเบาหวานเรื้อรัง

ช่วงรักษาแผลติดเชื้อ ถ้าน้ำตาลแกว่งผิดปกติให้แจ้งแพทย์ การปรับยาเบาหวานต้องเป็นการตัดสินใจของแพทย์

ทำไมบางรายต้องตัดนิ้วหรือตัดขา

MedlinePlus อธิบายว่า ต้องเอาเนื้อตายออก เพื่อให้เนื้อเยื่อดีรอบ ๆ หายได้และป้องกันการติดเชื้อเพิ่ม NIDDK ระบุว่าการตัดอวัยวะอาจทำเพื่อไม่ให้การติดเชื้อที่รุนแรงลุกลาม เอกสารของศิริราชระบุว่าการผ่าตัดเท้าออกจะทำเมื่อรักษาวิธีอื่นแล้วไม่ได้ผล ระดับที่ตัดอยู่ใต้เข่าหรือเหนือเข่าขึ้นกับแผล และหลังผ่าตัดสามารถใส่ขาเทียมเพื่อเดินได้

ยิ่งมาโรงพยาบาลช้า แผลยิ่งลามไปกว้าง การพบแพทย์ตั้งแต่แผลยังเล็กจึงเป็นสิ่งสำคัญที่ผู้ป่วยและญาติทำได้

ห้ามทำอะไรเองกับแผลติดเชื้อ

• •ห้ามเจาะ บีบหนอง หรือตัดเนื้อตายเอง การเปิดแผลระบายหนองและตัดเนื้อตายเป็นหัตถการที่แพทย์ทำ
• •ห้ามพอกสมุนไพร โรยผงยา หรือทาสิ่งที่แพทย์ไม่ได้สั่ง ถ้าอยากใช้อะไร ให้ถามแพทย์หรือพยาบาลที่ทำแผลก่อน
• •ยาปฏิชีวนะให้ใช้ตามที่แพทย์สั่ง ถ้ามีผลข้างเคียงให้ติดต่อแพทย์ ห้ามหยุดยาเอง
• •ห้ามเดินลงน้ำหนักบนแผลตามปกติ ถ้าแพทย์สั่งให้พักเท้า
• •ห้ามรอจนกว่าจะเจ็บ หรือรอให้มีหลายอาการพร้อมกันก่อนไปโรงพยาบาล

ป้องกันการติดเชื้อซ้ำอย่างไร

หลังแผลหาย เท้าข้างเดิมยังเสี่ยงเกิดแผลใหม่ ADA ปี 2026 ระบุว่าคนที่เสียความรู้สึกที่เท้าหรือเคยมีแผล ควรได้รับการตรวจเท้าทุกครั้งที่มาพบแพทย์ และควรตรวจเท้าตัวเองทุกวัน

แนวทางป้องกันที่ศิริราชสรุปไว้ ได้แก่ คุมน้ำตาล งดสูบบุหรี่ ออกกำลังกายสม่ำเสมอ คุมไขมันและความดัน ลดน้ำหนัก และดูแลเท้าสม่ำเสมอ MedlinePlus แนะนำเพิ่มว่าไม่ควรเดินเท้าเปล่าถ้าแพทย์ไม่อนุญาต และควรเลิกบุหรี่

รายละเอียดการตรวจเท้า ตัดเล็บ และเลือกรองเท้า อยู่ใน ตรวจเท้าเบาหวานยังไง อาการชาที่เป็นต้นเหตุของแผลอ่านได้ที่ เบาหวานชาปลายเท้า และ ปลายประสาทอักเสบ หายเองได้ไหม

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าเฮิร์บ (Beta Herb)

เบต้าเฮิร์บ (Beta Herb) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 10-1-15662-5-0011 ผลิตโดย บริษัท โอดี สไตล์ จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 1,000 มก. ฉลากแนะนำวันละ 1–2 แคปซูล ปริมาณที่ได้รับจึงขึ้นกับจำนวนแคปซูลที่กิน

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: สารสกัดจากมะระขี้นก 150 มก. · ผงน้ำมันปลา 100 มก. · แมกนีเซียม (100%) 100 มก. · สารสกัดจากโสมอเมริกัน 100 มก. · สารสกัดจากเห็ดหลินจือ 70 มก. · สารสกัดจากอาร์ติโชค 70 มก. · โพรโพลิส 60.5 มก. · ไคโตซาน (80%) 60 มก. · ยีสต์ เบต้า-กลูแคน (85%) 60 มก. · สารสกัดจากเจียวกู่หลาน 45 มก. · ซิงค์ อะมิโน แอซิด คีเลต (20%) 30 มก. · กรดแอลฟาไลโปอิก (100%) 24 มก. · ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริล แอซีเตต (วิตามินอี 425 IU/g) 10 มก. · โครเมียม พิโคลิเนต 0.5 มก.

ส่วนประกอบที่คนมักถามเมื่ออ่านหัวข้อนี้ และหลักฐานที่มี

• •โพรโพลิส 60.5 มก. (2 แคปซูลเป็น 121 มก.) — งานวิจัยในคนที่เราตรวจเป็นเรื่องระดับน้ำตาลในเลือด เช่น การวิเคราะห์รวม 6 งานทดลองในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ซึ่งผู้วิจัยระบุว่าต้องมีงานเพิ่มเพื่อยืนยัน ไม่ใช่งานเรื่องแผลติดเชื้อ ผู้ที่แพ้ผลิตภัณฑ์จากผึ้งควรหลีกเลี่ยง เพราะมีรายงานการแพ้โพรโพลิสในผู้ที่ทดสอบภูมิแพ้ผิวหนัง
• •ซิงค์ อะมิโน แอซิด คีเลต (20%) 30 มก. (ให้สังกะสีราว 6 มก. ต่อแคปซูล หรือราว 12 มก. ต่อ 2 แคปซูล เป็นค่าคำนวณ) — การทบทวนของ Cochrane ปี 2020 เรื่องสารอาหารเสริมกับแผลที่เท้าในคนเป็นเบาหวาน พบว่าหลักฐานมีความเชื่อมั่นต่ำมาก ยังไม่แน่ชัดว่าซิงค์ซัลเฟตที่ให้สังกะสีธาตุ 50 มก. เปลี่ยนขนาดแผลได้ และยังไม่แน่ชัดเรื่องอัตราการตัดอวัยวะจากสารอาหารเสริมที่ศึกษา

ต้องบอกตรง ๆ ว่า ไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้ช่วยต้านการติดเชื้อของแผล และยังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง แผลติดเชื้อต้องรักษาด้วยการทำแผลและยาจากแพทย์ แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน พ.ศ. 2566 ของไทยระบุว่ายังไม่มีหลักฐานเพียงพอว่าการเสริมโครเมียม แมกนีเซียม หรือสมุนไพร ช่วยให้การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดดีขึ้น

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ใช้อินซูลินหรือยาเบาหวานชนิดกิน: มะระขี้นก โสมอเมริกัน และกรดแอลฟาไลโปอิก ซึ่งเป็นส่วนประกอบในสูตร มีรายงานว่าอาจเสริมฤทธิ์ยาลดน้ำตาล ต้องแจ้งแพทย์หรือเภสัชกรก่อน และรู้จักอาการน้ำตาลต่ำ เช่น หิว มือสั่น ใจสั่น เหงื่อออก สับสน ถ้าน้ำตาลต่ำบ่อยผิดปกติ ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ (ยาและอินซูลินที่แพทย์สั่งให้ใช้ต่อ) แล้วรีบแจ้งแพทย์ ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่ง ได้แก่ สับสนมาก ชัก หรือหมดสติ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ห้ามลด หยุด หรือปรับยาเบาหวานหรืออินซูลินเอง
• •ผู้ที่นอนโรงพยาบาลหรือกำลังจะผ่าตัดแผล: แจ้งทีมแพทย์ทุกครั้งว่ากินผลิตภัณฑ์เสริมอาหารอะไรอยู่ และนำกล่องไปให้ดู
• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด เช่น วาร์ฟาริน แอสไพริน โคลพิโดเกรล: ฉลากเตือนเรื่องน้ำมันปลา และงานทดลองในอาสาสมัครพบว่าโสมอเมริกันทำให้ค่า INR ของวาร์ฟารินลดลง ต้องบอกแพทย์ก่อน
• •ผู้ป่วยโรคไต: Linus Pauling Institute เตือนว่าผู้มีโรคไตควรจำกัดโครเมียมเสริม และเสี่ยงผลข้างเคียงจากแมกนีเซียมเสริมสูงขึ้น และมีรายงานไตอักเสบจากมะระขี้นก ให้นำกล่องไปปรึกษาแพทย์ก่อน
• •คำเตือนบนฉลาก: เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ไคโตซาน: สตรีให้นมบุตรไม่ควรรับประทาน ระวังในผู้แพ้อาหารทะเลและผู้ที่น้ำหนักต่ำกว่าเกณฑ์ · ไคโตซาน: ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารอื่นที่มีไขมันเป็นส่วนประกอบหลักให้ทานห่างอย่างน้อย 2 ชั่วโมง · น้ำมันปลา: ห้ามใช้ในผู้แพ้ปลาทะเลหรือน้ำมันปลา · น้ำมันปลา: ระวังในผู้ที่เลือดแข็งตัวช้า หรือใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือแอสไพริน · ควรรับประทานอาหารครบ 5 หมู่ · ผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าเฮิร์บทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที