ล้างพิษไต น้ำซาวข้าวไข่ขาว หญ้าหนวดแมว น้ำด่าง ช่วยไตจริงไหม

คำตอบสั้น: ไตไม่ต้องการการล้างพิษจากเครื่องดื่มหรือสมุนไพร เพราะการกรองของเสียออกจากเลือดคืองานของไตเอง สำนักโภชนาการ กรมอนามัย ชี้แจงว่าการดื่มน้ำซาวข้าวผสมไข่ขาวดิบไม่ได้ช่วยบำรุงหรือรักษาไตเสื่อม และไข่ดิบยังเสี่ยงเชื้อซาลโมเนลลา หญ้าหนวดแมวมีโพแทสเซียมสูง คนเป็นโรคไตเรื้อรังควรเลี่ยง ส่วนน้ำด่างมีด่างน้อยเกินกว่าจะเปลี่ยนความเป็นกรดด่างของปัสสาวะได้ ผู้ป่วยไตระยะท้ายยังต้องจำกัดน้ำดื่มตามแพทย์ด้วย

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •มูลนิธิโรคไตแห่งชาติสหรัฐฯ (NKF) แนะนำให้เลี่ยงชาและอาหารเสริมที่ขายว่า “kidney detox” หรือ “kidney cleanse”
• •สำนักโภชนาการ กรมอนามัย ระบุว่าน้ำซาวข้าวผสมไข่ขาวดิบไม่ได้ช่วยบำรุงหรือรักษาไตเสื่อม
• •ไข่สดแม้เปลือกสะอาดไม่แตก อาจมีเชื้อซาลโมเนลลา ผู้สูงอายุเสี่ยงป่วยรุนแรงมากกว่า
• •ร้านยาคณะเภสัชศาสตร์ ม.มหิดล จัดหญ้าหนวดแมวเป็นสมุนไพรโพแทสเซียมสูงที่ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังควรเลี่ยง
• •ผู้ฟอกไตควรดื่มน้ำเท่ากับปริมาณปัสสาวะต่อวันบวก 500–700 มล. ไม่ใช่ “ยิ่งดื่มมากยิ่งล้างไต”

ไตต้องล้างพิษไหม ไตทำงานอย่างไร

ไตคือเครื่องกรองของร่างกายอยู่แล้ว ไตกรองของเสียและน้ำส่วนเกินออกจากเลือดเป็นปัสสาวะ และช่วยรักษาสมดุลเกลือแร่ เช่น โซเดียม โพแทสเซียม ฟอสฟอรัส เมื่อไตเสื่อม ความสามารถในการกรองลดลง ของเสียและเกลือแร่จึงค้าง

สิ่งที่ไตเสื่อมต้องการ ไม่ใช่การ “ล้าง” แต่เป็นการลดภาระ เช่น ลดเค็ม ไม่กินโพแทสเซียมหรือฟอสฟอรัสเกินกว่าที่ไตขับได้ และไม่เพิ่มสารแปลกปลอมที่ไตต้องกำจัด

NKF แนะนำให้เลี่ยงชาและอาหารเสริมที่อ้างว่าขับสารพิษออกจากไต เพราะหลักฐานว่าได้ผลมีจำกัด และบอกว่าการกินอาหารที่ดี ออกกำลังกายสม่ำเสมอ และเลิกบุหรี่ ได้ผลกว่ามากในการดูแลสุขภาพไต

น้ำซาวข้าวผสมไข่ขาวล้างไตได้ไหม ปลอดภัยไหม

ไม่ได้ช่วยไต และยังเสี่ยงเรื่องเชื้อโรค รายการชัวร์หรือมั่วของไทยพีบีเอส (12 ก.ค. 2565) รายงานคำชี้แจงของสำนักโภชนาการ กรมอนามัย ว่าข้อความที่แชร์กันเรื่องดื่มน้ำซาวข้าวผสมไข่ขาวดิบเพื่อบำรุงและรักษาไตเสื่อม ไม่เป็นความจริง

ความเสี่ยงที่สำคัญคือ ไข่ดิบ สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาสหรัฐฯ (U.S. FDA) ระบุว่าไข่สด แม้เปลือกสะอาดและไม่แตก อาจมีเชื้อซาลโมเนลลาซึ่งทำให้อาหารเป็นพิษได้ กลุ่มที่เสี่ยงป่วยรุนแรงคือเด็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ และคนภูมิคุ้มกันอ่อนแอ และแนะนำให้ปรุงไข่จนทั้งไข่แดงและไข่ขาวแข็งตัว

คนเป็นโรคไตเรื้อรังจำนวนมากเป็นผู้สูงอายุ ถ้าท้องเสียหรืออาเจียนรุนแรงจนขาดน้ำ ยังอาจทำให้ไตบาดเจ็บเฉียบพลันซ้ำเติมได้ ซึ่งศูนย์ศรีพัฒน์ มช. ระบุว่าอาเจียนหรือท้องเสียรุนแรงเป็นสาเหตุหนึ่งของไตวายเฉียบพลัน

ไข่ขาวที่แนะนำสำหรับผู้ป่วยไต คือไข่ขาวสุกเป็นอาหาร ในปริมาณที่นับรวมเป็นโปรตีนของวัน ไม่ใช่ไข่ดิบผสมน้ำ อ่านวิธีคิดได้ที่ คนเป็นไตกินไข่ขาววันละกี่ฟอง

หญ้าหนวดแมวกับคนเป็นโรคไต กินได้ไหม

คนเป็นโรคไตเรื้อรังไม่ควรกินเอง เหตุผลหลักคือโพแทสเซียม เอกสารของร้านยาคณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล จัดหญ้าหนวดแมวไว้ในกลุ่มสมุนไพรที่มีโพแทสเซียมสูง ซึ่งผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังควรหลีกเลี่ยง เพราะอาจทำให้เกิดภาวะโพแทสเซียมในเลือดสูง

NKF ก็จัดใบชาหญ้าหนวดแมว (Java tea หรือ Cat's whiskers) ไว้ในรายการสมุนไพรเสี่ยงสูงสำหรับคนเป็นโรคไต

โพแทสเซียมสูงในเลือดอันตรายเพราะกระทบการเต้นของหัวใจ อ่านอาการและวิธีดูแลได้ที่ กลุ่มอาหารที่มีโพแทสเซียม

ถ้าแพทย์ไม่ได้สั่ง ไม่ควรต้มหรือชงหญ้าหนวดแมวดื่มเอง โดยเฉพาะคนที่แพทย์เคยบอกว่าโพแทสเซียมในเลือดสูง

น้ำด่าง น้ำแร่ ช่วยไตไหม

ยังไม่มีหลักฐานว่าน้ำด่างช่วยไต นักกำหนดอาหารของ Kidney Kitchen (American Kidney Fund) ตอบคำถามนี้ว่ายังไม่มีการศึกษาทางวิทยาศาสตร์ที่บอกได้ว่าน้ำด่างมีประโยชน์หรือโทษต่อคน และผู้ป่วยไตแต่ละคนต้องการอาหารต่างกัน ควรถามแพทย์และนักกำหนดอาหารด้านไต

งานของทีม UCI Health ที่ตีพิมพ์ใน The Journal of Urology (ม.ค. 2024) พบว่าน้ำด่างที่ขายมี ค่า pH สูงกว่าน้ำปกติ แต่มีปริมาณด่างน้อยมาก จึงเปลี่ยนความเป็นกรดด่างของปัสสาวะได้ไม่พอจะมีผลต่อการเกิดนิ่ว

ส่วนน้ำแร่บางยี่ห้อมีแร่ธาตุ เช่น โซเดียม โพแทสเซียม คนที่แพทย์สั่งให้จำกัดแร่ธาตุเหล่านี้ ควรอ่านฉลากและถามนักกำหนดอาหารก่อน

ดื่มน้ำมาก ๆ ล้างไตได้ไหม

ขึ้นกับว่าไตยังทำงานได้แค่ไหน สำหรับคนทั่วไป การดื่มน้ำให้พอโดยเฉพาะตอนอากาศร้อน อาเจียน หรือท้องเสีย ช่วยลดความเสี่ยงไตบาดเจ็บเฉียบพลันจากการขาดน้ำ ตามคำแนะนำของ NHS

แต่ผู้ป่วยไตระยะท้ายหรือผู้ฟอกไตต้องจำกัดน้ำ รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ แนะนำผู้ฟอกเลือดให้ดื่มน้ำเท่ากับปริมาณปัสสาวะต่อวันบวก 500–700 มล. ถ้าไม่มีปัสสาวะเลยไม่ควรเกิน 700 มล. และน้ำหนักไม่ควรขึ้นเกิน 1 กิโลกรัมต่อวัน เพราะน้ำที่ไตขับไม่ออกจะคั่งจนบวม ความดันสูง หรือน้ำท่วมปอด

ปริมาณน้ำที่เหมาะกับแต่ละระยะ ดูได้ที่ โรคไตควรดื่มน้ำวันละเท่าไหร่

ยาชุดล้างไต ยาหม้อ ยาลูกกลอน เสี่ยงอย่างไร

สิ่งที่น่ากลัวกว่าการไม่ได้ผล คือสิ่งที่ปนมา รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ ระบุว่า “ยาชุด” มักผสมสเตียรอยด์หรือยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs ซึ่งทำให้บวม ความดันสูง และไตวายได้ และพบตะกั่ว ทองแดง ปรอท สเตียรอยด์ เจือปนในยาลูกกลอนที่จำหน่ายในท้องตลาดมากกว่าครึ่งหนึ่ง

แนวทางสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย 2565 ก็จัดผู้ใช้ยาสมุนไพรติดต่อกันนานเป็นกลุ่มเสี่ยงที่ควรคัดกรองโรคไต ดูรายละเอียดเพิ่มที่ ยาสมุนไพรทำลายไตไหม

ทำไมบางคนลองแล้วรู้สึกดีขึ้น

ความรู้สึกดีขึ้นกับค่าไตดีขึ้นเป็นคนละเรื่องกัน โรคไตระยะแรกส่วนใหญ่ไม่มีอาการ อาการจึงไม่ใช่เครื่องวัดที่ดี สิ่งที่บอกได้คือผลตรวจเลือดและปัสสาวะหลายครั้งต่อเนื่อง

นอกจากนี้ คนที่เริ่มสนใจสุขภาพมักเปลี่ยนหลายอย่างพร้อมกัน เช่น ลดเค็ม เลิกยาแก้ปวด กินยาสม่ำเสมอขึ้น จึงแยกไม่ได้ว่าอะไรเป็นตัวช่วย ถ้าเห็นข้อความแชร์ทำนองนี้ ตรวจสอบได้ตาม วิธีใช้ศูนย์ต่อต้านข่าวปลอม

ถ้าอยากลองสมุนไพร ต้องคุยกับหมออย่างไร

บอกตรง ๆ ก่อนเริ่ม ดีกว่าบอกหลังค่าไตแย่ลง NKF แนะนำให้นำขวดจริงหรือรูปฉลากไปให้ทีมรักษาดู

• •บอกชื่อสมุนไพร ส่วนที่ใช้ วิธีต้มหรือชง และปริมาณต่อวัน
• •ถามว่าสมุนไพรนี้มีโพแทสเซียมสูงหรือตีกับยาที่กินอยู่ไหม
• •ถามว่าถ้าจะลอง ต้องเจาะเลือดตรวจโพแทสเซียมและค่าไตเมื่อไร
• •ถ้ากินแล้วบวม ปัสสาวะน้อยลง ใจสั่น อ่อนแรง ให้หยุดและไปพบแพทย์

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าไลฟ์ (Beta Life)

เบต้าไลฟ์ (Beta Life) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0025 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 500 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ต่อ 1 แคปซูลมีผงไข่ขาว 230 มก. สารสกัดเห็ดหลินจือ 50 มก. กรดอัลฟาไลโปอิก (99%) 40 มก. ดีแอล-แอลฟา-โทโคเฟอริล อะซีเตต (50%) 20 มก. วิตามินดี3 200 IU วิตามินบี6 1 มก. วิตามินบี12 1 ไมโครกรัม และกรดโฟลิก 100 ไมโครกรัม

• •ผงไข่ขาว 230 มก. — ไข่ขาวในอาหารเป็นโปรตีนคุณภาพสูงที่ฟอสฟอรัสต่ำ นักกำหนดอาหารจึงมักแนะนำให้ผู้ป่วยไต แต่ผงไข่ขาวในแคปซูลมีปริมาณน้อยมาก ฉลากไม่ได้ระบุปริมาณโปรตีน ถ้าประมาณจากข้อมูลไข่ขาวผงของ USDA จะได้โปรตีนราว 0.19 กรัมต่อแคปซูล ขณะที่ไข่ขาวจากไข่ใบใหญ่ 1 ฟองมีโปรตีนประมาณ 3.6 กรัม ต้องใช้ประมาณ 19 แคปซูลจึงเท่ากับไข่ขาว 1 ฟอง จึงไม่ใช่แหล่งโปรตีน และไม่ได้ใช้แทนโปรตีนจากอาหารที่แพทย์หรือนักกำหนดอาหารคำนวณให้

ผลิตภัณฑ์นี้ไม่ใช่ผลิตภัณฑ์ล้างพิษไต และไม่ได้ทำหน้าที่ขับของเสียแทนไต

ส่วนประกอบอื่นยังต้องพิจารณาเรื่องความปลอดภัย เช่น เห็ดหลินจือมีรายงานการบาดเจ็บของตับ และอาจเสริมฤทธิ์ยาต้านเกล็ดเลือด ยาละลายลิ่มเลือด ยาลดความดัน และยาเบาหวาน แนวทางของสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยไม่แนะนำให้ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังทุกคนกินวิตามินเสริมเป็นประจำ แต่ให้เสริมเมื่อผลตรวจหรืออาการบ่งชี้ว่าขาด และให้ใช้สมุนไพรด้วยความระมัดระวัง ผู้ป่วยไต โดยเฉพาะผู้ที่ฟอกไตหรือล้างไตทางช่องท้อง จึงควรนำกล่องไปให้แพทย์โรคไตหรือเภสัชกรที่ดูแลดูก่อนทุกครั้ง ผู้แพ้ไข่ไม่ควรรับประทาน

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าไลฟ์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที