เป็นเบาหวาน โรคไต โรคหัวใจ ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ได้ไหม ทำไมหมอแนะนำ

คำตอบสั้น: ฉีดได้ และเป็นกลุ่มที่ควรฉีดก่อนด้วย สมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทยจัดผู้ที่เป็นเบาหวาน โรคไตเรื้อรัง โรคหัวใจ โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง และโรคหืด ไว้ในกลุ่มเสี่ยงสูงที่จะติดเชื้อรุนแรง ซึ่งควรได้วัคซีนไข้หวัดใหญ่เป็นลำดับแรก ๆ ปีละ 1 เข็ม เพราะไข้หวัดใหญ่ทำให้โรคประจำตัวแย่ลงและเกิดภาวะแทรกซ้อนได้ง่ายกว่าคนทั่วไป

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •เบาหวาน โรคไต โรคหัวใจ ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ได้ ฉีดปีละ 1 เข็ม ช่วงเหมาะคือเมษายน–พฤษภาคม
• •WHO จัดผู้ป่วยโรคเรื้อรังของหัวใจ ปอด ไต เมแทบอลิก (เช่น เบาหวาน) ตับ และโรคเลือด เป็นกลุ่มเสี่ยงป่วยรุนแรง
• •ช่วงเจ็บป่วย น้ำตาลในเลือดมักสูงขึ้นแม้กินยาตามปกติ (MedlinePlus)
• •น้ำตาลยังคุมไม่ดีไม่ได้อยู่ในรายการข้อห้ามของวัคซีน แต่ถ้ากำลังป่วยหนักหรือไข้สูง ให้เลื่อนไปก่อน
• •ผู้ป่วยฟอกไตฉีดได้ ส่วนวันที่ฉีด ให้ถามทีมไตเทียมที่ดูแลอยู่
• •ใช้ยากดภูมิหรือสเตียรอยด์ ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ชนิดฉีดได้ แต่ห้ามวัคซีนชนิดเชื้อเป็นถ้าภูมิคุ้มกันบกพร่องรุนแรง
• •กลุ่มนี้ควรคุยกับแพทย์เรื่องวัคซีนปอดอักเสบ วัคซีนงูสวัด และวัคซีนตับอักเสบบีด้วย

ทำไมเบาหวาน โรคไต โรคหัวใจ ถูกจัดเป็นกลุ่มเสี่ยงไข้หวัดใหญ่

คนที่มีโรคประจำตัวไม่ได้ติดไข้หวัดใหญ่ง่ายกว่าเสมอไป แต่เมื่อติดแล้วมีโอกาสป่วยหนักมากกว่า

• •องค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่าผู้ที่มีโรคเรื้อรัง เช่น โรคหัวใจ ปอด ไต เมแทบอลิก ตับ หรือโรคเลือด และผู้ที่ภูมิคุ้มกันถูกกดจากโรคหรือการรักษา เช่น ได้เคมีบำบัดหรือสเตียรอยด์ เสี่ยงป่วยรุนแรงหรือเกิดภาวะแทรกซ้อนมากกว่า
• •WHO ยังระบุว่าไข้หวัดใหญ่ทำให้อาการของโรคเรื้อรังอื่นแย่ลงได้ และในรายที่รุนแรงอาจนำไปสู่ปอดอักเสบและการติดเชื้อในกระแสเลือด
• •MedlinePlus ของหอสมุดแพทยศาสตร์แห่งชาติสหรัฐ จัดโรคหัวใจ โรคปอด โรคไตเรื้อรัง เบาหวาน และภูมิคุ้มกันอ่อนแอ ไว้ในกลุ่มเสี่ยงสูงของไข้หวัดใหญ่
• •MedlinePlus ระบุด้วยว่าคนที่เป็นเบาหวานเสี่ยงต่อการติดเชื้อบางชนิดมากขึ้น อ่านเพิ่มเรื่อง แผลเบาหวานติดเชื้อ

ในไทย เอกสารกรมควบคุมโรค (ข้อมูลถึง 31 ต.ค. 2566) ระบุว่าผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่องและผู้มีโรคเรื้อรัง เช่น เบาหวานและโรคหัวใจ มักมีอาการรุนแรงเมื่อป่วยเป็นปอดอักเสบ

ไข้หวัดใหญ่ทำให้น้ำตาลแกว่งและโรคหัวใจแย่ลงได้อย่างไร

ช่วงไม่สบาย ร่างกายใช้อินซูลินได้ไม่ดีเท่าเดิม น้ำตาลจึงขึ้นได้ แม้กินยาครบ

MedlinePlus (หัวข้อเบาหวานเมื่อเจ็บป่วย) อธิบายว่าเมื่อป่วย อินซูลินทำงานในเซลล์ได้ไม่ดีเท่าปกติ น้ำตาลในเลือดจึงอาจสูงขึ้น แม้จะใช้ยาหรืออินซูลินขนาดเดิม และการกินดื่มได้น้อยตอนป่วยก็อาจทำให้น้ำตาลสูงขึ้นได้ สัญญาณเตือนที่ต้องติดต่อแพทย์ทันทีถ้าจัดการเองไม่ได้ ได้แก่

• •น้ำตาลสูงที่ไม่ลดลงแม้ทำตามแผนที่แพทย์ให้ไว้
• •คลื่นไส้ อาเจียน
• •น้ำตาลต่ำที่ไม่ขึ้นแม้กินอาหารแล้ว
• •สับสน หรือพฤติกรรมเปลี่ยนไปจากปกติ

MedlinePlus แนะนำให้คุยกับแพทย์เรื่อง “แผนวันป่วย” ไว้ตั้งแต่ก่อนป่วย ว่าจะปรับยาอย่างไร ตรวจน้ำตาลบ่อยแค่ไหน ห้ามลด หยุด หรือเพิ่มยาเบาหวานหรืออินซูลินเองโดยไม่มีแผนจากแพทย์

สำหรับโรคหัวใจ ข้อมูลวัคซีนของ MedlinePlus ระบุว่าไข้หวัดใหญ่ทำให้โรคหัวใจ มะเร็ง และเบาหวานแย่ลงได้ ผู้ที่มีภาวะหัวใจล้มเหลวควรรู้จักสัญญาณเตือน อ่านต่อที่ อาการเตือนหัวใจล้มเหลว

น้ำตาลยังคุมไม่ได้ ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ได้ไหม

ได้ คำแนะนำของสมาคมโรคติดเชื้อฯ และข้อมูลวัคซีนของ MedlinePlus ไม่ได้จัดระดับน้ำตาลหรือค่าน้ำตาลสะสมเป็นข้อห้ามของวัคซีนไข้หวัดใหญ่

ข้อที่ต้องเลื่อนคือ เจ็บป่วยปานกลางถึงหนัก หรือมีไข้สูง ถ้าวันนั้นน้ำตาลสูงมากจนรู้สึกไม่สบาย อาเจียน หรือซึม ให้ไปพบแพทย์ทันทีเพื่อดูแลภาวะนั้นก่อน (MedlinePlus ระบุว่าถ้ากินหรือดื่มอะไรไม่ได้เลย ให้ไปห้องฉุกเฉิน) แล้วค่อยฉีดเมื่อดีขึ้น การรอให้น้ำตาลดีก่อนแล้วค่อยฉีดอาจทำให้พลาดช่วงก่อนฤดูระบาดไปโดยไม่จำเป็น ถ้าไม่แน่ใจให้ถามแพทย์ในวันนัดตรวจเบาหวาน

ผู้สูงอายุที่เป็นเบาหวาน อ่านเพิ่มเรื่อง เบาหวานในผู้สูงอายุ

ผู้ป่วยโรคไตและผู้ป่วยฟอกไต ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ได้ไหม ฉีดวันไหน

ได้ สมาคมโรคติดเชื้อฯ แนะนำวัคซีนไข้หวัดใหญ่ปีละ 1 เข็มสำหรับผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง และโครงการฉีดฟรีของกระทรวงสาธารณสุขในเอกสารที่เราตรวจได้ก็รวมผู้ป่วยไตวายไว้ในกลุ่มโรคเรื้อรัง

เรื่องว่าควรฉีดวันฟอกไตหรือวันเว้น แหล่งที่เราตรวจไม่ได้ระบุไว้ ให้ถามทีมไตเทียมหรือแพทย์โรคไตที่ดูแลอยู่

ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังยังมีวัคซีนอื่นที่ต้องคุยเพิ่ม

• •วัคซีนปอดอักเสบ (นิวโมคอคคัส): สมาคมฯ จัดโรคไตเรื้อรัง (โดยเฉพาะระยะที่ 4 ขึ้นไป) และโรคไตเนโฟรติก อยู่ในกลุ่มภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง ซึ่งมีตารางฉีดเฉพาะ
• •วัคซีนตับอักเสบบี: สมาคมฯ ระบุว่าผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังให้ปรึกษาแพทย์เรื่องขนาดและจำนวนเข็ม อ่านเพิ่มที่ วัคซีนตับอักเสบบีในผู้ใหญ่

ผู้ป่วยโรคไตที่กินอาหารเสริมอยู่ อ่าน โรคไตกินอาหารเสริมอะไรได้บ้าง ก่อนเริ่มตัวใหม่

สิทธิ์ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ฟรีของกลุ่มโรคเรื้อรัง

ข่าวของสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 12 สงขลา กรมควบคุมโรค (15 มิ.ย. 2565) ระบุว่าผู้ป่วยโรคเรื้อรัง ได้แก่ โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง หอบหืด โรคหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง ไตวาย ผู้ป่วยมะเร็งที่อยู่ระหว่างได้รับเคมีบำบัด และเบาหวาน เป็นหนึ่งใน 7 กลุ่มเสี่ยงที่ฉีดฟรีทุกสิทธิ ที่สถานบริการของรัฐและเอกชนที่ร่วมโครงการ

ช่วงเวลาและเงื่อนไขประกาศใหม่ทุกปี ให้ตรวจสิทธิกับสถานพยาบาลที่ดูแลโรคประจำตัวอยู่ วิธีที่ง่ายคือถามที่คลินิกเบาหวาน คลินิกโรคไต หรือคลินิกโรคหัวใจในวันนัด

กลุ่มโรคเรื้อรังควรฉีดวัคซีนอะไรเพิ่มอีกบ้าง

ตามคำแนะนำของสมาคมโรคติดเชื้อฯ พ.ศ. 2566 (ฉบับประชาชน)

• •วัคซีนปอดอักเสบ: อายุ 18–64 ปีที่มีโรคหัวใจเรื้อรัง โรคปอดเรื้อรัง โรคตับเรื้อรัง เบาหวาน สูบบุหรี่ หรือพิษสุราเรื้อรัง ให้ชนิด 13 หรือ 15 สายพันธุ์ 1 เข็ม แล้วอาจพิจารณาตามด้วยชนิด 23 สายพันธุ์ (ห่างอย่างน้อย 1 ปี) หรือชนิด 20 สายพันธุ์ 1 เข็ม ส่วนอายุ 65 ปีขึ้นไปใช้ตารางผู้สูงอายุ
• •วัคซีนงูสวัด: ชนิดไม่ใช่เชื้อเป็นสำหรับอายุ 50 ปีขึ้นไป 2 เข็มห่างกัน 2–6 เดือน และอายุ 18 ปีขึ้นไปที่ภูมิคุ้มกันบกพร่อง 2 เข็มห่างกัน 1–2 เดือน
• •วัคซีนบาดทะยักและคอตีบ: กระตุ้นทุก 10 ปี

รายละเอียดตามช่วงอายุอยู่ในบทความ เช็คลิสต์วัคซีนผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ

ใช้ยากดภูมิหรือสเตียรอยด์อยู่ ต้องระวังอะไร

วัคซีนไข้หวัดใหญ่ชนิดฉีดเป็นวัคซีนชนิดเชื้อตาย ผู้ที่ใช้ยากดภูมิคุ้มกันอยู่ในกลุ่มที่สมาคมฯ แนะนำให้ฉีดเป็นลำดับแรก ๆ

ข้อที่ต้องระวังคือวัคซีนชนิดเชื้อเป็น

• •สมาคมฯ ห้ามฉีดวัคซีนชนิดเชื้อเป็น เช่น วัคซีนงูสวัดชนิดเชื้อเป็น วัคซีนหัด-คางทูม-หัดเยอรมัน และวัคซีนอีสุกอีใส ในผู้ที่ภูมิคุ้มกันบกพร่องรุนแรง
• •ผู้ที่กำลังจะปลูกถ่ายอวัยวะ สมาคมฯ แนะนำให้รับวัคซีนชนิดเชื้อตายอย่างน้อย 2 สัปดาห์ และชนิดเชื้อเป็นอย่างน้อย 4 สัปดาห์ก่อนการปลูกถ่าย MedlinePlus ให้หลักเดียวกันสำหรับผู้ที่จะเริ่มเคมีบำบัด
• •หลังปลูกถ่ายอวัยวะหรือหลังได้ยากดภูมิคุ้มกันขนาดสูง สมาคมฯ ระบุว่าวัคซีนไข้หวัดใหญ่รับได้ตั้งแต่ 1 เดือนขึ้นไป ส่วนวัคซีนอื่นพิจารณาตั้งแต่ 3 เดือนขึ้นไป
• •MedlinePlus จัดยาคอร์ติโคสเตียรอยด์ ยารักษาข้ออักเสบรูมาตอยด์ ยารักษาลำไส้อักเสบ และเคมีบำบัด เป็นยาที่ทำให้ภูมิคุ้มกันอ่อนแอลง

ผู้ใช้ยากลุ่มนี้ควรให้แพทย์ผู้รักษาโรคหลักเป็นคนวางแผนวัคซีน ห้ามหยุดยากดภูมิหรือสเตียรอยด์เองเพื่อให้วัคซีนได้ผลดีขึ้น อ่านเพิ่มเรื่อง กินยากดภูมิอยู่ กินอาหารเสริมได้ไหม

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: แล็บฟาร์ม (Lab Farm)

แล็บฟาร์ม (Lab Farm) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร (ตรา แล็บ ฟาร์ม) เลข อย. 73-1-02663-5-0191 ผลิตโดย บริษัท ออกานิกส์ อินโนเวชั่นส์ จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 650 มก. ฉลากแนะนำวันละ 1 แคปซูล เลข อย. คือการจดแจ้งผลิตภัณฑ์อาหาร ไม่ใช่การรับรองสรรพคุณ

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: ยีสต์ เบต้า-กลูแคน 80% (Immuneo Plus™) 200 มก. · แกมมา โอไรซานอล 50 มก. · สารสกัดซีบัคธอร์น 50 มก. · เควอซิทิน 50 มก. · สารสกัดโสมเกาหลี 50 มก. · ผงมากิเบอร์รี่ 30 มก. · ผงมะตูม 30 มก. · สารสกัดขิง 20 มก. · สารสกัดพริกไทยดำ 20 มก. · สารสกัดใบแปะก๊วย 20 มก. · นิโคตินาไมด์ (วิตามินบี 3) 15 มก. · ไบโอติน 1% 7.9 มก. · แคลเซียม ดี-แพนโททิเนต 2 มก. · วิตามินบี 1 1.5 มก. · วิตามินบี 2 1.5 มก. · วิตามินบี 6 1 มก. · วิตามินบี 12 0.1% 1 มก. · วิตามินดี 3 (1,000,000 IU/g) 0.2 มก. · กรดโฟลิก 0.1 มก.

ค่าที่คำนวณจากฉลาก (ไม่ได้พิมพ์บนฉลาก): ยีสต์ เบต้า-กลูแคน 80% 200 มก. คิดเป็นตัวสารราว 160 มก. (คำนวณ) · ไบโอตินราว 79 ไมโครกรัม (คำนวณ) · วิตามินบี 12 ราว 1 ไมโครกรัม (คำนวณ) · วิตามินดี 3 ราว 200 IU หรือ 5 ไมโครกรัม (คำนวณ)

คำเตือนบนฉลาก: เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ควรรับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ · ผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

ส่วนประกอบที่คนมักถามเมื่ออ่านหัวข้อนี้ และหลักฐานที่มี

• •ยีสต์ เบต้า-กลูแคน 80% 200 มก. (ตัวสารราว 160 มก. คำนวณ) — งานเรื่องหวัดในคนยังปนกัน การวิเคราะห์รวม 13 งานในคนสุขภาพดี (Zhong 2021) พบว่าสัมพันธ์กับการเกิดหวัดน้อยลง แต่ผู้วิจัยระบุว่างานมีน้อยและผลต่างกันมาก ส่วนงานขนาดใหญ่ 299 คน (Dharsono 2019) ใช้วันละ 900 มก. 16 สัปดาห์ ไม่ลดจำนวนครั้งที่เป็นหวัด ทั้งหมดศึกษาในคนสุขภาพดี ไม่พบงานในผู้ป่วยโรคไต หัวใจ หรือผู้ที่ใช้ยากดภูมิคุ้มกัน และไม่พบข้อมูลความปลอดภัยของยีสต์เบต้ากลูแคนในผู้ปลูกถ่ายอวัยวะหรือผู้ใช้ยากดภูมิ

ต้องบอกตรง ๆ ว่า ไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้ลดความเสี่ยงไข้หวัดใหญ่ในผู้ป่วยโรคเรื้อรัง หรือช่วยให้วัคซีนได้ผลดีขึ้น สิ่งที่แหล่งทางการทุกแหล่งแนะนำสำหรับกลุ่มนี้คือวัคซีน ผลิตภัณฑ์นี้ไม่ใช้แทนวัคซีน

ข้อควรระวังสำหรับผู้มีโรคประจำตัว

• •ผู้ใช้อินซูลินหรือยาเบาหวานกลุ่มซัลโฟนิลยูเรีย: NCCIH และ MSKCC ระบุว่าโสมและขิงอาจลดน้ำตาลในเลือด และ MSKCC ระบุว่าแปะก๊วยมีผลต่ออินซูลิน ต้องแจ้งแพทย์ก่อน และรู้จักอาการน้ำตาลต่ำ เช่น มือสั่น ใจสั่น เหงื่อออก สับสน
• •ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง: งานในสัตว์พบว่าเควอซิทินอาจเพิ่มพิษต่อไตในไตที่เสียหายอยู่แล้ว และมีรายงานพิษต่อไตเมื่อฉีดเควอซิทินขนาดสูงมากเข้าหลอดเลือดในผู้ป่วยมะเร็ง ซึ่งต่างจากการกิน 50 มก. ในแคปซูลมาก แต่ยังไม่มีข้อมูลในผู้ป่วยไต ควรนำกล่องไปปรึกษาแพทย์โรคไตก่อน
• •ผู้ป่วยโรคหัวใจที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด: ใบแปะก๊วย ขิง และโสม มีรายงานเรื่องเลือดออก ต้องแจ้งแพทย์ก่อน
• •ผู้ใช้ยาที่ต้องคุมระดับยาในเลือด: สารสกัดพริกไทยดำมี piperine ซึ่งงานในคน (piperine 20 มก.) พบว่าเพิ่มระดับยาบางชนิด เช่น ยากันชัก phenytoin และยาหัวใจ propranolol ฉลากไม่ระบุปริมาณ piperine
• •ผู้ใช้ยากดภูมิคุ้มกันหรือผู้ปลูกถ่ายอวัยวะ: ขิงมีรายงานเพิ่มระดับยา tacrolimus (MSKCC) และ piperine ยับยั้งตัวขนส่งยา cyclosporine ในหลอดทดลอง ต้องปรึกษาแพทย์ผู้ดูแลการปลูกถ่ายก่อนเสมอ
• •ก่อนเจาะเลือด: แจ้งแพทย์หรือห้องแล็บว่ากินผลิตภัณฑ์ที่มีไบโอติน

ส่วนประกอบบางชนิด เช่น โสม ใบแปะก๊วย ขิง และพริกไทยดำ อาจเสริมฤทธิ์หรือเปลี่ยนระดับยาบางชนิด ผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาเบาหวาน ยากันชัก ยากดภูมิคุ้มกัน ผู้ที่กำลังรักษามะเร็ง และผู้ที่จะผ่าตัด ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนรับประทาน ผลิตภัณฑ์นี้ไม่ใช่ยา ไม่ใช้แทนการรักษาหรือวัคซีน

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความแล็บฟาร์มทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค และไม่ใช้แทนวัคซีน

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที