กินแมกนีเซียมยังไงไม่ให้ท้องเสีย ผลข้างเคียงที่พบบ่อย

คำตอบสั้น: ท้องเสียหรือถ่ายเหลวเป็นผลข้างเคียงที่พบบ่อยของแมกนีเซียมเสริม สถาบัน Linus Pauling (LPI, ทบทวน ต.ค. 2568) ระบุว่า ท้องเสียเป็นอาการแรกของการได้แมกนีเซียมเสริมมากเกิน และแมกนีเซียมถูกใช้เป็นยาระบายด้วย เพดานที่ใช้กันคือแมกนีเซียมจากผลิตภัณฑ์เสริมไม่เกิน 350 มก. ต่อวัน ซึ่งเป็นระดับที่ "ไม่น่าจะ" ทำให้ท้องเสียในคนเกือบทั้งหมด วิธีลดความเสี่ยงที่มีแหล่งรองรับคือ นับแมกนีเซียมจากทุกแหล่งไม่ให้เกินเพดาน กินตามขนาดบนฉลาก และบอกเภสัชกรถ้าใช้ยาระบายหรือยาลดกรดที่มีแมกนีเซียมอยู่ ถ้าท้องเสียมากหรือมีอาการขาดน้ำ ให้หยุดผลิตภัณฑ์และไปพบแพทย์

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •ท้องเสียคืออาการแรก: LPI ระบุว่าแมกนีเซียมเสริมที่มากเกินทำให้ท้องเสียก่อนอาการอื่น
• •พบบ่อยแค่ไหน: การทบทวนของ Cochrane (2563) เรื่องตะคริว พบผลข้างเคียงทางเดินอาหาร เช่น ท้องเสีย 11–37% ในกลุ่มแมกนีเซียม เทียบ 10–14% ในกลุ่มควบคุม
• •เพดาน 350 มก./วัน: นับเฉพาะแมกนีเซียมจากผลิตภัณฑ์เสริมและยา ไม่นับจากอาหาร
• •ยาระบาย ยาลดกรด วิตามินรวม: หลายตัวมีแมกนีเซียม ต้องนับรวม
• •ผู้ป่วยไต: เสี่ยงแมกนีเซียมสะสม ต้องปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ท้องเสียรุนแรงหรือขาดน้ำ: อันตรายในผู้สูงอายุ ดูรายการอาการที่ต้องไปโรงพยาบาลในบทความ

ทำไมแมกนีเซียมทำให้ท้องเสีย

แมกนีเซียมบางรูปแบบถูกใช้เป็นยาระบายและยาลดกรดอยู่แล้ว LPI ระบุว่าท้องเสียเป็น "ผลข้างเคียงที่รู้จักกันดี" ของแมกนีเซียมซึ่งใช้ในทางการแพทย์เป็นยาระบาย และระบุว่าแมกนีเซียมไฮดรอกไซด์ ออกไซด์ หรือไตรซิลิเกต ถูกใช้เป็นยาลดกรด

LPI ยังระบุว่า ไม่พบผลเสียจากแมกนีเซียมที่มีตามธรรมชาติในอาหาร ผลเสียพบจากเกลือแมกนีเซียมในรูปผลิตภัณฑ์เสริมหรือยา

แหล่งที่เราตรวจไม่ได้อธิบายกลไกในลำไส้อย่างละเอียด เราจึงไม่เขียนกลไกเพิ่มเอง สิ่งที่มีข้อมูลคือ งานวัดการดูดซึมขนาดเล็กพบว่าแมกนีเซียมออกไซด์ "แทบไม่ละลายในน้ำ" (งานปี 2533) และดูดซึมได้ราว 4% ในอาสาสมัครปกติ (งานปี 2544) ต่ำกว่ารูปแบบคลอไรด์ แลกเทต และแอสพาร์เทต

งานวิจัยพบท้องเสียจากแมกนีเซียมบ่อยแค่ไหน

ตัวเลขต่างกันมากตามงาน ขนาด และรูปแบบ ตัวอย่างจากงานที่ตรวจแล้ว

• •Cochrane 2563 (ตะคริว, 11 งาน 735 คน): ผลข้างเคียงส่วนใหญ่เป็นทางเดินอาหาร เช่น ท้องเสีย พบ 11–37% ในกลุ่มแมกนีเซียม เทียบ 10–14% ในกลุ่มควบคุม
• •งานไมเกรนในเยอรมนี (2539, 81 คน): แมกนีเซียมวันละ 600 มก. ในรูปไตรแมกนีเซียมไดซิเตรต นาน 12 สัปดาห์ พบท้องเสีย 18.6%
• •อีกงานไมเกรน (2539, 69 คน ยุติก่อนกำหนด): อุจจาระเหลวหรือท้องเสีย 45.7% ในกลุ่มแมกนีเซียม เทียบ 23.5% ในกลุ่มยาหลอก

ข้อสังเกต: กลุ่มยาหลอกก็มีท้องเสียได้ การเทียบกับกลุ่มควบคุมจึงสำคัญกว่าตัวเลขของกลุ่มแมกนีเซียมอย่างเดียว และผลของงานเหล่านี้ใช้กับขนาดและรูปแบบที่ศึกษา ไม่ได้บอกโอกาสของแต่ละคน

แมกนีเซียมรูปแบบไหนทำให้ท้องเสียมากหรือน้อยกว่า

ในแหล่งที่เราตรวจไม่พบงานที่เทียบอัตราท้องเสียระหว่างรูปแบบต่าง ๆ โดยตรง จึงยังบอกไม่ได้ว่ารูปแบบใดทำให้ท้องเสียน้อยกว่าในคนจริง ข้อมูลที่มีเป็นข้อมูลทางอ้อม

• •รูปแบบที่ LPI ระบุว่าใช้เป็นยาลดกรด คือ แมกนีเซียมไฮดรอกไซด์ ออกไซด์ และไตรซิลิเกต
• •งานไมเกรนสองงานที่มีท้องเสียสูงใช้รูปแบบซิเตรตหรือรูปแบบที่บทคัดย่อไม่ได้ระบุชัด
• •ข้อความว่า "คีเลตหรือไกลซิเนตไม่ทำให้ท้องเสีย" ที่เห็นในโฆษณา เราไม่พบงานเปรียบเทียบรองรับในแหล่งที่ตรวจ อ่านเพิ่มที่ แมกนีเซียมไกลซิเนต บิสไกลซิเนตคืออะไร

เรื่องรูปแบบและปริมาณแมกนีเซียมธาตุของแต่ละรูป อ่านต่อได้ที่ แมกนีเซียมมีกี่แบบ เลือกอย่างไร

กินแมกนีเซียมอย่างไรให้ท้องเสียน้อยลง

เทคนิคที่เห็นบ่อย เช่น กินพร้อมอาหาร แบ่งมื้อ หรือเริ่มขนาดต่ำ ในแหล่งที่เราตรวจไม่พบงานวิจัยที่ทดสอบเทคนิคเหล่านี้โดยตรง จึงขอแยกเป็นสองส่วน

สิ่งที่มีแหล่งรองรับ

• •ไม่ให้แมกนีเซียมจากผลิตภัณฑ์เสริมและยารวมกันเกิน 350 มก. ต่อวัน ซึ่ง LPI ระบุว่าเป็นระดับที่ไม่น่าจะทำให้ท้องเสียในคนเกือบทั้งหมด (DRI ไทย 2563 ใช้ค่าเดียวกันสำหรับอายุมากกว่า 8 ปี)
• •นับแหล่งที่มองข้ามง่าย ได้แก่ ยาลดกรด ยาระบาย และวิตามินรวมที่มีแมกนีเซียม
• •กินตามขนาดบนฉลากหรือที่แพทย์สั่ง ไม่เพิ่มเอง

คำแนะนำของบทความ (ไม่มีงานวิจัยรองรับโดยตรง)

• •ถ้าถ่ายเหลวหลังเริ่มผลิตภัณฑ์ที่มีแมกนีเซียม ให้ถามเภสัชกรว่าเวลากินหรือรูปแบบที่ใช้เหมาะกับคุณหรือไม่ ไม่ควรแบ่งหรือแกะแคปซูลเองถ้าเอกสารกำกับไม่ได้บอก
• •จดว่าท้องเสียกี่ครั้งต่อวัน และมีอาการขาดน้ำหรือไม่ เพื่อเล่าให้แพทย์ฟัง

ท้องผูกเรื้อรัง ใช้แมกนีเซียมเป็นยาระบายเอง ต้องระวังอะไร

ผู้สูงอายุหลายคนใช้ยาระบายที่มีแมกนีเซียม เช่น มิลค์ออฟแมกนีเซีย (แมกนีเซียมไฮดรอกไซด์) ซื้อเองจากร้านยา สิ่งที่แหล่งระบุไว้คือ

• •NHS หน้ายาระบาย (ทบทวน 30 เม.ย. 2569): สำหรับผู้ใหญ่ส่วนใหญ่ที่ท้องผูก มักแนะนำให้ปรับพฤติกรรมก่อนใช้ยาระบาย และให้ปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์ก่อนใช้ ถ้ามีโรคหัวใจ เช่น หัวใจล้มเหลว ตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร หรือมีโรคลำไส้ เช่น โครห์น
• •LPI: เคยเกิดพิษจากแมกนีเซียมในผู้ที่ไตทำงานบกพร่องซึ่งใช้ยาระบายหรือยาลดกรดที่มีแมกนีเซียมในขนาดปานกลาง
• •MedlinePlus Magnesium in diet (ทบทวน 21 ม.ค. 2568): แมกนีเซียมเกินพบบ่อยในผู้ที่ได้แมกนีเซียมรูปผลิตภัณฑ์เสริมมากเกิน หรือใช้ยาระบายที่มีแมกนีเซียม

ผู้ที่ใช้ยาระบายที่มีแมกนีเซียมอยู่แล้ว ไม่ควรเพิ่มแมกนีเซียมเสริมเองโดยไม่ถามเภสัชกร (คำแนะนำของบทความ) เพราะรวมกันอาจเกินเพดาน และท้องผูกที่เป็นนานควรให้แพทย์หาสาเหตุ อ่านเพิ่มที่ ท้องผูกเรื้อรังในผู้สูงอายุ

ท้องเสียแบบไหนต้องหยุดและไปหาหมอ

หยุดผลิตภัณฑ์ที่สงสัยและปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร ถ้าถ่ายเป็นน้ำหลายครั้ง หรือท้องเสียไม่หยุด (คำแนะนำของบทความจากแผ่นหลักฐาน)

ไปโรงพยาบาลวันนี้ ไม่ต้องรอนัด ถ้ามีข้อใดข้อหนึ่ง (NHS หน้าท้องเสียและอาเจียน ทบทวน 21 ธ.ค. 2566 และหน้าภาวะขาดน้ำ ทบทวน 1 พ.ค. 2569 จัดเป็นเหตุให้รีบติดต่อแพทย์หรือ 111)

• •อาเจียนจนดื่มน้ำไม่อยู่
• •ถ่ายเป็นเลือด หรือมีเลือดออกทางทวาร
• •ท้องเสียนานเกิน 7 วัน หรืออาเจียนนานเกิน 2 วัน
• •อ่อนเพลียผิดปกติ หรือซึมกว่าปกติ
• •เวียนศีรษะเมื่อลุกยืนแล้วไม่หาย
• •ปัสสาวะสีเหลืองเข้ม หรือปัสสาวะน้อยกว่าปกติ
• •หายใจเร็วหรือหัวใจเต้นเร็ว

ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ถ้ามีข้อใดข้อหนึ่ง (NHS สองหน้าเดียวกันจัดเป็นเหตุให้โทร 999)

• •อาเจียนเป็นเลือด หรืออาเจียนเป็นสีเหมือนกากกาแฟ
• •อาเจียนเป็นสีเขียว
• •ปวดท้องรุนแรงขึ้นมาทันที
• •ปวดศีรษะรุนแรงขึ้นมาทันที
• •ผิว ริมฝีปาก หรือลิ้นเป็นสีน้ำเงิน เทา ซีด หรือเป็นจ้ำ
• •ผิวเย็น
• •หายใจลำบากรุนแรง หรือหายใจเร็วถี่สั้น
• •สับสน หรือไม่ตอบสนองตามปกติ
• •ง่วงซึมกว่าปกติหรือปลุกยาก

NHS ระบุว่าบางอาการในรายการหลังอาจเป็นสัญญาณของภาวะช็อกจากการขาดน้ำ และห้ามขับรถไปห้องฉุกเฉินเอง ให้คนอื่นพาไปหรือเรียกรถพยาบาล และนำยาที่ใช้อยู่ไปด้วย ผู้ป่วยไตที่ท้องเสียพร้อมอ่อนแรงหรือหายใจลำบาก อาจเป็นภาวะแมกนีเซียมสูงได้ด้วย ดู แมกนีเซียมเกินหรือในเลือดสูง อาการเป็นยังไง

ระหว่างท้องเสีย ให้จิบน้ำหรือเกลือแร่บ่อย ๆ ยกเว้นแพทย์ให้จำกัดน้ำ (คำแนะนำของบทความ) ห้ามหยุดยาประจำเองเพราะท้องเสีย ให้โทรถามแพทย์หรือเภสัชกร โดยเฉพาะผู้ที่ใช้ยาขับปัสสาวะ ยาเบาหวาน หรือเมทฟอร์มิน อ่านเรื่องเมทฟอร์มินกับท้องเสียได้ที่ กินเมทฟอร์มินอย่างไร

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าวิต (Beta Vit)

เบต้าวิต (Beta Vit) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0062 ผลิตโดย บริษัท โอดี อินโนวาคอสเม็กซ์ จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 30 แคปซูล แคปซูลละ 900 มก. ฉลากระบุรับประทานวันละ 1 แคปซูล เลข อย. คือการอนุญาตผลิตภัณฑ์อาหาร ไม่ใช่การรับรองสรรพคุณ

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: แมกนีเซียมออกไซด์ 440 มก. · แมกนีเซียม บิสไกลซิเนต คีเลต (20%) 100 มก. · วิตามินบี 1 (100%) 100 มก. · กรดอัลฟาไลโปอิก (95%) 50 มก. · วิตามินเค 2 (เมนาควิโนน-7) จากบาซิลลัส ซับทิลิส นัตโตะ (0.2%) 37.5 มก. · โคเอนไซม์ คิวเท็น (99.5%) 30 มก. · วิตามินดี 3 (100,000 IU/g) 6 มก. · วิตามินบี 6 (100%) 2 มก. · วิตามินบี 12 (100%) 0.6 มก. · แคปซูลเป็นเจลาติน

ค่าคำนวณจากฉลาก: วิตามินเค 2 เป็นผงเจือจาง คิดเป็น MK-7 ราว 75 ไมโครกรัม (คำนวณ) · วิตามินดี 3 เป็นผงเจือจาง คิดเป็นราว 600 IU หรือ 15 ไมโครกรัม (คำนวณ) · วิตามินบี 12 0.6 มก. เท่ากับ 600 ไมโครกรัม · แมกนีเซียมจากสองรูปรวมกันราว 280–285 มก. ต่อแคปซูล (คำนวณ) ฉลากไม่ได้ระบุตัวเลขนี้ และยังรอผู้ผลิตยืนยันด้วยเอกสารผลวิเคราะห์ (COA) ตัวเลขนี้คิดเป็นราว 80% ของปริมาณสูงสุดที่รับได้ต่อวันสำหรับแมกนีเซียมจากผลิตภัณฑ์เสริม 350 มก. (คำนวณ) เกือบทั้งหมดมาจากแมกนีเซียมออกไซด์

ข้อความบนฉลาก: คำเตือน "เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน" · "ควรระวังสำหรับผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด" · กรอบข้อความ "ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค" · ฉลากมีข้อความให้กินอาหารหลากหลายครบ 5 หมู่ ในสัดส่วนที่เหมาะสมเป็นประจำ

เรื่องท้องเสีย: ไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้ทำให้ท้องเสียน้อยกว่าแมกนีเซียมรูปแบบอื่น และยังไม่พบงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้โดยตรง ส่วนที่เกี่ยวกับหัวข้อนี้มีดังนี้

• •แมกนีเซียมออกไซด์ 440 มก. และบิสไกลซิเนต 100 มก. ต่อแคปซูลตามฉลาก — แมกนีเซียมออกไซด์เป็นรูปที่ LPI ระบุว่าใช้เป็นยาลดกรด แมกนีเซียมรวมราว 280–285 มก. (คำนวณ) ต่ำกว่าเพดาน 350 มก. แต่เหลือช่องว่างเพียงราว 65–70 มก. (คำนวณ) บางคนอาจถ่ายเหลวหรือท้องเสีย ถ้าเป็นมาก ถ่ายเป็นน้ำหลายครั้ง หรือมีอาการขาดน้ำ ให้หยุดผลิตภัณฑ์และปรึกษาแพทย์
• •เทียบขนาดในงานวิจัย — งานไมเกรนที่พบท้องเสีย 18.6% ใช้แมกนีเซียมวันละ 600 มก. ราว 2 เท่าของปริมาณในแคปซูล (คำนวณ) และเป็นรูปซิเตรต ส่วน Cochrane รวมงานหลายขนาดและหลายรูปแบบ ผลจึงใช้ประเมินแคปซูลนี้โดยตรงไม่ได้

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ (ข้อแรกและข้อเด็ก/ตั้งครรภ์มีคำเตือนบนฉลาก ส่วนที่เหลือเป็นคำแนะนำของบทความจากส่วนประกอบบนฉลาก)

• •ผู้ใช้วาร์ฟารินหรือยาต้านการแข็งตัวของเลือด: ฉลากระบุว่า "ควรระวังสำหรับผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด" คำแนะนำของบทความคือ ห้ามเริ่มเอง ต้องให้แพทย์ที่ดูแลยาตัดสินก่อน เพราะงานวิจัยในอาสาสมัครที่ได้ยาต้านวิตามินเค (2556) พบว่า MK-7 เพียงวันละ 10–20 ไมโครกรัมทำให้ค่า INR เปลี่ยนอย่างมีความหมายในบางคน ขณะที่แคปซูลมีราว 75 ไมโครกรัม (คำนวณ) และ LPI ระบุว่ามีรายงานไม่กี่รายว่าโคเอนไซม์คิวเท็นลดฤทธิ์วาร์ฟาริน ถ้าแพทย์อนุญาต ต้องตรวจ INR ตามนัด · Linus Pauling Institute หน้าแมกนีเซียม (ทบทวน ต.ค. 2568) ระบุด้วยว่าแมกนีเซียมลดประสิทธิภาพของยาต้านการแข็งตัวของเลือดชนิดกินได้
• •ใช้ยาระบายหรือยาลดกรดที่มีแมกนีเซียม หรือแมกนีเซียมเสริมตัวอื่นอยู่: รวมกันอาจเกิน 350 มก. ต่อวัน เสี่ยงท้องเสีย ให้เภสัชกรดูรวม
• •ท้องเสียง่าย ลำไส้แปรปรวน หรือผู้สูงอายุที่ขาดน้ำง่าย: แมกนีเซียมออกไซด์ทำให้บางคนถ่ายเหลวได้ ปรึกษาเภสัชกรก่อน
• •ผู้ป่วยโรคไต ไตเสื่อม หรือฟอกไต: ต้องปรึกษาแพทย์ก่อน LPI ระบุว่าผู้ที่ไตทำงานบกพร่องเสี่ยงแมกนีเซียมสะสมจนเป็นพิษ
• •ยาที่ต้องกินห่างจากแมกนีเซียม: ยาปฏิชีวนะกลุ่มควิโนโลนและเตตราไซคลีน ยากระดูกพรุนกลุ่มบิสฟอสโฟเนต ยาไทรอยด์ และกาบาเพนติน ให้เภสัชกรจัดเวลาให้
• •ใช้ยาเบาหวานหรืออินซูลิน: LPI ระบุว่าในทางทฤษฎีกรดอัลฟาไลโปอิกอาจเสริมฤทธิ์ลดน้ำตาล ให้รู้จักอาการน้ำตาลต่ำและตรวจน้ำตาลตามที่แพทย์สั่ง ห้ามลดหรือหยุดยาเบาหวานเอง
• •เด็กและหญิงตั้งครรภ์: ฉลากระบุว่า "เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน" · หญิงให้นมบุตร ฉลากไม่ได้ระบุ ให้ปรึกษาแพทย์ · เก็บให้พ้นมือเด็ก
• •ผู้ใช้ยาประจำตัวให้ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อน (คำแนะนำของบทความ ไม่ใช่ข้อความบนฉลาก) และแจ้งทีมแพทย์ก่อนผ่าตัดหรือทำฟันว่ากินผลิตภัณฑ์นี้อยู่

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าวิตทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่มีหลักฐานว่าทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด เลื่อน หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง รวมถึงยาปฏิชีวนะ ยากระดูกพรุน ยาไทรอยด์ ยาเบาหวาน อินซูลิน ยาความดัน ยาขับปัสสาวะ ยาลดไขมันกลุ่มสแตติน ยาละลายลิ่มเลือดหรือวาร์ฟาริน ยาลดกรด และยานอนหลับ แม้จะรู้สึกดีขึ้น หรือเริ่มรับประทานวิตามินหรือผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม ถ้าสงสัยเรื่องยาหรือเวลากินยา ให้ถามแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่ การปรับยาเป็นหน้าที่ของแพทย์

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

• •หน้าเบี้ยวหรือปากตกข้างหนึ่ง ยิ้มไม่ได้
• •แขนอ่อนแรงหรือชาข้างเดียว ยกแขนสองข้างค้างไว้ไม่ได้
• •พูดไม่ชัด พูดลำบาก หรือสับสน
• •เจ็บหรือแน่นหน้าอกขึ้นมาทันทีและไม่หายไป อาจรู้สึกเหมือนถูกบีบ ถูกกด หรือแสบร้อน
• •เจ็บหน้าอกที่ร้าวไปแขน คอ กราม ท้อง หรือหลัง

รายการนี้มาจากหน้าที่ NHS จัดเป็นเหตุให้โทร 999 ได้แก่ อาการโรคหลอดเลือดสมอง (ทบทวน 12 ก.ย. 2567) และเจ็บหน้าอก (8 ส.ค. 2566) NHS ระบุว่าอาการโรคหลอดเลือดสมอง แม้หายไปเองแล้วก็ต้องไปทันที

ถ้ามีความคิดอยากทำร้ายตัวเองหรือไม่อยากมีชีวิตอยู่ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 และโทรปรึกษาสายด่วนสุขภาพจิต 1323