วิตามินซีช่วยลดกรดยูริกไหม คนเป็นเก๊าท์กินวิตามินซีได้หรือเปล่า

คำตอบสั้น: คนเป็นเก๊าท์ส่วนใหญ่กินวิตามินซีจากอาหารได้ตามปกติ แต่วิตามินซีไม่ใช่วิธีคุมกรดยูริก งานรวมการทดลอง 13 งานที่ใช้วิตามินซีเฉลี่ยวันละ 500 มก. พบกรดยูริกลดลงเฉลี่ยเพียง 0.35 มก./ดล. และการทดลองในผู้ป่วยเก๊าท์จริงพบว่าลดได้น้อยกว่ายาลดกรดยูริกมาก แนวทางรักษาเกาต์ของไทยปี 2569 ไม่มีคำแนะนำให้ใช้วิตามินซี ส่วนคนที่เคยเป็นนิ่วควรเลี่ยงวิตามินซีเม็ดขนาดสูงตั้งแต่วันละ 1,000 มก.

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •งานรวม 13 การทดลอง (556 คน) ใช้วิตามินซีเฉลี่ยวันละ 500 มก. นานราว 30 วัน กรดยูริกลดลงเฉลี่ย 0.35 มก./ดล. ซึ่งสถาบัน Linus Pauling ระบุว่าอยู่ในช่วงคลาดเคลื่อนของการตรวจ
• •ในผู้ป่วยเก๊าท์ 40 คน วิตามินซี 500 มก. ลดยูริกเฉลี่ย 0.23 มก./ดล. เทียบกับยาอัลโลพูรินอลที่ลดได้ 1.9 มก./ดล.
• •แนวทางเกาต์ของสมาคมรูมาติสซั่มฯ ปี 2569 ตั้งเป้ายูริกต่ำกว่า 6 มก./ดล. ด้วยยาและการปรับพฤติกรรม ไม่มีคำแนะนำเรื่องวิตามินซี
• •คนที่เคยเป็นนิ่ว แหล่งไทยและต่างประเทศเตือนเรื่องวิตามินซีเม็ดตั้งแต่วันละ 1,000 มก. ขึ้นไป
• •ห้ามหยุดหรือลดยาลดกรดยูริกเอง แม้จะกินวิตามินซีอยู่

วิตามินซีช่วยให้ไตขับกรดยูริกได้อย่างไร

กรดยูริกส่วนใหญ่ถูกขับออกทางไต และไตจะดูดกลับบางส่วนผ่านตัวขนส่งในท่อไต บทความของคณะเภสัชศาสตร์ ม.มหิดล อธิบายว่านักวิจัย คาดว่า วิตามินซีไปยับยั้งตัวขนส่งชื่อ URAT1 ในท่อไต ทำให้ยูเรตถูกดูดกลับน้อยลงและออกไปกับปัสสาวะมากขึ้น

บทความเดียวกันระบุว่าคนที่ยูริกสูงมากกว่าร้อยละ 90 มีต้นเหตุหลักจาก ไตขับยูริกได้น้อย ไม่ใช่จากการสร้างมากเกิน กลไกนี้จึงฟังดูตรงจุด แต่ "ฟังดูตรงจุด" ยังไม่เท่ากับ "ได้ผลมากพอ" ต้องดูตัวเลขจากการทดลองจริง ซึ่งอยู่ในหัวข้อถัดไป

ถ้ายังไม่แน่ใจว่ากรดยูริกคืออะไร อ่านพื้นฐานก่อนที่ กรดยูริกสูง คืออะไร และเรื่องอาหารที่มักเข้าใจผิด

งานวิจัยใช้วิตามินซีวันละเท่าไร และลดยูริกได้มากแค่ไหน

ขนาดที่ใช้บ่อยที่สุดในงานวิจัยคือวันละ 500 มก. ผลที่ได้มีดังนี้

1. 1งานรวม 13 การทดลอง (Juraschek 2011) ผู้เข้าร่วม 556 คน ส่วนใหญ่ไม่ได้เป็นเก๊าท์ ใช้วิตามินซีมัธยฐานวันละ 500 มก. นานราว 30 วัน ยูริกลดลงเฉลี่ย 0.35 มก./ดล. แต่ผลแต่ละงานต่างกันมาก
2. 2การทดลองในผู้ป่วยเก๊าท์ 40 คน (Stamp 2013) ผู้ป่วยมียูริกเริ่มต้นเฉลี่ยราว 8.4 มก./ดล. วิตามินซี 500 มก. นาน 8 สัปดาห์ ลดยูริกเฉลี่ย 0.23 มก./ดล. ส่วนกลุ่มที่เริ่มหรือเพิ่มยาอัลโลพูรินอลลดได้ 1.9 มก./ดล. ผู้วิจัยสรุปว่า ไม่มีผลลดยูริกที่มีความหมายทางคลินิกในผู้ป่วยเก๊าท์
3. 3งานติดตามแพทย์ชายในสหรัฐฯ 14,641 คน (Physicians' Health Study II) วิเคราะห์ย้อนหลังพบว่ากลุ่มที่สุ่มได้วิตามินซี 500 มก. มีผู้ได้รับการวินิจฉัยเก๊าท์ใหม่ 8.0 ต่อ 1,000 คน-ปี เทียบกับ 9.1 ในกลุ่มยาหลอก ผลชัดเฉพาะคนน้ำหนักปกติ และเป็นการวิเคราะห์ภายหลังที่ให้ผู้เข้าร่วมรายงานโรคเอง
4. 4งานติดตามผู้ชาย 46,994 คน นาน 20 ปี (Choi 2009) พบว่าผู้ที่ได้วิตามินซีรวมมากกว่ามีอัตราเก๊าท์ต่ำกว่า เช่น วันละ 1,500 มก. ขึ้นไป มีความเสี่ยงสัมพัทธ์ 0.55 เทียบผู้ที่ได้ต่ำกว่า 250 มก. แต่เป็นงานสังเกต ไม่ได้พิสูจน์ว่าวิตามินซีเป็นสาเหตุ

สถาบัน Linus Pauling ของมหาวิทยาลัยแห่งรัฐออริกอน สรุปส่วนนี้ว่า หลักฐานปัจจุบันยังไม่สนับสนุนการใช้วิตามินซีเสริมในการดูแลเก๊าท์

วิตามินซีใช้แทนยาลดกรดยูริกได้ไหม

ไม่ได้ ตัวเลขจากการทดลองในผู้ป่วยเก๊าท์ชัดเจนว่าวิตามินซีลดยูริกได้ราวหนึ่งในแปดของยาอัลโลพูรินอลในช่วงเวลาเท่ากัน

แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับการรักษาเกาต์ของไทยปี 2569 ตั้งเป้ายูริกในผู้ป่วยเก๊าท์ที่ ต่ำกว่า 6 มก./ดล. และให้ปรับยาลดกรดยูริกตามเป้า ผู้ป่วยที่ยูริกเริ่มต้นราว 8–9 มก./ดล. ต้องลดลงหลายมิลลิกรัมต่อเดซิลิตร การลดลง 0.2–0.4 มก./ดล. จึงไม่พอถึงเป้า

ถ้ากินยาลดกรดยูริกอยู่ ให้กินต่อตามแพทย์สั่ง การหยุดยาเองเพราะคิดว่าวิตามินซีช่วยอยู่แล้ว อาจทำให้ยูริกกลับขึ้นและข้ออักเสบกำเริบได้

ความเชื่อที่พบบ่อย: วิตามินซียิ่งกินมากยิ่งขับยูริกได้มาก

ไม่มีหลักฐานว่าการเพิ่มขนาดเองปลอดภัยและได้ผล งานที่พบความสัมพันธ์ในขนาดตั้งแต่วันละ 1,000 มก. ขึ้นไปเป็นงานสังเกต ส่วนการทดลองจริงส่วนใหญ่ใช้ 500 มก.

อีกด้านหนึ่ง คณะเภสัชศาสตร์ ม.มหิดล เตือนว่าวิตามินซีเกินวันละ 1,000 มก. อาจทำให้ปัสสาวะเป็นกรดมากขึ้นและเพิ่มผลึกออกซาเลต จึงควรเลี่ยงในผู้มีประวัตินิ่ว MedlinePlus ระบุว่าการกินเกินวันละ 2,000 มก. ไม่แนะนำ อ่านเรื่องเพดานวิตามินเพิ่มได้ที่ วิตามินและแร่ธาตุ ได้รับมากเกินไป

คนเป็นเก๊าท์ที่มีนิ่วในไตร่วมด้วยควรระวังวิตามินซีอย่างไร

นี่คือกลุ่มที่ต้องระวังที่สุด เพราะเก๊าท์กับนิ่วมักมาด้วยกัน สถาบัน NIAMS ของสหรัฐฯ ระบุว่ากรดยูริกสูงทำให้เกิดนิ่วในไตได้ และนิ่วเป็นโรคร่วมที่พบบ่อยในคนเป็นเก๊าท์

• •ร่างกายเปลี่ยนวิตามินซีบางส่วนเป็นออกซาเลต และบางงานพบว่าวิตามินซีเสริมเพิ่มออกซาเลตในปัสสาวะ (Linus Pauling Institute)
• •งานติดตามระยะยาวพบว่า ผู้ชาย ที่ได้วิตามินซีรวมวันละ 1,000 มก. ขึ้นไป เสี่ยงนิ่วสูงกว่าผู้ที่ได้น้อยกว่า 90 มก. แต่ไม่พบในผู้หญิง
• •แพทย์ รพ.รามาธิบดี แนะนำให้กินวิตามินซีเสริมเท่าที่จำเป็น ไม่เกินวันละ 1,000 มก.

ถ้าเป็นทั้งเก๊าท์และนิ่ว ให้นำฉลากวิตามินทุกตัวไปให้แพทย์ดู รายละเอียดเรื่องนิ่วกับวิตามินซีอยู่ที่ วิตามินซีทำให้เป็นนิ่วไหม และถ้าไตเสื่อมร่วมด้วย อ่านต่อที่ เก๊าท์ลงไตได้ไหม

ผลไม้วิตามินซีสูงแต่ฟรุกโตสสูง กินได้แค่ไหน

จุดที่ต้องระวังจริงคือน้ำผลไม้และเครื่องดื่มหวาน มากกว่าผลไม้ทั้งลูก แนวทางเกาต์ไทยปี 2569 ให้จำกัดเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลและน้ำผลไม้ งานรวมที่แนวทางอ้างพบว่าเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลสัมพันธ์กับเก๊าท์ (OR 2.08) และน้ำผลไม้ก็สัมพันธ์เช่นกัน (OR 1.77)

คณะเภสัชศาสตร์ ม.มหิดล อธิบายว่าน้ำตาลฟรุกโตส โดยเฉพาะจากน้ำผลไม้อย่างน้ำส้มและน้ำแอปเปิล ทำให้ร่างกายสร้างกรดยูริกมากขึ้นและขับออกได้น้อยลง ส่วน MedlinePlus แนะนำให้คนเป็นเก๊าท์เลือกผลไม้ชนิดที่หวานน้อย

แนวทางที่เราตรวจไม่ได้กำหนดจำนวนผลไม้ต่อวันไว้ หลักที่ใช้ได้คือ

• •กินผลไม้ทั้งชิ้นแทนการคั้นหรือปั่นเป็นแก้ว
• •เลี่ยงน้ำผลไม้กล่อง ชาไข่มุก น้ำอัดลม และเครื่องดื่มชงหวานจากร้านสะดวกซื้อ
• •ถ้าเป็นเบาหวานหรือโรคไตร่วม ให้นักกำหนดอาหารช่วยกำหนดปริมาณ

ข้อควรระวังเรื่องวิตามินซีกับยาตัวอื่น

สถาบัน Linus Pauling ระบุว่าวิตามินซีขนาดมาก ตั้งแต่ราววันละ 1 กรัม อาจรบกวนฤทธิ์ยาวาร์ฟาริน (หลักฐานยังขัดแย้งกัน) คนที่กินยาละลายลิ่มเลือดจึงควรบอกแพทย์ทุกครั้งที่เริ่มวิตามิน อ่านเพิ่มที่ วิตามินซีกินพร้อมยาได้ไหม

เมื่อไรต้องไปพบแพทย์ทันที

ถ้ามีอาการ ข้อใดข้อหนึ่ง ต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

• •ข้อบวมแดงร้อนปวดมากร่วมกับไข้สูงหรือหนาวสั่น เพราะอาจเป็นข้อติดเชื้อ ไม่ใช่เก๊าท์ธรรมดา
• •ปวดบั้นเอวรุนแรงจนนั่งนอนไม่ได้ หรือมีไข้ร่วมกับปวดเอว
• •ปัสสาวะไม่ออก หรือปัสสาวะเป็นเลือดมาก

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าออยล์ (Beta Oil)

เบต้าออยล์ (Beta Oil) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0001 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ต่อ 1 แคปซูลมีน้ำมันคาโนลา 200 มก. น้ำมันมะกอก 200 มก. น้ำมันรำข้าว 109 มก. กรดแอสคอร์บิก (วิตามินซี) 30 มก. สารสกัดจากข้าว 10 มก. ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. แอล-ออร์นิทีน HCl 5 มก. และไฟโตสเตอรอล 2 มก.

• •วิตามินซี (กรดแอสคอร์บิก) 30 มก. — วิตามินซีเป็นสารที่มีงานวิจัยเรื่องกรดยูริก งานรวมการทดลองระยะสั้นใช้วิตามินซีเฉลี่ยวันละ 500 มก. พบยูริกลดลงเฉลี่ย 0.35 มก./ดล. ซึ่ง Linus Pauling Institute ระบุว่าไม่น่ามีความสำคัญทางคลินิก และการทดลองในผู้ป่วยเก๊าท์ที่ใช้ 500 มก. พบผลน้อยกว่ายาลดกรดยูริกมาก ขนาดที่ศึกษานี้มากกว่าในแคปซูลราว 17 เท่า (คำนวณ) ส่วนวิตามินซี 30 มก. เท่ากับราว 33% ของปริมาณที่ผู้ชายควรได้ต่อวัน และ 40% ของผู้หญิง (คำนวณจาก MedlinePlus) ไม่มีงานวิจัยที่ศึกษาวิตามินซี 30 มก. กับกรดยูริกหรือเก๊าท์

ส่วนประกอบอื่นในแคปซูลไม่พบงานในคนที่ศึกษากับกรดยูริกในแผ่นหลักฐานของเรา และในงาน Physicians' Health Study II วิตามินอี (400 IU วันเว้นวัน) ไม่สัมพันธ์กับเก๊าท์

ข้อควรระวัง: แคปซูลมีวิตามินอีและแอล-อาร์จินีน ผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด หรือยาลดความดัน ควรปรึกษาแพทย์ก่อน ผู้ที่มีประวัตินิ่วหรือโรคไตควรแจ้งแพทย์ก่อนใช้ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารทุกชนิด ฉลากระบุว่าเด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน และผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร หากแพทย์ให้หยุด ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ ส่วนยาที่แพทย์สั่งให้กินต่อตามเดิม

ไม่มีหลักฐานว่าแคปซูลนี้ทำให้กรดยูริกเปลี่ยน

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าออยล์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที