อินซูลิน เก็บยังไง ต้องแช่เย็นไหม พกขึ้นเครื่องบินได้ไหม

คำตอบสั้น: อินซูลินที่ ยังไม่เปิดใช้ให้เก็บในตู้เย็นช่องธรรมดา 2–8 องศาเซลเซียส ใช้ได้ถึงวันหมดอายุข้างหลอด ส่วนหลอดหรือปากกาที่ เปิดใช้แล้วเก็บที่อุณหภูมิห้องได้ โดยเอกสารของ รพ.ศิริราช และองค์การอาหารและยาสหรัฐฯ (FDA) ระบุตรงกันว่า ไม่เกินราว 28 วันที่อุณหภูมิไม่เกิน 30 องศา แต่ระยะเวลาจริงต่างกันตามชนิดและยี่ห้อ ให้ดูเอกสารกำกับยา ห้ามแช่ช่องฟรีซ ห้ามทิ้งไว้ในรถกลางแดด และเวลาขึ้นเครื่องบินให้ ถือขึ้นเครื่อง ห้ามโหลดใต้ท้องเครื่อง

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •ยังไม่เปิด: ตู้เย็นช่องธรรมดา 2–8 องศา ห้ามแช่แข็ง
• •เปิดแล้ว: อุณหภูมิห้องที่ไม่ร้อน ไม่โดนแดด ใช้ให้หมดภายในเวลาที่เอกสารกำกับยาระบุ (หลายชนิดราว 28 วัน)
• •อินซูลินที่เคยแข็งตัว ห้ามใช้
• •ดูลักษณะยาก่อนฉีดทุกครั้ง ชนิดใสต้องใส ถ้าขุ่นหรือมีตะกอนผิดปกติ ห้ามใช้
• •ขึ้นเครื่องบิน: ใส่กระเป๋าถือ บอกเจ้าหน้าที่ตรวจค้น พกยาเผื่อ และขอเอกสารจากแพทย์
• •ไปต่างประเทศ: แต่ละประเทศมีกฎนำยาเข้าต่างกัน ตรวจก่อนเดินทาง

อินซูลินที่ยังไม่เปิด เก็บอย่างไร

เก็บในตู้เย็นช่องธรรมดา เอกสารของฝ่ายการพยาบาล รพ.ศิริราช ระบุว่าหลอดยาหรือด้ามปากกาที่ยังไม่เปิดใช้ ควรเก็บในตู้เย็นช่องธรรมดาอุณหภูมิ 2–8 องศาเซลเซียส ตลอด ห้ามแช่แข็ง และเก็บได้นานจนถึงวันหมดอายุข้างหลอด FDA ก็ระบุช่วงอุณหภูมิตู้เย็นใกล้เคียงกัน

ห้ามให้อินซูลินแข็งตัว ส่วนตำแหน่งวางในตู้เย็นและการเก็บในกล่อง ให้ทำตามคำแนะนำบนเอกสารกำกับยา หรือถามเภสัชกรที่จ่ายยา

เปิดใช้แล้ว ต้องแช่เย็นไหม เก็บนอกตู้เย็นได้นานแค่ไหน

อินซูลินที่เปิดใช้แล้วเก็บที่อุณหภูมิห้องได้ แหล่งข้อมูลระบุดังนี้

• •ฝ่ายการพยาบาล รพ.ศิริราช: เก็บในอุณหภูมิห้องที่ไม่เกิน 25–30 องศา ไม่ตั้งในที่ร้อนหรือแดดส่อง เก็บได้นานไม่เกิน 28 วัน และระยะเวลาอาจต่างกันตามชนิดอินซูลิน
• •FDA สหรัฐฯ: อินซูลินอยู่นอกตู้เย็นได้ที่ราว 15–30 องศาเซลเซียส (59–86 องศาฟาเรนไฮต์) นานสูงสุด 28 วัน
• •MedlinePlus: ปากกาที่เปิดใช้แล้วให้เก็บที่อุณหภูมิห้อง และให้ดูข้อมูลของบริษัทผู้ผลิตว่าเก็บได้นานเท่าไร

คำว่า "อุณหภูมิห้อง" ในแหล่งเหล่านี้ไม่ใช่ห้องร้อนแบบบ้านไทยช่วงเมษายน ถ้าห้องร้อนเกิน 30 องศา หรือไม่แน่ใจว่าอินซูลินของคุณเก็บนอกตู้เย็นได้กี่วัน ให้ถามเภสัชกรที่จ่ายยา

เทคนิคง่าย ๆ: เขียนวันที่เปิดใช้ไว้บนปากกาหรือหลอดยา จะได้รู้ว่าถึงวันต้องเปลี่ยนเมื่อไร

ช่องฟรีซหรือรถร้อนทำให้อินซูลินเสียอย่างไร

อินซูลิน ทนความร้อนจัดและความเย็นจัดไม่ได้

• •แช่แข็ง: MedlinePlus และ FDA ระบุตรงกันว่าห้ามใช้อินซูลินที่เคยแข็งตัว แม้จะละลายแล้วดูเหมือนปกติ
• •ร้อนจัด: MedlinePlus ระบุว่าอย่าเก็บอินซูลินไว้ในรถในวันที่อากาศร้อน ฝ่ายเภสัชกรรม รพ.ศิริราช ระบุว่าอินซูลินที่เก็บในอุณหภูมิสูง เช่น กลางแดดจัด ไม่ควรใช้ เพราะยาเสื่อมคุณภาพ
• •FDA: ยาที่โดนอุณหภูมิสุดขั้วจะออกฤทธิ์ลดลง ทำให้คุมน้ำตาลยากขึ้น เมื่อหาอินซูลินที่เก็บถูกวิธีได้แล้ว ให้ทิ้งขวดที่โดนอุณหภูมิสุดขั้วและเปลี่ยนใหม่โดยเร็ว

ถ้าเผลอทิ้งอินซูลินในรถหรือช่องฟรีซ อย่าเสี่ยงใช้ต่อ ให้ปรึกษาเภสัชกรเรื่องการเปลี่ยนยา และระหว่างนั้นห้ามข้ามเข็มเองโดยไม่ได้ปรึกษา

สังเกตอย่างไรว่าอินซูลินเสื่อม

ดูยาก่อนฉีดทุกครั้ง ตามเอกสารศิริราชและ MedlinePlus

• •ดูวันหมดอายุข้างหลอด และวันที่เปิดใช้ที่จดไว้
• •อินซูลินชนิดใส ต้องใส ไม่มีสี เหมือนน้ำ ถ้าขุ่น ห้ามใช้
• •อินซูลินชนิดขุ่น (NPH) หลังกลิ้งผสมตามที่สอน ต้องขุ่นสม่ำเสมอเหมือนนม ถ้ามีก้อนหรือตะกอนเกาะผิดปกติ ให้ปรึกษาเภสัชกร
• •ฝ่ายเภสัชกรรมศิริราชย้ำว่า ห้ามเขย่าขวด เพราะทำให้เกิดฟอง

อีกสัญญาณหนึ่งคือ น้ำตาลสูงขึ้นโดยไม่มีสาเหตุทั้งที่ฉีดตามปกติ อาจเกิดจากยาเสื่อม จุดฉีดเป็นก้อน หรือสาเหตุอื่น ให้แจ้งแพทย์ อย่าเพิ่มขนาดเอง

อินซูลินขึ้นเครื่องบินได้ไหม

ได้ CDC หน่วยงานสาธารณสุขของสหรัฐฯ แนะนำว่า

• •ใส่อุปกรณ์เบาหวานทั้งหมดในกระเป๋าถือขึ้นเครื่อง และหยิบได้ง่าย
• •อย่าใส่อินซูลินในกระเป๋าโหลด เพราะอาจเย็นเกินไป
• •อย่าวางอินซูลินในรถร้อน กลางแดด หรือ วางบนน้ำแข็งโดยตรง ให้ใช้กระเป๋าเก็บความเย็นกับเจลเย็น
• •พกยาเป็น 2 เท่าของที่คิดว่าจะใช้

คู่มือสุขภาพนักเดินทางของ CDC (Yellow Book) เพิ่มว่าให้พกยาให้พอทั้งทริปและเผื่อกรณีเที่ยวบินล่าช้า เก็บยาในบรรจุภัณฑ์เดิม และขอจดหมายจากแพทย์ที่ระบุโรค ยา และอุปกรณ์ที่ต้องใช้

ตัวอย่างกฎสนามบิน: องค์การความปลอดภัยการขนส่งสหรัฐฯ (TSA) อนุญาตให้นำอินซูลินขึ้นเครื่องทั้งกระเป๋าถือและกระเป๋าโหลด โดย ให้แจ้งเจ้าหน้าที่ว่ามีของเหลวที่จำเป็นทางการแพทย์ และวางแยกในถาดเพื่อตรวจ กฎของแต่ละประเทศ สนามบิน และสายการบินต่างกัน ให้สอบถามสายการบินก่อนเดินทางเสมอ

เตรียมเอกสารอะไรบ้าง

• •ใบรับรองแพทย์หรือจดหมายจากแพทย์ ภาษาอังกฤษ ระบุโรค ชื่อยา (ชื่อสามัญ) และอุปกรณ์ เช่น เข็มปากกา เครื่องเจาะน้ำตาล
• •รายการยาที่ใช้ทั้งหมด ขอจากเภสัชกรโรงพยาบาลได้
• •ฝ่ายเภสัชกรรม รพ.ศิริราช แนะนำให้ผู้ป่วยเบาหวาน พกบัตรประจำตัวที่ระบุชื่อ เบอร์ติดต่อ และชนิดอินซูลินที่ใช้ ติดตัวเสมอ

ยาเบาหวานเข้าญี่ปุ่นได้ไหม

ได้ แต่มีเงื่อนไขเรื่องปริมาณ กระทรวงสาธารณสุข แรงงานและสวัสดิการญี่ปุ่น (MHLW) ระบุว่า นักเดินทางนำยาตามใบสั่งแพทย์เข้าประเทศได้ ไม่เกินปริมาณใช้ 1 เดือน โดยไม่ต้องขอใบยืนยันการนำเข้า และยาฉีดพร้อมกระบอกฉีดชนิดบรรจุยาสำเร็จหรือชุดฉีดเอง เช่น อินซูลิน ก็ใช้เกณฑ์ไม่เกิน 1 เดือนเช่นกัน ถ้าจะอยู่นานกว่านั้นต้องขอใบยืนยันการนำเข้าล่วงหน้า

กฎอาจเปลี่ยนได้ และ ประเทศอื่นมีกฎของตัวเอง ให้ตรวจเว็บไซต์ทางการของประเทศปลายทางหรือสอบถามสถานทูตก่อนเดินทาง

เดินทางข้ามเขตเวลา จัดเวลาฉีดอย่างไร

ถามแพทย์ก่อนเดินทาง คู่มือ CDC Yellow Book ให้ผู้มีโรคประจำตัวคุยกับแพทย์เรื่องเวลาใช้ยาเมื่อเดินทางข้ามเขตเวลา เพราะอินซูลินบางชนิดต้องฉีดห่างกันสม่ำเสมอ การเลื่อนเวลาเองอาจทำให้น้ำตาลสูงหรือต่ำ

ระหว่างเดินทาง CDC แนะนำให้ตั้งนาฬิกาปลุกเตือนเวลายา พกของว่างและน้ำตาลแก้น้ำตาลต่ำติดตัว และตรวจเท้าทุกวัน ไม่เดินเท้าเปล่าแม้บนชายหาด

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าเฮิร์บ (Beta Herb)

เบต้าเฮิร์บ (Beta Herb) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 10-1-15662-5-0011 ผลิตโดย บริษัท โอดี สไตล์ จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 1,000 มก. ฉลากแนะนำวันละ 1–2 แคปซูล ปริมาณที่ได้รับจึงขึ้นกับจำนวนแคปซูลที่กิน

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: สารสกัดจากมะระขี้นก 150 มก. · ผงน้ำมันปลา 100 มก. · แมกนีเซียม (100%) 100 มก. · สารสกัดจากโสมอเมริกัน 100 มก. · สารสกัดจากเห็ดหลินจือ 70 มก. · สารสกัดจากอาร์ติโชค 70 มก. · โพรโพลิส 60.5 มก. · ไคโตซาน (80%) 60 มก. · ยีสต์ เบต้า-กลูแคน (85%) 60 มก. · สารสกัดจากเจียวกู่หลาน 45 มก. · ซิงค์ อะมิโน แอซิด คีเลต (20%) 30 มก. · กรดแอลฟาไลโปอิก (100%) 24 มก. · ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริล แอซีเตต (วิตามินอี 425 IU/g) 10 มก. · โครเมียม พิโคลิเนต 0.5 มก.

ผลิตภัณฑ์นี้เป็นแคปซูล ถ้าจะพกไปเดินทาง ให้เก็บตามที่ฉลากระบุและแยกจากกระเป๋าเย็นของอินซูลิน อ่านหลักการเก็บอาหารเสริมได้ที่ เก็บอาหารเสริมในตู้เย็นได้ไหม และ การพกผลิตภัณฑ์เสริมอาหารขึ้นเครื่องบิน

ส่วนประกอบที่ผู้ฉีดอินซูลินควรรู้

• •สารสกัดจากมะระขี้นก 150 มก. (2 แคปซูลเป็น 300 มก.) — MSKCC ระบุว่ามะระขี้นกอาจเสริมฤทธิ์อินซูลินและยาลดน้ำตาล งานวิจัยในไทยแบบสุ่ม 4 สัปดาห์ (มหาวิทยาลัยนเรศวร) ใช้มะระขี้นกวันละ 2,000 มก. พบผลน้อยกว่าเมทฟอร์มินวันละ 1,000 มก. ฉลากไม่ระบุอัตราส่วนสกัด จึงเทียบปริมาณกับงานวิจัยตรง ๆ ไม่ได้

ต้องบอกตรง ๆ ว่า แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน พ.ศ. 2566 ของไทยระบุว่ายังไม่มีหลักฐานเพียงพอว่าการเสริมโครเมียม แมกนีเซียม หรือสมุนไพร ช่วยให้การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดดีขึ้น ยังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง ระหว่างเดินทางที่กินอยู่ไม่ตรงเวลา ผู้ใช้อินซูลินมีโอกาสน้ำตาลต่ำอยู่แล้ว จึงยิ่งต้องปรึกษาแพทย์ก่อนเพิ่มผลิตภัณฑ์ใด ๆ

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ใช้อินซูลินหรือยาเบาหวานชนิดกิน: มะระขี้นก โสมอเมริกัน และกรดแอลฟาไลโปอิก ซึ่งเป็นส่วนประกอบในสูตร มีรายงานว่าอาจเสริมฤทธิ์ยาลดน้ำตาล ต้องแจ้งแพทย์หรือเภสัชกรก่อน และรู้จักอาการน้ำตาลต่ำ เช่น หิว มือสั่น ใจสั่น เหงื่อออก สับสน ถ้าน้ำตาลต่ำบ่อยผิดปกติ ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ (ยาและอินซูลินที่แพทย์สั่งให้ใช้ต่อ) แล้วรีบแจ้งแพทย์ ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่ง ได้แก่ สับสนมาก ชัก หรือหมดสติ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ห้ามลด หยุด หรือปรับยาเบาหวานหรืออินซูลินเอง
• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด เช่น วาร์ฟาริน แอสไพริน โคลพิโดเกรล: ฉลากเตือนเรื่องน้ำมันปลา และงานทดลองในอาสาสมัครพบว่าโสมอเมริกันทำให้ค่า INR ของวาร์ฟารินลดลง ต้องบอกแพทย์ก่อน
• •ผู้ป่วยโรคไต: Linus Pauling Institute เตือนว่าผู้มีโรคไตควรจำกัดโครเมียมเสริม และเสี่ยงผลข้างเคียงจากแมกนีเซียมเสริมสูงขึ้น และมีรายงานไตอักเสบจากมะระขี้นก ให้นำกล่องไปปรึกษาแพทย์ก่อน
• •คำเตือนบนฉลาก: เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ไคโตซาน: สตรีให้นมบุตรไม่ควรรับประทาน ระวังในผู้แพ้อาหารทะเลและผู้ที่น้ำหนักต่ำกว่าเกณฑ์ · ไคโตซาน: ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารอื่นที่มีไขมันเป็นส่วนประกอบหลักให้ทานห่างอย่างน้อย 2 ชั่วโมง · น้ำมันปลา: ห้ามใช้ในผู้แพ้ปลาทะเลหรือน้ำมันปลา · น้ำมันปลา: ระวังในผู้ที่เลือดแข็งตัวช้า หรือใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือแอสไพริน · ควรรับประทานอาหารครบ 5 หมู่ · ผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าเฮิร์บทั้งหมด และวิธีจัดยาหลายตัวสำหรับผู้สูงอายุที่ ดูแลผู้สูงอายุที่กินยาหลายตัว

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที