LDL กับ HDL ต่างกันอย่างไร ทำไมตัวหนึ่งยิ่งต่ำยิ่งดี อีกตัวยิ่งสูงยิ่งดี

คนส่วนใหญ่จำได้ว่า LDL คือไขมันไม่ดี HDL คือไขมันดี แต่พอถามต่อว่าทำไม มักตอบไม่ได้ ซึ่งทำให้จำสลับกันบ่อยมาก

ถ้าเข้าใจว่ามันทำหน้าที่อะไร จะไม่มีวันจำสลับอีกเลย

ทั้งคู่ไม่ใช่ไขมัน แต่เป็นรถขนไขมัน

จุดที่คนเข้าใจผิดมากที่สุดคือคิดว่า LDL และ HDL เป็นไขมันคนละชนิด

ความจริงคือทั้งคู่เป็น ไลโปโปรตีน ซึ่งเป็นอนุภาคที่ทำหน้าที่ขนไขมันไปตามกระแสเลือด เพราะไขมันไม่ละลายน้ำ จึงลอยไปในเลือดเองไม่ได้ ต้องมีตัวขน

พูดง่าย ๆ คือทั้งคู่คือ "รถขนของ" ที่วิ่งคนละทิศ

LDL คือรถขาออก

LDL ย่อมาจาก Low-Density Lipoprotein ทำหน้าที่ขนคอเลสเตอรอลจากตับออกไปส่งให้เซลล์ต่าง ๆ ทั่วร่างกาย

ร่างกายต้องการงานนี้ เพราะทุกเซลล์ใช้คอเลสเตอรอลสร้างผนังเซลล์และฮอร์โมน

ปัญหาเกิดเมื่อมีรถขาออกมากเกินความต้องการ ของที่ขนไปจึงเหลือค้างและสะสมที่ผนังหลอดเลือด ซึ่งเป็นจุดเริ่มของการเกิดคราบไขมันที่ทำให้หลอดเลือดตีบแคบลง

ดังนั้น LDL จึงเป็นค่าที่ยิ่งต่ำยิ่งดี

HDL คือรถขากลับ

HDL ย่อมาจาก High-Density Lipoprotein ทำหน้าที่เก็บคอเลสเตอรอลส่วนเกินจากเนื้อเยื่อและผนังหลอดเลือด ขนกลับไปที่ตับเพื่อกำจัดออก

เป็นเหมือนรถเก็บของกลับ ยิ่งมีมาก ระบบก็ยิ่งเคลียร์ของค้างได้ดี

HDL จึงเป็นค่าที่ยิ่งสูงยิ่งดี

วิธีจำแบบไม่มีวันสลับ

• •L ใน LDL = Leave ออกจากตับไปสะสมข้างนอก ยิ่งเยอะยิ่งไม่ดี
• •H ใน HDL = Home ขนกลับบ้านคือกลับไปที่ตับ ยิ่งเยอะยิ่งดี

แล้ว Non-HDL คืออะไร

บางใบผลตรวจมีบรรทัดนี้เพิ่มมา คำนวณง่ายมาก

Non-HDL = คอเลสเตอรอลรวม − HDL

มันคือไขมันทุกชนิดที่ไม่ใช่ตัวขนกลับ พูดอีกอย่างคือรวมทุกอนุภาคที่มีแนวโน้มไปสะสม ค่านี้จึงถูกใช้เป็นตัวชี้วัดเพิ่มเติมในบางกรณี โดยเฉพาะเมื่อไตรกลีเซอไรด์สูง

อะไรทำให้ LDL ขึ้น และ HDL ลง

ทำให้ LDL สูงขึ้น

• •ไขมันอิ่มตัวและไขมันทรานส์ในอาหาร
• •น้ำหนักเกินและรอบเอวมาก
• •พันธุกรรม
• •โรคประจำตัวบางอย่าง เช่น ภาวะไทรอยด์ทำงานต่ำ

ทำให้ HDL ต่ำลง

• •การสูบบุหรี่
• •ไม่ค่อยเคลื่อนไหวร่างกาย
• •น้ำหนักเกิน
• •ไตรกลีเซอไรด์ที่สูงมาก

สิ่งที่ทำได้จริงในชีวิตประจำวัน

1. 1เปลี่ยนชนิดไขมันที่กิน ไม่ใช่แค่ลดปริมาณ เช่น ลดไขมันอิ่มตัวลง แล้วใช้ไขมันจากพืชและปลาแทน
2. 2เพิ่มการเคลื่อนไหว การออกกำลังกายแบบแอโรบิกสม่ำเสมอเป็นวิธีที่มีหลักฐานว่าช่วยเรื่อง HDL
3. 3เลิกบุหรี่ เป็นปัจจัยเดียวที่เห็นผลกับ HDL ค่อนข้างชัด
4. 4คุมน้ำหนักและรอบเอว
5. 5ลดน้ำตาลและแอลกอฮอล์ ซึ่งมีผลกับไตรกลีเซอไรด์โดยตรง

การเปลี่ยนตัวเลขเหล่านี้ต้องใช้เวลาเป็นเดือน ไม่ใช่เป็นวัน การตรวจซ้ำเร็วเกินไปจึงมักไม่เห็นความต่างที่มีความหมาย

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไปเพื่อประกอบความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยและไม่ใช่คำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ค่าอ้างอิงของห้องปฏิบัติการแต่ละแห่งอาจต่างกันเล็กน้อย ให้ยึดค่าอ้างอิงที่พิมพ์อยู่ในใบผลตรวจของคุณเป็นหลัก

และให้แพทย์เป็นผู้แปลผลร่วมกับประวัติสุขภาพของคุณเสมอ

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีโรคประจำตัวหรือใช้ยาอยู่ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารทุกชนิด