เบาหวานลงไต กินอะไรได้บ้าง คุมน้ำตาลและดูแลไตไปพร้อมกัน

คำตอบสั้น: คนเป็นเบาหวานลงไตต้องเลือกอาหารที่ผ่าน 2 ด่านพร้อมกัน คือ ไม่ทำให้น้ำตาลขึ้นเร็ว และไม่เพิ่มภาระไต ในทางปฏิบัติคือกินข้าวและแป้งตามจำนวนส่วนที่กำหนด เลือกผลไม้ไม่หวานจัดที่อยู่ในกลุ่มโพแทสเซียมต่ำ กินโปรตีนตามที่แพทย์กำหนด (แนวทางไทยใช้ 0.6–0.8 กรัมต่อน้ำหนักตัวที่เหมาะสม 1 กิโลกรัมต่อวันเมื่อเป็นระยะ 3a ขึ้นไป) ซึ่งไข่ขาวเป็นตัวเลือกที่ดีแต่ต้องนับรวม ลดเค็มให้โซเดียมน้อยกว่า 2,000 มิลลิกรัมต่อวัน และ อย่ากินน้อยจนน้ำตาลต่ำ แผนอาหารที่ลงตัวควรทำร่วมกับนักกำหนดอาหาร

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •อาหารเบาหวานแนะนำธัญพืชไม่ขัดสี ถั่ว และนม แต่อาหารโรคไตบางระยะต้องจำกัดเพราะฟอสฟอรัสและโพแทสเซียม จึงต้องดูผลเลือดประกอบ
• •อาหารโปรตีนต่ำสำหรับผู้ป่วยไตบางสูตรใช้น้ำตาลและแป้งปลอดโปรตีนเพิ่มพลังงาน แต่ผู้ที่เป็นเบาหวานไม่ควรใช้น้ำตาล
• •แนวทางไทยให้โปรตีน 0.6–0.8 กรัม/กก./วัน ในผู้เป็นเบาหวานที่มีโรคไตระยะ 3a ขึ้นไป ADA ใช้ 0.8 และไม่แนะนำต่ำกว่านี้
• •ไข่ขาว 2 ฟองเท่ากับเนื้อสัตว์ 1 ส่วน หรือโปรตีน 7 กรัม ไม่มีไขมันและคอเลสเตอรอล
• •น้ำตาลต่ำกว่า 70 มก./ดล. ให้กินคาร์โบไฮเดรตประมาณ 15 กรัม แล้ววัดซ้ำใน 15 นาที

ทำไมอาหารเบาหวานกับอาหารโรคไตบางข้อขัดกัน

เพราะอาหารที่ดีต่อน้ำตาลหลายอย่างมีฟอสฟอรัสหรือโพแทสเซียมสูง ตัวอย่างที่ผู้ป่วยมักสับสน

• •ข้าวกล้องและธัญพืช ADA 2026 แนะนำคาร์โบไฮเดรตที่ผ่านการแปรรูปน้อยและใยอาหารสูง แต่ศูนย์ศรีพัฒน์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ จัดข้าวกล้อง ข้าวโอ๊ต และลูกเดือย ไว้ในกลุ่มฟอสเฟตสูง
• •ถั่วและนม ADA จัดอยู่ในรูปแบบอาหารที่ดีต่อเบาหวาน แต่ศูนย์ศรีพัฒน์ มช. จัดถั่วเมล็ดแห้ง เต้าหู้ นม และผลิตภัณฑ์จากนมเป็นอาหารฟอสเฟตสูง
• •ผักผลไม้ ดีต่อเบาหวาน แต่หลายชนิดมีโพแทสเซียมสูงตามตารางของสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย
• •น้ำตาลเพื่อเพิ่มพลังงาน เอกสารของ รศ.ชวลิต รัตนกุล บนเว็บไซต์สมาคมโรคไตฯ ใช้ขนมจากแป้งปลอดโปรตีนกับน้ำตาลเพิ่มพลังงานในอาหารโปรตีนต่ำ แต่เอกสารเดียวกันระบุว่าผู้ที่เป็นเบาหวานร่วมด้วยไม่ควรใช้น้ำตาล

ทางออกคือดูผลเลือดเป็นหลัก ถ้าฟอสฟอรัสและโพแทสเซียมยังปกติ ข้อจำกัดฝั่งไตอาจยังไม่ต้องเข้มมาก แต่เมื่อค่าเหล่านี้สูงขึ้น หรือไตเข้าระยะท้าย ข้อจำกัดฝั่งไตจะเข้มขึ้น นี่คือเหตุผลที่ต้องมีนักกำหนดอาหารช่วยชั่งน้ำหนักทั้งสองด้าน

เลือกข้าวและแป้งอย่างไร

ข้าวยังกินได้ แต่ต้องกินเป็นจำนวนส่วนที่แน่นอน เอกสารของ รศ.ชวลิต แบ่งแหล่งแป้งเป็น 2 กลุ่ม

• •กลุ่ม ก. ข้าวสวย ข้าวเหนียวนึ่ง ขนมจีน เส้นก๋วยเตี๋ยว มีโปรตีนต่ำกว่าและไม่มีสารปรุงแต่ง
• •กลุ่ม ข. ขนมปังปอนด์ บะหมี่ แป้งเกี๊ยว มักกะโรนี หมั่นโถว แป้งซาลาเปา มีโปรตีนมากกว่า บะหมี่มีสารประกอบโพแทสเซียม และแป้งที่ใช้ยีสต์มีฟอสเฟตมาก

ข้าวกลุ่ม ก. 1 ส่วนให้คาร์โบไฮเดรตประมาณ 15 กรัม ผู้เป็นเบาหวานควรรู้ว่าแต่ละมื้อได้กี่ส่วน และกินให้สม่ำเสมอ ไม่ใช่มื้อหนึ่งงด อีกมื้อกินชดเชย

ข้าวกล้องหรือข้าวขาว เอกสารของ รศ.ชวลิต ระบุว่าข้าวที่ไม่ขัดจนขาวดีกว่าข้าวขาว แต่ศูนย์ศรีพัฒน์ มช. จัดข้าวกล้องเป็นอาหารฟอสเฟตสูง คนที่ฟอสฟอรัสในเลือดปกติอาจเลือกข้าวไม่ขัดสีได้ ส่วนคนที่ฟอสฟอรัสสูงควรถามนักกำหนดอาหารก่อน อ่านเทียบที่ โรคไตกินข้าวอะไรดี และมุมเบาหวานที่ เป็นเบาหวานกินข้าวอะไรได้บ้าง

วุ้นเส้นและแป้งปลอดโปรตีน ช่วยให้ได้พลังงานโดยไม่เพิ่มโปรตีน แต่ยังเป็นคาร์โบไฮเดรตที่ต้องนับในจำนวนส่วนของผู้เป็นเบาหวาน

ผลไม้อะไรกินได้ทั้งเบาหวานและโรคไต

ต้องผ่านทั้งเรื่องความหวานและโพแทสเซียม เอกสารของ รศ.ชวลิต แนะนำให้ผู้เป็นเบาหวานเลือกผลไม้ที่ไม่หวานจัด และงดผลไม้หวานจัด เช่น ทุเรียน ลำไย น้อยหน่า ละมุด ซึ่งทุเรียน ลำไย และน้อยหน่า ยังอยู่ในกลุ่มโพแทสเซียมสูงตามตารางของสมาคมโรคไตฯ ด้วย

ผลไม้ในกลุ่มโพแทสเซียมต่ำถึงปานกลางตามตารางเดียวกัน เช่น สับปะรด แตงโม ส้มโอ ส้มเขียวหวาน ชมพู่ พุทรา มังคุด องุ่นเขียว แอปเปิ้ล ยังมีน้ำตาลและต้องนับเป็นส่วน ส่วนน้ำผลไม้ ADA 2026 แนะนำให้เปลี่ยนเป็นน้ำเปล่าหรือเครื่องดื่มแคลอรีต่ำ

รายการผลไม้แบบละเอียดอยู่ที่ คนเป็นโรคไตกินผลไม้อะไรได้บ้าง และหลักโพแทสเซียมในอาหารอยู่ที่ โพแทสเซียมในอาหาร กลุ่มไหนสูง

โปรตีนเท่าไรเหมาะ ไข่ขาวกินได้ไหม

แหล่งข้อมูลให้ตัวเลขต่างกันเล็กน้อย แพทย์จะเลือกให้ แนวทางสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยระบุว่าผู้ป่วยเบาหวานที่เป็นโรคไตระยะ 3a ขึ้นไป กินโปรตีนได้ 0.6–0.8 กรัมต่อน้ำหนักตัวที่เหมาะสม 1 กิโลกรัมต่อวัน ภายใต้การติดตามใกล้ชิด ส่วน ADA 2026 ใช้ 0.8 กรัม และระบุว่าในผู้เป็นเบาหวานร่วมโรคไต ไม่แนะนำให้กินต่ำกว่า 0.8 เพราะไม่ได้ช่วยเรื่องน้ำตาล หัวใจ หรือการลดลงของค่าไต ทั้งสองแหล่งเห็นตรงกันว่าไม่ควรเกิน 1.3 กรัม/กก./วัน

ไข่ขาวกินได้ และเป็นตัวเลือกที่ดี เอกสารของ รศ.ชวลิต ระบุว่าไข่ขาว 2 ฟองเท่ากับเนื้อสัตว์ 1 ส่วน หรือโปรตีน 7 กรัม ไข่ขาวไม่มีคอเลสเตอรอล และการเลือกเนื้อปลาและไข่ขาวช่วยลดไขมันในอาหาร ข้อมูลที่อ้างในงานวิจัยของ Taylor และคณะ ระบุว่าไข่ขาวของไข่ใบใหญ่มีฟอสฟอรัสเพียงประมาณ 5 มิลลิกรัม

แต่ไข่ขาวยังเป็นโปรตีนที่ต้องนับรวม ผู้ที่ยังไม่ฟอกไตไม่ควรกินไข่ขาวเพิ่มเองจนเกินโควตา อ่านวิธีนับที่ คนเป็นไตกินไข่ขาววันละกี่ฟอง

น้ำตาลต่ำเพราะกินน้อยเกินไป ป้องกันอย่างไร

คนเป็นเบาหวานลงไตเสี่ยงน้ำตาลต่ำมากขึ้น ADA 2026 ระบุว่าผลเสียจากการคุมน้ำตาลเข้มงวด รวมถึงน้ำตาลต่ำ เพิ่มขึ้นในผู้ที่มีโรคไต และ MedlinePlus ระบุว่าการอดหรือข้ามมื้อเป็นสาเหตุหนึ่งของน้ำตาลต่ำ คนที่พยายามคุมอาหารไตแบบเข้มจนกินน้อยลงมาก จึงต้องระวังเป็นพิเศษ

วิธีป้องกัน

• •กินให้ได้พลังงานพอ แนวทางไทยแนะนำพลังงานประมาณ 25–35 กิโลแคลอรีต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมต่อวัน ปรับตามอายุและกิจกรรม
• •ไม่ข้ามมื้อ โดยเฉพาะผู้ที่ใช้อินซูลินหรือยากระตุ้นการหลั่งอินซูลิน
• •ถ้ากินได้น้อยลงหรือน้ำหนักลด ให้บอกแพทย์ เพราะอาจต้องปรับขนาดยา

ถ้าน้ำตาลต่ำกว่า 70 มก./ดล. MedlinePlus แนะนำให้กินคาร์โบไฮเดรตประมาณ 15 กรัม เช่น เม็ดกลูโคส 4 เม็ด น้ำตาล 1 ช้อนโต๊ะละลายน้ำ น้ำผึ้ง 1 ช้อนโต๊ะ หรือน้ำผลไม้ครึ่งถ้วย แล้วรอ 15 นาทีก่อนวัดซ้ำ ถ้ายังต่ำให้กินซ้ำอีกรอบ สำหรับผู้ป่วยไต ควรถามแพทย์ล่วงหน้าว่าจะใช้อะไร เพราะน้ำส้มคั้นอยู่ในกลุ่มโพแทสเซียมสูง และโคล่ามีกรดฟอสฟอริก

ขนมและเครื่องดื่มที่ใช้สารให้ความหวานแทนน้ำตาล กินได้ไหม

ใช้แทนของหวานจากน้ำตาลได้ แต่ควรเป็นทางผ่าน ไม่ใช่นิสัยถาวร ADA 2026 ระบุว่าสารให้ความหวานที่แทบไม่มีพลังงานใช้แทนอาหารหรือเครื่องดื่มที่ใส่น้ำตาลได้ ถ้ากินพอประมาณและในระยะสั้น เพื่อลดพลังงานและคาร์โบไฮเดรต สารเหล่านี้ไม่ได้มีผลชัดเจนต่อการคุมน้ำตาล และ ADA ยังให้น้ำเปล่าเป็นเครื่องดื่มหลัก

สำหรับคนเป็นโรคไตมีเรื่องต้องดูเพิ่ม

• •โคล่าไม่ว่าสูตรไหน ให้อ่านส่วนประกอบ เพราะศูนย์ศรีพัฒน์ มช. ระบุว่าโคล่าใช้กรดฟอสฟอริก
• •ชาและเครื่องดื่มบรรจุขวด NKF ระบุว่าบางชนิดเติมฟอสเฟต ให้หาคำว่า ฟอสเฟต หรือ ฟอสฟอริก ในส่วนประกอบ
• •ขนมสูตรไม่มีน้ำตาล ยังอาจทำจากแป้งสาลี นม หรือถั่ว ซึ่งมีโปรตีนหรือฟอสฟอรัส จึงต้องดูส่วนประกอบเหมือนขนมทั่วไป

ใครควรช่วยวางแผนอาหาร

นักกำหนดอาหารคือคนที่ควรช่วยมากที่สุด แนวทางสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยแนะนำให้ผู้ป่วยไตได้รับคำแนะนำโภชนาการจากแพทย์ นักกำหนดอาหาร หรือนักโภชนาการที่มีประสบการณ์ และปรับตามระยะโรค ADA 2026 ระบุว่าโภชนบำบัดโดยนักกำหนดอาหารได้ผลดีมากในการทำให้ผู้ป่วยไตถึงเป้าโซเดียมและโปรตีน และอาหารโปรตีนต่ำควรทำภายใต้คำแนะนำของบุคลากรที่มีประสบการณ์เรื่องโภชนาการโรคไตเท่านั้น

สิ่งที่ควรนำไปเมื่อพบนักกำหนดอาหาร: ผลเลือดล่าสุด (น้ำตาลสะสม ครีเอตินิน eGFR โพแทสเซียม ฟอสฟอรัส อัลบูมิน) รายการยา และบันทึกอาหาร 3 วัน อ่านเพิ่มที่ เมื่อไรควรพบนักกำหนดอาหาร

ได้ยินว่าเบาหวานลงไตต้องงดข้าวงดแป้งให้หมด จริงไหม

ไม่จริง และอาจอันตราย เอกสารของ รศ.ชวลิต ระบุว่าแป้งและน้ำตาลให้พลังงานประมาณร้อยละ 55–60 ของพลังงานที่ควรได้ต่อวัน ถ้างดแป้งหมดในขณะที่ต้องคุมโปรตีน ร่างกายจะได้พลังงานไม่พอ เสี่ยงน้ำตาลต่ำจากยาเบาหวาน และเสี่ยงภาวะขาดโปรตีนและพลังงานที่แนวทางไทยให้ความสำคัญ สิ่งที่ถูกคือกำหนดจำนวนส่วนของแป้งให้พอดีและสม่ำเสมอ พื้นฐานของโรคอ่านได้ที่ เบาหวานลงไตคืออะไร และเรื่องยาที่ เบาหวานลงไต หายได้ไหม รักษายังไง

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าไลฟ์ (Beta Life)

เบต้าไลฟ์ (Beta Life) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0025 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 500 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ต่อ 1 แคปซูลมีผงไข่ขาว 230 มก. สารสกัดเห็ดหลินจือ 50 มก. กรดอัลฟาไลโปอิก (99%) 40 มก. ดีแอล-แอลฟา-โทโคเฟอริล อะซีเตต (50%) 20 มก. วิตามินดี3 200 IU วิตามินบี6 1 มก. วิตามินบี12 1 ไมโครกรัม และกรดโฟลิก 100 ไมโครกรัม

• •ผงไข่ขาว 230 มก. — ไข่ขาวในอาหารเป็นโปรตีนคุณภาพสูงที่ฟอสฟอรัสต่ำ นักกำหนดอาหารจึงมักแนะนำให้ผู้ป่วยไต แต่ผงไข่ขาวในแคปซูลมีปริมาณน้อยมาก ฉลากไม่ได้ระบุปริมาณโปรตีน ถ้าประมาณจากข้อมูลไข่ขาวผงของ USDA จะได้โปรตีนราว 0.19 กรัม ต้องใช้ประมาณ 19 แคปซูลจึงเท่ากับโปรตีนในไข่ขาวจากไข่ใบใหญ่ 1 ฟอง จึงไม่ใช่แหล่งโปรตีน ไม่ได้เปลี่ยนโควตาโปรตีนที่ต้องคุม และไม่ได้ใช้แทนไข่ขาวในมื้ออาหาร
• •กรดอัลฟาไลโปอิก 40 มก. — เป็นสารที่มีงานวิจัยในคนเรื่องอาการปลายประสาทจากเบาหวาน โดยใช้ขนาด 600 มก. ต่อวันขึ้นไป (ในแคปซูลมี 40 มก.) ส่วนงานวิจัยเรื่องไตในคนยังมีน้อยและผลไม่สม่ำเสมอ ด้านความปลอดภัย Linus Pauling Institute ระบุว่าผู้ที่ใช้อินซูลินหรือยาเบาหวานอาจเสี่ยงน้ำตาลต่ำ ซึ่งเป็นเรื่องเดียวกับที่บทความนี้ให้ระวัง และมีรายงานภาวะ insulin autoimmune syndrome ที่ทำให้น้ำตาลต่ำซ้ำ ๆ ในคนที่มีพันธุกรรมบางแบบ

ส่วนประกอบอื่นยังต้องพิจารณาเรื่องความปลอดภัย เช่น เห็ดหลินจืออาจทำให้น้ำตาลต่ำมากขึ้นเมื่อใช้กับยาเบาหวาน และมีรายงานการบาดเจ็บของตับ แนวทางของสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยไม่แนะนำให้ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังทุกคนกินวิตามินเสริมเป็นประจำ แต่ให้เสริมเมื่อผลตรวจหรืออาการบ่งชี้ว่าขาด และให้ใช้สมุนไพรด้วยความระมัดระวัง ผู้ป่วยเบาหวานลงไตจึงควรนำกล่องไปให้แพทย์ที่ดูแลดูก่อนทุกครั้ง ผู้แพ้ไข่ไม่ควรรับประทาน

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าไลฟ์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที