เบาหวานชนิดที่ 2 ต้องฉีดอินซูลินไหม ฉีดแล้วต้องฉีดตลอดชีวิตหรือเปล่า

คำตอบสั้น: ไม่ใช่ทุกคน ที่เป็นเบาหวานชนิดที่ 2 ต้องฉีดอินซูลิน แต่สถาบัน NIDDK ของสหรัฐฯ อธิบายว่าเมื่อเวลาผ่านไป หลายคนต้องใช้ยามากกว่าหนึ่งชนิด และยานั้นอาจรวมถึงอินซูลิน สมาคมโรคเบาหวานอเมริกัน (ADA) ปี 2026 ระบุว่าเบาหวานชนิดที่ 2 เป็นโรคที่ดำเนินไปเรื่อย ๆ และ แพทย์ไม่ควรใช้อินซูลินเป็นคำขู่ หรือพูดว่าเป็นความล้มเหลวของผู้ป่วย การเริ่มอินซูลินจึงเป็นการเลือกเครื่องมือที่เหมาะกับร่างกายตอนนั้น ส่วนจะใช้ไปนานแค่ไหน แพทย์เป็นผู้ประเมินเป็นระยะ ห้ามหยุดเอง

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •ฉีดอินซูลินไม่ได้แปลว่า "ทำตัวไม่ดี" หรือ "ใกล้ตาย" แต่บอกว่าตับอ่อนสร้างอินซูลินไม่พอกับที่ร่างกายต้องการ
• •ADA ให้พิจารณาเริ่มอินซูลินเมื่อมีอาการน้ำตาลสูง หรือน้ำตาลสูงมาก
• •ไตวายและตาบอดเป็นภาวะแทรกซ้อนจากเบาหวานที่น้ำตาลสูงเรื้อรัง
• •อินซูลินกินไม่ได้ เพราะน้ำย่อยทำลายตัวยา
• •ปฏิเสธอินซูลินแล้วใช้สมุนไพรแทน เสี่ยงน้ำตาลสูงจนเกิดภาวะฉุกเฉิน
• •ไม่อยากฉีด ให้บอกแพทย์ตรง ๆ ว่ากังวลเรื่องอะไร อย่าเงียบแล้วไม่ฉีด

ทำไมแพทย์ให้คนเป็นเบาหวานชนิดที่ 2 ฉีดอินซูลิน

ฝ่ายเภสัชกรรม รพ.ศิริราช อธิบายว่าผู้ป่วยที่ต้องใช้อินซูลิน ได้แก่

• •ตับอ่อนสร้างอินซูลินไม่เพียงพอกับความต้องการของร่างกาย
• •ผู้ที่มีภาวะแทรกซ้อนทางตับหรือไต และรักษาด้วยยาชนิดรับประทานไม่ได้ผล

ADA ปี 2026 (ข้อแนะนำ 9.20) ระบุว่าในผู้ใหญ่เบาหวานชนิดที่ 2 ควรพิจารณาเริ่มอินซูลินไม่ว่าจะใช้ยาอะไรอยู่หรือเป็นมานานเท่าไร ถ้ามีอาการของน้ำตาลสูง หรือระดับน้ำตาลสูงมาก ซึ่ง ADA ยกตัวอย่างว่า HbA1c เกิน 10% หรือน้ำตาลในเลือดตั้งแต่ 300 มก./ดล. ขึ้นไป

แนวทางเวชปฏิบัติของไทยก็ระบุว่ายาเม็ดเบาหวานหลายตัวต้องจำกัดหรือห้ามใช้เมื่อค่าไตลดลง เช่น เมทฟอร์มินห้ามใช้เมื่อ eGFR (อัตราการกรองของไต) ต่ำกว่า 30 ทางเลือกของยาจึงแคบลงในบางคน เหตุผลของแต่ละคนต่างกัน ให้ถามแพทย์ตรง ๆ ว่าทำไมคุณถึงต้องใช้

ฉีดอินซูลินแปลว่าโรคแย่มากแล้วจริงไหม

ไม่จำเป็น ความเข้าใจผิดนี้พบบ่อย ADA เขียนไว้ชัดว่าควรอธิบายลักษณะของโรคที่ค่อย ๆ ดำเนินไปให้ผู้ป่วยเข้าใจ และ ไม่ควรใช้อินซูลินเป็นคำขู่หรือมองว่าเป็นความล้มเหลวส่วนตัว

พูดง่าย ๆ คือ เบาหวานชนิดที่ 2 ตับอ่อนยังสร้างอินซูลินได้ แต่ร่างกายใช้ได้ไม่ดี และความสามารถในการสร้างอาจลดลงตามเวลา NIDDK จึงเขียนว่าเมื่อเวลาผ่านไป คุณอาจต้องใช้ยาเบาหวานมากกว่าหนึ่งชนิด อินซูลินเป็นหนึ่งในตัวเลือกนั้น

ความหมายพื้นฐานของอินซูลินอ่านได้ที่ อินซูลินคืออะไร และความต่างของเบาหวานแต่ละชนิดที่ เบาหวานชนิดที่ 1 กับ 2 ต่างกันยังไง

ฉีดแล้วต้องฉีดตลอดชีวิตไหม หยุดได้เมื่อไร

ขึ้นกับเหตุผลที่เริ่มและสภาพร่างกายของแต่ละคน ADA (ข้อแนะนำ 9.14) ให้แพทย์ทบทวนแผนการใช้ยาเป็นระยะ เช่น ทุก 3–6 เดือน และปรับตามความจำเป็น ข้อแนะนำ 9.17 ระบุว่าเมื่อเริ่มยาลดน้ำตาลตัวใหม่ ให้ประเมินความจำเป็นหรือขนาดของยาที่เสี่ยงน้ำตาลต่ำ ซึ่งรวมถึงอินซูลิน

แปลว่า การเปลี่ยนแผนการรักษาเกิดขึ้นได้ แต่ต้องเป็นการตัดสินใจของแพทย์ จากผลเลือดและการติดตามใกล้ชิด ไม่ใช่เพราะรู้สึกดีขึ้นแล้วหยุดเอง

ห้ามหยุดอินซูลินเอง โดยเฉพาะคนที่ร่างกายสร้างอินซูลินได้น้อย การหยุดเองอาจทำให้น้ำตาลสูงขึ้นมากจนเกิดภาวะฉุกเฉิน อ่านเรื่องการหยุดยาเบาหวานได้ที่ หยุดยาเบาหวานเองได้ไหม

อินซูลินทำให้ตาบอดหรือไตวายจริงไหม

ความเชื่อนี้มักมาจากการเห็นญาติเริ่มฉีดอินซูลินแล้วต่อมาไตวาย ฝ่ายเภสัชกรรมศิริราชอธิบายว่าเบาหวานที่น้ำตาลสูงทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนง่าย เช่น โรคไต โรคตา โรคหัวใจและหลอดเลือด ไม่ได้ระบุว่าอินซูลินเป็นต้นเหตุ ในชีวิตจริง บางคนเริ่มอินซูลินช้าหลังจากไตหรือตาเสียหายไปแล้ว จึงดูเหมือนอินซูลินเป็นต้นเหตุ ทั้งที่ภาวะแทรกซ้อนก่อตัวมาก่อน

ความกลัวว่ายาทำร้ายไตเป็นเรื่องที่ถามบ่อย อ่านต่อที่ ยาเบาหวานทำลายไตไหม และ กินยาเยอะไตพังไหม

อินซูลินอันตรายไหม ต้องระวังอะไร

อินซูลินมีความเสี่ยงที่ต้องรู้ แต่ ทุกข้อจัดการได้เมื่อรู้ทัน

• •น้ำตาลต่ำ: NIDDK ระบุว่าพบบ่อยในผู้ใช้อินซูลิน โดยเฉพาะเมื่อกินข้าวไม่ตรงเวลา ออกแรงมากขึ้น หรือดื่มแอลกอฮอล์ อ่านอาการและวิธีแก้ที่ น้ำตาลต่ำ อาการและวิธีแก้
• •ก้อนไขมันใต้ผิว: จากการฉีดซ้ำที่เดิม ป้องกันได้ด้วยการเปลี่ยนจุดฉีด อ่านที่ ฉีดอินซูลินยังไง
• •ยาเสื่อมจากการเก็บผิดวิธี: อ่านที่ อินซูลินเก็บยังไง

อินซูลินกินได้ไหม มีแบบเม็ดไหม

อินซูลินกินไม่ได้ ฝ่ายเภสัชกรรม รพ.ศิริราช อธิบายว่าถ้ารับประทานอินซูลิน ตัวยาจะถูกน้ำย่อยในทางเดินอาหารทำลาย จึงต้องฉีดเข้าร่างกายโดยตรง NIDDK ระบุวิธีใช้อินซูลินว่ามีเข็มและกระบอกฉีด ปากกาอินซูลิน และเครื่องปั๊มอินซูลิน ส่วนอินซูลินแบบพ่นสูดและเครื่องฉีดแบบไม่ใช้เข็มเป็นวิธีที่ใช้น้อยกว่า

ยาเม็ดเบาหวานไม่ใช่อินซูลินแบบกิน เป็นยาคนละกลุ่มที่ทำงานต่างกัน อ่านได้ที่ ยาเบาหวานมีอะไรบ้าง

ปฏิเสธอินซูลินแล้วใช้สมุนไพรแทน เสี่ยงอะไร

แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน พ.ศ. 2566 ของไทยระบุว่ายังไม่มีหลักฐานเพียงพอว่าสมุนไพรหรือเครื่องเทศช่วยให้การควบคุมระดับน้ำตาลดีขึ้น ศูนย์การแพทย์ผสมผสานแห่งชาติสหรัฐฯ (NCCIH) ก็ระบุว่าไม่มีหลักฐานที่เชื่อถือได้ว่าสมุนไพรใดช่วยควบคุมเบาหวานหรือภาวะแทรกซ้อน

ถ้าแพทย์บอกว่าต้องใช้อินซูลินแล้วไม่ใช้ ความเสี่ยงคือ

• •น้ำตาลสูงต่อเนื่อง เพิ่มโอกาสภาวะแทรกซ้อนที่ไต ตา เท้า หัวใจ
• •น้ำตาลสูงขั้นวิกฤต ที่ต้องรักษาในโรงพยาบาล อ่านอาการเตือนที่ น้ำตาลเกิน 500 อาการ

ถ้ามีอาการ ข้อใดข้อหนึ่ง คือ ซึม สับสน หายใจหอบลึก อาเจียนจนดื่มน้ำไม่ได้ หรือหมดสติ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

เหตุผลที่อาหารเสริมใช้แทนยาไม่ได้ อ่านต่อที่ ทำไมอาหารเสริมใช้แทนยาที่แพทย์สั่งไม่ได้ และ ใช้สมุนไพรแทนยาเบาหวานได้ไหม

ไม่อยากฉีดอินซูลิน ควรคุยกับแพทย์อย่างไร

• •บอกตรง ๆ ว่ากลัวอะไร เช่น กลัวเข็ม กลัวน้ำตาลต่ำ ฉีดเองไม่ได้ ไม่มีคนช่วย ไม่มีตู้เย็น
• •ถามว่าทำไมต้องใช้ตอนนี้ และมีทางเลือกอื่นที่เหมาะกับคุณไหม
• •ขอเรียนวิธีฉีดกับพยาบาล และฝึกฉีดต่อหน้าพยาบาล
• •นัดติดตามว่าจะประเมินแผนการรักษาอีกครั้งเมื่อไร

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าเฮิร์บ (Beta Herb)

เบต้าเฮิร์บ (Beta Herb) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 10-1-15662-5-0011 ผลิตโดย บริษัท โอดี สไตล์ จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 1,000 มก. ฉลากแนะนำวันละ 1–2 แคปซูล ปริมาณที่ได้รับจึงขึ้นกับจำนวนแคปซูลที่กิน

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: สารสกัดจากมะระขี้นก 150 มก. · ผงน้ำมันปลา 100 มก. · แมกนีเซียม (100%) 100 มก. · สารสกัดจากโสมอเมริกัน 100 มก. · สารสกัดจากเห็ดหลินจือ 70 มก. · สารสกัดจากอาร์ติโชค 70 มก. · โพรโพลิส 60.5 มก. · ไคโตซาน (80%) 60 มก. · ยีสต์ เบต้า-กลูแคน (85%) 60 มก. · สารสกัดจากเจียวกู่หลาน 45 มก. · ซิงค์ อะมิโน แอซิด คีเลต (20%) 30 มก. · กรดแอลฟาไลโปอิก (100%) 24 มก. · ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริล แอซีเตต (วิตามินอี 425 IU/g) 10 มก. · โครเมียม พิโคลิเนต 0.5 มก.

ส่วนประกอบที่คนมักถามเมื่ออ่านหัวข้อนี้ และหลักฐานที่มี

• •สารสกัดจากมะระขี้นก 150 มก. (2 แคปซูลเป็น 300 มก.) — งานวิจัยในไทยแบบสุ่ม 4 สัปดาห์ (มหาวิทยาลัยนเรศวร) ในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่เพิ่งวินิจฉัย ใช้มะระขี้นกวันละ 2,000 มก. พบผลน้อยกว่าเมทฟอร์มินวันละ 1,000 มก. ฉลากไม่ระบุอัตราส่วนสกัด จึงเทียบปริมาณกับงานวิจัยตรง ๆ ไม่ได้ MSKCC ระบุว่ามะระขี้นกอาจเสริมฤทธิ์อินซูลินและยาลดน้ำตาล
• •สารสกัดจากโสมอเมริกัน 100 มก. (2 แคปซูลเป็น 200 มก.) — การทดลองแบบไขว้ในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ยังกินยาเดิม 24 คน ใช้สารสกัดโสมอเมริกันวันละ 3 กรัม 8 สัปดาห์ ผู้วิจัยระบุว่าต้องมีงานใหญ่กว่านี้ยืนยัน ปริมาณในแคปซูลน้อยกว่าที่ศึกษา 15–30 เท่า

ต้องบอกตรง ๆ ว่า แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน พ.ศ. 2566 ของไทยระบุว่ายังไม่มีหลักฐานเพียงพอว่าการเสริมโครเมียม แมกนีเซียม หรือสมุนไพร ช่วยให้การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดดีขึ้น ยังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง ไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้ใช้แทนอินซูลิน หรือทำให้ไม่ต้องเริ่มหรือหยุดฉีดอินซูลินได้

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ใช้อินซูลินหรือยาเบาหวานชนิดกิน: มะระขี้นก โสมอเมริกัน และกรดแอลฟาไลโปอิก ซึ่งเป็นส่วนประกอบในสูตร มีรายงานว่าอาจเสริมฤทธิ์ยาลดน้ำตาล ต้องแจ้งแพทย์หรือเภสัชกรก่อน และรู้จักอาการน้ำตาลต่ำ เช่น หิว มือสั่น ใจสั่น เหงื่อออก สับสน ถ้าน้ำตาลต่ำบ่อยผิดปกติ ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ (ยาและอินซูลินที่แพทย์สั่งให้ใช้ต่อ) แล้วรีบแจ้งแพทย์ ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่ง ได้แก่ สับสนมาก ชัก หรือหมดสติ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ห้ามลด หยุด หรือปรับยาเบาหวานหรืออินซูลินเอง
• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด เช่น วาร์ฟาริน แอสไพริน โคลพิโดเกรล: ฉลากเตือนเรื่องน้ำมันปลา และงานทดลองในอาสาสมัครพบว่าโสมอเมริกันทำให้ค่า INR ของวาร์ฟารินลดลง ต้องบอกแพทย์ก่อน
• •ผู้ป่วยโรคไต: Linus Pauling Institute เตือนว่าผู้มีโรคไตควรจำกัดโครเมียมเสริม และเสี่ยงผลข้างเคียงจากแมกนีเซียมเสริมสูงขึ้น และมีรายงานไตอักเสบจากมะระขี้นก ให้นำกล่องไปปรึกษาแพทย์ก่อน
• •คำเตือนบนฉลาก: เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ไคโตซาน: สตรีให้นมบุตรไม่ควรรับประทาน ระวังในผู้แพ้อาหารทะเลและผู้ที่น้ำหนักต่ำกว่าเกณฑ์ · ไคโตซาน: ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารอื่นที่มีไขมันเป็นส่วนประกอบหลักให้ทานห่างอย่างน้อย 2 ชั่วโมง · น้ำมันปลา: ห้ามใช้ในผู้แพ้ปลาทะเลหรือน้ำมันปลา · น้ำมันปลา: ระวังในผู้ที่เลือดแข็งตัวช้า หรือใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือแอสไพริน · ควรรับประทานอาหารครบ 5 หมู่ · ผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าเฮิร์บทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที