เกี่ยวกับ Beta Life
ไตเสื่อมกับไตวายเหมือนกันไหม และโรคไตเรื้อรังคืออะไรกันแน่
คำตอบสั้น: คำว่า "ไตเสื่อม" กับ "ไตวาย" คนทั่วไปใช้ปนกัน แต่ในทางการแพทย์ โรคไตเรื้อรัง คือไตผิดปกตินานเกิน 3 เดือน แบ่งเป็น 5 ระยะตามค่า eGFR (อัตราการกรองของไต) ส่วน ไตวายระยะสุดท้าย คือระยะ 5 ที่ค่า eGFR ต่ำมากหรือต้องบำบัดทดแทนไตแล้ว คนที่หมอบอกว่า "ไตเสื่อม" ส่วนใหญ่จึงยังไม่ใช่ไตวาย และ ไตวายเฉียบพลัน เป็นอีกภาวะหนึ่งที่เกิดเร็วในหลักชั่วโมงหรือวัน และมักฟื้นได้
สรุปสั้นสำหรับคนรีบ
- โรคไตเรื้อรัง = ไตผิดปกตินานเกิน 3 เดือน เช่น eGFR ต่ำกว่า 60 หรืออัลบูมินรั่วในปัสสาวะ (ACR) ตั้งแต่ 30 มก./ก.
- แบ่งระยะตาม eGFR: 1 (90 ขึ้นไป) 2 (60–89) 3a (45–59) 3b (30–44) 4 (15–29) 5 (ต่ำกว่า 15)
- ไตวายระยะสุดท้าย = ระยะ 5 ที่ eGFR ต่ำกว่า 6 หรือต้องบำบัดทดแทนไต (สมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย)
- ไตวายเฉียบพลันเกิดในหลักชั่วโมงหรือวัน ต่างจากโรคไตเรื้อรังที่ค่อย ๆ เสื่อม
- โรคไตเรื้อรังอยู่ในกลุ่มโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ไม่ได้ติดต่อกันได้เหมือนโรคติดเชื้อ
ไตเสื่อม ไตวาย โรคไตเรื้อรัง ไตวายเรื้อรัง ใช้แทนกันได้ไหม
ในชีวิตประจำวันใช้ปนกัน แต่ความรุนแรงต่างกันมาก
ศูนย์ศรีพัฒน์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ อธิบายว่าเมื่อไตเสื่อมเร็วกว่าที่ควรตามวัย เราเรียกรวม ๆ ว่า "ไตวายหรือไตเสื่อม" แล้วแบ่งเป็น 2 แบบ คือ ไตวายเฉียบพลัน และไตเรื้อรัง
ปัญหาคือคำว่า "ไตวาย" ทำให้คนไข้ตกใจว่าต้องฟอกไตพรุ่งนี้ ทั้งที่จริงอาจอยู่ระยะ 2 หรือ 3 ซึ่งยังมีไตทำงานอยู่มาก วิธีที่ชัดที่สุดคือ ถามระยะและตัวเลข eGFR แทนการจำคำเรียก
- ไตเสื่อม / โรคไตเรื้อรัง / ไตวายเรื้อรัง มักหมายถึงโรคเดียวกัน คือโรคไตเรื้อรังระยะใดระยะหนึ่ง
- ไตวายระยะสุดท้าย หมายถึงระยะท้ายสุดที่ต้องพึ่งการฟอกไต ล้างไตทางช่องท้อง หรือปลูกถ่ายไต
- ไตวายเฉียบพลัน เป็นอีกภาวะหนึ่ง ไม่ใช่ระยะของโรคไตเรื้อรัง
โรคไตเรื้อรังคืออะไร แพทย์ใช้เกณฑ์อะไรตัดสิน
แนวทางของสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2565 และ KDIGO 2024 ใช้เกณฑ์ตรงกัน คือ ไตผิดปกติต่อเนื่องนานเกิน 3 เดือน โดยดูจากข้อใดข้อหนึ่ง
- อัลบูมินรั่วในปัสสาวะ วัดเป็นสัดส่วนอัลบูมินต่อครีเอตินิน (ACR) ตั้งแต่ 30 มก./ก. ขึ้นไป
- ตรวจพบเม็ดเลือดแดงหรือตะกอนผิดปกติในปัสสาวะ
- ภาพถ่ายทางรังสีเห็นไตผิดปกติ
- eGFR ต่ำกว่า 60 มล./นาที/1.73 ตร.ม.
ทำไมต้อง 3 เดือน KDIGO ระบุว่าต้องยืนยันจากผลย้อนหลังหรือตรวจซ้ำ ห้ามสรุปจากผลผิดปกติครั้งเดียว เพราะอาจเป็นไตบาดเจ็บเฉียบพลันที่ยังฟื้นได้ ค่าครีเอตินินกับ eGFR อ่านอย่างไร ดูที่ ค่าไต eGFR กับครีเอตินิน
ไตวายมีกี่ระยะ
โรคไตเรื้อรังแบ่งเป็น 5 ระยะ ตามค่า eGFR โดยระยะ 3 แยกย่อยเป็น 3a และ 3b รวมเป็น 6 ช่วง
- ระยะ 1: eGFR 90 ขึ้นไป แต่มีความผิดปกติอื่น เช่น โปรตีนรั่ว
- ระยะ 2: eGFR 60–89 ร่วมกับมีความผิดปกติของไต
- ระยะ 3a: 45–59
- ระยะ 3b: 30–44
- ระยะ 4: 15–29
- ระยะ 5: ต่ำกว่า 15
นอกจากนี้แพทย์ยังแบ่งตามระดับอัลบูมินในปัสสาวะอีก 3 ระดับ คือ A1 (ACR ต่ำกว่า 30) A2 (30–300) และ A3 (มากกว่า 300) ยิ่งรั่วมากยิ่งเสี่ยง NKF ระบุว่าการจัดเป็นระยะ 1–2 ต้องมีหลักฐานว่าไตเสียหายร่วมด้วย เช่น อัลบูมินรั่ว ค่า eGFR 60–89 อย่างเดียวโดยไม่มีความผิดปกติอื่น จึงยังไม่นับเป็นโรคไตเรื้อรัง ดูรายละเอียดแต่ละระยะที่ โรคไตเรื้อรังแบ่งระยะอย่างไร
ไตวายระยะสุดท้ายต่างจากไตเสื่อมระยะ 3 อย่างไร
ต่างกันมาก ทั้งตัวเลข อาการ และการรักษา
ระยะ 3
- eGFR 30–59 ไตยังทำงานได้พอให้ใช้ชีวิตโดยไม่ต้องฟอกไต
- คณะเภสัชศาสตร์ ม.มหิดล ระบุว่าภาวะแทรกซ้อนเริ่มพบตั้งแต่ระยะ 3 เช่น โพแทสเซียมคั่ง แคลเซียมและฟอสเฟตผิดปกติ เลือดเป็นกรด โลหิตจาง
- ศูนย์ศรีพัฒน์ มช. ระบุว่าตั้งแต่ระยะ 3 อาจเริ่มมีอาการ เช่น คลื่นไส้ เบื่ออาหาร ซีด บวม
- แนวทางของสมาคมโรคไตฯ ให้ตรวจติดตามอย่างน้อยทุก 6 เดือน เป้าหมายหลักคือชะลอไม่ให้ลงไประยะ 4–5
ไตวายระยะสุดท้าย
- แนวทางของสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยนิยามว่า คือระยะ 5 ที่ eGFR ต่ำกว่า 6 หรือจำเป็นต้องได้รับการบำบัดทดแทนไตวิธีใดวิธีหนึ่ง
- NKF อธิบายว่าไตวายคือการทำงานของไตหายไปราวร้อยละ 85–90 จนไตไม่พอจะพยุงชีวิตได้เอง แต่ด้วยการรักษา ผู้ป่วยยังใช้ชีวิตได้อีกยาวนาน
- ทางเลือกคือฟอกเลือด ล้างไตทางช่องท้อง ปลูกถ่ายไต หรือดูแลแบบประคับประคอง อ่านเพิ่มที่ โรคไตระยะสุดท้าย
ไตวายเฉียบพลันต่างจากไตวายเรื้อรังอย่างไร
ศูนย์ศรีพัฒน์ มช. สรุปความต่างไว้ชัด
- ไตวายเฉียบพลัน: ไตทำงานลดลงอย่างรวดเร็วในเวลาเป็นชั่วโมงหรือวัน ปัสสาวะอาจลดลงหรือไม่ก็ได้ สาเหตุ เช่น อาเจียนหรือท้องเสียรุนแรง เสียเลือดมาก ติดเชื้อในกระแสเลือด ยาปฏิชีวนะบางตัว ยาแก้ปวด NSAIDs ถ้ารักษาทัน ไตฟื้นตัวได้
- ไตวายเรื้อรัง: ไตเสื่อมช้า ๆ ต่อเนื่อง หรือผิดปกติเกิน 3 เดือน สาเหตุบ่อยที่สุดคือเบาหวาน รองลงมาคือความดันสูง และไตจะไม่ฟื้นกลับมาทำงานเหมือนปกติ
ทั้งสองภาวะเกี่ยวข้องกัน คนที่เป็นโรคไตเรื้อรังอยู่แล้วเสี่ยงไตวายเฉียบพลันมากขึ้น และคนที่เคยมีไตวายเฉียบพลันก็อยู่ในกลุ่มเสี่ยงที่ควรตรวจคัดกรองโรคไตเรื้อรัง อ่านเพิ่มที่ ไตวายเฉียบพลันเกิดจากอะไร
โรคไตเรื้อรังติดต่อไหม
ไม่ติดต่อแบบโรคติดเชื้อ กินข้าวด้วยกัน ใช้ห้องน้ำร่วมกัน หรือดูแลผู้ป่วยใกล้ชิด ไม่ได้ทำให้ไตเสื่อมตาม กรมควบคุมโรคจัดงานป้องกันควบคุมโรคไตเรื้อรังไว้ใต้กลุ่มโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) เพราะเบาหวานและความดันโลหิตสูงเป็นต้นเหตุสำคัญ
มี 2 เรื่องที่ทำให้คนเข้าใจผิดว่า "ติดกันในบ้าน"
- พันธุกรรม โรคบางชนิด เช่น ถุงน้ำในไต ถ่ายทอดในครอบครัว
- ปัจจัยเสี่ยงร่วมกัน คนในบ้านเดียวกันอาจกินอาหารคล้ายกัน และ NIDDK ระบุว่าประวัติครอบครัวเป็นปัจจัยเสี่ยงของโรคไต จึงแนะนำให้ชวนคนในครอบครัวที่เสี่ยงไปตรวจ
แนวทางของสมาคมโรคไตฯ ยังระบุว่าโรคติดเชื้อในระบบต่าง ๆ บางชนิดอาจก่อให้เกิดโรคไตได้ แต่นั่นคือเชื้อโรคทำร้ายไต ไม่ใช่โรคไตแพร่ไปหาคนอื่น สาเหตุทั้งหมดดูได้ที่ โรคไตเกิดจากอะไร
ได้ยินว่าครีเอตินินสูงครั้งเดียวแปลว่าไตวายแล้ว จริงไหม
ไม่จริง ผลผิดปกติครั้งเดียวยังวินิจฉัยโรคไตเรื้อรังไม่ได้ ตามเกณฑ์ 3 เดือนข้างต้น NKF ระบุว่าอัลบูมินในปัสสาวะอาจสูงชั่วคราวจากการขาดน้ำ ออกกำลังกายหนัก หรือมีไข้ และผลที่ผิดปกติมักต้องตรวจซ้ำใน 3–6 เดือน ส่วนค่าครีเอตินินขึ้นลงได้จากมวลกล้ามเนื้อ อาหารโปรตีน และยาบางชนิด (คณะเภสัชศาสตร์ ม.มหิดล)
สิ่งที่ควรทำคือกลับไปตรวจซ้ำตามนัด ไม่ใช่ตื่นตระหนกแล้วไปหาอาหารเสริม "ล้างไต" มากิน
หมอบอกว่าไตเสื่อม ควรถามอะไรต่อ
เขียนคำถามใส่กระดาษไปด้วย จะได้ไม่ลืมตอนอยู่หน้าห้องตรวจ
- ตอนนี้ค่า eGFR เท่าไร อยู่ระยะไหน
- มีอัลบูมินหรือโปรตีนรั่วในปัสสาวะไหม ค่า ACR เท่าไร
- ไตเสื่อมจากสาเหตุอะไร เบาหวาน ความดัน หรืออย่างอื่น
- ความดันเป้าหมายของผมหรือดิฉันคือเท่าไร
- ยาที่กินอยู่ตัวไหนต้องปรับขนาดตามค่าไต และยาตัวไหนห้ามซื้อกินเอง
- ควรกินโปรตีนและโซเดียมวันละเท่าไร ควรพบนักกำหนดอาหารไหม
- ต้องกลับมาตรวจไตอีกเมื่อไร
ดูวิธีเตรียมตัวเพิ่มที่ เตรียมตัวก่อนพาผู้สูงอายุไปพบแพทย์ และเรื่องอาหารที่ โภชนบำบัดสำหรับผู้ป่วยไต ใครเป็นคนกำหนด
ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าไลฟ์ (Beta Life)
เบต้าไลฟ์ (Beta Life) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0025 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 500 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ต่อ 1 แคปซูลมีผงไข่ขาว 230 มก. สารสกัดเห็ดหลินจือ 50 มก. กรดอัลฟาไลโปอิก (99%) 40 มก. ดีแอล-แอลฟา-โทโคเฟอริล อะซีเตต (50%) 20 มก. วิตามินดี3 200 IU วิตามินบี6 1 มก. วิตามินบี12 1 ไมโครกรัม และกรดโฟลิก 100 ไมโครกรัม
- สารสกัดเห็ดหลินจือ 50 มก. — เห็ดหลินจือเป็นสารที่มีงานวิจัยเกี่ยวกับไต ส่วนใหญ่เป็นการทดลองในสัตว์และเซลล์ ในคนมีเพียงรายงานขนาดเล็กในโรคไตชนิด FSGS ที่ไม่มีกลุ่มเปรียบเทียบ และไม่ได้ระบุขนาดที่ใช้ในบทคัดย่อ จึงยังสรุปผลในคนไม่ได้และเทียบกับ 50 มก. ในแคปซูลไม่ได้
- ผงไข่ขาว 230 มก. — ไข่ขาวในอาหารเป็นโปรตีนคุณภาพสูงที่ฟอสฟอรัสต่ำ แต่ในแคปซูลมีปริมาณน้อยมาก ฉลากไม่ระบุปริมาณโปรตีน ประมาณจากข้อมูลไข่ขาวผงของ USDA ได้โปรตีนราว 0.19 กรัม จึงไม่มีผลต่อการคุมโปรตีนตามระยะโรคที่แพทย์กำหนด และไม่ได้ใช้แทนโปรตีนจากอาหาร
ผู้ป่วยไตแต่ละระยะมีข้อจำกัดเรื่องยาและอาหารต่างกัน ผู้ที่ฟอกไตยิ่งต้องระวังเป็นพิเศษ เห็ดหลินจือมีรายงานการบาดเจ็บของตับ และอาจเสริมฤทธิ์ยาต้านเกล็ดเลือด ยาละลายลิ่มเลือด ยาลดความดัน และยาเบาหวาน แนวทางของสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยไม่แนะนำให้ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังทุกคนกินวิตามินเสริมเป็นประจำ และให้ใช้สมุนไพรด้วยความระมัดระวัง จึงควรนำกล่องไปให้แพทย์โรคไตที่ดูแลดูก่อนทุกครั้ง
อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าไลฟ์ทั้งหมด
ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน
ข้อความสำคัญท้ายบทความ
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล
ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่
ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค
หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที
ราคาโปรโมชัน 690 บาท ต่อกล่อง · 4 กล่อง 1,790 · 8 กล่อง 3,290 · 15 กล่อง 5,690 · 24 กล่อง 8,290 บาท (พ.ย. 2569)
ดูข้อมูลจากฉลากจริงของ Beta Life →คำถามที่พบบ่อย
ไตเสื่อมกับไตวายเหมือนกันไหม
คนทั่วไปใช้ปนกัน แต่ไตเสื่อมส่วนใหญ่หมายถึงโรคไตเรื้อรังระยะใดระยะหนึ่ง ส่วนไตวายระยะสุดท้ายคือระยะ 5 ที่ต้องบำบัดทดแทนไตแล้ว ควรถามแพทย์ว่าอยู่ระยะไหนและค่า eGFR เท่าไร
โรคไตเรื้อรังคืออะไร
คือไตผิดปกตินานเกิน 3 เดือน เช่น eGFR ต่ำกว่า 60 หรือมีอัลบูมินรั่วในปัสสาวะตั้งแต่ 30 มก./ก. ขึ้นไป แบ่งเป็น 5 ระยะตามค่า eGFR
ไตวายมีกี่ระยะ
โรคไตเรื้อรังแบ่งเป็น 5 ระยะ โดยระยะ 3 แยกเป็น 3a และ 3b ไตวายระยะสุดท้ายคือระยะ 5 ที่ eGFR ต่ำกว่า 6 หรือต้องบำบัดทดแทนไต
โรคไตเรื้อรังติดต่อไหม
ไม่ติดต่อแบบโรคติดเชื้อ จัดอยู่ในกลุ่มโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง แต่คนในครอบครัวอาจเสี่ยงร่วมกันจากพันธุกรรมหรือพฤติกรรมการกินที่คล้ายกัน
แหล่งอ้างอิง
บทความนี้เรียบเรียงจากข้อมูลขององค์กรสาธารณสุขและสถาบันวิจัยต่อไปนี้ กดเข้าไปอ่านต้นทางเองได้ทุกแหล่ง
- ข้อแนะนำเวชปฏิบัติการดูแลผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังก่อนการบำบัดทดแทนไต พ.ศ. 2565 (ฉบับปรับปรุงเพิ่มเติม)สมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย
- ไตวายเฉียบพลันและไตวายเรื้อรังต่างกันอย่างไรศูนย์ศรีพัฒน์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
- Stages of Chronic Kidney Disease (CKD)National Kidney Foundation
- รูปแบบการดำเนินงานป้องกันควบคุมโรคไตในชุมชน ผ่านกลไกคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ (พชอ.) ปีงบประมาณ 2567กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค
- ผลแลปเลือดกับโรคไตเรื้อรังคณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารนี้ไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ร่วมกับยาประจำตัว
เรียบเรียงจากฉลากผลิตภัณฑ์โดย บริษัท อินฟินิตี้ บลู จำกัด หนึ่งในตัวแทนจำหน่ายของบริษัท โฮปฟูล จำกัด
เผยแพร่เมื่อ 2026-09-29
อ่านต่อ
หน่อไม้ปี๊บ อาหารกระป๋องทำเอง ต้มกี่นาที โบทูลิซึมมีอาการอย่างไร
หน่อไม้อัดปี๊บทำเองเคยทำให้คนป่วยโบทูลิซึม 163 คนที่น่านปี 2549 WHO ระบุว่าความร้อนเกิน 85 องศา 5 นาทีทำลายพิษได้ หนังตาตก กลืนลำบาก หายใจลำบาก โทร 1669
เครื่องใน ตับหมู ไส้ เลือดหมู คนเป็นเกาต์ ไขมันสูง กินได้ไหม กินดิบเสี่ยงอะไร
ตับหมู 1 ช้อนโต๊ะมีคอเลสเตอรอล 62 มก. เลือดหมูสุก 4 มก. ตามข้อมูลกรมอนามัย คนเป็นเกาต์ควรเลี่ยงตับ หัวใจ กึ๋น และห้ามกินเลือดหมูดิบเพราะไข้หูดับ
อาหารค้างคืน อุ่นกินได้ไหม ผู้สูงอายุ คนเป็นเบาหวาน โรคไต เสี่ยงอาหารเป็นพิษไหม
อาหารค้างคืนกินได้ถ้าแช่เย็นภายใน 2 ชั่วโมงและอุ่นให้ร้อนทั่วถึงตามหลัก WHO ผู้สูงอายุ คนเป็นเบาหวาน โรคไต เสี่ยงป่วยหนักกว่า อาการไหนต้องไป รพ.
ผู้สูงอายุช้ำง่าย จ้ำเลือดที่แขนและหลังมือ ผิวฉีกง่าย อันตรายไหม
จ้ำเลือดสีม่วงที่แขนผู้สูงอายุ (senile purpura) เกิดจากผิวบางและหลอดเลือดเปราะตามวัย ยาบางกลุ่มทำให้ช้ำง่าย ดูแลผิวไม่ให้ฉีกอย่างไร แบบไหนต้องพบแพทย์
