วิตามินซีแก้หวัดได้จริงไหม เป็นหวัดแล้วกินกี่เม็ดถึงพอ

คำตอบสั้น: วิตามินซีไม่ได้ป้องกันหวัดในคนทั่วไป และไม่ได้รักษาหวัดให้หาย งานทบทวน Cochrane ที่รวมการทดลองกว่า 1 หมื่นคนพบว่า การกินวิตามินซีทุกวันตั้งแต่วันละ 200 มิลลิกรัมขึ้นไป ไม่ลดโอกาสเป็นหวัด แต่ทำให้หวัดสั้นลงเล็กน้อย ราวร้อยละ 8 ในผู้ใหญ่ ส่วนการเริ่มกินหลังเป็นหวัดแล้วไม่เห็นผลที่สม่ำเสมอ จึงไม่มีจำนวนเม็ดที่ "กินแล้วหาย" และการกินหลายเม็ดต่อวันมีข้อควรระวังสำหรับบางคน

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •คนทั่วไปที่กินวิตามินซีทุกวัน เป็นหวัดบ่อยพอ ๆ กับคนที่ไม่กิน
• •ข้อยกเว้นในงานวิจัยคือคนที่ร่างกายรับความเครียดหนักมาก เช่น นักวิ่งมาราธอน นักสกี และทหารที่ฝึกในเขตหนาวจัด ซึ่งเป็นหวัดน้อยลงราวครึ่งหนึ่ง
• •กินประจำทำให้หวัดสั้นลงราวร้อยละ 8 ในผู้ใหญ่ และร้อยละ 14 ในเด็ก
• •เริ่มกินตอนเป็นหวัดแล้ว ไม่พบผลที่สม่ำเสมอ
• •ผู้ใหญ่ไม่ควรเกินวันละ 2,000 มิลลิกรัม ผู้ชายที่ได้วิตามินซีรวมตั้งแต่วันละ 500 มิลลิกรัมขึ้นไปพบความเสี่ยงนิ่วในไตสูงขึ้นในงานติดตามระยะยาว

งานวิจัยรวมพบว่าวิตามินซีป้องกันหวัดได้ในคนกลุ่มไหน

งานที่น่าเชื่อถือที่สุดในเรื่องนี้คืองานทบทวน Cochrane ของ Hemilä และ Chalker ปี 2013 ผู้วิจัยรวมเฉพาะการทดลองที่ใช้วิตามินซีอย่างน้อยวันละ 200 มิลลิกรัม แล้วแยกผลตามกลุ่มคน

• •คนทั่วไป 10,708 คน: โอกาสเป็นหวัดแทบไม่ต่างจากกลุ่มที่ไม่ได้กิน (อัตราส่วนความเสี่ยง 0.97) แปลว่าการกินทุกวันไม่ได้ป้องกันหวัด
• •คนที่ร่างกายรับความเครียดหนักระยะสั้น 598 คน เช่น นักวิ่งมาราธอน นักสกี และทหารในเขตหนาวใกล้ขั้วโลก: โอกาสเป็นหวัดลดลงราวครึ่งหนึ่ง (อัตราส่วนความเสี่ยง 0.48)

ผู้วิจัยสรุปว่า การเสริมวิตามินซีเป็นประจำในคนทั่วไปเพื่อป้องกันหวัดยังไม่มีเหตุผลสนับสนุนเพียงพอ สารานุกรมการแพทย์ MedlinePlus ของสหรัฐฯ ก็เขียนตรงกันว่า สำหรับคนส่วนใหญ่ ทั้งวิตามินซีเสริมและอาหารที่มีวิตามินซีสูงไม่ได้ลดความเสี่ยงเป็นหวัด

กลุ่มที่ได้ประโยชน์จึงเป็นกลุ่มเฉพาะมาก คนทำงานออฟฟิศ ผู้สูงอายุที่อยู่บ้าน หรือคนที่ออกกำลังกายตามปกติ ไม่ได้อยู่ในกลุ่มนั้น

กินทุกวันช่วยให้หวัดหายเร็วขึ้นกี่เปอร์เซ็นต์

งานทบทวนเดียวกันพบว่า ในคนที่กินวิตามินซีเป็นประจำก่อนป่วย ระยะเวลาเป็นหวัดสั้นลงราวร้อยละ 8 ในผู้ใหญ่ และร้อยละ 14 ในเด็ก

ลองคิดเป็นตัวเลขที่จับต้องได้ ถ้าปกติหวัดกินเวลา 7 วัน การสั้นลงร้อยละ 8 เท่ากับราวครึ่งวัน (คำนวณ) ประโยชน์นี้ได้มาจากการกินทุกวันตลอดทั้งปี ไม่ใช่กินเฉพาะตอนป่วย

MedlinePlus อธิบายในทำนองเดียวกันว่า คนที่กินวิตามินซีเป็นประจำอาจเป็นหวัดสั้นลงเล็กน้อยหรืออาการเบาลงบ้าง

เริ่มกินหลังเป็นหวัดแล้วได้ผลไหม

นี่คือจุดที่คนเข้าใจผิดมากที่สุด หลายคนรีบซื้อวิตามินซีเม็ดฟู่หรือวิตามินซีขนาด 1,000 มิลลิกรัมมากินวันละหลายเม็ดเมื่อเริ่มเจ็บคอ แต่การทดลองที่เริ่มให้วิตามินซีหลังมีอาการแล้ว ไม่พบผลต่อระยะเวลาหรือความรุนแรงที่สม่ำเสมอ

MedlinePlus เขียนว่าการกินวิตามินซีหลังหวัดเริ่มแล้วดูเหมือนไม่ช่วย ส่วนสถาบัน Linus Pauling มหาวิทยาลัยแห่งรัฐออริกอน (LPI) สรุปว่าการทดลองที่ให้วิตามินซีวันละ 1–8 กรัมหลังเริ่มมีอาการ ไม่พบผลที่มีนัยสำคัญ

เป็นหวัดแล้วกินกี่เม็ดถึงพอ

ไม่มีขนาดที่พิสูจน์ว่ากินแล้วหวัดหาย คำถามว่ากี่เม็ดถึงพอจึงตอบเป็นตัวเลขไม่ได้ สิ่งที่บอกได้คือ

• •ร่างกายดูดซึมวิตามินซีได้เกือบทั้งหมดเมื่อกินครั้งละไม่เกิน 200 มิลลิกรัม ถ้าเกิน 500 มิลลิกรัมต่อครั้ง สัดส่วนที่ดูดซึมจะลดลงเรื่อย ๆ ตามข้อมูลของ LPI ส่วนที่เหลือถูกขับออกทางปัสสาวะ
• •ปริมาณสูงสุดที่ผู้ใหญ่รับได้ต่อวัน (UL) คือ 2,000 มิลลิกรัม รวมทุกแหล่ง
• •การกินหลายเม็ดตอนป่วยจึงไม่ได้เพิ่มประโยชน์ที่พิสูจน์แล้ว แต่เพิ่มโอกาสท้องเสียและไม่สบายท้อง

ปริมาณที่ร่างกายต้องการในแต่ละวันอ่านแยกได้ที่ วิตามินซีวันละเท่าไหร่ถึงพอ

กินวิตามินซีขนาดสูงหลายเม็ดต่อวันเสี่ยงอะไร

วิตามินซีละลายน้ำ แต่ไม่ได้แปลว่ากินเท่าไรก็ได้ ข้อควรระวังที่มีแหล่งรองรับมีดังนี้

• •ท้องเสียและไม่สบายท้อง: LPI อธิบายว่าเพดาน 2,000 มิลลิกรัมต่อวันตั้งขึ้นเพื่อป้องกันอาการท้องเสียและระบบทางเดินอาหารแปรปรวนในผู้ใหญ่สุขภาพดี
• •นิ่วในไตในผู้ชาย: งานติดตามของ Ferraro และคณะ ปี 2016 ในหญิงกว่า 1.5 แสนคนและชายกว่า 4 หมื่นคน พบว่าผู้ชายที่ได้วิตามินซีรวมวันละ 500–999 มิลลิกรัมมีความเสี่ยงนิ่วสูงขึ้นราวร้อยละ 29 และตั้งแต่ 1,000 มิลลิกรัมขึ้นไปราวร้อยละ 43 เมื่อเทียบกับผู้ที่ได้น้อยกว่า 90 มิลลิกรัม ไม่พบความสัมพันธ์นี้ในผู้หญิง และวิตามินซีจากอาหารไม่สัมพันธ์กับนิ่ว งานนี้เป็นงานเชิงสังเกต จึงบอกความสัมพันธ์ ไม่ได้พิสูจน์ว่าเป็นสาเหตุ อ่านต่อที่ วิตามินซีทำให้เป็นนิ่วไหม
• •คนเป็นโรคไต: ข้อแนะนำเวชปฏิบัติโรคไตเรื้อรังของสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2565 ระบุว่าไม่แนะนำให้เสริมวิตามินเป็นประจำในผู้ป่วยไตเรื้อรังทุกราย ให้เสริมเฉพาะเมื่อมีหลักฐานว่าขาด คนเป็นโรคไตจึงควรถามแพทย์ก่อนกินวิตามินซีทุกขนาด
• •คนกินยาวาร์ฟาริน: LPI ระบุว่ามีหลักฐานบางส่วนที่ยังเป็นที่ถกเถียงว่าวิตามินซีขนาดมากอาจลดฤทธิ์ยาวาร์ฟาริน และแนะนำให้ผู้ใช้ยานี้จำกัดวิตามินซีไม่เกินวันละ 1 กรัม พร้อมตรวจค่าการแข็งตัวของเลือดตามแพทย์
• •ผลตรวจเลือด: LPI ระบุว่าวิตามินซีขนาดสูงอาจรบกวนการแปลผลตรวจบางอย่าง เช่น ค่าบิลิรูบินและครีเอตินีน จึงควรแจ้งแพทย์ก่อนเจาะเลือด

กินวิตามินซีพร้อมยาแก้หวัดได้ไหม

ยาแก้หวัดที่ซื้อเองมักเป็นยาลดไข้แก้ปวด ยาแก้คัดจมูก หรือยาแก้แพ้ ผู้ที่มีโรคประจำตัวหรือกินยาหลายชนิด ควรให้เภสัชกรดูรายการยาทั้งหมดก่อนเพิ่มวิตามินซีขนาดสูง รายละเอียดเรื่องวิตามินซีกับยาอ่านได้ที่ วิตามินซีกินพร้อมยาได้ไหม

สิ่งที่ต้องระวังมากกว่าวิตามินซี คือยาลดไข้ซ้ำซ้อน MedlinePlus เตือนว่ายาแก้หวัดบางสูตรมียาแก้ปวดผสมอยู่แล้ว ถ้ากินยาแก้ปวดแยกอีกตัว อาจได้ยาแก้ปวดมากจนอันตราย ให้อ่านฉลากทุกกล่อง เช่น ยาแก้หวัดสูตรผสมที่มีพาราเซตามอลอยู่แล้ว ไม่ควรกินคู่กับยาพาราเซตามอลเม็ดเดี่ยว

อะไรช่วยให้หายหวัดได้มากกว่าวิตามิน

หวัดส่วนใหญ่หายเองภายในราว 1–2 สัปดาห์ MedlinePlus ระบุว่ายังไม่มียารักษาหวัดให้หายขาด สิ่งที่ช่วยให้สบายขึ้นระหว่างรอหายคือ

• •พักผ่อนให้มาก
• •ดื่มน้ำให้พอ ยกเว้นผู้ที่แพทย์ให้จำกัดน้ำ เช่น ผู้ป่วยไตหรือหัวใจล้มเหลว
• •กลั้วคอด้วยน้ำเกลืออุ่น
• •ใช้น้ำเกลือหยอดหรือพ่นจมูก
• •ยาบรรเทาอาการตามฉลาก โดยระวังยาซ้ำซ้อน

ยาปฏิชีวนะไม่ช่วยรักษาหวัด เพราะหวัดเกิดจากไวรัส การล้างมือด้วยสบู่อย่างน้อย 20 วินาที และไม่เอามือที่ยังไม่ได้ล้างแตะตา จมูก ปาก ช่วยลดโอกาสติดเชื้อ ถ้าเป็นหวัดบ่อยผิดปกติ อ่านสาเหตุที่ควรตรวจได้ที่ เป็นหวัดบ่อยเกิดจากอะไร และภาพรวมเรื่องภูมิคุ้มกันที่ ภูมิคุ้มกันอ่อนแอลงเพราะอะไร

เมื่อไรควรไปพบแพทย์

ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ถ้ามีอาการ ข้อใดข้อหนึ่ง ได้แก่ หายใจลำบากมาก หายใจหอบเร็ว หรือเจ็บแน่นหน้าอก

ส่วนอาการต่อไปนี้ควรไปพบแพทย์ ตามคำแนะนำของ MedlinePlus

• •ไข้นานเกิน 4 วัน
• •อาการนานเกิน 10 วันโดยไม่ดีขึ้น
• •อาการดีขึ้นแล้วกลับแย่ลงใหม่
• •โรคประจำตัว เช่น เบาหวาน หอบหืด หรือโรคปอด กำเริบขึ้น
• •มีอาการขาดน้ำ เช่น ปัสสาวะน้อยมาก ปากแห้งมาก

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าออยล์ (Beta Oil)

เบต้าออยล์ (Beta Oil) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0001 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ต่อ 1 แคปซูลมีน้ำมันคาโนลา 200 มก. น้ำมันมะกอก 200 มก. น้ำมันรำข้าว 109 มก. กรดแอสคอร์บิก (วิตามินซี) 30 มก. สารสกัดจากข้าว 10 มก. ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. แอล-ออร์นิทีน HCl 5 มก. และไฟโตสเตอรอล 2 มก.

ส่วนประกอบที่เกี่ยวข้องกับเรื่องหวัดคือวิตามินซี ข้อมูลตรงไปตรงมาเป็นดังนี้

• •วิตามินซี 30 มก. — การทดลองในงานทบทวน Cochrane ที่ใช้ในบทความนี้ใช้วิตามินซีตั้งแต่วันละ 200 มิลลิกรัมขึ้นไป แคปซูลมีวิตามินซีน้อยกว่าขนาดต่ำสุดที่ศึกษาอย่างน้อย 6.7 เท่า (คำนวณ) และแม้ที่ขนาดที่ศึกษา ผลในคนทั่วไปก็คือ ไม่ลดโอกาสเป็นหวัด ทำให้หวัดสั้นลงเพียงเล็กน้อยเมื่อกินประจำ และไม่เห็นผลที่สม่ำเสมอเมื่อเริ่มกินตอนป่วย
• •ปริมาณ 30 มก. คิดเป็นราวร้อยละ 33 ของปริมาณที่ผู้ชายวัยผู้ใหญ่ควรได้ต่อวัน (90 มก.) และราวร้อยละ 40 ของผู้หญิง (75 มก.) (คำนวณ จากค่าของ MedlinePlus) ส่วนที่เหลือควรได้จากผักผลไม้

ไม่มีหลักฐานว่าแคปซูลนี้ป้องกันหวัด ทำให้หวัดหายเร็วขึ้น หรือเปลี่ยนแปลงภูมิคุ้มกัน การกินมากกว่าวันละ 1 แคปซูลตามฉลากไม่ใช่สิ่งที่เราแนะนำ ฉลากระบุว่าเด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน และผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร ผู้ที่เป็นโรคไตหรือเคยเป็นนิ่วควรแจ้งแพทย์ก่อนใช้ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารทุกชนิด หากแพทย์ให้หยุด ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ ส่วนยาที่แพทย์สั่งให้กินต่อตามเดิม

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าออยล์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที