ความดันโลหิตสูง คืออะไร ตัวเลขเท่าไรถึงเรียกว่าสูง

ความดันโลหิตสูงเป็นภาวะที่พบมากที่สุดอย่างหนึ่งในคนไทยวัย 40 ปีขึ้นไป และเป็นภาวะที่คนจำนวนมากมีอยู่โดยไม่รู้ตัว

ความดันโลหิตคืออะไร

เวลาหัวใจบีบตัว เลือดจะถูกดันออกไปตามหลอดเลือดแดง แรงที่เลือดดันผนังหลอดเลือดนั่นคือความดันโลหิต

ค่าที่วัดได้จึงมี 2 ตัวเลขเสมอ

• •ตัวบน (Systolic) แรงดันขณะหัวใจบีบตัว
• •ตัวล่าง (Diastolic) แรงดันขณะหัวใจคลายตัวระหว่างจังหวะเต้น

เขียนเป็น 120/80 มิลลิเมตรปรอท อ่านว่า หนึ่งร้อยยี่สิบ ทับ แปดสิบ

ตัวเลขเท่าไรถึงเรียกว่าสูง

จุดที่ทำให้สับสนคือ มีเกณฑ์ที่ใช้กันอยู่ 2 แนวทาง และตัวเลขไม่เท่ากัน

แนวทางที่ใช้ 140/90 เป็นเส้นแบ่ง

เป็นเกณฑ์ที่ใช้กันมานานและยังใช้อยู่ในหลายประเทศรวมถึงแนวทางของไทยหลายฉบับ

• •ต่ำกว่า 120/80 — เหมาะสม
• •120–129 / 80–84 — ปกติ
• •130–139 / 85–89 — ปกติแต่ค่อนไปทางสูง
• •ตั้งแต่ 140/90 ขึ้นไป — เข้าเกณฑ์ความดันโลหิตสูง

แนวทางที่ใช้ 130/80 เป็นเส้นแบ่ง

เป็นเกณฑ์ที่ปรับใหม่โดยสมาคมโรคหัวใจของสหรัฐอเมริกาเมื่อปี 2560

• •ต่ำกว่า 120/80 — ปกติ
• •120–129 และตัวล่างต่ำกว่า 80 — ความดันเริ่มสูง
• •130–139 หรือ 80–89 — ความดันโลหิตสูงระยะที่ 1
• •ตั้งแต่ 140/90 ขึ้นไป — ความดันโลหิตสูงระยะที่ 2

อย่าเพิ่งสรุปเองว่าคุณเป็นหรือไม่เป็น ให้แพทย์เป็นผู้บอกว่าใช้เกณฑ์ไหนกับคุณ และเป้าหมายของคุณคือเท่าไร เพราะเป้าหมายต่างกันตามอายุและโรคประจำตัว

วินิจฉัยจากการวัดครั้งเดียวไม่ได้

ความดันขึ้นลงได้ตลอดวันตามกิจกรรม อารมณ์ และเวลา การวัดครั้งเดียวได้ค่าสูงจึงยังไม่พอ

แนวทางทั่วไปคือ

1. 1วัดซ้ำในวันอื่นอีกอย่างน้อย 1–2 ครั้ง
2. 2หรือใช้ค่าจากการวัดเองที่บ้านต่อเนื่อง 7 วัน
3. 3หรือใช้เครื่องวัดความดันแบบติดตัว 24 ชั่วโมงในบางกรณี

หลายคนมีค่าสูงเฉพาะตอนอยู่ในโรงพยาบาล ซึ่งเป็นภาวะที่พบได้บ่อยและมีชื่อเรียกเฉพาะ นี่คือเหตุผลที่การวัดเองที่บ้านมีค่ามาก ดูวิธีวัดให้ถูกได้ที่ บทความวิธีวัดความดันเองที่บ้าน

ปัจจัยเสี่ยง

ควบคุมไม่ได้

• •อายุที่มากขึ้น หลอดเลือดแข็งตัวขึ้นตามวัย
• •พันธุกรรมและประวัติในครอบครัว

ควบคุมได้

• •โซเดียมที่ได้รับมากเกิน ซึ่งเป็นปัจจัยที่มีผลชัดในคนไทย
• •น้ำหนักเกินและรอบเอวมาก
• •ไม่ค่อยเคลื่อนไหวร่างกาย
• •ดื่มแอลกอฮอล์มาก
• •สูบบุหรี่
• •นอนไม่พอ และภาวะหยุดหายใจขณะหลับ
• •ความเครียดเรื้อรัง

ทำไมต้องจริงจังทั้งที่ไม่มีอาการ

ความดันที่สูงต่อเนื่องเป็นแรงกดที่ผนังหลอดเลือดตลอดเวลา เมื่อเวลาผ่านไปหลายปี ผนังหลอดเลือดจะหนาและแข็งขึ้น และเป็นจุดที่คราบไขมันเกาะได้ง่ายขึ้น

อวัยวะที่ได้รับผลกระทบมากที่สุดคือหัวใจ สมอง ไต และดวงตา อ่านต่อได้ที่ ความดันสูงกระทบอวัยวะไหนบ้าง

สิ่งที่ทำได้ในชีวิตประจำวัน

แนวทางที่องค์กรสุขภาพทั่วโลกแนะนำตรงกัน

1. 1ลดโซเดียม ให้ต่ำกว่า 2,000 มิลลิกรัมต่อวัน ดูแหล่งที่มองข้ามบ่อยได้ที่ โซเดียมแฝงในอาหารไทย
2. 2เพิ่มผักและผลไม้ และเลือกธัญพืชไม่ขัดสี
3. 3ลดน้ำหนักถ้ามีน้ำหนักเกิน การลด 5–10% มักเห็นผลกับความดัน
4. 4ขยับร่างกายอย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์
5. 5จำกัดแอลกอฮอล์ และเลิกบุหรี่
6. 6นอนให้พอ
7. 7กินยาตามที่แพทย์สั่งอย่างสม่ำเสมอ และห้ามหยุดยาเองเมื่อค่าดีขึ้น

เมื่อไรต้องไปโรงพยาบาลทันที

ถ้าความดันสูงมากร่วมกับอาการต่อไปนี้

• •ปวดศีรษะรุนแรงผิดปกติ
• •เจ็บแน่นหน้าอก
• •หายใจลำบาก
• •แขนขาอ่อนแรงข้างเดียว ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด
• •ตามัวเฉียบพลัน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไปเพื่อประกอบความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยและไม่ใช่คำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ค่าอ้างอิงของห้องปฏิบัติการแต่ละแห่งอาจต่างกันเล็กน้อย ให้ยึดค่าอ้างอิงที่พิมพ์อยู่ในใบผลตรวจของคุณเป็นหลัก

และให้แพทย์เป็นผู้แปลผลร่วมกับประวัติสุขภาพของคุณเสมอ

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีโรคประจำตัวหรือใช้ยาอยู่ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารทุกชนิด