ปอดอักเสบ ปอดบวม ปอดติดเชื้อ เหมือนกันไหม เกิดจากอะไร ติดต่อไหม

คำตอบสั้น: "ปอดอักเสบ" กับ "ปอดบวม" คือโรคเดียวกัน (ภาษาอังกฤษคือ pneumonia) ส่วน "ปอดติดเชื้อ" เป็นคำที่คนทั่วไปใช้เรียกการติดเชื้อที่เนื้อปอด ซึ่งก็คือปอดอักเสบจากการติดเชื้อนั่นเอง สาเหตุที่พบบ่อยคือ แบคทีเรียและไวรัส บางรายเกิดจากเชื้อรา หรือจาก การสำลักอาหาร น้ำ หรือน้ำลายลงปอด เชื้อที่เป็นต้นเหตุ เช่น ไข้หวัดใหญ่ ติดต่อผ่านละอองไอจามได้ แต่คนที่รับเชื้อไม่จำเป็นต้องเป็นปอดอักเสบทุกคน ส่วน "ปอดบวมน้ำ" หรือน้ำท่วมปอดเป็นอีกภาวะหนึ่ง มักเกี่ยวกับหัวใจ ไม่ใช่การติดเชื้อ

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •ปอดอักเสบ = ปอดบวม = pneumonia ตามคู่มือของโรงพยาบาลศิริราช
• •กรมควบคุมโรคอธิบายว่าเกิดจากการติดเชื้อที่ถุงลมฝอยในเนื้อปอด ส่วนใหญ่เป็นแบคทีเรียและไวรัส
• •น้ำท่วมปอด (pulmonary edema) คือน้ำคั่งในปอด มักเกิดจากหัวใจล้มเหลว ไม่ใช่โรคเดียวกัน
• •เชื้อไวรัสที่เป็นต้นเหตุติดต่อทางละอองไอจามและมือที่สัมผัสเชื้อ
• •ปอดอักเสบจากการสำลักพบมากในผู้ที่กลืนลำบาก ผู้สูงอายุ และผู้ที่ซึม
• •วินิจฉัยด้วยการตรวจร่างกายร่วมกับเอกซเรย์ปอด การใช้ยาปฏิชีวนะเป็นการตัดสินใจของแพทย์
• •ป้องกันด้วยวัคซีน ไม่สูบบุหรี่ ล้างมือ และดูแลช่องปากกับการกลืน

ปอดอักเสบ ปอดบวม ปอดติดเชื้อ ใช้เรียกโรคเดียวกันไหม

ปอดอักเสบกับปอดบวม คู่มือการพยาบาลผู้ป่วยสูงอายุโรคปอดอักเสบของโรงพยาบาลศิริราชเขียนไว้ว่า โรคปอดอักเสบคือโรคที่เรียกกันว่า "ปอดบวม" เป็นโรคติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนล่าง เกิดได้จากแบคทีเรีย ไวรัส และเชื้อรา สองคำนี้จึงเป็นชื่อเรียกโรคเดียวกัน คำว่า "ปอดอักเสบ" เป็นคำที่ใช้ในเอกสารทางการแพทย์และของกรมควบคุมโรคมากกว่า

ปอดติดเชื้อ ไม่ได้เป็นชื่อโรคแยก แต่เป็นคำที่คนทั่วไปใช้เล่าอาการ กรมควบคุมโรคอธิบายว่าปอดอักเสบเกิดจากการติดเชื้อที่ถุงลมฝอยภายในเนื้อปอด และ MSD Manual อธิบายว่า pneumonia คือการติดเชื้อของถุงลมขนาดเล็กในปอดและเนื้อเยื่อรอบ ๆ เมื่อแพทย์บอกว่า "ปอดติดเชื้อ" จึงมักหมายถึงปอดอักเสบจากการติดเชื้อ ถ้าไม่แน่ใจ ถามแพทย์ได้เลยว่า "ติดเชื้ออะไร ที่ตำแหน่งไหน"

ต่างจากหลอดลมอักเสบ หลอดลมอักเสบเกิดที่ท่อทางเดินหายใจ ส่วนปอดอักเสบเกิดที่ถุงลมซึ่งเป็นจุดแลกเปลี่ยนออกซิเจน ทำให้ออกซิเจนเข้าเลือดได้น้อยลงตามที่สมาคมปอดอเมริกันอธิบาย

ปอดบวมน้ำ หรือน้ำท่วมปอด ต่างกันอย่างไร

หลายคนค้นคำว่า "ปอดบวมน้ำ" ซึ่งชื่อคล้ายกันแต่เป็นคนละภาวะ

• •น้ำท่วมปอด (pulmonary edema): MedlinePlus อธิบายว่าเป็นการมีน้ำคั่งในปอดผิดปกติ มักเกิดจากหัวใจล้มเหลว เมื่อหัวใจสูบฉีดเลือดได้ไม่ดี เลือดจะคั่งย้อนในหลอดเลือดของปอดและดันน้ำเข้าถุงลม อาการเด่นคือหายใจลำบากเมื่อนอนราบ รู้สึกเหมือนจมน้ำ หายใจมีเสียงครืดคราด และอาจไอเป็นฟองปนเลือด
• •ปอดอักเสบ (ปอดบวม): เกิดจากการติดเชื้อหรือการสำลัก มักมีไข้ ไอ เสมหะ หนาวสั่น หอบเหนื่อย

ผู้ป่วยทั้งสองภาวะหายใจลำบากได้และ ต้องพบแพทย์ทันที แต่การรักษาต่างกันมาก จึงต้องให้แพทย์ตรวจแยก อ่านสัญญาณเตือนของหัวใจได้ที่ หัวใจล้มเหลว อาการเตือนระยะแรก

ปอดบวมเกิดจากอะไร เชื้อที่พบบ่อย

แบคทีเรีย MedlinePlus ระบุว่าแบคทีเรียเป็นสาเหตุหลักของปอดอักเสบในผู้ใหญ่ กรมควบคุมโรคยกตัวอย่าง Streptococcus pneumoniae (เชื้อนิวโมคอคคัส) Haemophilus influenzae และ Mycoplasma pneumoniae ส่วน MSD Manual ระบุ Staphylococcus aureus เป็นอีกเชื้อที่พบบ่อย

ไวรัส เช่น ไข้หวัดใหญ่ RSV และโควิด-19 ตามที่กรมควบคุมโรคระบุ บางคนเริ่มจากหวัดหรือไข้หวัดใหญ่ แล้วอาการลามลงปอด

เชื้อรา กรมควบคุมโรคระบุว่าปอดอักเสบจากเชื้อราพบได้ โดยเฉพาะในผู้มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง MedlinePlus ยกตัวอย่าง Pneumocystis jirovecii

เชื้อเข้าปอดได้อย่างไร MedlinePlus อธิบายว่าแบคทีเรียและไวรัสที่อยู่ในจมูก ไซนัส หรือปาก อาจลามลงปอด หรือเราอาจหายใจเชื้อเข้าปอดโดยตรง

ปอดอักเสบติดต่อไหม

คำตอบมีสองส่วน

1. 1เชื้อที่เป็นต้นเหตุติดต่อได้ กรมควบคุมโรคอธิบายว่าการติดต่อเกิดจากการหายใจหรือสัมผัสละอองน้ำมูกน้ำลายที่มีเชื้อจากการไอจาม แล้วนำมือมาสัมผัสจมูก ตา หรือปาก
2. 2คนที่รับเชื้อไม่จำเป็นต้องเป็นปอดอักเสบ คนหนึ่งอาจเป็นแค่หวัดหรือไข้หวัดใหญ่ แต่อีกคนที่อายุมากหรือมีโรคเรื้อรังอาจลุกลามเป็นปอดอักเสบ กรมควบคุมโรครายงานว่าผู้มีภูมิคุ้มกันบกพร่องและผู้มีโรคเรื้อรัง เช่น เบาหวาน โรคหัวใจ มักมีอาการรุนแรง

ส่วน ปอดอักเสบจากการสำลัก เกิดจากสิ่งที่หลุดเข้าปอดของผู้ป่วยเอง

ถ้ามีผู้ป่วยในบ้าน กรมควบคุมโรคแนะนำให้ผู้ป่วยสวมหน้ากากอนามัยเมื่อต้องอยู่ใกล้ผู้อื่น ปิดปากปิดจมูกเวลาไอจาม ไม่ใช้แก้วน้ำ ช้อน หรือผ้าเช็ดหน้าร่วมกัน ใช้ช้อนกลาง และล้างมือบ่อย ๆ ด้วยสบู่หรือเจลแอลกอฮอล์

ปอดอักเสบจากการสำลักคืออะไร

MedlinePlus อธิบายว่าปอดอักเสบจากการสำลักเกิดเมื่ออาหาร น้ำ หรือสิ่งจากปาก จมูก หรือคอ ถูกหายใจเข้าไปในทางเดินหายใจหรือปอดแทนที่จะถูกกลืนลงหลอดอาหาร ผู้ที่เสี่ยง ได้แก่

• •ผู้สูงอายุ
• •ผู้ที่กลืนผิดปกติหลังโรคหลอดเลือดสมองหรือสมองบาดเจ็บ
• •ผู้ที่ซึมหรือความรู้สึกตัวลดลงจากยา โรค หรือการดื่มสุรามาก
• •ผู้ได้ยานอนหลับ ยากลุ่มโอปิออยด์ หรือยาสลบ
• •ผู้ที่กินอาหารหรือได้อาหารทางสายในท่าไม่ตั้งตรง

คู่มือของศิริราชอธิบายเพิ่มว่าผู้สูงอายุที่บดเคี้ยวและกลืนได้ไม่ดี อาจมีอาหารค้างในปาก ซึ่งเป็นแหล่งสะสมเชื้อและเพิ่มความเสี่ยงสำลัก ดูวิธีดูแลที่ ผู้สูงอายุกลืนลำบาก สังเกตอย่างไร

แพทย์วินิจฉัยปอดอักเสบอย่างไร

กรมควบคุมโรคระบุว่าการวินิจฉัยใช้อาการทางคลินิกร่วมกับภาพเอกซเรย์ปอดที่ผิดปกติ MedlinePlus ระบุการตรวจที่อาจใช้เพิ่ม ได้แก่

• •เอกซเรย์ปอด ดูตำแหน่งและความกว้างของรอยโรค
• •วัดออกซิเจนในเลือด ด้วยเครื่องวัดปลายนิ้วหรือเจาะเลือดแดง
• •ตรวจเลือด (ความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด) ดูภาวะติดเชื้อ
• •เพาะเชื้อจากเลือดและเสมหะ หาเชื้อต้นเหตุ
• •CT ปอด ในบางราย

การใช้ยาปฏิชีวนะเป็นการตัดสินใจของแพทย์ MedlinePlus ระบุว่าปอดอักเสบจากแบคทีเรียต้องเริ่มยาปฏิชีวนะเร็ว แต่ปอดอักเสบจากไวรัสจะไม่ได้รับยาปฏิชีวนะ ห้ามซื้อยาปฏิชีวนะกินเอง และถ้าแพทย์สั่ง ให้กินตามที่สั่ง ไม่หยุดเอง

ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ไม่ต้องรอดูอาการ: หายใจลำบากหรือหอบเหนื่อย ริมฝีปากหรือปลายนิ้วเขียว เจ็บหน้าอก สับสนหรือซึมลง ไอเป็นเลือด หรือหายใจไม่ออกเมื่อนอนราบ ผู้สูงอายุอาจมีอาการไม่ชัด อ่านเพิ่มที่ ปอดอักเสบในผู้สูงอายุ อาการไม่ชัด ลูกหลานสังเกตอย่างไร

ป้องกันด้วยวัคซีนและการดูแลช่องปาก

วัคซีน MedlinePlus ระบุว่าวัคซีนไข้หวัดใหญ่ วัคซีนนิวโมคอคคัส และวัคซีนโควิด-19 ช่วยป้องกันปอดอักเสบบางชนิด

• •วัคซีนนิวโมคอคคัส สมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทย (คำแนะนำปี 2566) แนะนำในผู้ที่อายุ 65 ปีขึ้นไป หรืออายุ 18–64 ปีที่มีโรคหัวใจ ปอด ตับเรื้อรัง เบาหวาน สูบบุหรี่ หรือดื่มสุราเรื้อรัง โดยฉีด PCV13 หรือ PCV15 1 เข็ม ตามด้วย PPSV23 ห่างอย่างน้อย 1 ปี หรือฉีด PCV20 1 เข็ม ดูรายละเอียดที่ วัคซีนปอดอักเสบ 13 20 23 สายพันธุ์ ต่างกันอย่างไร
• •วัคซีนไข้หวัดใหญ่ ปีละ 1 ครั้ง สมาคมฯ แนะนำตั้งแต่อายุ 60 ปี และโครงการฉีดฟรีของกระทรวงสาธารณสุขครอบคลุม 65 ปีขึ้นไปและกลุ่มเสี่ยง เงื่อนไขประกาศใหม่ทุกปี ให้สอบถามสถานพยาบาลใกล้บ้าน

ดูแลช่องปากและการกลืน ทำความสะอาดช่องปากหลังอาหารเพื่อลดเศษอาหารค้าง นั่งตัวตรงขณะกินและหลังกินสักพัก กินคำเล็ก ๆ

ไม่สูบบุหรี่ MSD Manual ระบุว่าการเลิกสูบบุหรี่เป็นวิธีป้องกันปอดอักเสบที่สำคัญมาก ดูผลของบุหรี่ต่อร่างกายเพิ่มที่ สูบบุหรี่ทำให้หลอดเลือดตีบได้อย่างไร

สุขอนามัย ล้างมือบ่อย ใช้ช้อนกลาง เลี่ยงที่แออัดอากาศถ่ายเทไม่ดีในช่วงไข้หวัดใหญ่ระบาด ตามคำแนะนำของกรมควบคุมโรค

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: แล็บฟาร์ม (Lab Farm)

ไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้ป้องกัน รักษา หรือลดความรุนแรงของปอดอักเสบ และไม่ใช้แทนวัคซีน ยาปฏิชีวนะ หรือการพบแพทย์ หัวข้อในบทความนี้เป็นเรื่องที่ต้องดูแลด้วยวัคซีน สุขอนามัย และการรักษาตามแพทย์

แล็บฟาร์ม (Lab Farm) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร (ตรา แล็บ ฟาร์ม) เลข อย. 73-1-02663-5-0191 ผลิตโดย บริษัท ออกานิกส์ อินโนเวชั่นส์ จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 650 มก. ฉลากแนะนำรับประทานวันละ 1 แคปซูล เลข อย. คือการจดแจ้งผลิตภัณฑ์อาหาร ไม่ใช่การรับรองสรรพคุณ

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: ยีสต์ เบต้า-กลูแคน 80% (Immuneo Plus™) 200 มก. (เบต้ากลูแคนราว 160 มก. คำนวณ) · แกมมา โอไรซานอล 50 มก. · สารสกัดซีบัคธอร์น 50 มก. · เควอซิทิน 50 มก. · สารสกัดโสมเกาหลี 50 มก. · ผงมากิเบอร์รี่ 30 มก. · ผงมะตูม 30 มก. · สารสกัดขิง 20 มก. · สารสกัดพริกไทยดำ 20 มก. · สารสกัดใบแปะก๊วย 20 มก. · นิโคตินาไมด์ (วิตามินบี 3) 15 มก. · ไบโอติน 1% 7.9 มก. (ไบโอตินราว 79 ไมโครกรัม คำนวณ) · แคลเซียม ดี-แพนโททิเนต 2 มก. · วิตามินบี 1 1.5 มก. · วิตามินบี 2 1.5 มก. · วิตามินบี 6 1 มก. · วิตามินบี 12 0.1% 1 มก. (บี 12 ราว 1 ไมโครกรัม คำนวณ) · วิตามินดี 3 (1,000,000 IU/g) 0.2 มก. (ราว 200 IU หรือ 5 ไมโครกรัม คำนวณ) · กรดโฟลิก 0.1 มก. (100 ไมโครกรัม)

ไม่มีส่วนประกอบใดในสูตรที่มีงานวิจัยในคนเรื่องการป้องกันหรือรักษาปอดอักเสบ งานของยีสต์เบต้ากลูแคน เควอซิทิน และซีบัคธอร์นที่มีอยู่เป็นเรื่องหวัด และผลยังปนกันหรือเป็นผลลบในงานใหญ่

ข้อควรระวัง

• •ผู้ที่กำลังป่วยหรือรักษาปอดอักเสบ: ปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทานอาหารเสริมทุกชนิด และแจ้งแพทย์ทุกตัวที่กินอยู่
• •ผู้ที่กลืนลำบากหรือสำลักบ่อย: ถามแพทย์หรือเภสัชกรก่อนว่ากลืนแคปซูลได้ปลอดภัยหรือไม่
• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด หรือจะผ่าตัด: ใบแปะก๊วย ขิง โสม และเควอซิทิน ต้องปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้ใช้อินซูลินหรือยาเบาหวาน: โสมและขิงอาจทำให้น้ำตาลลดลงมากขึ้น
• •ผู้ที่กำลังรักษามะเร็ง ผู้ใช้ยากดภูมิ หรือปลูกถ่ายอวัยวะ: ต้องให้แพทย์ผู้รักษาอนุญาตก่อน
• •ก่อนเจาะเลือด: แจ้งแพทย์หรือห้องแล็บว่ากินผลิตภัณฑ์ที่มีไบโอติน
• •คำเตือนบนฉลาก: เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ควรรับประทานอาหารครบ 5 หมู่ · ผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความแล็บฟาร์มทั้งหมด

ส่วนประกอบบางชนิด เช่น โสม ใบแปะก๊วย ขิง และพริกไทยดำ อาจเสริมฤทธิ์หรือเปลี่ยนระดับยาบางชนิด ผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาเบาหวาน ยากันชัก ยากดภูมิคุ้มกัน ผู้ที่กำลังรักษามะเร็ง และผู้ที่จะผ่าตัด ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนรับประทาน ผลิตภัณฑ์นี้ไม่ใช่ยา ไม่ใช้แทนการรักษาหรือวัคซีน

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที