คนเป็นไตกินไข่ขาววันละกี่ฟอง คิดโปรตีนและฟอสฟอรัสอย่างไร

คำตอบสั้น: ไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้ได้กับทุกคน จำนวนไข่ขาวต่อวันขึ้นกับปริมาณโปรตีนทั้งวันที่แพทย์กำหนด ซึ่งต่างกันตามระยะไต น้ำหนักตัว เบาหวาน และการฟอกไต หลักที่ใช้นับคือ ไข่ขาวของไข่ไก่เบอร์ 2 สองฟองเท่ากับเนื้อสัตว์ 1 ส่วน ให้โปรตีนประมาณ 7 กรัม คำแนะนำ “ไข่ขาววันละ 2–3 ฟอง” ที่เห็นบ่อย เป็นคำแนะนำของ รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ สำหรับ ผู้ที่ฟอกเลือดแล้ว ส่วนคนที่ยังไม่ฟอกไต ไข่ขาวต้องหักออกจากโควตาโปรตีนทั้งวัน ไข่ขาวเป็นตัวเลือกที่ดีเพราะฟอสฟอรัสต่ำมากเมื่อเทียบกับโปรตีน แต่ไม่ได้แปลว่ากินได้ไม่จำกัด

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •ไข่ขาวไข่ไก่เบอร์ 2 หนึ่งฟองเท่ากับเนื้อสัตว์ครึ่งส่วน ไข่ขาว 2 ฟองให้โปรตีนประมาณ 7 กรัม (รศ.ชวลิต รัตนกุล เอกสารบนเว็บไซต์สมาคมโรคไตฯ)
• •ไข่ไก่ใบใหญ่ทั้งฟองมีโปรตีนประมาณ 6 กรัม ฟอสฟอรัส 86 มก. ส่วนไข่ขาวมีโปรตีนประมาณ 4 กรัม แต่ฟอสฟอรัสเพียงประมาณ 5 มก.
• •แนวทางไทย พ.ศ. 2565: ผู้ป่วยระยะ 3a ขึ้นไปที่ไม่เป็นเบาหวาน โปรตีน 0.6 กรัม/กก./วัน ถ้าเป็นเบาหวาน 0.6–0.8 กรัม และทุกระยะที่เสี่ยงไตเสื่อมไม่ควรเกิน 1.3 กรัม
• •ผู้ฟอกเลือดต้องการโปรตีนมากขึ้นเป็น 1.0–1.2 กรัม/กก./วัน ร่วมกับไข่ขาววันละ 2–3 ฟอง
• •ไข่ต้องทำให้สุกทั้งไข่ขาวและไข่แดง เพราะไข่ดิบอาจมีเชื้อซัลโมเนลลา ถ้าจะใช้ไข่ขาวไม่ปรุงสุก ให้ใช้ชนิดพาสเจอร์ไรซ์

ทำไมไข่ขาวถูกแนะนำให้คนเป็นโรคไต

เหตุผลหลักมี 3 ข้อ

1. 1โปรตีนคุณภาพสูง บทความทบทวนของ Noori และคณะ (2010) ระบุว่าไข่ขาวสดมีกรดอะมิโนจำเป็นในสัดส่วนสูง ไขมัน คอเลสเตอรอล และฟอสฟอรัสต่ำ รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ ก็ระบุว่าไข่ขาวมีกรดอะมิโนจำเป็นในปริมาณมากเพียงพอ
2. 2ฟอสฟอรัสต่อโปรตีนต่ำมาก บทความเดียวกันแนะนำให้เลือกอาหารที่มีฟอสฟอรัสน้อยกว่า 10 มก. ต่อโปรตีน 1 กรัม ซึ่งไข่ขาวสดมีน้อยกว่า 2 มก. ต่อโปรตีน 1 กรัม เพราะฟอสฟอรัสของไข่ส่วนใหญ่อยู่ในไข่แดง
3. 3ไม่มีไขมัน เอกสารของ รศ.ชวลิต รัตนกุล หน่วยไต รพ.จุฬาลงกรณ์ ระบุว่าไข่ขาวไม่มีไขมันและไม่มีคอเลสเตอรอล ต่างจากไข่แดง

ฟอสฟอรัสสำคัญกับคนไตเพราะเมื่อไตเสื่อม ฟอสฟอรัสจะคั่ง อ่านพื้นฐานได้ที่ ฟอสฟอรัสในอาหาร ร่างกายใช้ทำอะไร และเรื่องไข่แดงที่ โรคไตกินไข่ได้ไหม ไข่แดง ไข่เป็ด

ไข่ขาว 1 ฟองมีโปรตีน ฟอสฟอรัส โพแทสเซียมเท่าไร

ตัวเลขจากแหล่งที่เราตรวจ

• •ไข่ขาวไข่ไก่เบอร์ 2 หนึ่งฟอง เท่ากับเนื้อสัตว์ครึ่งส่วน คือโปรตีนประมาณ 3.5 กรัม (เอกสารของ รศ.ชวลิต)
• •ไข่ไก่ใบใหญ่ ส่วนอภิปรายของงานวิจัยใน Journal of Renal Care ปี 2011 ระบุว่าทั้งฟองมีโปรตีนประมาณ 6 กรัม ฟอสฟอรัส 86 มก. ส่วน ไข่ขาวของไข่ใบเดียวกันมีโปรตีนประมาณ 4 กรัม ฟอสฟอรัสประมาณ 5 มก.
• •โพแทสเซียมและโซเดียม ข้อมูลอาหารของกระทรวงเกษตรสหรัฐฯ (USDA) ระบุว่าไข่ขาวดิบ 100 กรัมมีโพแทสเซียม 163 มก. และโซเดียม 166 มก. ไข่ขาวของไข่ใบใหญ่หนักประมาณ 33 กรัม จึงมีโพแทสเซียมและโซเดียมอย่างละราว 54–55 มก. ต่อฟอง

แปลว่าไข่ขาว 2 ฟองให้โปรตีนพอ ๆ กับเนื้อปลาสุก 2 ช้อนโต๊ะ โดยฟอสฟอรัสต่ำมาก ส่วนโพแทสเซียมอยู่ในระดับไม่สูง

คนเป็นไตกินไข่ขาววันละกี่ฟอง ขึ้นกับอะไร

ขึ้นกับโปรตีนทั้งวันที่แพทย์หรือนักกำหนดอาหารคำนวณให้ ไข่ขาวไม่ใช่อาหาร “ฟรี” แต่นับรวมในหมวดเนื้อสัตว์

คนที่ยังไม่ฟอกไต

แนวทางของสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2565

• •ระยะ 3a ขึ้นไปที่ไม่เป็นเบาหวาน แนะนำโปรตีน 0.6 กรัมต่อน้ำหนักตัวที่เหมาะสม 1 กิโลกรัมต่อวัน
• •ระยะ 3a ขึ้นไปที่เป็นเบาหวาน 0.6–0.8 กรัม ภายใต้คำแนะนำและการติดตามใกล้ชิด
• •ทุกระยะที่เสี่ยงไตเสื่อมลง ไม่ควรเกิน 1.3 กรัม

รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ เสริมว่าโปรตีนอย่างน้อยครึ่งหนึ่งควรเป็นโปรตีนคุณภาพสูง ซึ่งไข่ขาวเป็นหนึ่งในตัวเลือก

ตัวอย่างการคิด คนที่น้ำหนักตัวที่เหมาะสม 60 กิโลกรัม ถ้าแพทย์กำหนด 0.6 กรัม จะได้โปรตีนประมาณ 36 กรัมต่อวัน ไข่ขาว 2 ฟอง (7 กรัม) จะกินโควตาไปราว 1 ใน 5 ที่เหลือต้องแบ่งให้ข้าว ปลา เนื้อสัตว์อื่น และโปรตีนแฝงในอาหาร ตัวเลขของคุณต้องให้แพทย์หรือนักกำหนดอาหารคำนวณ เพราะแนวทางแต่ละฉบับใช้ตัวเลขต่างกันเล็กน้อย อ่านวิธีคิดละเอียดที่ โรคไตกินโปรตีนวันละกี่กรัม

คนที่ฟอกเลือดแล้ว

รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ ระบุว่าผู้ฟอกเลือดต้องได้โปรตีนมากกว่าคนทั่วไป เพื่อทดแทนกล้ามเนื้อที่สลายและกรดอะมิโนที่เสียไประหว่างฟอก

• •โปรตีน 1.0–1.2 กรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมต่อวัน ครึ่งหนึ่งควรเป็นโปรตีนคุณภาพสูง
• •เนื้อสัตว์หรือเนื้อปลาไม่ติดมันและหนัง มื้อละ 3–4 ช้อนกินข้าว ร่วมกับไข่ขาววันละ 2–3 ฟอง
• •แต่ถ้ากินเนื้อสัตว์มากเกินไป ของเสียจะคั่งในเลือดมาก เพราะฟอกเลือดเพียงสัปดาห์ละ 2–3 ครั้ง

คนที่ล้างไตทางช่องท้องหรือมีภาวะอื่นร่วม ให้ทีมรักษากำหนดตัวเลขเฉพาะ อ่านเรื่องอาหารของผู้ฟอกไตเพิ่มที่ ฟอกไตกินอะไรได้บ้าง

กินไข่ขาวเยอะทำให้ค่าไตสูงไหม

ไข่ขาวยังเป็นโปรตีน โปรตีนส่วนหนึ่งกลายเป็นของเสียที่ไตต้องขับ การกินไข่ขาวมากเกินโควตาจึงเท่ากับกินโปรตีนเกิน ซึ่งแนวทางไทยไม่ให้เกิน 1.3 กรัม/กก./วันในคนที่เสี่ยงไตเสื่อม

ในทางกลับกัน ไม่มีงานวิจัยที่แสดงว่าไข่ขาวทำให้ค่าไตดีขึ้น การศึกษานำร่องในผู้ป่วยฟอกเลือด 13 คน ที่ให้กินไข่ขาวพาสเจอร์ไรซ์ 225 กรัม (โปรตีนประมาณ 24 กรัม) แทนเนื้อสัตว์ 1 มื้อต่อวันนาน 6 สัปดาห์ พบฟอสฟอรัสในเลือดลดลง แต่เป็นงานเล็ก ไม่มีกลุ่มเปรียบเทียบ และผู้วิจัยเองระบุว่าฟอสฟอรัสที่ลดอาจเป็นเพราะกินเนื้อสัตว์น้อยลง

สรุปคือ ไข่ขาวเป็นตัวเลือกโปรตีนที่ดี แต่ปริมาณต้องอยู่ในกรอบที่แพทย์กำหนด อ่านความเชื่อเรื่องโปรตีนกับไตได้ที่ กินโปรตีนเยอะแล้วไตพังจริงไหม

ไข่ขาวดิบกินได้ไหม ทำไมต้องทำให้สุก

ไม่ควรกินดิบ องค์การอาหารและยาสหรัฐฯ (FDA) ระบุว่าไข่สด แม้เปลือกสะอาดไม่ร้าว ก็อาจมีเชื้อซัลโมเนลลาที่ทำให้อาหารเป็นพิษ อาการคือท้องเสีย ไข้ ปวดท้อง อาเจียน ภายใน 12–72 ชั่วโมง กลุ่มเสี่ยงอาการรุนแรง ได้แก่ ผู้สูงอายุ คนเป็นเบาหวาน และคนภูมิคุ้มกันต่ำ เช่น ผู้ปลูกถ่ายอวัยวะ ซึ่งตรงกับผู้อ่านจำนวนมากของเรา

FDA แนะนำให้

• •ปรุงไข่จนทั้งไข่ขาวและไข่แดงแข็งตัว
• •ถ้าสูตรอาหารต้องใช้ไข่ไม่สุก ให้ใช้ไข่หรือผลิตภัณฑ์ไข่ที่ผ่านการพาสเจอร์ไรซ์
• •เก็บไข่ในตู้เย็น และไม่ทิ้งอาหารที่มีไข่ไว้นอกตู้เย็นเกิน 2 ชั่วโมง

คนที่ได้ยินเรื่องดื่มไข่ขาวดิบผสมน้ำซาวข้าวเพื่อล้างไต อ่านคำอธิบายได้ที่ ล้างพิษไต น้ำซาวข้าวไข่ขาว ช่วยไตจริงไหม

ไข่ขาวขวดพาสเจอร์ไรซ์ใช้แทนได้ไหม

ใช้ได้ และเป็นตัวเลือกที่ FDA แนะนำเมื่อจะใช้ไข่ที่ไม่ปรุงสุก การศึกษานำร่องข้างต้นก็ใช้ไข่ขาวเหลวพาสเจอร์ไรซ์ แต่ก่อนซื้อให้อ่านฉลากเรื่องเหล่านี้

• •โปรตีนต่อหน่วยบริโภค แล้วเทียบเป็นจำนวนฟองเพื่อนับในโควตา
• •โซเดียม และ ส่วนประกอบที่เติม บทความของ Noori ระบุว่าฟอสฟอรัสจากสารเติมแต่งในอาหารแปรรูปดูดซึมได้เกือบ 100% และแนะนำให้เลือกอาหารที่ไม่มีหรือมีสารเติมแต่งฟอสฟอรัสน้อยที่สุด
• •วันหมดอายุและการเก็บรักษา ต้องแช่เย็นตามฉลาก

วิธีอ่านฉลากโภชนาการเบื้องต้นอยู่ที่ อ่านฉลากโภชนาการอย่างไร

เมนูไข่ขาวที่ไม่เค็ม ทำอย่างไร

แนวทางไทยให้ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังกินโซเดียมน้อยกว่า 2,000 มก./วัน และน้ำปลาหรือซีอิ๊ว 1 ช้อนชามีโซเดียมประมาณ 400 มก. เมนูไข่ขาวที่ดีจึงต้องปรุงรสอ่อน ตัวอย่าง

• •ไข่ขาวต้ม กินกับข้าวหรือหั่นใส่สลัดผัก ไม่ต้องจิ้มซอส
• •ไข่ขาวตุ๋นใส่ผักโพแทสเซียมต่ำ เช่น ฟักเขียว บวบ แตงกวา กะหล่ำปลี ซึ่งอยู่ในกลุ่มโพแทสเซียมต่ำถึงปานกลางตามตาราง 10.2 ของแนวทางไทย
• •แกงจืดไข่ขาวฟักเขียว ใช้น้ำซุปต้มเองแทนซุปก้อน และเติมพริกไทย กระเทียมเจียว ต้นหอม แทนเกลือ
• •ไข่ขาวเจียวน้ำมันน้อย ใส่หอมใหญ่ พริกหวาน ใบกะเพรา บีบมะนาวเล็กน้อยแทนน้ำปลา

หลีกเลี่ยงไข่เค็มและไข่พะโล้ เพราะเค็มมาก ส่วนคนที่ฟอสฟอรัสหรือโพแทสเซียมในเลือดสูง ให้นักกำหนดอาหารช่วยเลือกผักและปริมาณ

ได้ยินว่าไข่ขาวไม่มีฟอสฟอรัส กินเท่าไรก็ได้ จริงไหม

ไม่จริง ไข่ขาวมีฟอสฟอรัสต่ำ ไม่ใช่ศูนย์ และที่สำคัญกว่าคือไข่ขาวยังเป็นโปรตีนที่ต้องนับรวมทั้งวัน ตัวเลข “วันละ 2–3 ฟอง” เป็นคำแนะนำของผู้ฟอกเลือดซึ่งต้องการโปรตีนมากกว่า ถ้าคนที่ยังไม่ฟอกไตกินไข่ขาวมากโดยไม่ลดเนื้อสัตว์อื่น โปรตีนรวมอาจเกินที่แพทย์กำหนด

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าไลฟ์ (Beta Life)

เบต้าไลฟ์ (Beta Life) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0025 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 500 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ส่วนประกอบที่เกี่ยวกับหัวข้อนี้คือ

• •ผงไข่ขาว 230 มก. — ไข่ขาวในอาหารเป็นโปรตีนคุณภาพสูงที่มีฟอสฟอรัสต่อโปรตีนต่ำ นักกำหนดอาหารจึงมักแนะนำให้ผู้ป่วยไต แต่ผงไข่ขาวในแคปซูลมีปริมาณน้อยมาก ฉลากไม่ได้ระบุปริมาณโปรตีน หากประมาณจากข้อมูลไข่ขาวผงของ USDA จะได้โปรตีนราว 0.19 กรัม ขณะที่ไข่ขาวจากไข่ใบใหญ่ 1 ฟองมีโปรตีนราว 3.6 กรัม ต้องใช้ประมาณ 19 แคปซูลจึงได้โปรตีนเท่าไข่ขาว 1 ฟอง

ดังนั้นแคปซูลนี้ ไม่ใช่แหล่งโปรตีน และไม่ได้ใช้แทนไข่ขาวในจานอาหาร ส่วนการนับโปรตีนจากอาหารเสริมทุกชนิด ให้นำกล่องไปถามแพทย์หรือนักกำหนดอาหารที่ดูแลอยู่ งานนำร่องเรื่องไข่ขาวในผู้ป่วยฟอกเลือดใช้ไข่ขาวเหลว 225 กรัมต่อวัน (โปรตีนประมาณ 24 กรัม) มากกว่าโปรตีนโดยประมาณในแคปซูลกว่า 100 เท่า จึงนำผลมาใช้อธิบายแคปซูลไม่ได้

แนวทางของสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยไม่แนะนำให้ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังทุกคนกินวิตามินเสริมเป็นประจำ แต่ให้เสริมเมื่อผลตรวจหรืออาการบ่งชี้ว่าขาด และให้ใช้สมุนไพรด้วยความระมัดระวัง ผลิตภัณฑ์นี้มีสารสกัดเห็ดหลินจือ 50 มก. ซึ่งมีรายงานการบาดเจ็บของตับ และอาจเสริมฤทธิ์ยาลดความดัน ยาเบาหวาน และยาต้านเกล็ดเลือด ผู้ป่วยไตจึงควรนำกล่องไปให้แพทย์โรคไตดูก่อนทุกครั้ง

ฉลากระบุว่ามีส่วนประกอบของไข่ ผู้แพ้ไข่ไม่ควรรับประทาน เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน และผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าไลฟ์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที