เกมฝึกสมองผู้สูงอายุ ช่วยชะลอสมองเสื่อมได้จริงไหม

คำตอบสั้น: เกมฝึกสมองทำให้เก่งขึ้นในทักษะที่ฝึก แต่ยังไม่มีหลักฐานชัดว่าช่วยป้องกันหรือชะลอสมองเสื่อม งานทดลอง ACTIVE ในผู้สูงอายุ 2,832 คนพบว่าการฝึกการใช้เหตุผลและความเร็วในการประมวลผลยังเห็นผลต่อทักษะที่ฝึกนาน 10 ปี แต่การฝึกความจำไม่คงผลต่อคะแนนความจำ งานทบทวน Cochrane ปี 2020 พบว่าการฝึกด้วยคอมพิวเตอร์อาจให้ประโยชน์เล็กน้อยทันทีหลังฝึก แต่หลักฐานคุณภาพต่ำ และไม่พบว่าผลอยู่ถึง 12 เดือน สถาบันผู้สูงอายุแห่งชาติสหรัฐ (NIA) เตือนให้ระวังคำโฆษณาเกมที่อ้างว่าช่วยความจำ เกมจึงเป็นกิจกรรมที่ดีได้ แต่ไม่ใช้แทนการพบแพทย์เมื่อมีอาการหลงลืม

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •เล่นเกมไหน ก็เก่งเกมนั้น แต่การนำไปใช้ในชีวิตจริงยังมีหลักฐานจำกัด
• •ACTIVE: ฝึก 10 ครั้ง (บวกครั้งเสริม) ผลต่อทักษะที่ฝึกด้านเหตุผลและความเร็วอยู่ได้ 10 ปี และผู้ที่ฝึกรายงานว่าทำกิจวัตรที่ซับซ้อนได้ลำบากน้อยกว่ากลุ่มควบคุม
• •Cochrane 2020: 8 งาน 1,183 คน ผลเล็ก ความสำคัญทางคลินิกไม่แน่ชัด หลักฐานคุณภาพต่ำถึงต่ำมาก
• •FINGER: การดูแลหลายด้านพร้อมกัน (อาหาร ออกกำลังกาย ฝึกสมอง คุมปัจจัยหลอดเลือด) ได้ผลต่อคะแนนความคิดดีกว่ากลุ่มควบคุมเล็กน้อยใน 2 ปี
• •NIA ระบุว่ายังไม่มีหลักฐานพอว่าแอปฝึกสมองที่ขายทั่วไปให้ผลเท่ากับการฝึกในงาน ACTIVE
• •กิจกรรมที่มีคนร่วมและมีความหมายน่าสนใจกว่าการเล่นคนเดียวหน้าจอ
• •ถ้าหลงลืมจนกระทบชีวิต ต้องพาไปตรวจ เกมไม่ใช่การรักษา

งานวิจัยพบอะไร เก่งเกมขึ้นแต่ใช้ในชีวิตจริงได้แค่ไหน

งาน ACTIVE (สหรัฐ ติดตาม 10 ปี)

งานทดลองแบบสุ่ม ACTIVE ตีพิมพ์ผลระยะ 10 ปีในวารสาร Journal of the American Geriatrics Society ปี 2014 รายละเอียดตามบทคัดย่อ

• •ผู้เข้าร่วม 2,832 คน อายุเฉลี่ย 73.6 ปี อยู่ได้ด้วยตัวเอง แบ่งเป็นกลุ่มฝึกความจำ การใช้เหตุผล หรือความเร็วในการประมวลผล และกลุ่มควบคุม
• •ฝึก 10 ครั้ง และมีการฝึกเสริม 4 ครั้งที่เดือน 11 และ 35
• •กลุ่มฝึกเหตุผลและความเร็ว ยังมีผลต่อทักษะที่ฝึกที่ 10 ปี
• •กลุ่มฝึกความจำ ผลต่อคะแนนความจำไม่คงอยู่แล้วที่ 10 ปี
• •ทุกกลุ่มฝึกรายงานว่ามีความลำบากในกิจวัตรที่ซับซ้อน (เช่น จัดการเงิน ทำอาหาร ใช้ยา) น้อยกว่ากลุ่มควบคุม ที่อายุเฉลี่ย 82 ปี ราวร้อยละ 60 ของกลุ่มฝึกยังทำได้เท่าเดิมหรือดีกว่าตอนเริ่ม เทียบกับร้อยละ 50 ในกลุ่มควบคุม

ข้อควรรู้คือ ผลด้านกิจวัตรเป็นการรายงานด้วยตัวเอง และบทคัดย่อนี้ไม่ได้รายงานผลว่าลดการเกิดสมองเสื่อม NIA ระบุว่ากำลังสนับสนุนงานทดลองใหม่ขนาดใหญ่ เพื่อดูว่าการฝึกความเร็วในการประมวลผลลดการเกิดปริชานบกพร่องและสมองเสื่อมได้หรือไม่ แปลว่าคำถามนี้ยังไม่มีคำตอบ

งานทบทวน Cochrane ปี 2020

Cochrane รวมงานทดลองการฝึกสมองด้วยคอมพิวเตอร์อย่างน้อย 12 สัปดาห์ ในผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไปที่ความคิดปกติ

• •พบ 8 งาน รวม 1,183 คน ส่วนใหญ่ฝึกเพียงราว 3 เดือน
• •เทียบกับกิจกรรมควบคุม เช่น ดูวิดีโอให้ความรู้ อาจดีขึ้นเล็กน้อยในความคิดโดยรวมทันทีหลังฝึก
• •ไม่พบหลักฐานว่าผลนี้คงอยู่ที่ 12 เดือน
• •เมื่อเทียบกับกิจกรรมควบคุม ความจำเรื่องราว (episodic memory) และความจำใช้งาน อาจแทบไม่ต่าง (เมื่อเทียบกับกลุ่มที่ไม่ได้ทำกิจกรรมใด ความจำเรื่องราวอาจดีขึ้นเล็กน้อยทันทีหลังฝึก)
• •ไม่มีข้อมูลเรื่องคุณภาพชีวิต กิจวัตรประจำวัน หรือผลข้างเคียง
• •ผู้ทบทวนสรุปว่าประโยชน์ที่พบมีความสำคัญทางคลินิกไม่แน่ชัด และความเชื่อมั่นในผลต่ำ

งาน FINGER (ฟินแลนด์ 2 ปี)

งาน FINGER ตีพิมพ์ในวารสาร Lancet ปี 2015 ศึกษาผู้สูงอายุอายุ 60–77 ปีที่มีความเสี่ยง 1,260 คน ให้การดูแลหลายด้านพร้อมกัน ได้แก่ อาหาร การออกกำลังกาย การฝึกสมอง และการคุมปัจจัยเสี่ยงหลอดเลือด นาน 2 ปี พบว่าคะแนนความคิดรวมดีกว่ากลุ่มควบคุมเล็กน้อย และกลุ่มที่ได้การดูแลมีผลข้างเคียง (ส่วนใหญ่ปวดกล้ามเนื้อ) ร้อยละ 7 เทียบกับร้อยละ 1

ข้อสรุปจาก FINGER คือการฝึกสมองเป็นเพียงส่วนหนึ่งของการดูแลหลายด้าน ไม่สามารถแยกได้ว่าเกมอย่างเดียวให้ผลเท่าไร และงานนี้วัดคะแนนความคิด ไม่ได้รายงานผลว่าป้องกันสมองเสื่อม

การฝึกแบบไหนมีหลักฐานดีกว่า

จากงานข้างต้น การฝึกความเร็วในการประมวลผลและการใช้เหตุผล ในงาน ACTIVE มีผลต่อทักษะที่ฝึกนานกว่าการฝึกความจำ และ NIA ระบุว่าการฝึกทักษะการคิดเฉพาะด้านดูเหมือนมีประโยชน์ต่อการคงสุขภาพสมองในผู้สูงอายุ

แต่ต้องเข้าใจให้ถูก

• •การฝึกใน ACTIVE เป็นโปรแกรมที่ออกแบบและมีผู้ฝึกตามระเบียบวิจัย ไม่ใช่เกมทั่วไปบนมือถือ
• •ผลที่ชัดคือทักษะที่ฝึกดีขึ้น ส่วนผลต่อชีวิตจริงยังเป็นการรายงานด้วยตัวเอง
• •ยังไม่มีงานใดในที่เราตรวจที่พิสูจน์ว่าเกมแบบใดป้องกันสมองเสื่อมได้

แอปบนมือถือที่อ้างว่าป้องกันสมองเสื่อม เชื่อได้แค่ไหน

NIA ระบุชัดว่าให้ระวังคำอ้างว่าการเล่นเกมคอมพิวเตอร์หรือเกมออนไลน์บางชนิดช่วยความจำและการคิด และปัจจุบันยังไม่มีหลักฐานพอว่าแอปฝึกสมองที่ขายทั่วไปให้ผลต่อความสามารถทางความคิดเท่ากับการฝึกในงาน ACTIVE NIA ยังเตือนว่าสินค้าที่สัญญาว่าช่วยความจำหรือป้องกันโรคสมอง รวมถึงเกมฝึกสมอง อาจไม่ปลอดภัย เสียเงินเปล่า หรือทั้งสองอย่าง

วิธีอ่านคำโฆษณาแบบง่าย

• •ถ้าเขียนว่า "ป้องกันสมองเสื่อม" "ย้อนวัยสมอง" "เพิ่มไอคิว" ให้ระวัง
• •ถามว่ามีงานวิจัยของแอปนั้นเองในผู้สูงอายุหรือไม่ วัดอะไร นานเท่าไร
• •ถ้าแอปให้จ่ายเงินแพง ๆ หรือสมัครยาว ให้คิดก่อนว่าคุ้มไหม
• •แอปฟรีหรือเกมที่บ้านเล่นสนุกได้ ถ้าเล่นเพื่อความเพลิน ไม่ได้หวังผลรักษา

เกมควรท้าทายแค่ไหนจึงจะได้ประโยชน์

ในงานที่เราตรวจ ไม่มีการกำหนดระดับความยากที่ "ได้ผล" สิ่งที่ NIA ระบุคืองานหนึ่งพบว่าผู้สูงอายุที่เรียนทักษะใหม่ที่ต้องใช้ความคิดมาก เช่น เย็บผ้านวม (ควิลต์) หรือถ่ายภาพดิจิทัล มีความจำดีขึ้นมากกว่าผู้ที่เข้าสังคมอย่างเดียวหรือทำกิจกรรมที่ใช้ความคิดน้อย และกิจกรรมอย่างดนตรี ละคร การเต้น และการเขียนสร้างสรรค์ก็มีผลที่น่าสนใจ แต่ NIA ระบุว่ายังต้องวิจัยเพิ่ม

หลักง่าย ๆ ที่สอดคล้องกับข้อมูลนี้ คือเลือกสิ่งที่ใหม่ ยากพอให้ต้องคิด แต่ไม่ยากจนท้อ แล้วค่อย ๆ เพิ่มระดับ ถ้าเล่นเกมเดิมจนชำนาญแล้ว ลองเปลี่ยนเป็นกิจกรรมอื่น ไอเดียกิจกรรมที่ทำที่บ้านอ่านต่อที่ กิจกรรมฝึกสมองผู้สูงอายุที่ทำได้ที่บ้าน

ทำไมกิจกรรมที่มีคนร่วมดีกว่าเล่นคนเดียว

NIA ระบุว่าการเชื่อมโยงกับครอบครัว เพื่อน และเพื่อนบ้านผ่านกิจกรรมทางสังคม ช่วยลดความโดดเดี่ยวและอาจช่วยการทำงานของสมอง ตัวอย่างที่ NIA ยก

• •งานวิเคราะห์ผู้สูงอายุอายุ 65 ปีขึ้นไปมากกว่า 7,000 คน พบว่าการเข้าสังคมสูง เช่น ไปเยี่ยมเพื่อนบ้าน ทำงานอาสา สัมพันธ์กับสุขภาพสมองที่ดีกว่า (เป็นงานสังเกต บอกเหตุและผลไม่ได้)
• •ผลเบื้องต้นจากงานทดลองในผู้สูงอายุ 75 ปีขึ้นไปเกือบ 200 คน พบว่าการวิดีโอคอลคุยกันสม่ำเสมออาจช่วยลดความเสี่ยงความคิดถดถอยและความโดดเดี่ยว

ดังนั้นเกมที่ดีสำหรับผู้สูงอายุไทยอาจไม่ใช่แอปราคาแพง แต่เป็นหมากรุก หมากฮอส ไพ่ หรือเกมทายคำที่เล่นกับหลาน ซึ่งได้ทั้งการคิดและการพูดคุย เรื่องความเหงาอ่านต่อที่ ผู้สูงอายุเหงา อยู่คนเดียว เสี่ยงสมองเสื่อมไหม

อย่าลืมการออกกำลังกาย

NIA ระบุว่าหลายงานสนับสนุนความเชื่อมโยงระหว่างการออกกำลังกายกับสุขภาพสมอง แม้ยังต้องวิจัยเพิ่มว่าช่วยป้องกันความคิดถดถอยได้แค่ไหน และแนวทางของสหรัฐแนะนำให้ผู้ใหญ่ออกกำลังกายอย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์ เริ่มจากการเดิน ถ้ายังไม่เคยออกกำลังกายหนัก ให้ปรึกษาแพทย์ก่อน อ่านต่อที่ ออกกำลังกายวัย 50 ขึ้นไป และ ดูแลสมองวัย 50+

เกมไม่ได้ใช้แทนการตรวจเมื่อมีอาการ

ถ้าพ่อแม่ถามซ้ำ ๆ หลงทางในที่คุ้นเคย ทำอาหารตามสูตรเดิมไม่ได้ สับสนวันเวลา หรือไม่ดูแลตัวเอง NIA แนะนำให้พบแพทย์ การให้เล่นเกมแทนการตรวจอาจทำให้พลาดสาเหตุที่แก้ได้ แนวทางเวชปฏิบัติภาวะสมองเสื่อม พ.ศ. 2563 ของสถาบันประสาทวิทยา กรมการแพทย์ ระบุว่าราวร้อยละ 9 ของผู้ป่วยสมองเสื่อมมีสาเหตุที่อาจแก้ไขได้ เช่น ไทรอยด์ ขาดวิตามินบี 12 ผลข้างเคียงยา หรือซึมเศร้า อ่านปัจจัยเสี่ยงเพิ่มที่ ปัจจัยเสี่ยงสมองเสื่อม

การเล่นเกมจนเครียดก็ไม่ดี ถ้าผู้สูงอายุเล่นแล้วแพ้ซ้ำ ๆ จนรู้สึกแย่ หรือคะแนนตกลงชัดเจนเมื่อเทียบกับเดิม ให้มองเป็นสัญญาณที่ควรพาไปตรวจ ไม่ใช่เป็นการสอบ

เรื่องเข้าใจผิดที่พบบ่อย

"เล่นเกมทุกวัน จะไม่เป็นอัลไซเมอร์" ไม่มีหลักฐานรองรับ งานที่เราตรวจไม่ได้แสดงว่าเกมป้องกันสมองเสื่อม

"คะแนนในแอปสูงขึ้น แปลว่าสมองดีขึ้น" คะแนนสูงขึ้นอาจเป็นเพราะเล่นเกมนั้นชำนาญขึ้น Cochrane ไม่พบว่าผลอยู่ถึง 12 เดือน

"ฝึกความจำได้ผลดีกว่าฝึกอย่างอื่น" ใน ACTIVE การฝึกความจำไม่คงผลต่อคะแนนความจำที่ 10 ปี

ต้องไปโรงพยาบาลทันทีเมื่อไร

ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

• •สับสนหรือหลงลืมขึ้นมาทันทีในไม่กี่ชั่วโมงหรือวัน ซึมลง ปลุกยาก
• •พูดไม่ชัด ปากเบี้ยว แขนขาอ่อนแรงหรือชาครึ่งซีกทันที
• •หกล้มศีรษะกระแทกแล้วมีอาการผิดปกติ
• •ชัก หรือหมดสติ

อ่านเพิ่มที่ ภาวะสับสนเฉียบพลันในผู้สูงอายุ ต่างจากสมองเสื่อมอย่างไร

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เม็มโมร่า (MEMORA)

เม็มโมร่า (MEMORA) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0069 ผลิตโดย บริษัท โอดี อินโนวาคอสเม็กซ์ จำกัด (ปทุมธานี) จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. ฉลากระบุรับประทานวันละ 1 แคปซูล เลข อย. คือการจดแจ้งผลิตภัณฑ์อาหาร ไม่ใช่การรับรองสรรพคุณ

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: เห็ดหัวลิง (Lion's Mane) 250 มก. · สารสกัดพรมมิ (Brahmi) 150 มก. · โคลีน ไบทาร์เทรต (99%) 90 มก. (เทียบเป็นตัวโคลีนราว 37 มก. คำนวณ) · สารสกัดใบแปะก๊วย 50 มก. · ไพริดอกซิน ไฮโดรคลอไรด์ 2 มก. (เทียบเป็นวิตามินบี 6 ราว 1.65 มก. คำนวณ) · ส่วนอื่น ได้แก่ เปลือกแคปซูลเจลาติน สี INS171 (ไทเทเนียมไดออกไซด์) INS551 INS470ii และมอลโตเด็กซ์ตริน

คำเตือนบนฉลาก: อาจมีผลให้เลือดแข็งตัวช้า · เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ควรรับประทานอาหารหลากหลาย ครบ 5 หมู่

สำหรับผู้ที่กำลังหาวิธีดูแลสมอง: ไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้ช่วยความจำ เพิ่มสมาธิ หรือชะลอสมองเสื่อม และไม่ได้ทำให้การฝึกสมองได้ผลมากขึ้น เช่นเดียวกับที่ NIA เตือนเรื่องเกมและอาหารเสริมที่อ้างว่าช่วยความจำ สิ่งที่มีหลักฐานกว่าคือการดูแลหลายด้านแบบในงาน FINGER และการพบแพทย์เมื่อมีอาการ

หลักฐานของแต่ละส่วนประกอบ เทียบปริมาณที่ใช้ในงานวิจัยกับปริมาณในแคปซูล

• •เห็ดหัวลิง 250 มก. — งานในผู้มีภาวะปริชานบกพร่องเล็กน้อย 30 คนใช้วันละ 3 กรัม (มากกว่าในแคปซูล 12 เท่า คำนวณ) และคะแนนลดลงอย่างมีนัยสำคัญหลังหยุด 4 สัปดาห์ ฉลากไม่ระบุว่าเป็นดอกเห็ด เส้นใย หรือสารสกัด และมีรายงานการแพ้รุนแรง
• •สารสกัดพรมมิ 150 มก. — งานในผู้ใหญ่สุขภาพดีที่พบผลเล็กบางด้านใช้สารสกัดมาตรฐานวันละ 300 มก. นาน 12 สัปดาห์ (2 เท่า คำนวณ) ในผู้ป่วยอัลไซเมอร์ งานทบทวนพบว่าไม่ต่างจากยาหลอก โดยหลักฐานมีความเชื่อมั่นต่ำมาก ฉลากไม่ระบุปริมาณสารบาโคไซด์ และอาจทำให้ท้องไส้ไม่สบาย
• •โคลีนราว 37 มก. (คำนวณ) — ราว 7–9% ของปริมาณที่ผู้ใหญ่ควรได้รับต่อวัน (คำนวณ) งานทดลองให้โคลีนเสริมขนาดสูงกว่านี้มาก ไม่พบผลต่อความจำ
• •สารสกัดใบแปะก๊วย 50 มก. — งาน GEM ในผู้สูงอายุ 3,069 คน ใช้วันละ 240 มก. (4.8 เท่า คำนวณ) ไม่ลดการเกิดสมองเสื่อมและไม่ชะลอความจำถดถอย งานทบทวน Cochrane สรุปว่าหลักฐานไม่สอดคล้องและเชื่อถือไม่ได้ ใบแปะก๊วยเป็นที่มาของคำเตือนเรื่องเลือดแข็งตัวช้า
• •วิตามินบี 6 ราว 1.65 มก. (คำนวณ) — ใกล้เคียงปริมาณที่ผู้สูงอายุควรได้รับต่อวัน งาน VITACOG ใช้บี 6 วันละ 20 มก. ร่วมกับโฟลิกและบี 12 ซึ่งแคปซูลนี้ไม่มี และงานรวมราว 22,000 คนพบว่าวิตามินบีไม่ช่วยการทำงานด้านความคิด

ยังไม่พบงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง และผลิตภัณฑ์นี้ไม่ได้มีไว้เพื่อป้องกัน ชะลอ หรือรักษาภาวะสมองเสื่อม

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด (เช่น วาร์ฟาริน) ยาต้านเกล็ดเลือด (เช่น แอสไพริน โคลพิโดเกรล) ยาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเสด ผู้มีเลือดออกง่าย หรือจะผ่าตัดหรือทำฟัน: ฉลากเตือนว่าอาจมีผลให้เลือดแข็งตัวช้า ต้องปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้ใช้ยาสมองเสื่อม (โดเนพีซิล ริวาสติกมีน กาแลนตามีน เมมานทีน): ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาเอง ยังไม่มีงานในคนเรื่องการใช้ร่วมกับพรมมิ ต้องแจ้งแพทย์ก่อน
• •ผู้เป็นลมชักหรือใช้ยากันชัก: ใบแปะก๊วยมีรายงานการชัก ต้องปรึกษาแพทย์
• •ผู้ป่วยพาร์กินสันที่ใช้ยาเลโวโดปา ผู้เป็นโรคไทรอยด์ หรือใช้ยาหลายชนิด: แจ้งแพทย์หรือเภสัชกรก่อน
• •ผู้แพ้เห็ดหรือมีประวัติแพ้อาหารและสมุนไพร: เห็ดหัวลิงมีรายงานการแพ้รุนแรง
• •ผู้ที่กินวิตามินรวมหรือบีรวมอยู่แล้ว: ให้นับวิตามินบี 6 จากทุกแหล่งรวมกัน

ผลิตภัณฑ์นี้มีสารสกัดใบแปะก๊วย ฉลากระบุว่าอาจมีผลให้เลือดแข็งตัวช้า ผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ผู้ที่จะผ่าตัด ผู้มีประวัติชัก และผู้ที่ใช้ยาสมองเสื่อมหรือยาประจำตัวอื่น ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนรับประทาน ห้ามหยุดหรือปรับยาที่แพทย์สั่งเอง ผลิตภัณฑ์นี้ไม่ใช่ยา ไม่ใช้แทนการตรวจวินิจฉัยหรือการรักษาภาวะสมองเสื่อม

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเม็มโมร่าทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง รวมถึงยาสมองเสื่อม ยาพาร์กินสัน และยาจิตเวช แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค และไม่ใช้แทนการตรวจหาสาเหตุของอาการหลงลืม อาการสั่น หรือพฤติกรรมที่เปลี่ยนไป

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ สับสนหรือพฤติกรรมเปลี่ยนขึ้นมาทันที ซึมลงปลุกยาก หมดสติแม้ชั่วครู่ แขนขาอ่อนแรงหรือชาครึ่งซีกทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด เดินเซทรงตัวไม่ได้ ชัก เจ็บแน่นหน้าอก หรือหกล้มศีรษะกระแทกแล้วมีอาการผิดปกติ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 · หากมีความคิดทำร้ายตัวเอง ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 และโทรปรึกษาสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ได้ (ฟรี 24 ชั่วโมง)