กลูต้าไธโอนกับตับ ค่าตับสูงกินกลูต้าได้ไหม ช่วยตับจริงหรือ

คำตอบสั้น: กลูตาไธโอน (glutathione) เป็นสารต้านอนุมูลอิสระที่ ร่างกายสร้างเองได้ และพบเข้มข้นที่สุดในตับ มีบทบาทในการกำจัดสารแปลกปลอม แต่หลักฐานว่า “กินกลูต้าแล้วช่วยตับ” ในคนยังมีน้อย งานในผู้ป่วยไขมันพอกตับมีเพียงงานนำร่องขนาดเล็กจากญี่ปุ่น ใช้ 300 มก. ต่อวัน และ ไม่มีกลุ่มเปรียบเทียบ ยังไม่มีแนวทางเวชปฏิบัติที่เราตรวจแนะนำ คนค่าตับสูงจึงควรถามแพทย์ก่อนกิน และไม่ควรใช้แทนการหาสาเหตุ

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •กลูตาไธโอนประกอบด้วยกรดอะมิโน 3 ตัว คือ กรดกลูตามิก ซิสเทอีน และไกลซีน
• •งานทบทวนทางชีวเคมีระบุว่าพบในทุกเนื้อเยื่อ เข้มข้นสูงสุดในตับ และสำคัญต่อการจัดการสารแปลกปลอม
• •งานนำร่องในผู้ป่วยไขมันพอกตับ 34 คน กิน 300 มก. ต่อวันนาน 4 เดือน พบ ALT ลดลง แต่ไม่มีกลุ่มเปรียบเทียบ
• •การดูดซึมของกลูตาไธโอนชนิดกินยังเป็นข้อถกเถียง
• •คำว่า “กลูต้าล้างตับ” ไม่มีหลักฐานรองรับในแหล่งที่เราตรวจ

กลูตาไธโอนทำหน้าที่อะไรในตับ

งานทบทวนเรื่องการสร้างกลูตาไธโอนในวารสาร Biochimica et Biophysica Acta (Lu, 2013) ระบุว่า

• •กลูตาไธโอนพบในเนื้อเยื่อของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมทุกชนิด ความเข้มข้นสูงที่สุดอยู่ในตับ
• •เป็น สารต้านอนุมูลอิสระหลักที่ร่างกายสร้างเอง ช่วยป้องกันเซลล์จากภาวะเครียดออกซิเดชัน (oxidative stress คือภาวะที่อนุมูลอิสระมากเกินจนทำร้ายเซลล์)
• •มีบทบาทสำคัญใน การกำจัดสารแปลกปลอมที่เข้าสู่ร่างกาย เช่น ยาและสารเคมีบางชนิด
• •ความผิดปกติของการสร้างกลูตาไธโอนเกี่ยวข้องกับโรคหลายอย่าง รวมถึงพังผืดในตับและโรคตับจากแอลกอฮอล์

ตัวอย่างที่เห็นภาพชัดคือ พิษจากพาราเซตามอลเกินขนาด เอกสารของคณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดลระบุว่ามีรายงานการใช้กลูตาไธโอนในทางการแพทย์บางกรณี รวมถึงภาวะเป็นพิษจากพาราเซตามอล ส่วนในชีวิตประจำวัน ผู้ป่วยโรคตับต้องถามแพทย์เรื่องขนาดพาราเซตามอลเสมอ

ร่างกายสร้างกลูตาไธโอนเองจากอะไร

จากกรดอะมิโน 3 ตัว งานของ Lu (2013) อธิบายว่าร่างกายสร้างกลูตาไธโอน 2 ขั้น ขั้นแรกเชื่อม กรดกลูตามิกกับซิสเทอีน ขั้นที่สองเติม ไกลซีน และปัจจัยสำคัญที่กำหนดว่าสร้างได้มากแค่ไหนคือ ปริมาณซิสเทอีนที่มี กับการทำงานของเอนไซม์ตัวแรก

ซิสเทอีนเป็นกรดอะมิโนที่มีกำมะถัน ร่างกายได้กรดอะมิโนจากโปรตีนในอาหาร การกินโปรตีนให้พอจึงเป็นพื้นฐาน รายละเอียดเรื่องซิสเทอีนอ่านต่อที่ แอล-ซิสเทอีนคืออะไร และเกี่ยวกับกลูตาไธโอนอย่างไร

มีข้อน่ารู้อีกข้อ คือ ค่า GGT ที่อยู่ในผลตรวจตับ เป็นเอนไซม์ที่ทำหน้าที่ย่อยกลูตาไธโอนนอกเซลล์ เพื่อนำกรดอะมิโนกลับไปใช้สร้างใหม่ (Lu, 2013) และงานของ Witschi (1992) ระบุว่าเอนไซม์ตัวนี้ในลำไส้และตับย่อยกลูตาไธโอนที่กินเข้าไป

งานวิจัยกลูตาไธโอนชนิดกินในผู้ป่วยไขมันพอกตับ

มีแค่งานนำร่องขนาดเล็ก ที่เราตรวจได้มี 2 งาน ทั้งคู่จากญี่ปุ่น

• •Honda และคณะ (2017): ผู้ป่วยไขมันพอกตับ 34 คน (ทำครบ 29 คน) ปรับอาหารและออกกำลังกาย 3 เดือนก่อน แล้วกินกลูตาไธโอน 300 มก. ต่อวัน อีก 4 เดือน พบค่า ALT ไตรกลีเซอไรด์ และเฟอร์ริตินลดลง แต่เป็นการศึกษากลุ่มเดียว ไม่มีกลุ่มยาหลอก ผลจึงอาจปนกับการปรับพฤติกรรม ผู้วิจัยเองระบุว่าต้องมีการทดลองขนาดใหญ่ยืนยัน
• •Irie และคณะ (2016): ผู้ป่วย 15 คน กิน 300 มก. ต่อวันนาน 3 เดือน พบ ALT ลดในกลุ่มที่มีตับอักเสบจากไขมัน ไม่มีกลุ่มเปรียบเทียบเช่นกัน

สรุปคือ ยังไม่มีงานทดลองแบบสุ่มเทียบยาหลอกในผู้ป่วยไขมันพอกตับ ที่เราพบ และแนวทางไขมันพอกตับของไทย พ.ศ. 2569 ไม่ได้กล่าวถึงกลูตาไธโอน ยาที่แนวทางให้แพทย์พิจารณาเป็นอีกกลุ่มหนึ่ง (อ่าน ไขมันพอกตับ มียารักษาไหม)

ค่าตับสูง กินกลูต้าได้ไหม

ควรถามแพทย์ก่อน และไม่ควรเริ่มในช่วงที่ยังหาสาเหตุไม่เจอ เหตุผลคือ

• •ค่าตับสูงมีหลายสาเหตุ ถ้าเริ่มกินของใหม่ตอนนี้ แพทย์จะแยกได้ยากขึ้นว่าค่าที่เปลี่ยนมาจากอะไร
• •ถ้าผลิตภัณฑ์ผสมสารสกัดสมุนไพร ต้องรู้ว่า NIDDK ระบุว่าสมุนไพรบางชนิดทำลายตับได้
• •ผู้ป่วยตับแข็ง แนวทางของสมาคมโรคตับแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2568 ระบุว่าไม่ควรรับประทานอาหารเสริมหรือสมุนไพร

คำถามที่ควรถามแพทย์

1. 1ค่าตับของฉันสูงจากอะไร ต้องตรวจอะไรเพิ่ม
2. 2ผลิตภัณฑ์ที่ฉันกินอยู่ (นำกล่องไปด้วย) มีตัวไหนควรพักไว้ก่อน
3. 3ถ้าอยากกินกลูต้า ต้องรอให้ผลตรวจซ้ำออกก่อนไหม

ภาพรวมเรื่องอาหารเสริมกับค่าตับอ่านที่ ค่าตับสูง กินอาหารเสริมและสมุนไพรได้ไหม

ความเชื่อ: กลูต้าล้างตับ

ไม่มีหลักฐานรองรับในแหล่งที่เราตรวจ การที่ร่างกายใช้กลูตาไธโอนในกระบวนการกำจัดสารแปลกปลอม ไม่ได้แปลว่าการกินกลูต้าเพิ่มจะ “ล้าง” ตับ เพราะ

• •งานในคนเรื่องการดูดซึมยังขัดกัน งานปี 1992 พบว่ากินครั้งเดียวราว 3 กรัมไม่เพิ่มระดับในเลือด ส่วนงานปี 2015 พบว่ากินทุกวัน 6 เดือนเพิ่มระดับได้ (รายละเอียดอ่านที่ กลูต้าไธโอน ดูดซึมได้ไหม)
• •งานที่มีอยู่วัดค่าเลือด ไม่ได้วัดว่าตับ “สะอาดขึ้น”
• •ตับกำจัดสารต่าง ๆ ได้เองอยู่แล้วตลอดเวลา สิ่งที่ช่วยตับได้จริงตามแนวทางคือหยุดเหล้า คุมน้ำหนัก และใช้ยาอย่างระวัง

กลูต้าเพื่อผิวขาวกับเพื่อตับ ต่างกันไหม

เป็นสารตัวเดียวกัน ต่างกันที่ขนาด รูปแบบ และคำโฆษณา สิ่งที่ควรรู้คือ

• •เอกสารของคณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดลระบุว่าการใช้กลูตาไธโอนเพื่อรักษาฝ้าและทำให้ผิวขาว ยังไม่มีข้อมูลยืนยันทางวิทยาศาสตร์การแพทย์
• •กลูต้าแบบฉีดมีรายงานความเสี่ยงร้ายแรง เช่น แพ้รุนแรง ช็อก ความดันต่ำ และอาจอันตรายถึงชีวิต (อ่าน กลูต้าแบบฉีดต่างจากแบบกินอย่างไร)

ถ้ามีโรคตับอยู่ ไม่ว่าจะซื้อกลูต้าเพื่อผิวหรือเพื่อตับ ก็ควรให้แพทย์ดูฉลากก่อนเหมือนกัน

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าลีฟโปรพลัส (Beta Liv Pro Plus)

เบต้าลีฟโปรพลัส (Beta Liv Pro Plus) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-15859-5-1473 ผลิตโดย บริษัท เซน ไบโอเทค จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 เม็ด เม็ดละ 1,200 มก. ฉลากแนะนำวันละ 1 เม็ด ส่วนที่เกี่ยวกับหัวข้อนี้มีดังนี้

• •แอล-กลูตาไธโอน (100%) 90 มก. และ แอล-กลูตาไธโอน (100%) 40.845 มก. — ฉลากพิมพ์กลูตาไธโอนไว้ 2 บรรทัด (อ่านเหตุผลที่ควรรู้ได้ที่ กลูตาไธโอนคืออะไร และทำไมบางฉลากเขียนไว้ 2 บรรทัด) กลูตาไธโอนเป็นสารที่มีงานวิจัยนำร่องขนาดเล็กในผู้ป่วยไขมันพอกตับ ซึ่งใช้ 300 มก. ต่อวันและไม่มีกลุ่มเปรียบเทียบ ปริมาณในเม็ดแม้นับรวมทั้ง 2 บรรทัดก็ยังน้อยกว่าขนาดในงานนั้นราว 2.3 เท่า (ค่าคำนวณ) และการดูดซึมของกลูตาไธโอนชนิดกินยังเป็นข้อถกเถียง
• •แอล-ซิสเทอีน HCl 30 มก. — ซิสเทอีนเป็นกรดอะมิโนที่ร่างกายใช้สร้างกลูตาไธโอน เราไม่ได้อ้างสรรพคุณต่อตับของปริมาณนี้

ไม่มีหลักฐานว่าเม็ดนี้ทำให้ค่าตับ ไขมันในตับ หรือระดับกลูตาไธโอนในร่างกายเปลี่ยนแปลง ยังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง

ข้อควรระวังที่ต้องอ่านก่อนตัดสินใจ

• •ผู้มีค่าตับสูง ไวรัสตับอักเสบ หรือโรคตับอื่น: ให้นำกล่องไปให้แพทย์ดูก่อนทุกครั้ง ส่วนประกอบมีสารสกัดจากขมิ้นชัน 50 มก. ซึ่งเครือข่ายเฝ้าระวังของสหรัฐ (DILIN) รายงานตับอักเสบที่สัมพันธ์กับผลิตภัณฑ์ขมิ้นชัน 10 ราย
• •ผู้ป่วยตับแข็ง: แนวทางเวชปฏิบัติโรคตับแข็งของสมาคมโรคตับแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2568 ระบุว่าผู้ป่วยตับแข็งไม่ควรรับประทานอาหารเสริมหรือสมุนไพร คำแนะนำนี้ครอบคลุมผลิตภัณฑ์นี้ด้วย ผู้ป่วยตับแข็งจึงไม่ควรรับประทาน เว้นแต่แพทย์ที่ดูแลอนุญาต
• •ท่อน้ำดีอุดตัน: ฉลากระบุ ห้ามใช้ในผู้ที่มีท่อน้ำดีอุดตัน
• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด (เช่น วาร์ฟาริน) หรือยาต้านเกล็ดเลือด: มีส่วนประกอบ 4 ตัวที่เกี่ยวข้อง คือ ผงถั่วนัตโตะ (แหล่งวิตามินเค 2 ฉลากไม่ได้ระบุปริมาณ) โคเอนไซม์ คิวเท็น ผงเก๋ากี้ และวิตามินอี ต้องบอกแพทย์ก่อนเสมอ
• •ฉลากระบุว่ามีนมและถั่วเหลือง เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน ผู้ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
• •หากมีอาการตัวเหลือง ตาเหลือง ปัสสาวะสีเข้ม คลื่นไส้ หรือเบื่ออาหาร ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้และพบแพทย์ทันที (ยาที่แพทย์สั่งให้กินต่อจนกว่าแพทย์จะบอก)

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าลีฟโปรพลัสทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที