เก๊าท์ควรกินอะไร ไก่ หน่อไม้ ถั่ว ห้ามจริงไหม จัดจานลดยูริก

คำตอบสั้น: คนเป็นเก๊าท์ไม่ต้องตัดไก่ หน่อไม้ หรือถั่วทิ้งทั้งหมด แต่ต้องคุมปริมาณ และให้ความสำคัญกับเหล้าและน้ำหวานมากกว่า แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับการรักษาเกาต์ของไทยปี 2569 ให้เลี่ยงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ทุกชนิด และจำกัดเนื้อแดง อาหารทะเล เครื่องดื่มที่มีน้ำตาล และน้ำผลไม้ ส่วนอาหารที่มาจากพืชเป็นหลักและผลิตภัณฑ์จากถั่วเหลืองกลับสัมพันธ์กับความเสี่ยงเก๊าท์ที่ต่ำกว่าเล็กน้อย อาหารช่วยได้บางส่วน แต่ไม่ใช่สิ่งที่ใช้แทนยาที่แพทย์สั่ง

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •แนวทางเกาต์ไทยปี 2569: เลี่ยงแอลกอฮอล์ทุกชนิด จำกัดเนื้อแดง อาหารทะเล เครื่องดื่มที่มีน้ำตาล และน้ำผลไม้ และลดน้ำหนักถ้าน้ำหนักเกิน
• •เครื่องดื่มที่มีน้ำตาลสัมพันธ์กับเก๊าท์ (OR 2.08) มากกว่าเนื้อแดง (OR 1.32) และอาหารทะเล (OR 1.29) ในงานรวมที่แนวทางอ้าง
• •อาหารจากพืชเป็นหลัก ผลิตภัณฑ์ถั่วเหลือง และผลิตภัณฑ์นม สัมพันธ์กับความเสี่ยงที่ต่ำกว่า แต่หลักฐานอยู่ระดับต่ำถึงต่ำมาก
• •เอกสารของ รพ.ศิริราช จัดไก่และถั่วเมล็ดแห้งไว้ในกลุ่มพิวรีนสูง และหน่อไม้ไว้ในกลุ่มพิวรีนปานกลาง ซึ่งเป็นการจัดตามปริมาณพิวรีน ไม่ใช่คำสั่งห้ามตลอดชีวิต (เอกสารนี้ออกปี 2555 มีบางข้อเรื่องยาที่แนวทางปี 2569 เขียนต่างออกไป ห้ามหยุดแอสไพรินหรือยาขับปัสสาวะเองเพราะอ่านเอกสารเก่า ให้ถามแพทย์ที่สั่งยา)
• •อาหารไม่ใช่สิ่งที่ใช้แทนยา ถ้าแพทย์สั่งยาลดกรดยูริก ให้กินต่อ

อาหารพิวรีนสูงกลุ่มไหนที่ควรลดจริง

พิวรีนเป็นสารที่ร่างกายเปลี่ยนเป็นกรดยูริก NIAMS ระบุว่าอาหารพิวรีนสูงมักมาจากสัตว์ และเป็นปัจจัยเสี่ยงหนึ่งของเก๊าท์

แนวทางเกาต์ไทยปี 2569 ใช้งานรวมงานสังเกตเป็นหลัก และพบว่าสิ่งที่สัมพันธ์กับเก๊าท์มากขึ้น ได้แก่

• •เนื้อแดง (OR 1.32 คุณภาพหลักฐานต่ำ)
• •อาหารทะเล (OR 1.29 คุณภาพหลักฐานต่ำมาก)
• •อาหารที่มีเนื้อสัตว์เป็นส่วนประกอบ (OR 1.21 คุณภาพหลักฐานต่ำมาก)

ส่วน เครื่องในสัตว์ แนวทางเขียนตรง ๆ ว่าไม่พบการศึกษาถึงผลต่อเก๊าท์หรือระดับยูริก แต่เอกสารสุขภาพของ รพ.ศิริราช จัดตับ หัวใจ กึ๋น และมันสมองไว้ในกลุ่มพิวรีนมาก ให้คนเป็นเก๊าท์หลีกเลี่ยง

ในครัวไทย อาหารที่ควรคุมปริมาณจึงได้แก่ ต้มเครื่องใน ตับผัด ไข่ปลา กะปิ หอย ปลาดุก และเนื้อแดงปริมาณมาก ส่วนความรู้พื้นฐานเรื่องพิวรีนอ่านได้ที่ กรดยูริกสูง คืออะไร และเรื่องอาหารที่มักเข้าใจผิด

ไก่ หน่อไม้ ถั่ว ยอดผัก ความเชื่อไหนถูกและไหนเกินจริง

ไก่

มีพิวรีนจริง แต่ไม่ใช่ต้นเหตุหลัก เอกสาร รพ.ศิริราช ปี 2555 จัดเนื้อไก่ เป็ด ห่าน ไว้ในกลุ่มพิวรีนมาก บทความคณะเภสัชศาสตร์ ม.มหิดล อธิบายว่ายูริกที่สูงมากส่วนใหญ่มาจากการสร้างในร่างกายและไตขับได้น้อย มากกว่ามาจากอาหาร แต่อาหารพิวรีนสูงอาจกระตุ้นให้ข้ออักเสบกำเริบในคนที่เสี่ยงอยู่แล้ว สรุปคือกินไก่ได้ในปริมาณพอดี ไม่ต้องกินทุกมื้อ

หน่อไม้และยอดผัก

จัดอยู่กลุ่มพิวรีนปานกลางถึงสูงในเอกสารเก่า แต่หลักฐานใหม่ไม่ได้ชี้ว่าผักเป็นตัวการ เอกสาร รพ.ศิริราช จัดหน่อไม้ ผักโขม ดอกกะหล่ำ สะตอ ไว้กลุ่มปานกลาง และชะอม กระถิน เห็ด ไว้กลุ่มสูง ในขณะที่แนวทางเกาต์ไทยปี 2569 พบว่าอาหารที่มาจากพืชเป็นหลักสัมพันธ์กับเก๊าท์ที่ต่ำกว่า (OR 0.92) กินได้ แต่ไม่ควรกินจานใหญ่ทุกวันช่วงยูริกสูงหรือข้อกำลังอักเสบ และไม่ควรตัดผักทุกชนิดจนขาดใยอาหาร

ถั่ว

ถั่วเมล็ดแห้งมีพิวรีน แต่ผลิตภัณฑ์จากถั่วเหลืองไม่ได้สัมพันธ์กับเก๊าท์มากขึ้น เอกสาร รพ.ศิริราช จัดถั่วเหลือง ถั่วเขียว ถั่วแดง ถั่วดำ ไว้กลุ่มพิวรีนมาก แต่งานรวมที่แนวทางไทยอ้างพบว่าผลิตภัณฑ์จากถั่วเหลืองสัมพันธ์กับความเสี่ยงเก๊าท์ที่ต่ำกว่า (OR 0.86) และวอลนัทกับถั่วเมล็ดสน (OR 0.75) MedlinePlus ก็แนะนำถั่วเมล็ดแห้งและถั่วเปลือกแข็งเป็นอาหารที่เลือกได้ เต้าหู้และนมถั่วเหลืองไม่หวานจึงเป็นแหล่งโปรตีนที่ใช้ได้

เบียร์ เหล้า และน้ำหวานฟรุกโตสมีผลมากกว่าเนื้อสัตว์อย่างไร

ในงานรวมที่แนวทางไทยอ้าง ตัวเลขของเครื่องดื่มสูงกว่าเนื้อสัตว์ชัดเจน

• •เครื่องดื่มที่มีน้ำตาล OR 2.08
• •เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ OR 1.81 (ทั้งเบียร์ ไวน์ และสุรา และยิ่งดื่มมากยิ่งสัมพันธ์มาก)
• •น้ำผลไม้ OR 1.77
• •เนื้อแดง OR 1.32 และอาหารทะเล OR 1.29

คณะเภสัชศาสตร์ ม.มหิดล อธิบายว่าฟรุกโตสเร่งการสร้างกรดยูริก และยังยับยั้งการขับยูเรตที่ไต ส่วนเอกสาร รพ.ศิริราช ระบุว่าแอลกอฮอล์ทำให้ไตขับยูริกได้น้อยลง

แปลเป็นชีวิตจริงคือ การเลิกเบียร์ตอนกินหมูกระทะ หรือเลิกชาเย็นหวานวันละแก้ว อาจสำคัญกว่าการงดไก่ อ่านผลของเหล้ากับความดันและไขมันเพิ่มที่ ความดันสูงกินเบียร์ได้ไหม

โปรตีนจากแหล่งไหนเหมาะกับคนเป็นเก๊าท์

ตามแหล่งที่ตรวจแล้ว เลือกได้ดังนี้

• •ผลิตภัณฑ์นม เอกสาร รพ.ศิริราช จัดนมและผลิตภัณฑ์นมไว้กลุ่มพิวรีนน้อย และงานรวมที่แนวทางไทยอ้างพบว่าสัมพันธ์กับยูริกสูงน้อยกว่า (OR 0.69) ถ้าไขมันในเลือดสูงให้เลือกนมไขมันต่ำ
• •ไข่ เอกสาร รพ.ศิริราช จัดไว้กลุ่มพิวรีนน้อย
• •เต้าหู้และนมถั่วเหลือง ตามข้อมูลถั่วเหลืองข้างบน
• •เนื้อปลาและเนื้อหมูไม่ติดมัน กินในปริมาณจำกัด ตามที่เอกสาร รพ.ศิริราช จัดเนื้อหมู ปลากะพง ปลาหมึก ปู ไว้กลุ่มปานกลาง

ถ้าเป็นโรคไตร่วม ปริมาณโปรตีนรวมต้องให้แพทย์หรือนักกำหนดอาหารกำหนด เพราะคนไตเสื่อมมีข้อจำกัดต่างไป

นมไขมันต่ำและผลไม้วิตามินซีสูงช่วยได้ไหม

สัมพันธ์ในทางที่ดีในงานสังเกต แต่หลักฐานยังอ่อน แนวทางไทยให้คุณภาพหลักฐานเรื่องผลิตภัณฑ์นมไว้ระดับต่ำมาก ส่วนวิตามินซี งานที่ใช้วิตามินซีเม็ดวันละ 500 มก. พบยูริกลดเฉลี่ยเพียง 0.35 มก./ดล. รายละเอียดอยู่ที่ วิตามินซีช่วยลดกรดยูริกไหม

ผลไม้ทั้งลูกที่ไม่หวานจัด เช่น ฝรั่ง ส้มทั้งผล กินได้ตามปกติ แต่ไม่ควรคั้นเป็นน้ำ เพราะน้ำผลไม้เป็นสิ่งที่แนวทางให้จำกัด ถ้ามีไขมันในเลือดสูงร่วมด้วย ดูวิธีเลือกผลไม้เพิ่มที่ ไขมันในเลือดสูงห้ามกินผลไม้อะไร

อาหารแบบเมดิเตอร์เรเนียนกับคนเป็นเก๊าท์

มีการทดลองที่น่าสนใจ แต่ต้องดูให้ครบ แนวทางเกาต์ไทยอ้างการทดลอง 24 เดือนที่พบว่า อาหารเมดิเตอร์เรเนียนร่วมกับจำกัดพลังงาน ทำให้ยูริกลดลง 2.0 มก./ดล. ที่ 6 เดือน ใกล้เคียงกับอาหารไขมันต่ำจำกัดพลังงาน (1.9) และการจำกัดคาร์โบไฮเดรต (2.4)

แปลว่าสิ่งที่ได้ผลคือ การลดน้ำหนักและเปลี่ยนอาหารทั้งรูปแบบ ไม่ใช่น้ำมันชนิดใดชนิดหนึ่ง แนวคิดเดียวกันนี้ใช้กับการจัดอาหารดูแลความดันได้ด้วย อ่านต่อที่ ลดความดันด้วยการกิน แนวทาง DASH ฉบับปรับให้คนไทย

ตัวอย่างจัดจานแบบไทยสำหรับคนยูริกสูง

1. 1ข้าวสวยหรือข้าวกล้องพอประมาณ (เอกสาร รพ.ศิริราช จัดข้าวและธัญพืชไว้กลุ่มพิวรีนน้อย)
2. 2ผักลวกหรือผัดน้ำมันน้อยครึ่งจาน หมุนเวียนชนิดผัก ไม่ใช่ชะอมหรือกระถินทุกมื้อ
3. 3ไข่ต้ม เต้าหู้ หรือปลาชิ้นพอดีฝ่ามือ แทนต้มเครื่องในหรือกุ้งจานใหญ่
4. 4น้ำเปล่าแทนน้ำหวาน และงดเบียร์

ช่วงข้ออักเสบกำเริบควรกินแตกต่างจากช่วงปกติไหม

แนวทางไทยไม่ได้แยกคำแนะนำอาหารเฉพาะช่วงกำเริบ สิ่งที่แนวทางพูดถึงช่วงกำเริบคือการใช้ยาต้านการอักเสบตามแพทย์สั่ง และอาจประคบเย็นร่วมกับยา NIAMS ระบุว่าอาการกำเริบกระตุ้นได้จากอาหารบางชนิด แอลกอฮอล์ ยาบางชนิด และการบาดเจ็บ

ช่วงนี้จึงควร งดแอลกอฮอล์เด็ดขาด เลี่ยงงานเลี้ยงที่มีเครื่องในและอาหารทะเลจำนวนมาก และกินยาตามแพทย์สั่งจนอาการหาย

เมื่อไรต้องไปพบแพทย์ทันที

ถ้ามีอาการ ข้อใดข้อหนึ่ง ต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

• •ข้อบวมแดงร้อนร่วมกับไข้สูงหรือหนาวสั่น
• •ปวดข้อหลายข้อพร้อมกันจนเดินหรือขยับไม่ได้
• •ปวดบั้นเอวรุนแรง ปัสสาวะเป็นเลือด หรือปัสสาวะไม่ออก

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าออยล์ (Beta Oil)

เบต้าออยล์ (Beta Oil) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0001 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ต่อ 1 แคปซูลมีน้ำมันคาโนลา 200 มก. น้ำมันมะกอก 200 มก. น้ำมันรำข้าว 109 มก. กรดแอสคอร์บิก (วิตามินซี) 30 มก. สารสกัดจากข้าว 10 มก. ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. แอล-ออร์นิทีน HCl 5 มก. และไฟโตสเตอรอล 2 มก.

• •วิตามินซี (กรดแอสคอร์บิก) 30 มก. — วิตามินซีเป็นสารที่มีงานวิจัยเรื่องกรดยูริก งานรวมการทดลองระยะสั้นใช้เฉลี่ยวันละ 500 มก. พบยูริกลดลงเฉลี่ย 0.35 มก./ดล. ซึ่ง Linus Pauling Institute ระบุว่าไม่น่ามีความสำคัญทางคลินิก ขนาดที่ศึกษามากกว่าในแคปซูลราว 17 เท่า (คำนวณ) และไม่มีงานวิจัยที่ศึกษาวิตามินซี 30 มก. กับกรดยูริก
• •น้ำมันมะกอก 200 มก. — การทดลองที่แนวทางเกาต์ไทยอ้างเป็นการเปลี่ยนอาหารทั้งรูปแบบแบบเมดิเตอร์เรเนียนร่วมกับจำกัดพลังงาน ไม่ใช่การให้น้ำมันมะกอกเดี่ยว ๆ และไม่พบงานในคนที่ศึกษาน้ำมันมะกอกกับกรดยูริกในแผ่นหลักฐานของเรา งานเรื่องหัวใจอย่าง PREDIMED ใช้น้ำมันมะกอกอย่างน้อยวันละ 4 ช้อนโต๊ะ ในแคปซูลมีเพียง 0.2 กรัม

ข้อควรระวัง: แคปซูลมีวิตามินอีและแอล-อาร์จินีน ผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด หรือยาลดความดัน ควรปรึกษาแพทย์ก่อน ผู้ที่มีประวัตินิ่วหรือโรคไตควรแจ้งแพทย์ก่อนใช้ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารทุกชนิด ฉลากระบุว่าเด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน และผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร หากแพทย์ให้หยุด ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ ส่วนยาที่แพทย์สั่งให้กินต่อตามเดิม

ไม่มีหลักฐานว่าแคปซูลนี้ทำให้กรดยูริกเปลี่ยน

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าออยล์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที