HBsAg คืออะไร Anti-HBs คืออะไร อ่านผลตรวจไวรัสตับอักเสบบีให้เป็น

คำตอบสั้น: HBsAg คือการตรวจหาชิ้นส่วนเปลือกของไวรัสตับอักเสบบีในเลือด ถ้า บวก (positive) แปลว่า กำลังติดเชื้ออยู่ อาจเป็นการติดเชื้อใหม่หรือเรื้อรัง ส่วน Anti-HBs คือ ภูมิคุ้มกันต่อไวรัสบี ถ้าบวกแปลว่ามีภูมิ จากการฉีดวัคซีนหรือเคยติดเชื้อแล้วหาย CDC ถือว่าระดับ Anti-HBs ตั้งแต่ 10 mIU/mL หลังฉีดวัคซีนครบเป็นระดับที่ป้องกันได้ ถ้าลบทั้งสองตัวมักแปลว่ายังไม่มีภูมิ ควรปรึกษาแพทย์เรื่องวัคซีน

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •HBsAg บวก = ติดเชื้ออยู่ ต้องพบแพทย์เพื่อตรวจเพิ่ม
• •Anti-HBs บวก = มีภูมิ (จากวัคซีนหรือเคยติดเชื้อแล้วหาย)
• •Anti-HBc บวก = เคยติดเชื้อมาก่อน (หรือกำลังติด) วัคซีนไม่ทำให้ค่านี้บวก
• •HBsAg ลบ และ Anti-HBs ลบ = ยังไม่มีภูมิ ปรึกษาแพทย์เรื่องวัคซีน
• •HBeAg และ HBV DNA ใช้ในคนที่ติดเชื้อแล้ว เพื่อดูว่าไวรัสแบ่งตัวมากแค่ไหน

HBsAg คืออะไร HBsAg positive คืออะไร

HBsAg (Hepatitis B surface antigen) คือโปรตีนบนผิวของไวรัสบี คู่มือวัคซีนของ CDC สหรัฐ (Pink Book) ระบุว่าเป็นการตรวจที่ใช้มากที่สุดในการวินิจฉัยการติดเชื้อและหาผู้ที่เป็นพาหะ

• •HBsAg positive (บวก): MedlinePlus ระบุว่าหมายถึงมีการติดเชื้อไวรัสบีอยู่ อาจเป็นการติดเชื้อใหม่หรือเรื้อรัง แพทย์จะตรวจเพิ่มเพื่อแยกว่าเป็นแบบไหน และประเมินความรุนแรงของตับ
• •HBsAg negative (ลบ): ไม่พบการติดเชื้ออยู่ในขณะตรวจ แต่ยังบอกไม่ได้ว่ามีภูมิหรือไม่ ต้องดู Anti-HBs ประกอบ

การตรวจคัดกรองฟรีของรัฐตรวจ HBsAg แนวทางกระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2569 ให้คนไทยที่เกิดก่อนปี พ.ศ. 2535 ตรวจได้ฟรี 1 ครั้งตลอดชีวิต ด้วยการตรวจในห้องปฏิบัติการหรือชุดตรวจแบบรวดเร็วที่ผ่านการรับรองจาก อย. วิธีไปตรวจอ่านได้ที่ ตรวจไวรัสตับอักเสบบี ซี ตรวจยังไง

Anti-HBs คืออะไร Anti-HBs positive กับ negative ต่างกันอย่างไร

Anti-HBs คือภูมิคุ้มกัน (แอนติบอดี) ที่ร่างกายสร้างขึ้นเพื่อจับไวรัสบี Pink Book ระบุว่าเป็นแอนติบอดีที่ป้องกันการติดเชื้อได้

• •Anti-HBs positive (บวก): MedlinePlus ระบุว่าหมายถึงเคยติดเชื้อแล้วหาย หรือเคยได้รับวัคซีน และไม่น่าจะติดเชื้อ
• •Anti-HBs negative (ลบ): ยังไม่มีภูมิในระดับที่ตรวจพบ อาจเพราะไม่เคยฉีดวัคซีน ฉีดไม่ครบ หรือร่างกายตอบสนองต่อวัคซีนไม่ดี

ค่า Anti-HBs ต้องสูงเท่าไรถึงถือว่ามีภูมิ

ตั้งแต่ 10 mIU/mL ขึ้นไป Pink Book ระบุว่าระดับ Anti-HBs ที่ถือว่าป้องกันได้หลังฉีดวัคซีนครบชุดคือ 10 mIU/mL ใบผลบางโรงพยาบาลจะเขียนเป็นตัวเลข บางที่เขียนแค่บวกหรือลบ ให้ดูค่าอ้างอิงในใบผลประกอบ

คนสุขภาพปกติที่ฉีดครบแล้วมักไม่ต้องฉีดกระตุ้น Pink Book ระบุว่าไม่แนะนำเข็มกระตุ้นในเด็กและผู้ใหญ่ที่ภูมิคุ้มกันปกติ ส่วนกลุ่มที่ควรตรวจภูมิหลังฉีดครบ เช่น บุคลากรทางการแพทย์ ผู้ฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม ผู้ที่ภูมิคุ้มกันต่ำ และคู่นอนของผู้ติดเชื้อ ให้แพทย์เป็นผู้นัดตรวจ

Anti-HBc คืออะไร ทำไมบางที่ตรวจด้วย

Anti-HBc คือร่องรอยว่าเคยเจอไวรัสจริง Pink Book ระบุว่า Anti-HBc เกิดขึ้นในทุกคนที่ติดเชื้อไวรัสบี และบอกว่าเคยติดเชื้อในช่วงเวลาใดเวลาหนึ่ง ส่วน IgM Anti-HBc บอกว่าเพิ่งติดเชื้อไม่นาน

ประโยชน์คือ ช่วยแยกภูมิจากวัคซีนกับภูมิจากการติดเชื้อ Pink Book อธิบายว่า

• •คนที่เคยติดเชื้อแล้วหายเอง มักมี Anti-HBs บวก และ Anti-HBc บวก
• •คนที่มีภูมิจากวัคซีน มีแค่ Anti-HBs บวก ส่วน Anti-HBc เป็นลบ

ด้วยเหตุนี้ Pink Book จึงแนะนำให้คนในบ้านของผู้ติดเชื้อตรวจทั้ง HBsAg, Anti-HBc และ Anti-HBs ก่อนตัดสินใจฉีดวัคซีน ถ้าได้ผล Anti-HBc บวกแต่ตัวอื่นไม่ชัด ให้แพทย์แปลผล เพราะต้องดูประกอบกับค่าอื่น

ผลลบทั้ง HBsAg และ Anti-HBs หมายความว่าอะไร

โดยทั่วไปหมายความว่าไม่พบการติดเชื้ออยู่และยังไม่มีภูมิ (ถ้าตรวจ Anti-HBc ด้วยแล้วเป็นบวก ให้แพทย์แปลผลก่อน) กลุ่มนี้คือคนที่ควรคุยกับแพทย์เรื่องวัคซีน CDC แนะนำวัคซีนไวรัสบีในผู้ใหญ่อายุ 19–59 ปีทุกคน และผู้ที่อายุ 60 ปีขึ้นไปที่มีความเสี่ยง จำนวนเข็มและใครควรฉีดอ่านต่อได้ที่ วัคซีนไวรัสตับอักเสบบี ผู้ใหญ่ ฉีดกี่เข็ม

HBeAg และ HBV DNA ใช้ทำอะไร

สองค่านี้มักตรวจ หลังจากรู้แล้วว่า HBsAg บวก เพื่อช่วยวางแผนการดูแล

• •HBeAg: MedlinePlus ระบุว่าถ้าบวก แปลว่ามีการติดเชื้อและมีโอกาสส่งต่อเชื้อได้มากขึ้น Pink Book ระบุว่าสัมพันธ์กับปริมาณไวรัสในเลือดที่สูง
• •HBV DNA (ปริมาณไวรัส หรือ viral load): วัดจำนวนไวรัสในเลือด หน่วยเป็น IU/mL แนวทางกระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2569 ใช้เกณฑ์ มากกว่า 2,000 IU/mL ร่วมกับค่า ALT ผิดปกติ (มากกว่า 30 ในผู้ชาย 19 ในผู้หญิง) เป็นข้อหนึ่งในการเริ่มยาต้านไวรัส

สมาคมโรคตับแห่งประเทศไทยระบุว่าการตัดสินใจรักษาขึ้นกับหลายค่าร่วมกัน คือ ALT, HBeAg, HBV DNA และความรุนแรงของโรคตับ ไม่มีค่าใดค่าเดียวที่ตัดสินได้ เกณฑ์ทั้งหมดอยู่ใน พาหะไวรัสตับอักเสบบี ต้องกินยาไหม

ความเชื่อที่พบบ่อยเรื่องผลตรวจไวรัสบี

ได้ยินว่าตรวจสุขภาพประจำปีแล้วรวมไวรัสบีแน่นอน จริงไหม ไม่เสมอไป หลายแพ็กเกจไม่ได้รวม ให้ดูในใบผลว่ามีคำว่า HBsAg หรือไม่ วิธีอ่านใบผลตรวจสุขภาพอยู่ที่ อ่านผลตรวจสุขภาพประจำปีด้วยตัวเอง

ได้ยินว่า Anti-HBs บวกแปลว่าติดเชื้อ จริงไหม ไม่จริง Anti-HBs บวกคือมีภูมิ ตัวที่บอกการติดเชื้ออยู่คือ HBsAg

ได้ยินว่าค่าตับปกติแล้วไม่ต้องตรวจไวรัส จริงไหม ไม่จริง ผู้ติดเชื้อเรื้อรังมักไม่มีอาการและค่าตับอาจปกติ ดูเพิ่มที่ ไวรัสตับอักเสบบี แต่ค่าตับปกติ และรายการตรวจตามวัยที่ อายุ 40 50 60 ควรตรวจสุขภาพอะไรบ้าง

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าลีฟโปรพลัส (Beta Liv Pro Plus)

เบต้าลีฟโปรพลัส (Beta Liv Pro Plus) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-15859-5-1473 ผลิตโดย บริษัท เซน ไบโอเทค จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 เม็ด เม็ดละ 1,200 มก. ฉลากแนะนำวันละ 1 เม็ด ส่วนประกอบตามฉลาก เช่น โคลีน ไบทาร์เทรต (98%) 121.975 มก. ผงถั่วนัตโตะ 100 มก. แอล-กลูตาไธโอน (100%) 90 มก. และ 40.845 มก. (ฉลากพิมพ์ 2 บรรทัด) สารสกัดจากขมิ้นชัน 50 มก. (ดูรายการเต็มที่หน้าสินค้า)

ผลตรวจ HBsAg, Anti-HBs หรือ HBV DNA ไม่ได้ขึ้นกับอาหารเสริม ไม่มีส่วนประกอบใดในเม็ดนี้ที่มีงานวิจัยในคนเรื่องไวรัสตับอักเสบบี และไม่มีหลักฐานว่าเม็ดนี้ทำให้ผลตรวจเหล่านี้เปลี่ยนแปลง ถ้าผล HBsAg บวก สิ่งที่ต้องทำคือพบแพทย์เพื่อตรวจประเมินต่อ

ข้อควรระวังที่ต้องอ่านก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ที่ HBsAg บวก ผู้ติดเชื้อไวรัสตับอักเสบ หรือมีค่าตับสูง: ให้นำกล่องไปให้แพทย์ที่ดูแลดูก่อนทุกครั้ง เพราะเครือข่ายเฝ้าระวังของสหรัฐ (DILIN) รายงานตับอักเสบที่สัมพันธ์กับผลิตภัณฑ์ขมิ้นชัน 10 ราย
• •ผู้ป่วยตับแข็ง: แนวทางเวชปฏิบัติโรคตับแข็งของสมาคมโรคตับแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2568 ระบุว่าผู้ป่วยตับแข็งไม่ควรรับประทานอาหารเสริมหรือสมุนไพร คำแนะนำนี้ครอบคลุมผลิตภัณฑ์นี้ด้วย ผู้ป่วยตับแข็งจึงไม่ควรรับประทาน เว้นแต่แพทย์ที่ดูแลอนุญาต
• •ท่อน้ำดีอุดตัน: ฉลากระบุ ห้ามใช้ในผู้ที่มีท่อน้ำดีอุดตัน ส่วนประกอบมีสารสกัดขมิ้นชัน ซึ่งงานศึกษาในอาสาสมัครพบว่าเคอร์คูมินเพียง 20 มก. ทำให้ถุงน้ำดีบีบตัว
• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด (เช่น วาร์ฟาริน) หรือยาต้านเกล็ดเลือด: มีส่วนประกอบ 4 ตัวที่เกี่ยวข้อง คือ ผงถั่วนัตโตะ (ฉลากไม่ได้ระบุปริมาณวิตามินเค 2) โคเอนไซม์ คิวเท็น ผงเก๋ากี้ และวิตามินอี ต้องบอกแพทย์ก่อนเสมอ
• •ฉลากระบุว่ามีนมและถั่วเหลือง เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน ผู้ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
• •หากมีอาการตัวเหลือง ตาเหลือง ปัสสาวะสีเข้ม คลื่นไส้ หรือเบื่ออาหาร ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้และพบแพทย์ทันที (ยาที่แพทย์สั่ง เช่น ยาต้านไวรัส ให้กินต่อจนกว่าแพทย์จะบอก)

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าลีฟโปรพลัสทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที