ดูดไขมัน ฉีดสลายไขมันหน้าท้อง ช่วยลดความเสี่ยงโรคหัวใจไหม

คำตอบสั้น: ดูดไขมันหน้าท้องเอาออกได้เฉพาะไขมันใต้ผิวหนัง และงานวิจัยไม่พบว่าช่วยลดปัจจัยเสี่ยงโรคหัวใจ งานที่ตีพิมพ์ในวารสาร NEJM ปี 2547 ดูดไขมันหน้าท้องปริมาณมากในหญิงอ้วน 15 คน ไขมันรวมลดลงเกือบ 1 ใน 5 แต่ความไวต่ออินซูลิน ค่าการอักเสบ ความดัน น้ำตาล และไขมันในเลือด ไม่เปลี่ยนอย่างมีนัยสำคัญ ส่วนยาฉีดสลายไขมันที่มีข้อมูลในหอสมุดแพทยศาสตร์สหรัฐฯ (MedlinePlus) ใช้สำหรับไขมันใต้คางเท่านั้น สิ่งที่ลดไขมันในช่องท้องได้จริงคือการปรับอาหาร การออกกำลังกาย และการรักษาตามแพทย์

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •MedlinePlus ระบุว่าการดูดไขมันไม่ได้ใช้แทนการคุมอาหารและออกกำลังกาย และไม่ใช่การรักษาโรคอ้วน
• •งาน NEJM 2547: ดูดไขมันใต้ผิวหน้าท้องออกไป 28–44% แต่ปัจจัยเสี่ยงโรคหัวใจไม่เปลี่ยน ทั้งในคนที่เป็นและไม่เป็นเบาหวาน
• •งานทดลองแบบสุ่มปี 2554 พบว่า 1 ปีหลังดูดไขมัน ไขมันรวมกลับมาใกล้เดิม และไปสะสมที่หน้าท้อง
• •ยาฉีดดีออกซีโคลิก แอซิด (deoxycholic acid) ใช้กับไขมันใต้คาง ผลข้างเคียงรุนแรงมีทั้งกลืนลำบากและกล้ามเนื้อหน้าอ่อนแรง
• •คนเป็นเบาหวาน ความดัน โรคหัวใจ ต้องคุมโรคให้ได้ก่อนพิจารณาหัตถการ

ดูดไขมันเอาไขมันส่วนไหนออก และเอาไขมันในช่องท้องออกได้ไหม

การดูดไขมันเอาออกได้เฉพาะไขมันใต้ผิวหนัง MedlinePlus อธิบายว่าการดูดไขมันคือการนำไขมันส่วนเกินออกด้วยเครื่องดูดผ่านอุปกรณ์ผ่าตัด เหมาะกับไขมันที่สะสมเฉพาะจุด และ ไม่ได้ใช้แทนการคุมอาหาร การออกกำลังกาย หรือเป็นการรักษาโรคอ้วน

ในงาน NEJM ปี 2547 ผู้วิจัยวัดผลชัดเจนว่าสิ่งที่ลดลงคือ ไขมันใต้ผิวหนังหน้าท้อง ส่วนไขมันในช่องท้องที่อยู่รอบอวัยวะภายใน ซึ่งเป็นตัวที่สัมพันธ์กับโรคหัวใจมากกว่า ไม่ใช่เป้าหมายของหัตถการนี้ ความต่างของไขมันสองชั้นนี้อธิบายไว้ใน อ้วนลงพุงอันตรายไหม

งานวิจัยพบว่าไขมันในเลือดและน้ำตาลดีขึ้นหลังดูดไขมันหรือไม่

ไม่พบ งาน "Absence of an effect of liposuction on insulin action and risk factors for coronary heart disease" ในวารสาร NEJM ปี 2547 ศึกษาหญิงอ้วนลงพุง 15 คน (ไม่เป็นเบาหวาน 8 คน เป็นเบาหวานชนิดที่ 2 อีก 7 คน) วัดผลก่อนและหลังดูดไขมันหน้าท้อง 10–12 สัปดาห์

• •ไขมันใต้ผิวหน้าท้องลดลง 44% ในกลุ่มที่ไม่เป็นเบาหวาน และ 28% ในกลุ่มเบาหวาน
• •น้ำหนักไขมันหายไปเฉลี่ย 9.1 กิโลกรัม (กลุ่มไม่เป็นเบาหวาน) และ 10.5 กิโลกรัม (กลุ่มเบาหวาน) หรือราว 18–19% ของไขมันทั้งตัว
• •แต่ ความไวต่ออินซูลินของกล้ามเนื้อ ตับ และเนื้อเยื่อไขมันไม่เปลี่ยนอย่างมีนัยสำคัญ
• •ค่าการอักเสบ (CRP, IL-6, TNF-alpha) และฮอร์โมนอะดิโพเนกติน ไม่เปลี่ยนอย่างมีนัยสำคัญ
• •ความดัน น้ำตาล อินซูลิน และไขมันในเลือด ไม่เปลี่ยนอย่างมีนัยสำคัญ

ผู้วิจัยสรุปว่า การลดมวลไขมันเพียงอย่างเดียวไม่ได้ให้ประโยชน์ทางเมตาบอลิกแบบที่การลดน้ำหนักให้ ข้อจำกัดคืองานนี้มีผู้เข้าร่วมน้อยและติดตามเพียงราว 3 เดือน

หลังดูดไขมันแล้ว ไขมันกลับมาได้ไหม

กลับมาได้ และอาจย้ายที่ งานทดลองแบบสุ่มในวารสาร Obesity ปี 2554 ให้หญิงที่ไม่อ้วน 32 คน แบ่งเป็นกลุ่มดูดไขมันปริมาณน้อยที่ท้องน้อย สะโพก หรือต้นขา กับกลุ่มควบคุม โดยทุกคนตกลงไม่เปลี่ยนวิถีชีวิต

• •6 สัปดาห์หลังผ่าตัด สัดส่วนไขมันในร่างกายของกลุ่มดูดไขมันลดลงชัดกว่ากลุ่มควบคุม
• •ครบ 1 ปี ความต่างนี้ ไม่มีนัยสำคัญแล้ว
• •บริเวณต้นขายังเล็กลง แต่ ไขมันกลับไปสะสมที่บริเวณหน้าท้อง

ผู้วิจัยสรุปว่าไขมันในร่างกายถูกสร้างกลับคืนและกระจายไปที่หน้าท้อง แปลว่าถ้าพฤติกรรมเดิมไม่เปลี่ยน การดูดไขมันอาจไม่ได้แก้ปัญหาพุงระยะยาว

ฉีดสลายไขมันทำงานอย่างไร มีความเสี่ยงอะไร

ยาฉีดสลายไขมันที่มีข้อมูลยาใน MedlinePlus คือดีออกซีโคลิก แอซิด ใช้ปรับรูปลักษณ์ของ ไขมันใต้คาง (เหนียง) ระดับปานกลางถึงมาก ทำงานโดยทำลายเซลล์ในเนื้อเยื่อไขมัน แพทย์ฉีดใต้ผิวหนัง MedlinePlus ไม่ได้ระบุการใช้กับหน้าท้อง

ผลข้างเคียงที่ MedlinePlus ให้ ติดต่อแพทย์ทันที ได้แก่

• •กลืนลำบาก
• •ปวดหรือตึงที่หน้าหรือคอ
• •ยิ้มไม่เท่ากัน กล้ามเนื้อใบหน้าอ่อนแรง
• •ปวด แดง มีเลือดออก เป็นแผล หรือมีน้ำเหลืองตรงที่ฉีด
• •ผื่น ลมพิษ คัน

ผลข้างเคียงอื่นที่ให้แจ้งแพทย์ถ้ารุนแรงหรือไม่หายไป เช่น บวม ช้ำ ชา และแข็งเป็นไตบริเวณที่ฉีด MedlinePlus ยังให้แจ้งแพทย์ก่อนฉีด ถ้ากินยาที่ป้องกันเลือดแข็งตัว

MedlinePlus ระบุว่ายานี้ต้องฉีดโดยแพทย์ ถ้ามีผู้เสนอ "ฉีดสลายไขมัน" ที่หน้าท้องหรือจุดอื่น ก่อนตัดสินใจ ให้ถามชื่อสาร ทะเบียนยา และใบอนุญาตของแพทย์และสถานพยาบาล

คนเป็นเบาหวานหรือไขมันสูง ทำหัตถการเหล่านี้ได้ไหม

ต้องคุมโรคให้ได้ก่อน และให้แพทย์ประจำตัวประเมิน MedlinePlus ระบุว่าก่อนดูดไขมัน ต้องตรวจและคุมภาวะต่อไปนี้ให้ได้ ได้แก่ โรคหัวใจ ความดันสูง เบาหวาน และโรคปอด

ความเสี่ยงของการดูดไขมันที่ MedlinePlus ระบุ มีทั้ง ช็อก น้ำเกินในร่างกาย ติดเชื้อ เลือดออก ลิ่มเลือด ไขมันหลุดอุดหลอดเลือด เส้นประสาทหรือเนื้อเยื่อเสียหาย ผิวขรุขระไม่เรียบ และได้ยาชาลิโดเคนเกินขนาด

ข้อควรระวังเพิ่มสำหรับคนที่กินยา

• •คนที่กินยาต้านเกล็ดเลือดหรือยาต้านการแข็งตัวของเลือด ต้องแจ้งศัลยแพทย์ และ ห้ามหยุดยาเอง ให้แพทย์ที่สั่งยาเป็นผู้ตัดสิน
• •คนที่ใช้ยาเบาหวาน การงดอาหารก่อนผ่าตัดมีผลต่อน้ำตาล ต้องให้แพทย์วางแผนยาให้

หลังหัตถการ ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 เจ็บแน่นหน้าอก หายใจหอบเหนื่อยหรือหายใจไม่ออก กลืนลำบากมาก หมดสติหรือซึมลง

ความเชื่อที่พบบ่อย: ดูดพุงออกแล้ว ความเสี่ยงโรคหัวใจก็หายไปด้วย

ข้อมูลไม่สนับสนุน งาน NEJM ข้างต้นตอบคำถามนี้โดยตรง และพบว่าปัจจัยเสี่ยงโรคหัวใจไม่เปลี่ยน แม้ไขมันจะหายไปราว 9–10 กิโลกรัม รูปร่างที่ดูดีขึ้นจึงไม่ได้แปลว่าหลอดเลือดปลอดภัยขึ้น ค่าความดัน น้ำตาล และไขมันในเลือดยังต้องตรวจและคุมเหมือนเดิม

อะไรที่ลดไขมันในช่องท้องได้จริง

ทางที่มีหลักฐานคือเปลี่ยนวิถีชีวิต และในบางคนคือการรักษาที่แพทย์สั่ง สมาคมหัวใจอเมริกัน (AHA) สรุปในแถลงการณ์ปี 2564 ว่า

• •การทดลองแบบสุ่มพบว่าการออกกำลังกายสัปดาห์ละ 3–5 ครั้ง นาน 12–52 สัปดาห์ ลดไขมันในช่องท้องได้เมื่อเทียบกับไม่ออกกำลัง แม้น้ำหนักไม่ลด
• •การปรับวิถีชีวิตและการลดน้ำหนัก ช่วยลดกลุ่มอาการเมตาบอลิกและการอักเสบ
• •งานติดตามที่เปรียบเทียบคนที่ผ่าตัดกระเพาะลดน้ำหนักกับคนที่ไม่ผ่าตัด พบความเสี่ยงโรคหลอดเลือดหัวใจต่ำกว่า ซึ่งต่างจากการดูดไขมัน การผ่าตัดชนิดนี้มีเกณฑ์และต้องให้แพทย์เฉพาะทางประเมิน

เริ่มขยับร่างกายอย่างปลอดภัยในวัยนี้ได้ที่ ออกกำลังกายในวัย 50 ปีขึ้นไป ถ้ามีไขมันพอกตับร่วมด้วย ดูเป้าการลดน้ำหนักที่ ไขมันพอกตับ หายได้ไหม และการลดไขมันในเลือดโดยไม่ใช้ยาอยู่ใน ลดไขมันในเลือดภายใน 1 เดือน ทำได้จริงไหม

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าออยล์ (Beta Oil)

เบต้าออยล์ (Beta Oil) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0001 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ต่อ 1 แคปซูลมีน้ำมันคาโนลา 200 มก. น้ำมันมะกอก 200 มก. น้ำมันรำข้าว 109 มก. กรดแอสคอร์บิก (วิตามินซี) 30 มก. สารสกัดจากข้าว 10 มก. ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. แอล-ออร์นิทีน HCl 5 มก. และไฟโตสเตอรอล 2 มก.

ผลิตภัณฑ์นี้ไม่ใช่ทางเลือกแทนหัตถการหรือการลดน้ำหนัก และ ไม่พบงานวิจัยในคนที่ศึกษาส่วนประกอบเหล่านี้กับไขมันในช่องท้อง หลักฐานที่มีเป็นเรื่องไขมันในเลือดที่ปริมาณสูงกว่าในแคปซูลมาก

• •น้ำมันมะกอก 200 มก. — งานรวมการทดลอง 7 งานในผู้ป่วยไขมันพอกตับพบว่ารอบเอวไม่ต่างจากกลุ่มเปรียบเทียบ
• •น้ำมันคาโนลา 200 มก. — งานรวมผลการทดลองพบว่าเมื่อใช้เป็นน้ำมันหลักแทนไขมันอื่น LDL ลดลงเฉลี่ยราว 6.4 มก./ดล. ที่ปริมาณน้ำมันปรุงอาหารทั้งวัน (หลายสิบกรัม)
• •น้ำมันรำข้าว 109 มก. — งานของคณะสาธารณสุขศาสตร์ ม.มหิดล ใช้วันละ 30 มิลลิลิตรในอาหาร 3 มื้อ นาน 4 สัปดาห์ ในผู้มีไขมันสูง
• •ไฟโตสเตอรอล 2 มก. — งานที่พบผลต่อ LDL ใช้วันละ 1.5–3 กรัม (มากกว่าในแคปซูล 750–1,500 เท่า คำนวณ) และงานทบทวนรวมไม่พบผลต่อน้ำหนักตัว

ไม่มีหลักฐานว่าแคปซูลนี้ทำให้ไขมันหน้าท้องหรือความเสี่ยงโรคหัวใจลดลง ผู้ที่กำลังจะทำหัตถการ ควรแจ้งแพทย์ถึงผลิตภัณฑ์เสริมอาหารทุกชนิดที่ใช้อยู่ เพราะแคปซูลมีวิตามินอี ซึ่งแพทย์อาจต้องพิจารณาร่วมกับยาที่ใช้อยู่ หากแพทย์ให้หยุด ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ ส่วนยาที่แพทย์สั่งให้กินต่อตามเดิม ฉลากระบุว่าเด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน และผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าออยล์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที