กรดยูริกสูง คืออะไร และเรื่องอาหารที่มักเข้าใจผิด

คนที่เห็นค่านี้ในใบผลเลือดมักตัดอาหารออกเป็นกลุ่มทันที

และหลายครั้งตัดผิดกลุ่ม หรือตัดจนขาดอย่างอื่นโดยไม่จำเป็น

กรดยูริกคืออะไร

เป็นของเสียที่เกิดจากการสลายสารพิวรีนในร่างกาย

พิวรีนมาจากสองทาง คือจากเซลล์ของร่างกายเราเองที่สลายตัวตามปกติ และจากอาหารที่กินเข้าไป

สัดส่วนที่มาจากร่างกายเองมักมากกว่าที่มาจากอาหาร ซึ่งเป็นเหตุผลที่การคุมอาหารอย่างเดียวมักไม่พอ

ไตเป็นตัวขับกรดยูริกออก

ดังนั้นค่าที่สูงอาจมาจากการสร้างมากขึ้น หรือขับออกได้น้อยลง หรือทั้งสองอย่าง

ค่าสูงแปลว่าเป็นเกาต์ไหม

ไม่เสมอไป

มีคนที่ค่าสูงแต่ไม่เคยมีอาการ และมีคนที่มีอาการทั้งที่ค่าไม่สูงมากในขณะตรวจ

การวินิจฉัยเป็นงานของแพทย์ ซึ่งดูอาการ ประวัติ และการตรวจอื่นประกอบ

ช่วงอ้างอิงต่างกันตามห้องปฏิบัติการและเพศ ให้อ่านช่วงที่พิมพ์ในใบผลของตัวเอง

อะไรทำให้ค่าสูงขึ้นได้บ้าง

อาหารบางกลุ่ม

เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ โดยเฉพาะเบียร์

เครื่องดื่มที่มีน้ำตาลฟรุกโตสสูง ข้อนี้คนมักไม่รู้ และมีผลมากกว่าที่คิด

ภาวะขาดน้ำ

ยาบางกลุ่ม โดยเฉพาะยาขับปัสสาวะบางชนิด

การทำงานของไตที่ลดลง

การลดน้ำหนักเร็วเกินไป หรือการอดอาหาร ข้อนี้สำคัญ เพราะคนที่รู้ว่าค่าสูงแล้วรีบอดอาหาร อาจทำให้แย่ลง

น้ำหนักตัวและภาวะทางเมตาบอลิกอื่น ๆ

กลุ่มอาหารที่มีพิวรีนสูง

เครื่องในสัตว์

สัตว์น้ำบางชนิด เช่น ปลาซาร์ดีน ปลาแอนโชวี่ กุ้ง หอย

น้ำต้มกระดูกและน้ำซุปเข้มข้น

ยีสต์และสารสกัดจากยีสต์

เนื้อแดงในปริมาณมาก

ข้อควรรู้คือ ปริมาณต่อครั้งสำคัญพอ ๆ กับชนิด

เรื่องที่มักเข้าใจผิด

เข้าใจผิดที่ 1 ต้องงดผักทุกชนิดที่มีพิวรีน

ผักบางชนิดมีพิวรีน แต่แนวทางทางโภชนาการโดยทั่วไปไม่ได้ให้ตัดผักออก

การตัดผักทำให้ขาดสิ่งอื่นโดยไม่จำเป็น

เข้าใจผิดที่ 2 คุมอาหารอย่างเดียวก็พอ

เนื่องจากส่วนใหญ่มาจากภายในร่างกาย การคุมอาหารช่วยได้ในระดับหนึ่ง แต่ไม่ได้แทนการรักษาที่แพทย์กำหนด

เข้าใจผิดที่ 3 หยุดยาได้เมื่อไม่ปวด

ห้ามหยุดยาที่แพทย์สั่งเองเมื่ออาการดีขึ้น เพราะยาลดกรดยูริกกับยาแก้ปวดเป็นคนละตัวและมีเป้าหมายต่างกัน

สิ่งที่ควรทำ

ดื่มน้ำให้พอ ตามที่แพทย์แนะนำ โดยผู้ที่ถูกจำกัดน้ำต้องถามก่อน

ลดน้ำหนักอย่างค่อยเป็นค่อยไป ไม่ใช่อดอาหาร

เอารายการยาไปให้แพทย์ดู เผื่อมียาที่มีผลต่อค่านี้

ปรึกษานักกำหนดอาหารแทนการตัดอาหารเอง อ่านต่อที่ ควรพบนักกำหนดอาหารเมื่อไร

ตรวจค่าไตด้วย เพราะเกี่ยวข้องกัน อ่านต่อที่ ครีอะตินินคืออะไร

เรื่องอาหารเสริม

ผู้ที่มีค่ากรดยูริกสูงควรแจ้งแพทย์ทุกครั้งว่ากินอาหารเสริมอะไรอยู่

เพราะผลิตภัณฑ์บางกลุ่มมีวัตถุดิบที่เกี่ยวข้อง เช่น สารสกัดจากยีสต์

และไม่มีผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดที่อ้างได้ว่าลดกรดยูริก เพราะเป็นการอ้างสรรพคุณที่ผิดกฎหมาย

เตรียมตัวก่อนเจาะเลือดตรวจกรดยูริก

ค่านี้ขยับได้จากสิ่งที่ทำก่อนตรวจ จึงควรถามล่วงหน้าว่าต้องเตรียมอะไร

ถามว่าต้องงดอาหารก่อนตรวจไหม และงดกี่ชั่วโมง

แจ้งว่ากินยาอะไรอยู่ เพราะยาหลายกลุ่มมีผลต่อค่านี้

แจ้งว่ากินอาหารเสริมหรือสมุนไพรอะไรอยู่

ถ้ากำลังมีอาการปวดข้ออยู่ ให้บอกด้วย เพราะค่าในช่วงที่กำลังมีอาการอาจไม่สะท้อนภาพปกติ

หลีกเลี่ยงการดื่มแอลกอฮอล์และการออกกำลังกายหนักในวันก่อนตรวจ

บันทึกอาการช่วยแพทย์ได้มาก

ถ้าเคยปวดข้อ ให้จดว่า ข้อไหน · ปวดตอนกี่โมง · กี่วันจึงหาย · ก่อนหน้านั้นกินอะไรหรือดื่มอะไร

การจดสามถึงสี่ครั้งทำให้เห็นรูปแบบ ซึ่งมีค่ามากกว่าการเล่าจากความจำ

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไปเรื่องโรคและโภชนาการ ไม่ใช่คำวินิจฉัย ไม่ใช่แผนการรักษา และไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะบุคคล

การกำหนดสิ่งที่ผู้ป่วยแต่ละคนควรได้รับ ต้องมาจากแพทย์ผู้รักษาและนักกำหนดอาหารที่เห็นผลตรวจจริงเท่านั้น

ห้ามใช้ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารทดแทนการรักษาที่แพทย์กำหนด และควรแจ้งแพทย์ทุกครั้งว่ากำลังรับประทานอะไรอยู่บ้าง