ความดันสูงทำให้ไตเสื่อมไหม ความดันลงไตคืออะไร และคุมเท่าไรถึงพอ

คำตอบสั้น: ใช่ ความดันสูงทำให้ไตเสื่อมได้ และเป็นสาเหตุอันดับสองของไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายรองจากเบาหวาน ตามแนวทางสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย NIDDK อธิบายว่าความดันสูงทำให้หลอดเลือดตีบแคบและเสียหาย รวมถึงหลอดเลือดในไต เมื่อไตเสียหายจะขับน้ำส่วนเกินไม่หมด ความดันยิ่งสูงขึ้น กลายเป็นวงจรอันตราย สำหรับผู้ป่วยโรคไตที่ยังไม่ฟอกไต แนวทางไทยตั้งเป้า ต่ำกว่า 130/80 มม.ปรอท และไม่ลดตัวบนต่ำกว่า 120 โดยแพทย์อาจปรับตามอายุและโรคร่วม

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •ความดันลงไตส่วนใหญ่ไม่มีอาการ ต้องตรวจเลือดดู eGFR และตรวจปัสสาวะหาอัลบูมิน
• •ไตเสื่อมทำให้ความดันสูงขึ้น และความดันสูงทำให้ไตเสื่อมเร็วขึ้น เป็นวงจรสองทาง
• •ผู้ป่วยโรคไตมีภาวะความดันปกติที่คลินิกแต่สูงที่บ้านได้ถึงร้อยละ 30 การวัดที่บ้านจึงช่วยมาก
• •เกณฑ์ความดันสูงจากการวัดที่บ้านคือตัวบนมากกว่า 135 หรือตัวล่างมากกว่า 85 มม.ปรอท
• •ลดโซเดียมให้น้อยกว่า 2,000 มก./วัน และไม่ใช้เกลือเทียมชนิดโพแทสเซียมถ้าไตเสื่อม

ความดันสูงทำให้ไตเสื่อมได้อย่างไร

ไตคือเครือข่ายหลอดเลือดเล็ก ๆ ที่ทำหน้าที่กรอง NIDDK อธิบายว่าความดันสูงทำให้หลอดเลือดทั่วร่างกายหดตัว ตีบแคบ และค่อย ๆ เสียหาย รวมถึงหลอดเลือดในไต เมื่อเลือดไปเลี้ยงไตน้อยลงและหลอดเลือดเสียหาย ไตจะกำจัดของเสียและน้ำส่วนเกินได้ไม่หมด

รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ อธิบายในทำนองเดียวกันว่าความดันสูงทำให้ผนังหลอดเลือดแดงหนาตัวและรูเล็กลง อวัยวะได้เลือดน้อยลง และถ้าเกิดที่ไตอาจทำให้ไตวาย อีกบทความของ รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ ระบุว่าการกินเค็มทำให้ขับอัลบูมินออกทางปัสสาวะมากขึ้น ซึ่งเป็นตัวบ่งชี้ไตเสื่อมระยะแรก

ภาพรวมว่าความดันสูงกระทบอวัยวะอื่นอย่างไร อ่านที่ ความดันสูงกระทบอวัยวะไหนบ้าง หัวใจ สมอง ไต ตา

ความดันลงไตมีอาการไหม

ส่วนใหญ่ไม่มีอาการจนไตเสียไปมากแล้ว NIDDK ระบุว่าคนที่ความดันสูงส่วนใหญ่ไม่มีอาการ และโรคไตระยะแรกก็อาจไม่มีอาการเช่นกัน เมื่อโรคไตแย่ลง บางคนจะบวมที่ขา เท้า ข้อเท้า หรือบางครั้งที่มือและหน้า เพราะไตขับน้ำและเกลือออกไม่ได้ อาการของโรคไตระยะลุกลาม เช่น เบื่ออาหาร คลื่นไส้ อาเจียน ง่วงซึม อ่อนเพลีย นอนไม่หลับ

วิธีรู้คือตรวจ ไม่ใช่รอสังเกตอาการ NIDDK ระบุการตรวจ 2 อย่าง คือตรวจเลือดดูค่า GFR และตรวจปัสสาวะหาอัลบูมิน ซึ่งเป็นโปรตีนที่รั่วออกมาเมื่อไตเสียหาย พื้นฐานเรื่องตัวเลขความดันอ่านที่ ความดันโลหิตสูง คืออะไร ตัวเลขเท่าไรถึงเรียกว่าสูง และการอ่านค่าอัลบูมินอยู่ที่ UACR คืออะไร

ไตเสื่อมทำให้ความดันสูงขึ้นได้ไหม

ได้ นี่คือวงจรสองทาง NIDDK ระบุว่าความดันสูงเป็นได้ทั้งสาเหตุและผลของโรคไต เมื่อไตขับน้ำส่วนเกินไม่หมด น้ำในหลอดเลือดที่มากขึ้นทำให้ความดันสูงขึ้นอีก และทำลายไตเพิ่มขึ้น

แนวทางสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยสรุปความสัมพันธ์ไว้ 3 ข้อ

1. 1ความดันสูงเป็นสาเหตุสำคัญอันดับสองของไตวายเรื้อรังระยะสุดท้าย รองจากโรคไตจากเบาหวาน
2. 2ผู้ป่วยโรคไตจากสาเหตุต่าง ๆ มักมีความดันสูงร่วมด้วย และความดันจะสูงขึ้นตามการทำงานของไตที่ลดลง
3. 3ความดันสูงที่ไม่ได้รักษาเหมาะสม ทำให้ไตเสื่อมลงต่อเนื่อง

แนวทางเดียวกันระบุว่าผู้ป่วยโรคไตอาจมีความดันที่คุมยาก แม้ใช้ยาอย่างน้อย 3 กลุ่มแล้ว และมีความดันสูงช่วงกลางคืน ซึ่งสัมพันธ์กับอัลบูมินที่รั่ว

คนเป็นโรคไตควรคุมความดันไว้เท่าไร

แนวทางไทย: ต่ำกว่า 130/80 มม.ปรอท และไม่ลดตัวบนต่ำกว่า 120 สมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยกำหนดเป้านี้สำหรับผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังที่ยังไม่ได้รับการบำบัดทดแทนไต และระบุว่าตัวล่างที่เหมาะอยู่ระหว่าง 70–79 มม.ปรอท

ทำไมแหล่งอื่นใช้ตัวเลขต่างกัน

• •KDIGO 2021 แนะนำตัวบนต่ำกว่า 120 แต่ใช้วิธีวัดมาตรฐานแบบไม่มีคนอยู่ด้วย ซึ่งแนวทางไทยระบุว่าได้ค่าต่ำกว่าวิธีวัดปกติประมาณ 5–10 มม.ปรอท และทำได้ยากในเวชปฏิบัติทั่วไป
• •ADA 2026 สำหรับผู้เป็นเบาหวานร่วมโรคไต ใช้ต่ำกว่า 130/80 และสนับสนุนตัวบนต่ำกว่า 120 ถ้าทำได้อย่างปลอดภัย
• •ผู้สูงอายุ แนวทางไทยระบุว่าหลายแนวทางใช้ตัวบนต่ำกว่า 140 ในผู้ที่อายุมากกว่า 65 ปี

แนวทางไทยให้แพทย์ปรับเป้าตามอายุ โรคหัวใจ ความเสี่ยงไตเสื่อม และผลข้างเคียง เช่น ความดันต่ำ เกลือแร่ผิดปกติ และไตวายเฉียบพลัน

ยาที่ใช้ ผู้ป่วยโรคไตที่มีอัลบูมินรั่ว มักได้ยากลุ่ม ACEi หรือ ARB ตามแนวทางไทย และ NIDDK ระบุว่าหลายคนต้องใช้ยาลดความดันตั้งแต่ 2 ชนิดขึ้นไป อ่านเรื่องยาที่ กินยาความดันไตพังไหม

วัดความดันที่บ้านช่วยอย่างไร

ช่วยจับความดันที่ซ่อนอยู่ แนวทางสมาคมโรคไตฯ ระบุว่าผู้ป่วยโรคไตมีภาวะ masked hypertension ได้ถึงร้อยละ 30 คือวัดที่สถานพยาบาลปกติ (ต่ำกว่า 140/90) แต่วัดที่บ้านสูง (ตัวบนตั้งแต่ 135 หรือตัวล่างตั้งแต่ 85) แนวทางจึงแนะนำให้พิจารณาวัดความดันที่บ้านร่วมกับการวัดที่สถานพยาบาล

เกณฑ์ความดันสูงในตารางของแนวทางไทย

• •วัดที่สถานพยาบาล: ตัวบนมากกว่า 140 และ/หรือตัวล่างมากกว่า 90
• •วัดที่บ้าน: ตัวบนมากกว่า 135 และ/หรือตัวล่างมากกว่า 85

วิธีวัดที่บ้านให้แม่นตาม รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์

1. 1งดชา กาแฟ บุหรี่ และการออกกำลังกาย 30 นาทีก่อนวัด และเข้าห้องน้ำให้เรียบร้อย
2. 2นั่งเก้าอี้หลังพิงพนัก เท้าวางราบ พัก 5 นาที
3. 3วัดแขนข้างที่ไม่ถนัดหรือข้างที่ความดันสูงกว่า วางแขนระดับหัวใจ ไม่กำมือ ไม่พูด
4. 4ช่วงเช้าภายใน 2 ชั่วโมงหลังตื่นและก่อนกินยาลดความดัน วัดอย่างน้อย 2 ครั้ง ห่างกัน 1–2 นาที และวัดอีกช่วงก่อนเย็น
5. 5จดตัวบน ตัวล่าง และชีพจร แล้วนำไปให้แพทย์ดู

รายละเอียดการเลือกเครื่องและข้อผิดพลาดที่พบบ่อย อ่านที่ วัดความดันเองที่บ้าน ทำอย่างไรให้ได้ค่าที่เชื่อถือได้

ลดเค็มช่วยไตและความดันได้แค่ไหน

ลดเค็มช่วยทั้งความดันและอัลบูมินรั่ว แนวทางสมาคมโรคไตฯ แนะนำผู้ป่วยโรคไตให้กินโซเดียมน้อยกว่า 2,000 มิลลิกรัมต่อวัน หรือเกลือน้อยกว่า 5 กรัม ร่วมกับออกกำลังกายระดับปานกลางอย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์ ตามสภาพหัวใจ ADA 2026 จัดการลดเกลือไว้ในรายการวิธีที่ลดอัลบูมินในปัสสาวะ

หลักฐานจากบทความของ รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์

• •การกินเค็มมากทำให้ความดันสูงขึ้น และทำให้ขับอัลบูมินทางปัสสาวะมากขึ้น
• •การสำรวจประชากรที่ไม่ใช้เกลือปรุงอาหารเลย พบว่าความดันไม่เพิ่มขึ้นตามอายุเหมือนประชากรทั่วไป
• •ผงชูรสและผงฟูมีโซเดียมเช่นกัน
• •ไม่แนะนำเกลือเทียมชนิดเกลือโพแทสเซียม เพราะอาจอันตรายรุนแรงต่อผู้ที่ไตเสื่อม

แหล่งข้อมูลที่เปิดตรวจไม่ได้ระบุตัวเลขว่าลดเค็มแล้วความดันจะลดกี่ มม.ปรอทในผู้ป่วยไตไทย จึงไม่ควรคาดหวังตัวเลขตายตัว การลดเค็มใช้ร่วมกับยา ไม่ใช่แทนยา อาหารแนว DASH ช่วยลดความดันได้ แต่ NIDDK ระบุว่าผู้ที่เป็นโรคไตระยะลุกลามควรปรึกษาแพทย์เรื่องอาหารก่อน เพราะต้องคุมโพแทสเซียมและฟอสฟอรัส อ่านเพิ่มที่ ลดความดันด้วยการกิน แนวทาง DASH ฉบับอาหารไทย

เป็นทั้งเบาหวานและความดัน ความเสี่ยงเพิ่มขึ้นอย่างไร

เพิ่มขึ้นชัดเจน เพราะทั้งสองโรคทำลายหลอดเลือดในไตคนละทาง NIDDK ระบุว่าคนเป็นเบาหวานมีโอกาสเป็นโรคไตมากขึ้นถ้าความดันสูง และคนเป็นเบาหวานจำนวนมากมีความดันสูงร่วมด้วย ซึ่งทำลายไตเพิ่ม ADA 2026 ระบุว่าความดันสูงเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญทั้งของการเกิดและการลุกลามของโรคไต

ในคนที่เป็นทั้งสองโรค แนวทางไทยให้ยากลุ่ม ACEi หรือ ARB เมื่ออัลบูมินรั่วตั้งแต่ 30 มก./ก. ถ้าไม่มีข้อห้าม และ ADA ตั้งเป้าความดันต่ำกว่า 130/80 อ่านต่อเรื่องยาชะลอไตเสื่อมในคนเป็นเบาหวานที่ เบาหวานลงไต หายได้ไหม รักษายังไง

ได้ยินว่ากินยาความดันนาน ๆ แล้วไตพัง จริงไหม

ไม่จริง ผศ.นพ.พิสนธิ์ จงตระกูล รพ.จุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย ระบุว่าความดันสูงที่ไม่รักษาต่างหากที่ทำให้ไตวาย ไตเสื่อม จนอาจต้องฟอกไต การกินยาและตรวจติดตามต่อเนื่องช่วยป้องกันและชะลอไตเสื่อม และไม่ควรหยุดยาเอง

ที่คนกังวลเพราะหลังเริ่มยากลุ่ม ACEi หรือ ARB ครีเอตินินอาจขึ้นเล็กน้อย แนวทางไทยให้ใช้ยาต่อถ้าขึ้นไม่เกินร้อยละ 30 ภายใน 4 สัปดาห์ ซึ่งแพทย์จะติดตามให้

เมื่อไรต้องรีบพบแพทย์

• •บวมขา ข้อเท้า หรือหน้ามากขึ้น เบื่ออาหาร คลื่นไส้ อาเจียน หรือง่วงซึม ซึ่ง NIDDK ระบุเป็นอาการของโรคไตที่แย่ลง
• •ค่าความดันที่วัดที่บ้านสูงกว่าเป้าติดต่อกันหลายวัน แม้กินยาตรงเวลา

ถ้ามีอาการ ข้อใดข้อหนึ่ง ต่อไปนี้ อย่ารอวันนัด ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669: ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด แขนขาอ่อนแรงทันที หรือเจ็บแน่นหน้าอก

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าไลฟ์ (Beta Life)

เบต้าไลฟ์ (Beta Life) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0025 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 500 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ต่อ 1 แคปซูลมีผงไข่ขาว 230 มก. สารสกัดเห็ดหลินจือ 50 มก. กรดอัลฟาไลโปอิก (99%) 40 มก. ดีแอล-แอลฟา-โทโคเฟอริล อะซีเตต (50%) 20 มก. วิตามินดี3 200 IU วิตามินบี6 1 มก. วิตามินบี12 1 ไมโครกรัม และกรดโฟลิก 100 ไมโครกรัม

• •สารสกัดเห็ดหลินจือ 50 มก. — เป็นสารที่มีงานวิจัยเกี่ยวกับไต ส่วนใหญ่เป็นการทดลองในสัตว์และเซลล์ ในคนมีเพียงรายงานขนาดเล็กจากไทยในโรคไตชนิด FSGS ที่ไม่มีกลุ่มเปรียบเทียบ จึงยังสรุปไม่ได้ เรื่องความดัน งานทบทวนของ Cochrane (5 การศึกษา 398 คน) ที่ให้ผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 กินเห็ดหลินจือ 1.4–3 กรัมต่อวัน (1,400–3,000 มก. เทียบกับ 50 มก. ในแคปซูล) นาน 12–16 สัปดาห์ ไม่พบความต่างของความดันเมื่อเทียบกับยาหลอก ด้านความปลอดภัย Merck Manual ระบุว่าเห็ดหลินจืออาจทำให้ความดันต่ำเมื่อใช้ร่วมกับยาลดความดัน และอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออกเมื่อใช้กับยาต้านเกล็ดเลือดหรือยาต้านการแข็งตัวของเลือด มีรายงานการบาดเจ็บของตับ และหน่วยงานยาของมาเลเซีย (NPRA) ได้รับรายงานสงสัยผลข้างเคียงต่อไต 9 รายใน 1 ปี โดยระบุว่ายังไม่มีข้อมูลยืนยันความสัมพันธ์ และแนะนำให้ผู้ป่วยความดันสูงและผู้ที่ไตเสื่อมปรึกษาแพทย์ก่อนใช้

ส่วนประกอบนี้ไม่ได้อยู่ในกลุ่มยาที่แนวทางเวชปฏิบัติใช้คุมความดันหรือชะลอไตเสื่อม และไม่ได้ใช้แทนยาลดความดันที่แพทย์สั่ง แนวทางของสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยไม่แนะนำให้ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังทุกคนกินวิตามินเสริมเป็นประจำ แต่ให้เสริมเมื่อผลตรวจหรืออาการบ่งชี้ว่าขาด และให้ใช้สมุนไพรด้วยความระมัดระวัง ผู้ที่ใช้ยาลดความดัน ยาเบาหวาน หรือยาต้านเกล็ดเลือด จึงควรนำกล่องไปให้แพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลดูก่อนทุกครั้ง ผู้แพ้ไข่ไม่ควรรับประทาน

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าไลฟ์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที