ดื่มเหล้าเยอะควรกินวิตามินอะไร ทำไมคนดื่มประจำขาดวิตามินบี 1

คำตอบสั้น: คนที่ดื่มเหล้าเยอะมักขาด วิตามินบี1 (ไทอะมีน) มากที่สุด สถาบันไลนัส พอลิง มหาวิทยาลัยโอเรกอนสเตต ระบุว่าการดื่มแอลกอฮอล์เรื้อรังเป็นสาเหตุหลักของการขาดวิตามินบี1 ในประเทศอุตสาหกรรม และยังเสี่ยงขาดวิตามินบี6 และโฟเลตด้วย แต่ วิตามินไม่ได้ทำให้ดื่มต่อได้อย่างปลอดภัย MedlinePlus ระบุว่าอาหารดีและวิตามินช่วยได้ แต่ไม่ใช่สิ่งทดแทนการหยุดดื่ม คนที่ดื่มหนักควรให้แพทย์ประเมินและกำหนดขนาดวิตามินเอง

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •การดื่มเรื้อรังเป็นสาเหตุหลักของการขาดวิตามินบี1 เพราะกินได้น้อยและดูดซึมได้แย่ลง
• •ขาดบี1 รุนแรงทำให้เกิดภาวะสมองจากการขาดวิตามินบี1 (Wernicke) มีอาการสับสน เดินเซ ตากลอกผิดปกติ
• •โรงพยาบาลให้วิตามินบี1 ทางหลอดเลือดหรือฉีดกล้ามเนื้อทันทีเมื่อสงสัยภาวะนี้
• •คนดื่มหนักยังเสี่ยงขาดวิตามินบี6 และโฟเลต
• •ยาแก้แฮงค์หรือวิตามินไม่ได้ปกป้องตับจากแอลกอฮอล์

ทำไมคนดื่มประจำขาดวิตามินบี1 บี6 และโฟเลต

เพราะกินน้อยลง และร่างกายใช้วิตามินได้แย่ลง

• •วิตามินบี1: สถาบันไลนัส พอลิงระบุว่าภาวะติดสุราสัมพันธ์กับการกินวิตามินบี1 และสารอาหารอื่นน้อย และเป็นสาเหตุหลักของการขาดบี1 ในประเทศอุตสาหกรรม
• •วิตามินบี6: สถาบันเดียวกันระบุว่าคนติดสุราน่าจะเสี่ยงขาดวิตามินบี6 มากที่สุด เพราะกินน้อยและการใช้วิตามินในร่างกายผิดปกติ
• •โฟเลต: การดื่มหนักเรื้อรังสัมพันธ์กับการดูดซึมโฟเลตที่ลดลง ร่วมกับการกินน้อย จนขาดโฟเลตได้

ภาพที่เห็นบ่อยในชีวิตจริงคือวงเหล้าที่กินกับแกล้มน้อย หรือดื่มแทนข้าวมื้อเย็น สมาคมโรคตับแห่งประเทศไทยยังอ้างข้อมูลว่า ดื่มโดยไม่กินอาหารร่วม เพิ่มความเสี่ยงตับแข็ง 2.47 เท่า อ่านเรื่องปริมาณที่เสี่ยงได้ที่ ดื่มเหล้าแค่ไหนถึงเป็นตับแข็ง

อาการขาดวิตามินบี1 ที่อันตราย

ขาดบี1 รุนแรงกระทบทั้งเส้นประสาท หัวใจ และสมอง

ชาและอ่อนแรงที่ขา (เหน็บชาชนิดแห้ง)

สถาบันไลนัส พอลิงอธิบายว่าอาการเด่นคือเส้นประสาทส่วนปลายเสื่อม อาจเริ่มจาก แสบร้อนที่เท้า ต่อมาความรู้สึกที่แขนขาลดลง อ่อนแรง ปวดกล้ามเนื้อ และลุกจากท่านั่งยองลำบาก อาการชาปลายมือปลายเท้ามีหลายสาเหตุ อ่านแยกได้ที่ ชาปลายมือปลายเท้าขาดวิตามินอะไร

ใจเต้นเร็ว บวม หอบ (เหน็บชาชนิดเปียก)

ขาดบี1 รุนแรงทำให้หัวใจเต้นเร็ว หัวใจโต บวมมาก หายใจลำบาก และนำไปสู่หัวใจล้มเหลวได้

สับสน เดินเซ ตากลอกผิดปกติ (Wernicke)

MedlinePlus (หอสมุดการแพทย์แห่งชาติสหรัฐ) อธิบายว่าภาวะสมองจากการขาดวิตามินบี1 (Wernicke encephalopathy) มีอาการ

• •สับสน ความคิดช้าลง จนอาจหมดสติและเสียชีวิต
• •เดินเซ ทรงตัวไม่ได้ ขาสั่น
• •ตากลอกผิดปกติ เห็นภาพซ้อน หนังตาตก

กลุ่มอาการ Korsakoff มักเกิดตามมาเมื่ออาการ Wernicke เริ่มลดลง เป็นความเสียหายถาวรของสมองส่วนความจำ ผู้ป่วยอาจแต่งเรื่องขึ้นมาเติมช่องว่างของความจำ สถาบันไลนัส พอลิงระบุว่าภาวะ Wernicke น่าจะถูกวินิจฉัยน้อยกว่าความเป็นจริง ส่วนหนึ่งเพราะอาการคล้ายอาการเพ้อจากสุรา

เมื่อไรต้องไปโรงพยาบาลทันที

ถ้าคนที่ดื่มหนักมีอาการ ข้อใดข้อหนึ่ง ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

• •สับสนขึ้นมาใหม่ จำคนหรือสถานที่ไม่ได้
• •เดินเซ ทรงตัวไม่ได้ ทั้งที่ไม่ได้ดื่มมา
• •ตากลอกไปมาผิดปกติ หรือเห็นภาพซ้อนขึ้นมาใหม่
• •ซึมลง ปลุกตื่นยาก
• •ชัก
• •หายใจหอบเหนื่อย ขาบวมขึ้นเร็ว

อย่ารอให้ "สร่างเมา" ก่อน เพราะอาการของภาวะขาดบี1 คล้ายอาการเพ้อจากสุรา และ MedlinePlus แนะนำให้ไปห้องฉุกเฉินเมื่อมีอาการของภาวะนี้

ทำไมโรงพยาบาลให้วิตามินบี1 กับคนดื่มหนัก

เพราะภาวะนี้ต้องรักษาเร็ว และการรอผลตรวจอาจช้าเกินไป MedlinePlus ระบุว่า

• •เมื่อสงสัยภาวะ Wernicke-Korsakoff ควรเริ่มรักษาทันที โดยมักไม่ต้องรอผลสแกนสมอง
• •วิตามินบี1 มักให้ทางหลอดเลือดหรือฉีดเข้ากล้ามเนื้อโดยเร็วที่สุด ซึ่งช่วยอาการเรื่องตาและการเคลื่อนไหว แต่มักไม่ช่วยความจำที่เสียไปแล้วจากกลุ่มอาการ Korsakoff

สมาคมโรคตับแห่งประเทศไทยระบุว่าผู้ป่วยโรคตับจากแอลกอฮอล์มักขาดวิตามินบี1 และสังกะสี แพทย์จึงเสริมให้ตามความเหมาะสม ขนาดที่ใช้ในโรงพยาบาลเป็นการตัดสินใจของแพทย์ เรื่องวิตามินบี1 ขนาดสูงในผลิตภัณฑ์ทั่วไปอ่านเพิ่มได้ที่ วิตามินบี 1 ขนาดสูงคืออะไร

กินวิตามินแล้วดื่มต่อได้ไหม

ไม่ได้ช่วยให้ตับปลอดภัย MedlinePlus ระบุตรง ๆ ว่า

• •ถ้าคนที่ดื่มหนักเลิกไม่ได้ วิตามินบี1 และอาหารที่ดี อาจลดโอกาสเกิดภาวะ Wernicke-Korsakoff แต่ความเสี่ยงไม่ได้หายไป
• •อาหารที่สมดุลช่วยได้ แต่ไม่ใช่สิ่งทดแทนการหยุดดื่ม
• •การหยุดดื่มช่วยป้องกันไม่ให้สมองและเส้นประสาทเสียหายเพิ่ม

ที่สำคัญ วิตามินบี1 ไม่ได้ลดผลของแอลกอฮอล์ต่อตับ ไขมันพอกตับ ตับอักเสบ และตับแข็ง ยังเกิดได้ตามปริมาณที่ดื่ม

วิตามินบี1 มีในอาหารไทยอะไรบ้าง

สถาบันไลนัส พอลิงยกตัวอย่างแหล่งวิตามินบี1 ซึ่งเทียบเป็นอาหารไทยได้

• •เนื้อหมูไม่ติดมัน หมูสันในอบสุก 3 ออนซ์ (ขนาดราวสำรับไพ่) มีบี1 ราว 0.80 มก. เช่น หมูต้ม หมูย่างไม่ติดมัน
• •ถั่วเมล็ดแห้งและถั่วลันเตา ถั่วเลนทิลต้มครึ่งถ้วยมี 0.17 มก. ถั่วลันเตาต้มครึ่งถ้วยมี 0.21 มก.
• •ข้าวกล้อง ครึ่งถ้วยมี 0.18 มก. ขณะที่ข้าวขาวที่ไม่ได้เสริมวิตามินมีเพียง 0.016 มก.

สิ่งที่ทำให้บี1 ลดลง สถาบันเดียวกันระบุว่า ปลาน้ำจืดดิบ หอยดิบ มีเอนไซม์ที่ทำลายบี1 (ความร้อนจากการปรุงสุกทำลายเอนไซม์นี้) และการดื่มชาหรือกาแฟปริมาณมาก หรือเคี้ยวหมาก อาจทำให้ระดับบี1 ลดลง เมนูก้อยปลาดิบกับวงเหล้าจึงเป็นคู่ที่ไม่ดีทั้งสองทาง

คนสูงอายุเสี่ยงขาดวิตามินบี12 อยู่แล้ว อ่านเพิ่มที่ วิตามินบี 12 ขาดแล้วเป็นอย่างไร

ความเชื่อ: ยาแก้แฮงค์หรือวิตามินก่อนดื่มช่วยปกป้องตับ

ไม่มีหลักฐานในแหล่งที่เราตรวจ ทั้งเรื่องยาแก้แฮงค์ น้ำดื่มสูตรพิเศษ หรือวิตามินกินก่อนดื่ม ว่าลดความเสียหายต่อตับได้ แหล่งทุกแหล่งพูดตรงกันว่าวิธีที่ได้ผลคือ ดื่มน้อยลงหรือหยุด

อีกเรื่องที่ต้องระวังคือ ยาแก้ปวดหลังดื่ม คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล แนะนำให้หลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์ระหว่างใช้ยาพาราเซตามอล และคนที่ดื่มแอลกอฮอล์สม่ำเสมอควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ อ่านต่อที่ ดื่มเหล้ากินยาพาราได้ไหม

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าลีฟโปรพลัส (Beta Liv Pro Plus)

เบต้าลีฟโปรพลัส (Beta Liv Pro Plus) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-15859-5-1473 ผลิตโดย บริษัท เซน ไบโอเทค จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 เม็ด เม็ดละ 1,200 มก. ฉลากแนะนำวันละ 1 เม็ด ส่วนประกอบที่เป็นวิตามินบีมีดังนี้

• •ไทอะมีน HCl (วิตามินบี1) 15 มก. — วิตามินจำเป็น ค่าแนะนำต่อวันของผู้ใหญ่ (RDA) ชาย 1.2 มก. หญิง 1.1 มก. ตัวเลขบนฉลากเป็นน้ำหนักรูปเกลือ
• •ไพริดอกซิน HCl (วิตามินบี6) 2 มก. — วิตามินจำเป็น RDA อายุ 51 ปีขึ้นไป ชาย 1.7 มก. หญิง 1.5 มก. UL 100 มก. ตัวเลขบนฉลากเป็นน้ำหนักรูปเกลือ
• •วิตามินบี12 (0.1%) 0.360 มก. — คิดเป็นวิตามินบี12 ราว 0.36 ไมโครกรัม (ค่าคำนวณ) หรือราวร้อยละ 15 ของ RDA ผู้ใหญ่ 2.4 ไมโครกรัม (ค่าคำนวณ)

ฉลากไม่มีกรดโฟลิก ไม่มีหลักฐานว่าเม็ดนี้ป้องกันหรือแก้ภาวะขาดวิตามินบี1 จากการดื่มเหล้า หรือลดอันตรายของแอลกอฮอล์ต่อตับ คนที่ดื่มหนักหรือมีอาการขาดวิตามินต้องได้ขนาดที่แพทย์กำหนด ไม่ควรกินผลิตภัณฑ์นี้แทนการพบแพทย์ หรือเป็นเหตุผลให้ดื่มต่อ

ข้อควรระวังที่ต้องอ่านก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ป่วยตับแข็ง: แนวทางเวชปฏิบัติโรคตับแข็งของสมาคมโรคตับแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2568 ระบุว่าผู้ป่วยตับแข็งไม่ควรรับประทานอาหารเสริมหรือสมุนไพร คำแนะนำนี้ครอบคลุมผลิตภัณฑ์นี้ด้วย ผู้ป่วยตับแข็งจึงไม่ควรรับประทาน เว้นแต่แพทย์ที่ดูแลอนุญาต
• •ผู้มีค่าตับสูงหรือโรคตับจากแอลกอฮอล์: ให้นำกล่องไปให้แพทย์ดูก่อนทุกครั้ง เพราะส่วนประกอบมีสารสกัดจากขมิ้นชัน 50 มก. ซึ่งเครือข่ายเฝ้าระวังตับอักเสบจากยาของสหรัฐ (DILIN) รายงานตับอักเสบที่สัมพันธ์กับผลิตภัณฑ์ขมิ้นชัน 10 ราย
• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด (เช่น วาร์ฟาริน) หรือยาต้านเกล็ดเลือด: มีส่วนประกอบ 4 ตัวที่เกี่ยวข้อง คือ ผงถั่วนัตโตะ 100 มก. (ถั่วนัตโตะเป็นแหล่งวิตามินเค 2 ที่ต้านฤทธิ์วาร์ฟาริน ฉลากไม่ได้ระบุปริมาณ) ผงเก๋ากี้ โคเอนไซม์ คิวเท็น และวิตามินอี ต้องบอกแพทย์ก่อนเสมอ
• •ท่อน้ำดีอุดตัน: ฉลากระบุ ห้ามใช้ในผู้ที่มีท่อน้ำดีอุดตัน
• •ฉลากระบุว่ามีนมและถั่วเหลือง เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน ผู้ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
• •หากมีอาการตัวเหลือง ตาเหลือง ปัสสาวะสีเข้ม คลื่นไส้ หรือเบื่ออาหาร ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ (ยาที่แพทย์สั่งให้กินต่อ) และพบแพทย์ทันที

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าลีฟโปรพลัสทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที