งูสวัดติดต่อไหม ติดทางไหน อยู่ใกล้เด็ก คนท้อง ผู้สูงอายุได้ไหม

คำตอบสั้น: MedlinePlus ของหอสมุดแพทยศาสตร์แห่งชาติสหรัฐระบุว่า งูสวัดไม่ติดต่อในความหมายว่าไม่มีใครติดงูสวัดจากคนอื่น แต่ คนที่ไม่เคยเป็นอีสุกอีใสและไม่เคยได้วัคซีนอีสุกอีใส อาจติดเชื้อและเป็นอีสุกอีใส (ไม่ใช่งูสวัด) ถ้าสัมผัสน้ำในตุ่มงูสวัดโดยตรง ผู้ป่วยงูสวัด แพร่เชื้อไม่ได้ก่อนตุ่มน้ำขึ้นและหลังผื่นตกสะเก็ดแล้ว และถ้าปิดผื่นไว้ ความเสี่ยงแพร่เชื้อต่ำ ช่วงที่ตุ่มยังมีน้ำ ควรหลีกเลี่ยงการใกล้ชิดหญิงตั้งครรภ์ ทารกคลอดก่อนกำหนด ผู้ที่ภูมิคุ้มกันอ่อนแอ และคนที่ไม่เคยเป็นอีสุกอีใส

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •ไม่มีใครติดงูสวัดจากคนอื่น งูสวัดเกิดจากไวรัสอีสุกอีใสในตัวเองที่กลับมาทำงานใหม่
• •คนที่ไม่เคยเป็นอีสุกอีใสหรือไม่เคยได้วัคซีน ถ้าสัมผัสน้ำในตุ่มงูสวัดโดยตรง อาจเป็นอีสุกอีใส
• •แพร่เชื้อได้เฉพาะช่วงที่มีตุ่มน้ำ จนกว่าผื่นจะตกสะเก็ด ตุ่มมักตกสะเก็ดใน 7–10 วัน
• •ปิดผื่นให้มิด ไม่จับ ไม่เกา ล้างมือบ่อย ความเสี่ยงแพร่เชื้อต่ำ
• •ช่วงที่ตุ่มยังมีน้ำ หลีกเลี่ยงหญิงตั้งครรภ์ ทารกคลอดก่อนกำหนดหรือน้ำหนักตัวน้อย ผู้ที่ภูมิคุ้มกันอ่อนแอ และคนที่ไม่เคยเป็นอีสุกอีใส
• •หญิงตั้งครรภ์หรือผู้ที่ภูมิคุ้มกันอ่อนแอที่ไม่แน่ใจว่าเคยเป็นอีสุกอีใส ถ้าใกล้ชิดผู้ป่วย ให้ติดต่อแพทย์โดยเร็ว

งูสวัดติดต่อไหม คนที่ไม่เคยเป็นอีสุกอีใสติดอะไร

คำตอบนี้มีสองส่วน และต้องแยกให้ชัด

ส่วนที่หนึ่ง: ไม่มีใครติดงูสวัดจากคนอื่น MedlinePlus อธิบายว่างูสวัดเกิดจากไวรัสวาริเซลลา-ซอสเตอร์ที่หลบอยู่ในเส้นประสาทของคนที่เคยเป็นอีสุกอีใส แล้วกลับมาทำงานใหม่ งูสวัดจึงเกิดจากไวรัสที่อยู่ในตัวเราเอง ไม่ใช่การรับเชื้องูสวัดจากคนข้าง ๆ

ส่วนที่สอง: แต่คนที่ไม่เคยมีภูมิต่อไวรัสนี้ อาจติดเชื้อแล้วเป็นอีสุกอีใส MedlinePlus ระบุว่าผู้ใหญ่หรือเด็กที่ไม่เคยเป็นอีสุกอีใสและไม่เคยได้วัคซีนอีสุกอีใส ถ้าสัมผัสผื่นงูสวัดโดยตรง อาจเป็นอีสุกอีใส ไม่ใช่งูสวัด ถ้าคนนั้นเป็นอีสุกอีใสแล้ว ในอนาคตก็อาจเป็นงูสวัดได้เหมือนคนอื่น

สาเหตุและอาการเริ่มต้นของงูสวัดอ่านได้ที่ งูสวัดเกิดจากอะไร อาการเริ่มต้นเป็นอย่างไร

งูสวัดติดต่อทางไหน

ทางหลักคือการสัมผัสน้ำในตุ่มงูสวัดโดยตรง MedlinePlus ระบุว่าคนที่ไม่มีภูมิอาจติดเชื้อเมื่อสัมผัสโดยตรงกับน้ำจากผื่นงูสวัด และแนะนำให้คนที่ไม่เคยเป็นอีสุกอีใสหรือไม่เคยได้วัคซีนอีสุกอีใส ไม่จับผื่นและตุ่มน้ำของผู้ป่วย

ความต่างจากอีสุกอีใสคือ MedlinePlus อธิบายว่า อีสุกอีใสแพร่ได้ง่ายมาก ทั้งจากการสัมผัสน้ำในตุ่มและจากการที่ผู้ป่วยไอหรือจามใกล้ ๆ และแพร่ได้ตั้งแต่ 1–2 วันก่อนตุ่มขึ้น ส่วนงูสวัด MedlinePlus ระบุว่า ถ้าปิดผื่นไว้ ความเสี่ยงแพร่เชื้อต่ำ

ถ้าคนที่ไม่มีภูมิติดเชื้อไปแล้ว MedlinePlus ระบุว่าผื่นอีสุกอีใสมักขึ้นราว 10–21 วันหลังสัมผัส

ช่วงไหนแพร่เชื้อได้ และเมื่อไรหมดระยะแพร่เชื้อ

MedlinePlus ระบุว่าผู้ป่วยงูสวัดแพร่เชื้อไม่ได้ก่อนตุ่มน้ำขึ้น และหลังผื่นตกสะเก็ดแล้ว

ไล่ตามช่วงเวลาได้ดังนี้

• •ช่วงที่ปวดแสบร้อนแต่ยังไม่มีตุ่ม: ยังไม่แพร่เชื้อ
• •ช่วงที่มีตุ่มน้ำ ตุ่มแตก มีน้ำเยิ้ม: ช่วงนี้แพร่เชื้อได้ ต้องปิดผื่นและระวังเป็นพิเศษ MedlinePlus แนะนำให้อยู่ห่างผู้อื่นขณะที่แผลยังมีน้ำเยิ้ม โดยเฉพาะหญิงตั้งครรภ์ที่ไม่เคยเป็นอีสุกอีใส
• •ช่วงที่ตุ่มทุกตุ่มตกสะเก็ดแห้งแล้ว: หมดระยะแพร่เชื้อ MedlinePlus ระบุว่าตุ่มมักตกสะเก็ดใน 7–10 วัน และสะเก็ดหลุดภายใน 2–3 สัปดาห์

ให้ดูที่ตุ่มทุกตุ่มแห้งตกสะเก็ด ไม่ใช่นับวันอย่างเดียว เพราะบางคน โดยเฉพาะผู้ที่ภูมิคุ้มกันอ่อนแอ อาจมีตุ่มใหม่ขึ้นหรือหายช้ากว่า

ควรแยกจากเด็กเล็ก หญิงตั้งครรภ์ ผู้ป่วยภูมิต่ำอย่างไร

MedlinePlus แนะนำให้ผู้ป่วยงูสวัดอยู่ห่างจาก 3 กลุ่มนี้ จนกว่าผื่นจะตกสะเก็ด

• •ผู้ที่ภูมิคุ้มกันอ่อนแอ เช่น ผู้ป่วยที่กำลังรับเคมีบำบัด ผู้ปลูกถ่ายอวัยวะ ผู้ใช้ยากดภูมิหรือสเตียรอยด์
• •คนที่ไม่เคยเป็นอีสุกอีใสหรือไม่เคยได้วัคซีนอีสุกอีใส โดยเฉพาะหญิงตั้งครรภ์
• •ทารกคลอดก่อนกำหนดหรือน้ำหนักตัวน้อย

ทำไมต้องระวังหญิงตั้งครรภ์และทารก MedlinePlus (หน้าอีสุกอีใส) ระบุว่าผู้หญิงที่เป็นอีสุกอีใสระหว่างตั้งครรภ์อาจส่งต่อเชื้อไปยังทารกในครรภ์ และทารกแรกเกิดเสี่ยงติดเชื้อรุนแรง ทารกอายุต่ำกว่า 1 ปีที่แม่ไม่เคยเป็นอีสุกอีใสหรือไม่เคยได้วัคซีน อาจเป็นอีสุกอีใสรุนแรง ส่วนผู้ใหญ่และเด็กโตมักป่วยหนักกว่าเด็กเล็ก

ถ้าหญิงตั้งครรภ์ ผู้ที่ภูมิคุ้มกันอ่อนแอ หรือพ่อแม่ของทารกเล็ก ใกล้ชิดผู้ป่วยงูสวัดช่วงที่ตุ่มยังมีน้ำ และไม่แน่ใจว่าเคยเป็นอีสุกอีใส ให้ติดต่อแพทย์โดยเร็ว MedlinePlus ระบุว่าในกลุ่มเสี่ยงที่อาจสัมผัสเชื้อ การป้องกันทันทีอาจสำคัญ

ผู้สูงอายุในบ้าน ที่เคยเป็นอีสุกอีใสมาแล้ว ไม่ได้ติดงูสวัดจากผู้ป่วย แต่ผู้สูงอายุที่ใช้ยากดภูมิหรือกำลังรักษามะเร็ง ควรเลี่ยงการดูแลแผลโดยตรง ส่วนการป้องกันงูสวัดของตัวผู้สูงอายุเองคือวัคซีน ดูที่ วัคซีนงูสวัด ควรฉีดไหม ใครควรฉีด

เด็กในบ้านติดอีสุกอีใสจากผู้ป่วยงูสวัด ต้องทำอย่างไร

ถ้าเด็กในบ้านเริ่มมีไข้ ปวดศีรษะ ปวดท้อง แล้วมีตุ่มน้ำคันขึ้นที่หน้า ลำตัว หรือหนังศีรษะ ให้ปรึกษาแพทย์ MedlinePlus แนะนำให้ติดต่อแพทย์ถ้าคิดว่าเด็กเป็นอีสุกอีใส

ข้อห้ามสำคัญเรื่องยา: MedlinePlus ระบุว่า ห้ามให้แอสไพรินหรือไอบูโพรเฟนแก่ผู้ที่อาจเป็นอีสุกอีใส เพราะแอสไพรินสัมพันธ์กับกลุ่มอาการเรย์ (Reye syndrome) ซึ่งเป็นภาวะร้ายแรง และไอบูโพรเฟนสัมพันธ์กับการติดเชื้อแทรกซ้อนที่รุนแรงขึ้น ยาลดไข้ที่ใช้ได้คือพาราเซตามอล ขนาดยาของเด็กให้ถามแพทย์หรือเภสัชกร

MedlinePlus ระบุว่าวัคซีนอีสุกอีใสอยู่ในตารางวัคซีนพื้นฐานของเด็ก และมักทำให้ไม่ป่วยเป็นอีสุกอีใสเลยหรือป่วยแบบอาการเบามาก ให้ตรวจสมุดวัคซีนของเด็กในบ้าน ส่วนเรื่องอาหารเสริมในเด็กและหญิงตั้งครรภ์ อ่านเพิ่มที่ สตรีมีครรภ์และเด็ก กินอาหารเสริมได้ไหม

เป็นงูสวัดไปทำงานได้ไหม

MedlinePlus ไม่ได้ระบุเรื่องการหยุดงานโดยตรง แต่แนะนำให้อยู่ห่างผู้อื่นขณะที่แผลยังมีน้ำเยิ้ม และระบุว่าความเสี่ยงแพร่เชื้อต่ำถ้าปิดผื่นไว้ และแพร่เชื้อได้เฉพาะช่วงที่มีตุ่มน้ำจนกว่าจะตกสะเก็ด

สิ่งที่ใช้ตัดสินใจร่วมกับแพทย์ ได้แก่

• •ผื่นอยู่ตรงไหน ปิดได้มิดไหม ผื่นที่ลำตัวใต้เสื้อผ้าปิดง่ายกว่าผื่นที่ใบหน้าหรือมือ
• •งานต้องใกล้ชิดกลุ่มเสี่ยงไหม เช่น ทำงานในโรงพยาบาล หอผู้ป่วยมะเร็ง สถานรับเลี้ยงเด็ก หรือดูแลหญิงตั้งครรภ์
• •อาการเป็นอย่างไร ถ้ายังปวดมาก มีไข้ หรืออ่อนเพลีย การพักก็เป็นส่วนหนึ่งของการดูแล

ดูแลแผลอย่างไรไม่ให้แพร่ และไม่ติดเชื้อซ้ำ

MedlinePlus แนะนำวิธีลดการแพร่เชื้อ คือ ปิดผื่นไว้ ไม่จับหรือเกาผื่น และล้างมือบ่อย ๆ

วิธีปฏิบัติที่บ้าน

• •ปิดผื่นด้วยผ้าก๊อซที่สะอาด หรือสวมเสื้อผ้าคลุมผื่น เปลี่ยนเมื่อเปียกหรือเปื้อน
• •ล้างมือด้วยสบู่ทุกครั้งหลังแตะผื่นหรือเปลี่ยนผ้าปิดแผล
• •ไม่แกะสะเก็ดหรือเจาะตุ่ม เพราะ MedlinePlus ระบุว่าการติดเชื้อแบคทีเรียที่ผิวหนังเป็นภาวะแทรกซ้อนหนึ่งของงูสวัด
• •บรรเทาอาการด้วยผ้าเย็นชื้นประคบ การอาบน้ำที่ช่วยให้สบายผิว คาลาไมน์โลชั่น หรือการแช่น้ำผสมข้าวโอ๊ต ตามที่ MedlinePlus แนะนำ

ไปพบแพทย์ก่อนนัดถ้าแผลมีอาการติดเชื้อแทรก เช่น ผิวรอบแผลแดงลามกว้างขึ้น บวม ร้อน หรือมีหนอง ส่วนอาการต่อไปนี้ ข้อใดข้อหนึ่ง ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ได้แก่ ผื่นขึ้นรอบตาหรือตาพร่า หน้าเบี้ยว สับสนหรือซึม ผื่นกระจายทั่วตัวในผู้ที่ภูมิคุ้มกันอ่อนแอ

ผู้ดูแลต้องดูแลตัวเองอย่างไร

ผู้ดูแลที่เคยเป็นอีสุกอีใสแล้วมีความเสี่ยงต่ำที่จะติดเชื้อ แต่ยังควรล้างมือหลังสัมผัสแผลทุกครั้ง ผู้ดูแลที่ไม่แน่ใจว่าเคยเป็นอีสุกอีใสหรือไม่ ควรถามแพทย์ และหลีกเลี่ยงการสัมผัสน้ำในตุ่มโดยตรง

การดูแลผู้ป่วยที่ปวดมากหลายสัปดาห์เป็นงานหนัก ถ้ารู้สึกเหนื่อยจนไม่ไหว อ่าน ผู้ดูแลเหนื่อยจนไม่ไหว ทำอย่างไร และถ้าสงสัยว่าทำไมผู้ป่วยบางคนเป็นงูสวัดง่าย อ่าน ภูมิคุ้มกันอ่อนแอลงเพราะอะไร

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: แล็บฟาร์ม (Lab Farm)

แล็บฟาร์ม (Lab Farm) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร (ตรา แล็บ ฟาร์ม) เลข อย. 73-1-02663-5-0191 ผลิตโดย บริษัท ออกานิกส์ อินโนเวชั่นส์ จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 650 มก. ฉลากแนะนำวันละ 1 แคปซูล เลข อย. คือการจดแจ้งผลิตภัณฑ์อาหาร ไม่ใช่การรับรองสรรพคุณ

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: ยีสต์ เบต้า-กลูแคน 80% (Immuneo Plus™) 200 มก. · แกมมา โอไรซานอล 50 มก. · สารสกัดซีบัคธอร์น 50 มก. · เควอซิทิน 50 มก. · สารสกัดโสมเกาหลี 50 มก. · ผงมากิเบอร์รี่ 30 มก. · ผงมะตูม 30 มก. · สารสกัดขิง 20 มก. · สารสกัดพริกไทยดำ 20 มก. · สารสกัดใบแปะก๊วย 20 มก. · นิโคตินาไมด์ (วิตามินบี 3) 15 มก. · ไบโอติน 1% 7.9 มก. · แคลเซียม ดี-แพนโททิเนต 2 มก. · วิตามินบี 1 1.5 มก. · วิตามินบี 2 1.5 มก. · วิตามินบี 6 1 มก. · วิตามินบี 12 0.1% 1 มก. · วิตามินดี 3 (1,000,000 IU/g) 0.2 มก. · กรดโฟลิก 0.1 มก.

เรื่องที่เกี่ยวกับบทความนี้โดยตรงคือคำเตือนบนฉลาก: เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทานผลิตภัณฑ์นี้ ซึ่งเป็นกลุ่มเดียวกับที่ต้องระวังการสัมผัสผู้ป่วยงูสวัด การดูแลเด็กและหญิงตั้งครรภ์ที่อาจสัมผัสเชื้อ คือการติดต่อแพทย์ ไม่ใช่การให้กินอาหารเสริม

ส่วนประกอบหลักคือยีสต์ เบต้า-กลูแคน 80% 200 มก. คิดเป็นเบต้ากลูแคนราว 160 มก. ต่อวัน (คำนวณ) งานวิจัยในคนที่มีเป็นเรื่องหวัดและการติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนบนซึ่งผลยังปนกัน ไม่พบงานที่ศึกษาเรื่องการแพร่เชื้อหรือการติดอีสุกอีใสจากผู้ป่วยงูสวัด และไม่พบงานวิจัยที่ใช้วัตถุดิบ Immuneo Plus™ ใน PubMed

ต้องบอกตรง ๆ ว่ายังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง ไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้ลดการแพร่เชื้องูสวัด ลดโอกาสติดอีสุกอีใสของคนในบ้าน หรือทำให้ผื่นตกสะเก็ดเร็วขึ้น ผลิตภัณฑ์นี้ไม่ใช้แทนการปิดแผล การแยกจากกลุ่มเสี่ยง ยาต้านไวรัส หรือวัคซีน

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ใช้ยาประจำ: ส่วนประกอบบางชนิด เช่น โสม ใบแปะก๊วย ขิง และพริกไทยดำ อาจเสริมฤทธิ์หรือเปลี่ยนระดับยาบางชนิด ผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาเบาหวาน ยากันชัก ยากดภูมิคุ้มกัน ผู้ที่กำลังรักษามะเร็ง และผู้ที่จะผ่าตัด ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนรับประทาน ผลิตภัณฑ์นี้ไม่ใช่ยา ไม่ใช้แทนการรักษาหรือวัคซีน
• •ผู้ที่กำลังรับเคมีบำบัด ฉายแสง ยามุ่งเป้า ผู้ปลูกถ่ายอวัยวะ หรือผู้ใช้ยากดภูมิ: ต้องให้แพทย์ผู้รักษาอนุญาตก่อนกินอาหารเสริมทุกชนิด รวมถึงผลิตภัณฑ์นี้
• •หญิงให้นมบุตร: ข้อมูลความปลอดภัยของโสม ใบแปะก๊วย และขิงเสริมในหญิงให้นมบุตรยังไม่พอ ควรปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ก่อนเจาะเลือด: แจ้งเจ้าหน้าที่ว่ากินผลิตภัณฑ์ที่มีไบโอติน (ราว 79 ไมโครกรัมต่อแคปซูล คำนวณ) เพราะไบโอตินอาจรบกวนผลตรวจเลือดบางชนิด
• •คำเตือนบนฉลาก: เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ควรรับประทานอาหารครบ 5 หมู่ · ผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความแล็บฟาร์มทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที