ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ A กับ B ต่างกันอย่างไร อาการกี่วันหาย

คำตอบสั้น: ไข้หวัดใหญ่ชนิด A และ B เป็นไวรัสอินฟลูเอนซาคนละชนิด ที่ระบาดตามฤดูกาลในคนทั้งคู่ ชนิด A แบ่งเป็นสายพันธุ์ย่อย เช่น H1N1 และ H3N2 และเป็นชนิดเดียวที่เคยทำให้เกิดการระบาดใหญ่ทั่วโลก ส่วนชนิด B แบ่งเป็นสายวงศ์ Victoria และ Yamagata ในทางอาการ แหล่งข้อมูลทางการแพทย์ไม่ได้แยกอาการตามชนิด ทั้งสองทำให้ไข้ขึ้นทันที ไอ ปวดเมื่อย อ่อนเพลีย ไข้มักลงใน 3–4 วัน แต่ไอและอ่อนเพลียอาจอยู่หลายสัปดาห์ วัคซีนประจำปีมีทั้งสายพันธุ์ A และ B

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •A กับ B ต่างกันที่ตัวไวรัส ชนิด A แบ่งสายพันธุ์ย่อยตามโปรตีนที่ผิวไวรัส ชนิด B แบ่งเป็นสายวงศ์
• •แยกชนิดด้วยอาการไม่ได้ ต้องใช้การตรวจทางห้องปฏิบัติการ
• •ความเสี่ยงอาการหนักขึ้นกับตัวผู้ป่วยเป็นหลัก เช่น อายุ 65 ปีขึ้นไป โรคหัวใจ ปอด ไต เบาหวาน
• •แพร่เชื้อได้ตั้งแต่ราว 1 วันก่อนมีอาการ ไปจนถึง 5–7 วันในผู้ใหญ่ที่แข็งแรง
• •กลับไปทำงานได้เมื่อไม่มีไข้อย่างน้อย 24 ชั่วโมงโดยไม่ใช้ยาลดไข้ และอาการดีขึ้นต่อเนื่องอย่างน้อย 24 ชั่วโมง
• •ฉีดวัคซีนปีละครั้ง เพราะไวรัสเปลี่ยนไปทุกปีและภูมิจากวัคซีนลดลงตามเวลา

ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ A กับ B ต่างกันที่ตัวไวรัสอย่างไร

องค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่าไวรัสไข้หวัดใหญ่มี 4 ชนิด คือ A B C และ D ชนิดที่ทำให้เกิดการระบาดตามฤดูกาลในคนคือ A และ B

• •ชนิด A: แบ่งเป็นสายพันธุ์ย่อยตามโปรตีนบนผิวไวรัส ที่ระบาดในคนตอนนี้คือ A(H1N1) และ A(H3N2) โดย H1N1 ชุดปัจจุบันคือตัวที่ทำให้เกิดการระบาดใหญ่ในปี 2009 WHO ระบุว่ามีแต่ชนิด A ที่เคยทำให้เกิดการระบาดใหญ่ทั่วโลก
• •ชนิด B: ไม่แบ่งเป็นสายพันธุ์ย่อย แต่แบ่งเป็นสายวงศ์ B/Victoria และ B/Yamagata
• •ชนิด C: พบน้อย มักอาการเบา
• •ชนิด D: พบในวัวเป็นหลัก ยังไม่พบว่าทำให้คนป่วย

ข่าวที่พูดถึง "ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ A" จึงอาจหมายถึง H1N1 หรือ H3N2 ก็ได้

ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ A อาการ กับสายพันธุ์ B อาการ ต่างกันไหม

WHO และ MedlinePlus อธิบายอาการไข้หวัดใหญ่เป็นชุดเดียวกัน ไม่ได้แยกตามชนิด A หรือ B อาการที่พบบ่อยคือ

• •ไข้ขึ้นทันที บางคนหนาวสั่น
• •ไอ มักเป็นไอแห้ง และอาจรุนแรง
• •ปวดศีรษะ ปวดกล้ามเนื้อและข้อ
• •รู้สึกไม่สบายตัวมาก อ่อนเพลีย
• •เจ็บคอ น้ำมูกไหล คัดจมูก
• •คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสีย พบในเด็กมากกว่าผู้ใหญ่

บางคนเป็นไข้หวัดใหญ่โดยไม่มีไข้ ผู้ใหญ่มักมีไข้ต่ำกว่าเด็ก (MedlinePlus)

สิ่งที่บอกว่าใครเสี่ยงอาการหนักคือตัวผู้ป่วย WHO ระบุกลุ่มเสี่ยงได้แก่ หญิงตั้งครรภ์ เด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี ผู้สูงอายุ ผู้ที่มีโรคเรื้อรัง เช่น โรคหัวใจ ปอด ไต เบาหวาน โรคตับ โรคเลือด และผู้ที่ภูมิคุ้มกันถูกกด เช่น ได้รับเคมีบำบัดหรือสเตียรอยด์ ไข้หวัดใหญ่ยังทำให้โรคเรื้อรังเดิมแย่ลงได้ ผู้สูงอายุที่เป็นเบาหวานควรอ่าน เบาหวานในผู้สูงอายุ ประกอบ

ถ้าสงสัยว่าเป็นไข้หวัดใหญ่หรือหวัดธรรมดา ดูวิธีสังเกตได้ที่ ไข้หวัดใหญ่กับไข้หวัดธรรมดาต่างกันอย่างไร

ไข้หวัดใหญ่กี่วันหาย และแพร่เชื้อได้นานกี่วัน

• •ระยะฟักตัว: WHO ระบุว่าประมาณ 2 วัน (1–4 วัน)
• •ไข้: MedlinePlus ระบุว่ามักลงใน 3–4 วัน แต่อาจนานถึง 8 วัน
• •อาการอื่น: ดีขึ้นใน 7–14 วัน ไอและอ่อนเพลียอาจอยู่ได้หลายสัปดาห์ บางครั้งไข้กลับมาอีก
• •การแพร่เชื้อ: ศูนย์ศรีพัฒน์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ระบุว่าผู้ป่วยส่วนใหญ่แพร่เชื้อในช่วง 3–4 วันแรก ผู้ใหญ่ที่แข็งแรงอาจเริ่มแพร่เชื้อก่อนมีอาการ 1 วัน และแพร่ได้ถึง 5–7 วัน เด็กและผู้ที่ภูมิคุ้มกันต่ำอาจแพร่เชื้อนานกว่า 7 วัน

ระยะเวลาเหล่านี้เป็นข้อมูลของไข้หวัดใหญ่โดยรวม ไม่ได้แยกตาม A หรือ B

ไข้หวัดใหญ่เป็นซ้ำได้ไหม ติดอีกสายพันธุ์ในปีเดียวกันได้หรือเปล่า

เป็นซ้ำได้ โรงพยาบาลรามาธิบดีอธิบายว่าไวรัสไข้หวัดใหญ่มีหลายสายพันธุ์และเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา สายพันธุ์ที่ระบาดแต่ละปีจึงต่างกัน และย้ำว่าแม้คนที่เคยเป็นไข้หวัดใหญ่มาก่อนก็มีโอกาสป่วยหนักได้

A และ B เป็นไวรัสคนละชนิด แหล่งที่เราตรวจไม่ได้ให้ตัวเลขว่าคนที่เพิ่งหายจากชนิดหนึ่งจะติดอีกชนิดในปีเดียวกันบ่อยแค่ไหน แต่ข้อเท็จจริงนี้เป็นเหตุผลที่วัคซีนแต่ละปีใส่ทั้งสายพันธุ์ A และ B ไว้ด้วยกัน

ถ้ารู้สึกว่าป่วยติดเชื้อบ่อยผิดปกติ อ่านต่อที่ เป็นหวัดบ่อยเกิดจากอะไร และ ภูมิคุ้มกันอ่อนแอเกิดจากอะไร

ตรวจแยกสายพันธุ์ได้อย่างไร จำเป็นแค่ไหน

WHO ระบุว่าการยืนยันไข้หวัดใหญ่ทำได้โดยตรวจตัวอย่างจากทางเดินหายใจ ด้วยการตรวจหาแอนติเจน การเพาะเชื้อ หรือการตรวจสารพันธุกรรมด้วยวิธี RT-PCR การตรวจแบบเร็วที่ใช้ในคลินิกมีความไวต่ำกว่า RT-PCR MedlinePlus ระบุว่าการตรวจแบบเร็วรู้ผลใน 15–20 นาที แต่แม่นยำน้อยกว่าการตรวจที่ใช้เวลาเป็นชั่วโมง

สำหรับผู้ป่วยทั่วไป สิ่งที่กำหนดการดูแลคืออาการและความเสี่ยงของตัวเอง คำแนะนำเรื่องการพักผ่อน การดื่มน้ำ และการใช้ยาต้านไวรัสใน MedlinePlus และ WHO ไม่ได้แยกตามชนิด A หรือ B แพทย์จะเป็นผู้ตัดสินว่าควรตรวจแบบไหน

MedlinePlus ระบุว่ายาต้านไวรัสได้ผลดีกว่าเมื่อเริ่มภายใน 2 วันหลังมีอาการ และช่วยให้อาการสั้นลงราว 1 วัน ผู้ที่อยู่ในกลุ่มเสี่ยงจึงควรติดต่อแพทย์ตั้งแต่เริ่มป่วย ไม่ควรซื้อยาต้านไวรัสกินเอง

อาการที่ต้องไปโรงพยาบาลทันที: ถ้ามีอาการ ข้อใดข้อหนึ่ง ได้แก่ หายใจลำบากหรือหอบเหนื่อย · เจ็บหรือแน่นหน้าอก · สับสน ซึม ปลุกตื่นยาก · ริมฝีปากหรือเล็บเขียวคล้ำ · ชัก · อาเจียนรุนแรงจนดื่มน้ำไม่ได้หรือปัสสาวะน้อยมาก · อาการดีขึ้นแล้วกลับมามีไข้หรือไอมากขึ้น · ไข้สูงในผู้สูงอายุหรือผู้มีโรคประจำตัว ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ดูรายละเอียดที่ อาการไข้หวัดใหญ่แบบไหนต้องรีบไปหาหมอ

วัคซีนไข้หวัดใหญ่ครอบคลุมทั้ง A และ B ไหม

ครอบคลุมทั้งสองชนิด ศูนย์ศรีพัฒน์อธิบายว่าวัคซีนชนิด 3 สายพันธุ์มีไข้หวัดใหญ่ A 2 สายพันธุ์และ B 1 สายพันธุ์ ส่วนชนิด 4 สายพันธุ์มี A 2 สายพันธุ์และ B 2 สายพันธุ์ ภูมิคุ้มกันมักขึ้นใน 2–4 สัปดาห์หลังฉีด

WHO ระบุว่าส่วนประกอบของวัคซีนปรับทุกปีให้ตรงกับไวรัสที่ระบาด และภูมิจากวัคซีนลดลงตามเวลา จึงแนะนำให้ฉีดทุกปี สมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทย (คำแนะนำ พ.ศ. 2566) แนะนำฉีดปีละ 1 ครั้ง ช่วงที่เหมาะคือก่อนการระบาดในฤดูฝน และแนะนำให้ผู้ที่อายุ 60 ปีขึ้นไปฉีด ส่วนโครงการฉีดฟรีของกระทรวงสาธารณสุขครอบคลุม 65 ปีขึ้นไปและกลุ่มเสี่ยง เงื่อนไขประกาศใหม่ทุกปี ให้สอบถามสถานพยาบาลใกล้บ้าน รายละเอียดสำหรับผู้สูงอายุอยู่ที่ วัคซีนไข้หวัดใหญ่ผู้สูงอายุ

เป็นไข้หวัดใหญ่ ควรหยุดงานหรือหยุดเรียนกี่วัน

MedlinePlus ให้หลักไว้ว่า กลับไปทำกิจวัตรตามปกติได้เมื่อครบทั้งสองข้อ

1. 1รู้สึกดีขึ้นและอาการดีขึ้นต่อเนื่องอย่างน้อย 24 ชั่วโมง
2. 2ไม่มีไข้อย่างน้อย 24 ชั่วโมง โดยไม่ได้ใช้ยาลดไข้

แม้จะดีขึ้นแล้วก็อาจยังแพร่เชื้อได้อีกหลายวัน MedlinePlus จึงแนะนำให้ระวังต่ออีก 5 วัน คือ ใส่หน้ากากเมื่ออยู่ใกล้คนอื่น ล้างมือบ่อย หลีกเลี่ยงที่แออัด และเปิดให้อากาศถ่ายเท ถ้าไข้กลับมาอีก ให้กลับไปพักที่บ้านใหม่ ช่วงป่วยไม่ควรใช้แก้ว ช้อน หรือผ้าเช็ดตัวร่วมกับคนในบ้าน

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: แล็บฟาร์ม (Lab Farm)

แล็บฟาร์ม (Lab Farm) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร (ตรา แล็บ ฟาร์ม) เลข อย. 73-1-02663-5-0191 ผลิตโดย บริษัท ออกานิกส์ อินโนเวชั่นส์ จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 650 มก. ฉลากแนะนำวันละ 1 แคปซูล เลข อย. คือการจดแจ้งผลิตภัณฑ์อาหาร ไม่ใช่การรับรองสรรพคุณ

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: ยีสต์ เบต้า-กลูแคน 80% (Immuneo Plus™) 200 มก. · แกมมา โอไรซานอล 50 มก. · สารสกัดซีบัคธอร์น 50 มก. · เควอซิทิน 50 มก. · สารสกัดโสมเกาหลี 50 มก. · ผงมากิเบอร์รี่ 30 มก. · ผงมะตูม 30 มก. · สารสกัดขิง 20 มก. · สารสกัดพริกไทยดำ 20 มก. · สารสกัดใบแปะก๊วย 20 มก. · นิโคตินาไมด์ (วิตามินบี 3) 15 มก. · ไบโอติน 1% 7.9 มก. · แคลเซียม ดี-แพนโททิเนต 2 มก. · วิตามินบี 1 1.5 มก. · วิตามินบี 2 1.5 มก. · วิตามินบี 6 1 มก. · วิตามินบี 12 0.1% 1 มก. · วิตามินดี 3 (1,000,000 IU/g) 0.2 มก. · กรดโฟลิก 0.1 มก.

ส่วนประกอบที่คนมักถามเมื่ออ่านหัวข้อนี้ และหลักฐานที่มี

• •ยีสต์ เบต้า-กลูแคน 80% 200 มก. คิดเป็นเบต้ากลูแคนราว 160 มก. ต่อวัน (คำนวณ) — งานทดลองแบบสุ่มปกปิดสองทางในผู้ใหญ่ 299 คนที่เป็นหวัดบ่อย (Dharsono 2019) ใช้ยีสต์เบต้ากลูแคนวันละ 900 มก. นาน 16 สัปดาห์ ไม่ลดจำนวนครั้งที่เป็นหวัดและความรุนแรงโดยรวม ส่วนการวิเคราะห์รวม 13 งาน (Zhong 2021) ให้ผลบวกแต่ผู้วิจัยระบุว่างานน้อยและผลต่างกันมาก หลักฐานจึงยังปนกัน ทั้งสองงานวัดเรื่องหวัดและการติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนบน ไม่ได้แยกไข้หวัดใหญ่ชนิด A หรือ B
• •วิตามินดี 3 (1,000,000 IU/g) 0.2 มก. คิดเป็นราว 200 IU หรือ 5 ไมโครกรัม (คำนวณ) — การวิเคราะห์รวมปี 2025 จาก 40 งาน 61,589 คน (Jolliffe 2025) พบว่าวิตามินดีเสริมไม่ลดความเสี่ยงการติดเชื้อทางเดินหายใจเฉียบพลันอย่างมีนัยสำคัญ
• •สารสกัดโสมเกาหลี 50 มก. — NCCIH ระบุว่างานเบื้องต้นจำนวนน้อยมากชี้ว่าโสมเอเชียอาจลดความเสี่ยงการเป็นไข้หวัดใหญ่ แต่ไม่ลดความรุนแรงหรือระยะเวลาของอาการ และงานส่วนใหญ่มีขนาดเล็ก งานในคนมักใช้สารสกัดวันละ 800 มก. ถึง 2 กรัม มากกว่าในแคปซูล 16–40 เท่า (ชนิดสารสกัดต่างกัน เทียบตรงไม่ได้ทั้งหมด)

ต้องบอกตรง ๆ ว่า NCCIH ระบุว่ายังไม่มีแนวทางเสริมใดแสดงว่าป้องกันไข้หวัดใหญ่หรือบรรเทาอาการได้ และวัคซีนเป็นวิธีป้องกันไข้หวัดใหญ่ที่แนะนำ ยังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง ไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้ลดโอกาสติดไข้หวัดใหญ่ชนิดใด หรือทำให้ป่วยสั้นลง ผลิตภัณฑ์นี้ไม่ใช้แทนวัคซีนหรือยาต้านไวรัส

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ใช้ยาประจำ: ส่วนประกอบบางชนิด เช่น โสม ใบแปะก๊วย ขิง และพริกไทยดำ อาจเสริมฤทธิ์หรือเปลี่ยนระดับยาบางชนิด ผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาเบาหวาน ยากันชัก ยากดภูมิคุ้มกัน ผู้ที่กำลังรักษามะเร็ง และผู้ที่จะผ่าตัด ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนรับประทาน ผลิตภัณฑ์นี้ไม่ใช่ยา ไม่ใช้แทนการรักษาหรือวัคซีน
• •ผู้ที่กำลังรับเคมีบำบัด ฉายแสง ยามุ่งเป้า ผู้ปลูกถ่ายอวัยวะ หรือผู้ใช้ยากดภูมิ: ต้องให้แพทย์ผู้รักษาอนุญาตก่อนกินอาหารเสริมทุกชนิด รวมถึงผลิตภัณฑ์นี้
• •นอนไม่หลับ: NCCIH ระบุว่าเป็นผลข้างเคียงที่พบบ่อยของโสม
• •ก่อนเจาะเลือด: แจ้งเจ้าหน้าที่ว่ากินผลิตภัณฑ์ที่มีไบโอติน (ราว 79 ไมโครกรัมต่อแคปซูล คำนวณ)
• •คำเตือนบนฉลาก: เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ควรรับประทานอาหารครบ 5 หมู่ · ผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความแล็บฟาร์มทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที