ไข้หวัดใหญ่แพร่เชื้อได้กี่วัน ต้องหยุดงานกี่วัน อยู่บ้านกับผู้สูงอายุอย่างไร

คำตอบสั้น: CDC (หน้าการแพร่เชื้อไข้หวัดใหญ่ ปรับปรุง 17 ก.ย. 2567) ระบุว่า ตรวจพบเชื้อไข้หวัดใหญ่ได้ตั้งแต่ราว 1 วันก่อนมีอาการ ไปจนถึง 5–7 วันหลังเริ่มป่วย และ แพร่เชื้อได้มากในช่วง 3 วันแรกของการป่วย และเด็กเล็กกับคนที่ภูมิคุ้มกันอ่อนแออาจแพร่เชื้อได้นานกว่านั้น ส่วน NHS (ทบทวน 3 ก.พ. 2569) ระบุว่ามีโอกาสแพร่เชื้อให้คนอื่นมากในช่วง 5 วันแรกหลังติดเชื้อ เรื่องหยุดงาน กรมควบคุมโรค (ข่าว 25 ก.พ. 2568) แนะนำให้ผู้ที่มีอาการคล้ายไข้หวัดใหญ่หยุดพักรักษาตัวอยู่บ้าน 3–7 วัน หรือจนกว่าจะหายเป็นปกติ ถ้าในบ้านมีผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไปหรือคนมีโรคประจำตัว ซึ่งเป็นกลุ่มเสี่ยงป่วยรุนแรง CDC แนะนำให้ผู้ป่วยอยู่ห่างจากคนในบ้านที่ไม่ป่วย และ NHS ให้ผู้ที่อายุ 65 ปีขึ้นไปหรือมีโรคเรื้อรังที่เริ่มมีอาการ นัดพบแพทย์ด่วน ส่วน CDC (หน้ายาต้านไวรัส ปรับปรุง 26 มิ.ย. 2569) ระบุว่ายาต้านไวรัสที่แพทย์สั่งได้ผลดีเมื่อเริ่มภายใน 1–2 วันหลังมีอาการ

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •ระยะฟักตัว CDC ระบุว่าอาการมักเริ่มราว 2 วันหลังติดเชื้อ (อยู่ในช่วง 1–4 วัน)
• •ช่วงแพร่เชื้อ ตรวจพบเชื้อได้ตั้งแต่ 1 วันก่อนมีอาการถึง 5–7 วันหลังป่วย แพร่ได้มากใน 3 วันแรก (CDC) หรือ 5 วันแรกหลังติดเชื้อ (NHS)
• •ติดต่อทางไหน ละอองจากการไอ จาม หรือพูดเป็นทางหลัก และน้อยกว่านั้นคือการจับพื้นผิวที่มีเชื้อแล้วมาจับปาก จมูก หรือตา (CDC)
• •หยุดงานกี่วัน กรมควบคุมโรคแนะนำ 3–7 วันหรือจนกว่าจะหายเป็นปกติ ส่วน CDC ให้กลับไปทำกิจวัตรได้เมื่ออาการดีขึ้นโดยรวม และไม่มีไข้โดยไม่ใช้ยาลดไข้ติดต่อกันอย่างน้อย 24 ชั่วโมง แล้วระวังต่ออีก 5 วัน
• •ยาต้านไวรัส เป็นยาที่แพทย์สั่ง CDC แนะนำให้เริ่มโดยเร็วในผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยง ผู้ที่ป่วยหนัก และผู้ป่วยในโรงพยาบาล
• •ยาปฏิชีวนะ ไม่ได้ผลกับไข้หวัดใหญ่ (NHS และ CDC)

ไข้หวัดใหญ่อาการเริ่มต้นเป็นอย่างไร ต่างจากหวัดตรงไหน

ไข้หวัดใหญ่มักเริ่มเร็วภายในไม่กี่ชั่วโมง NHS (หน้าไข้หวัดใหญ่) ระบุอาการไว้ ได้แก่

• •ไข้สูงขึ้นมาทันที
• •ปวดเมื่อยตามตัว
• •เหนื่อยล้าหรืออ่อนเพลียมาก
• •ไอแห้ง
• •เจ็บคอ
• •ปวดศีรษะ
• •นอนไม่หลับ
• •เบื่ออาหาร

ในเด็กอาจมีปวดหู ตาแดงหรือเจ็บตา ต่อมน้ำเหลืองบวม และดูซึมกว่าปกติ NHS เปรียบเทียบว่า หวัดค่อยเป็นค่อยไปและกระทบจมูกกับคอเป็นหลัก ยังพอทำกิจวัตรได้ ส่วน ไข้หวัดใหญ่มาเร็วและกระทบมากกว่าจมูกกับคอ ทำให้อ่อนเพลียจนทำกิจวัตรตามปกติไม่ได้

ไข้หวัดใหญ่เกิดจาก เชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่ (influenza virus) ที่ติดเชื้อในจมูก คอ และปอด (CDC) กรมควบคุมโรครายงานว่าปี 2567 ไทยมีผู้ป่วยไข้หวัดใหญ่ทั้งปีรวม 668,027 ราย เสียชีวิต 51 ราย และข่าวเดียวกันระบุว่าสายพันธุ์ A/H1N1 (2009) ตรวจพบมากกว่าสายพันธุ์อื่น อ่านเรื่องสายพันธุ์ได้ที่ ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ A กับ B ต่างกันอย่างไร และการแยกจากหวัดได้ที่ ไข้หวัดใหญ่กับไข้หวัดธรรมดาต่างกันอย่างไร

ไข้หวัดใหญ่ระยะฟักตัวกี่วัน แพร่เชื้อได้ช่วงไหน

CDC (หน้าการแพร่เชื้อไข้หวัดใหญ่ ปรับปรุง 17 ก.ย. 2567) ระบุไว้ดังนี้

• •อาการมักเริ่มราว 2 วันหลังเชื้อเข้าสู่ทางเดินหายใจ แต่อยู่ในช่วง 1–4 วันได้
• •ตรวจพบเชื้อในผู้ติดเชื้อส่วนใหญ่ได้ตั้งแต่ 1 วันก่อนมีอาการ ไปจนถึง 5–7 วันหลังเริ่มป่วย
• •ผู้ป่วยแพร่เชื้อได้มากในช่วง 3 วันแรกของการป่วย
• •บางกลุ่ม เช่น เด็กเล็กและผู้ที่ภูมิคุ้มกันอ่อนแอ อาจแพร่เชื้อได้นานกว่านั้น
• •ในทางทฤษฎีอาจแพร่เชื้อได้ก่อนมีอาการ และบางคนติดเชื้อโดยไม่มีอาการแต่ยังแพร่เชื้อได้

NHS (หน้าไข้หวัดใหญ่ ทบทวน 3 ก.พ. 2569) ระบุว่าไข้หวัดใหญ่ติดต่อง่ายมาก และมีโอกาสแพร่ให้คนอื่นมากในช่วง 5 วันแรกหลังติดเชื้อ

สองแหล่งนับจุดเริ่มต่างกัน CDC นับจากวันเริ่มป่วย ส่วน NHS นับจากวันติดเชื้อ ตัวเลขจึงไม่ตรงกันพอดี สิ่งที่ตรงกันคือ ช่วงต้นของการป่วยเป็นช่วงที่ต้องระวังการแพร่เชื้อมาก และ CDC ระบุว่าในทางทฤษฎีผู้ติดเชื้ออาจแพร่เชื้อให้คนใกล้ชิดได้ตั้งแต่ก่อนเริ่มมีอาการ

สายพันธุ์ A แพร่เชื้อนานกว่าสายพันธุ์ B ไหม หน้า CDC และ NHS ที่เราเปิดอ่านไม่ได้แยกระยะแพร่เชื้อตามสายพันธุ์ ตัวเลขข้างต้นจึงใช้กับไข้หวัดใหญ่โดยรวม

ไข้หวัดใหญ่ติดต่อทางไหน

ทางหลักคือละอองจากผู้ป่วย CDC ระบุว่าผู้เชี่ยวชาญเชื่อว่าเชื้อไข้หวัดใหญ่แพร่ส่วนใหญ่ผ่านละอองที่เกิดเมื่อผู้ป่วยไอ จาม หรือพูด ละอองตกลงในปากหรือจมูกของคนใกล้ ๆ หรืออาจถูกสูดเข้าปอด การเว้นระยะห่างช่วยลดความเสี่ยงได้

ทางที่พบน้อยกว่า คือการจับพื้นผิวหรือสิ่งของที่มีเชื้อ แล้วมาจับปาก จมูก หรืออาจรวมถึงตาของตัวเอง (CDC) NHS ระบุว่าเชื้อจากการไอและจามอยู่บนมือและพื้นผิวได้ 24 ชั่วโมง

วิธีลดการแพร่เชื้อตามแหล่ง

• •ล้างมือบ่อยด้วยน้ำอุ่นและสบู่ (NHS) หรือน้ำสะอาดและสบู่ หรือเจลแอลกอฮอล์ (กรมควบคุมโรค)
• •ไอหรือจามใส่กระดาษทิชชู ถ้าไม่มีให้ไอใส่ข้อพับแขน ไม่ใช่ใส่มือ และทิ้งทิชชูทันที (NHS)
• •สวมหน้ากากอนามัยเมื่อต้องเข้าไปในที่ที่มีคนรวมตัวกันมาก (กรมควบคุมโรค)
• •อยู่บ้านและเลี่ยงการพบคนอื่น ถ้ามีไข้สูง รู้สึกร้อนสลับหนาวสั่น หรือไม่สบายจนทำกิจวัตรไม่ได้ (NHS)

เป็นไข้หวัดใหญ่ต้องหยุดงานหรือหยุดเรียนกี่วัน

แหล่งไทยและต่างประเทศให้เกณฑ์ต่างกัน บทความนี้แสดงทั้งสองแบบ

• •กรมควบคุมโรค (ข่าว 25 ก.พ. 2568): ผู้ที่มีอาการคล้ายไข้หวัดใหญ่ ควรหยุดพักรักษาตัวอยู่บ้าน 3–7 วัน หรือจนกว่าจะหายเป็นปกติ เพื่อลดการแพร่กระจายเชื้อ
• •CDC (หน้าป้องกันการแพร่เชื้อเมื่อป่วย ปรับปรุง 18 ส.ค. 2568): ให้อยู่บ้านและอยู่ห่างจากคนอื่น รวมถึงคนในบ้านที่ไม่ป่วย และกลับไปทำกิจวัตรได้เมื่อครบทั้งสองข้อติดต่อกันอย่างน้อย 24 ชั่วโมง คือ อาการดีขึ้นโดยรวม และ ไม่มีไข้โดยไม่ได้ใช้ยาลดไข้ หลังจากนั้นให้ระวังเพิ่มอีก 5 วัน เช่น สวมหน้ากาก ล้างมือ เว้นระยะ และทำให้อากาศในห้องถ่ายเท ถ้ากลับมามีไข้หรือแย่ลง ให้กลับไปอยู่บ้านอีกครั้ง

CDC ระบุว่าแม้รู้สึกดีขึ้นแล้วก็ยังอาจแพร่เชื้อได้ และคนที่ภูมิคุ้มกันบกพร่องอาจปล่อยเชื้อได้นาน คำแนะนำของบทความ: เกณฑ์ "ไม่มีไข้ 24 ชั่วโมง" ต้องไม่ใช่เพราะเพิ่งกินยาลดไข้ ถ้าที่ทำงานหรือโรงเรียนมีระเบียบเรื่องใบรับรองแพทย์ ให้ทำตามระเบียบนั้น และถ้าต้องกลับไปทำงานใกล้ผู้สูงอายุหรือผู้ป่วย เช่น งานในโรงพยาบาลหรือบ้านพักคนชรา ให้ถามหน่วยงานเรื่องเกณฑ์ของที่ทำงาน

ดูแลผู้ป่วยไข้หวัดใหญ่ในบ้านที่มีผู้สูงอายุหรือคนมีโรคประจำตัวอย่างไร

ผู้สูงอายุและคนมีโรคประจำตัวเป็นกลุ่มที่ป่วยรุนแรงได้ กรมควบคุมโรคระบุว่ากลุ่มเสี่ยงที่ถ้าป่วยแล้วอาจมีภาวะแทรกซ้อน อาการรุนแรง หรือเสียชีวิต เช่น ผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไป เด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี ผู้มีโรคประจำตัว ผู้เป็นโรคอ้วน และหญิงมีครรภ์ MedlinePlus (หน้าภูมิคุ้มกันตามวัย ทบทวน 15 ก.ค. 2567) ระบุว่าภูมิคุ้มกันของผู้สูงอายุตอบสนองช้าลง ทำให้เสี่ยงป่วยมากขึ้น

สิ่งที่ CDC แนะนำเมื่อมีคนป่วยอยู่ในบ้าน

• •ผู้ป่วยอยู่ห่างจากคนอื่น รวมถึงคนในบ้านที่ไม่ป่วย
• •ถ้าบ้านไม่มีพื้นที่แยกได้ทั้งหมด ให้ใช้วิธีเสริม เช่น ทำให้อากาศถ่ายเท ล้างมือ เว้นระยะ และสวมหน้ากากที่พอดีหน้าขณะอยู่บ้าน
• •เฝ้าดูอาการ ถ้ามีสัญญาณฉุกเฉิน เช่น หายใจลำบากหรือเจ็บหน้าอก ให้ไปรับการรักษาฉุกเฉินทันที

คำแนะนำของบทความ (ไม่ได้มาจากแหล่งใดโดยตรง):

• •ให้ผู้ป่วยนอนแยกห้องถ้าทำได้ และใช้ห้องน้ำแยกถ้ามี
• •แยกแก้วน้ำ ช้อน และผ้าเช็ดตัว
• •ให้คนที่ไม่ใช่กลุ่มเสี่ยงเป็นคนดูแลผู้ป่วยหลัก
• •เปิดหน้าต่างหรือพัดลมให้อากาศถ่ายเท
• •เช็ดลูกบิดประตู รีโมต และโทรศัพท์ที่ใช้ร่วมกันบ่อยขึ้น
• •จดชื่อยาประจำตัวของผู้สูงอายุไว้ให้พร้อม เผื่อต้องพาไปพบแพทย์

ถ้าผู้สูงอายุหรือคนมีโรคประจำตัวในบ้านเริ่มมีอาการ NHS (หน้าไข้หวัดใหญ่) ให้นัดพบแพทย์ด่วน เมื่อมีอาการไข้หวัดใหญ่และอายุ 65 ปีขึ้นไป ตั้งครรภ์หรือเพิ่งคลอด มีโรคเรื้อรัง เช่น เบาหวาน โรคหัวใจ ปอด ตับ ไต สมองหรือเส้นประสาท หรือภูมิคุ้มกันอ่อนแอ และ CDC ระบุว่ายาต้านไวรัสได้ผลดีเมื่อเริ่มภายใน 1–2 วันหลังมีอาการ อ่านเพิ่มได้ที่ ไข้หวัดใหญ่ในผู้สูงอายุ

วัคซีน กรมควบคุมโรคแนะนำวัคซีนไข้หวัดใหญ่ในกลุ่มเสี่ยง 7 กลุ่ม รวมถึงผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไปและผู้มีโรคเรื้อรัง 7 กลุ่มโรค เพื่อลดความรุนแรงของโรคและการเสียชีวิต CDC (หน้ายาต้านไวรัส) ระบุว่ายาต้านไวรัสไม่ได้ใช้แทนวัคซีน เรื่องสิทธิฉีดฟรีให้สอบถามโรงพยาบาลใกล้บ้าน สปสช. 1330 หรือสายด่วนกรมควบคุมโรค 1422 อ่านเพิ่มได้ที่ วัคซีนไข้หวัดใหญ่ฟรีสำหรับผู้สูงอายุ

ยาต้านไวรัสไข้หวัดใหญ่ ใครควรได้

ยาต้านไวรัสไข้หวัดใหญ่เป็นยาที่ต้องมีใบสั่งจากแพทย์ CDC (หน้ารักษาไข้หวัดใหญ่ด้วยยาต้านไวรัส ปรับปรุง 26 มิ.ย. 2569) ระบุไว้ดังนี้

• •ยาต้านไวรัสช่วยลดอาการ และทำให้ระยะเวลาป่วยสั้นลงราว 1 วัน
• •ได้ผลดีเมื่อเริ่มภายใน 1–2 วันหลังมีอาการ แต่ถ้าเริ่มช้ากว่านั้นก็อาจยังมีประโยชน์ โดยเฉพาะคนกลุ่มเสี่ยงหรือผู้ป่วยในโรงพยาบาล
• •CDC ระบุว่าสำคัญมากที่ต้องเริ่มยาโดยเร็วในผู้ป่วยที่นอนโรงพยาบาล ผู้ที่ป่วยหนักแม้ไม่ต้องนอนโรงพยาบาล และผู้ที่เสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนรุนแรงตามอายุหรือโรคประจำตัว เช่น หอบหืดและโรคปอดเรื้อรัง เบาหวาน โรคหัวใจ และหญิงตั้งครรภ์
• •คนที่ป่วยไม่มากและไม่ได้อยู่ในกลุ่มเสี่ยง ส่วนใหญ่ไม่จำเป็นต้องใช้
• •ยาต้านไวรัสต่างจากยาปฏิชีวนะ และยาปฏิชีวนะไม่ได้รักษาไข้หวัดใหญ่

เรื่องผลข้างเคียงและคนเป็นหอบหืด CDC ระบุว่าผลข้างเคียงที่พบบ่อยของโอเซลทามิเวียร์ (oseltamivir) คือคลื่นไส้และอาเจียน ส่วนยาชนิดสูดซานามิเวียร์ (zanamivir) อาจทำให้หลอดลมหดเกร็ง และไม่แนะนำในผู้ที่มีปัญหาการหายใจอย่างหอบหืดหรือปอดอุดกั้นเรื้อรัง การเลือกยา ขนาด และระยะเวลา แพทย์เป็นผู้กำหนด ถ้าได้รับยามาแล้ว ให้ใช้ตามที่แพทย์สั่งจนครบ ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาเอง

ไข้หวัดใหญ่แบบไหนต้องพบแพทย์

ไปโรงพยาบาลวันนี้ ไม่ต้องรอนัด (NHS หน้าไข้หวัดใหญ่ จัดเป็นนัดพบแพทย์ด่วน)

• •กังวลกับอาการของทารกหรือเด็ก
• •อายุ 65 ปีขึ้นไป
• •ตั้งครรภ์หรือเพิ่งคลอด
• •มีโรคเรื้อรัง เช่น เบาหวาน โรคหัวใจ ปอด ตับ ไต สมอง หรือเส้นประสาท
• •ภูมิคุ้มกันอ่อนแอ เช่น จากยาเคมีบำบัดหรือ HIV
• •รู้สึกไม่สบายมาก
• •รู้สึกหายใจเหนื่อย
• •อาการไม่ดีขึ้นหลัง 7 วัน

เรื่องหอบเหนื่อยและซึมลง แหล่งจัดระดับต่างกัน กรมควบคุมโรค (ข่าว 25 ก.พ. 2568) ระบุว่าถ้าอาการไม่ดีขึ้น เช่น หอบเหนื่อย ซึมลง ควรรีบไปพบแพทย์โดยเร็ว ส่วน NHS หน้าไข้หวัดใหญ่ (ทบทวน 3 ก.พ. 2569) ให้โทร 999 เมื่อหายใจลำบากมาก หอบจนพูดไม่เป็นคำ และ MedlinePlus หน้าไข้ (ทบทวน 31 ก.ค. 2567) ให้โทร 911 เมื่อมีไข้และสับสนหรือปลุกไม่ตื่น บทความนี้ยึดระดับที่เร็วกว่า คือ หอบเหนื่อยมาก ซึมลงจนปลุกยาก หรือสับสน ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ดูรายการอาการฉุกเฉินทั้งหมดท้ายบทความ และอ่านเพิ่มได้ที่ สัญญาณอันตรายไข้หวัดใหญ่

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าเอ็กซ์พลัส (Beta X Plus)

เบต้าเอ็กซ์พลัส (Beta X Plus) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ตรา เบต้า เอ็กซ์ พลัส เลข อย. 10-1-15662-5-0098 ผลิตโดย บริษัท โอดี สไตล์ จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. (น้ำหนักสุทธิ 8 กรัม) ฉลากระบุรับประทานวันละ 2 แคปซูล เลข อย. คือการจดแจ้งหรืออนุญาตผลิตภัณฑ์อาหาร ไม่ใช่การรับรองสรรพคุณ

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: แอล-ซิสเทอีน (100%) 100 มก. · สารสกัดอะเซโรล่าเชอร์รี่ 100 มก. · แอล-อาร์จินีน (100%) 92.20 มก. · ผงกระชาย 75 มก. · ยีสต์ เบต้า-กลูแคน 80% 50 มก. · แอล-ออร์นิทีน (100%) 50 มก. · ผงบร็อคโคลี 50 มก. · ไกลซีน (100%) 50 มก. · สารสกัดขิง 50 มก. · สารสกัดม่อน (mulberry) 20.650 มก. · สารสกัดเอลเดอร์เบอร์รี่ 20 มก. · เบต้า-แคโรทีน (10%) 10 มก. · ซิงค์ (100%) 5.8 มก. · กรดแพนโทธีนิก 3 มก. · กรดแอสคอร์บิก (วิตามินซี) 1.5 มก. · ไพริดอกซิน (วิตามินบี 6) 1 มก. · ไรโบฟลาวิน 98% (วิตามินบี 2) 0.85 มก. · แคปซูลเป็นเจลาติน

ผงยีสต์เบต้า-กลูแคน 80% 50 มก. คิดเป็นเบต้ากลูแคนราว 40 มก. ต่อแคปซูล (คำนวณ) และเบต้า-แคโรทีน (10%) 10 มก. คิดเป็นเบต้าแคโรทีนราว 1 มก. ต่อแคปซูล (คำนวณ) วิตามินซีที่ฉลากระบุชัดคือ 3 มก. ต่อวันละ 2 แคปซูล (คำนวณ) ฉลากไม่ระบุปริมาณวิตามินซีในสารสกัดอะเซโรล่าเชอร์รี่ และไม่ระบุรูปเกลือของซิงค์

ข้อความบนฉลาก: คำเตือน "เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน" · "ผู้ที่เป็นโรคนิ่วไม่ควรรับประทาน" · กรอบข้อความ "ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค" · ฉลากมีข้อความให้กินอาหารหลากหลายครบ 5 หมู่ ในสัดส่วนที่เหมาะสม

คำแนะนำของบทความ (ไม่ใช่ข้อความบนฉลาก): ผู้ที่เคยเป็นนิ่ว ให้ปรึกษาแพทย์ก่อน และผู้ใช้ยาประจำตัว ให้ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อน

เรื่องไข้หวัดใหญ่: ไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้ทำให้แพร่เชื้อน้อยลง ทำให้หยุดงานสั้นลง ลดความรุนแรงของไข้หวัดใหญ่ หรือป้องกันการติดเชื้อในคนในบ้าน และไม่ใช้แทนวัคซีนไข้หวัดใหญ่หรือยาต้านไวรัสที่แพทย์สั่ง ยังไม่พบงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้โดยตรง

ส่วนประกอบที่มักถูกถามในหัวข้อนี้ เทียบปริมาณที่ศึกษากับปริมาณในแคปซูลได้ดังนี้

• •สารสกัดเอลเดอร์เบอร์รี่ 20 มก. ต่อแคปซูล (40 มก. ต่อวันละ 2 แคปซูล คำนวณ) — งานในคนมีจำนวนน้อย ขนาดเล็ก และผลขัดกัน ฉลากไม่ระบุชนิดพืช ส่วนที่ใช้ หรือสารมาตรฐานของสารสกัด
• •เอลเดอร์เบอร์รี่: งานช่วงระบาดไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ B ในอิสราเอล (ปี 2538) ใช้ผลิตภัณฑ์การค้าชนิดหนึ่ง บทคัดย่อไม่ระบุจำนวนผู้เข้าร่วมและขนาดที่ใช้ ส่วนผลต่อเชื้อเป็นการทดลองในหลอดทดลอง
• •เอลเดอร์เบอร์รี่: งานในนอร์เวย์ (ปี 2547) ในผู้ป่วยไข้หวัดใหญ่ 60 คน อายุ 18–54 ปี ใช้น้ำเชื่อมเอลเดอร์เบอร์รี่ 15 มล. วันละ 4 ครั้ง นาน 5 วัน รายงานว่าอาการหายเร็วกว่ากลุ่มยาหลอกเฉลี่ย 4 วัน ผู้วิจัยเองสรุปว่าต้องยืนยันในงานที่ใหญ่กว่า และเป็นน้ำเชื่อม เทียบน้ำหนักกับแคปซูลไม่ได้
• •เอลเดอร์เบอร์รี่: งานในผู้โดยสารเครื่องบินระยะไกล 312 คน (Nutrients ปี 2559) ใช้สารสกัดวันละ 600–900 มก. มากกว่าในแคปซูลราว 15–22.5 เท่า (คำนวณ) จำนวนครั้งที่เป็นหวัดไม่ต่างจากยาหลอก แต่จำนวนวันป่วยรวมน้อยกว่า งานนี้ได้ทุนจากบริษัทผู้ผลิตซึ่งให้แคปซูลและร่วมออกแบบการศึกษา และศึกษาหวัด ไม่ใช่ไข้หวัดใหญ่ที่ยืนยันด้วยการตรวจ
• •เอลเดอร์เบอร์รี่: งานในห้องฉุกเฉินสหรัฐ (Journal of General Internal Medicine ปี 2563) ในผู้ป่วยไข้หวัดใหญ่ที่ยืนยันด้วยการตรวจ PCR 87 คน ไม่ลดระยะเวลาหรือความรุนแรงของอาการ
• •เอลเดอร์เบอร์รี่: งานทบทวนอย่างเป็นระบบ 5 การทดลอง (BMC Complementary Medicine and Therapies ปี 2564) สรุปว่าเอลเดอร์เบอร์รี่อาจไม่ลดโอกาสเป็นหวัด และที่อาจลดระยะเวลาหรือความรุนแรง หลักฐานยังไม่แน่นอน
• •เอลเดอร์เบอร์รี่: NCCIH (หน้าเอลเดอร์เบอร์รี่ ปรับปรุง พ.ย. 2567) ระบุว่างานวิจัยยังน้อยและเป็นหลักฐานเบื้องต้น ระบุว่าอย่าพึ่งเอลเดอร์เบอร์รี่เพื่อป้องกันหรือรักษาโควิด-19 และระบุว่าผลดิบหรือยังไม่สุก รวมใบและลำต้น มีสารที่ทำให้เกิดไซยาไนด์ ทำให้คลื่นไส้ อาเจียน และท้องเสียรุนแรงได้
• •ยีสต์ เบต้า-กลูแคน 80% 50 มก. ต่อแคปซูล (เบต้ากลูแคนราว 40 มก. ต่อแคปซูล หรือราว 80 มก. ต่อวันละ 2 แคปซูล คำนวณ) — เราไม่พบงานในแหล่งที่ตรวจเรื่องเบต้ากลูแคนกับไข้หวัดใหญ่ที่ยืนยันด้วยการตรวจ งานในผู้ใหญ่อายุ 50–70 ปี 100 คน (Nutrition ปี 2560) ใช้วันละ 250 มก. นาน 90 วัน มากกว่าในแคปซูลราว 3 เท่า (คำนวณ) พบว่าจำนวนหวัดที่แพทย์ยืนยันไม่ต่างจากยาหลอกอย่างมีนัยสำคัญ ส่วนงานในคนที่เป็นหวัดบ่อย (ปี 2556) ใช้วันละ 900 มก. มากกว่าราว 11 เท่า (คำนวณ) และวัตถุดิบมาจากบริษัทผู้ผลิต ผลจึงยังไม่สอดคล้อง และขึ้นกับชนิดและขนาด

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ (ข้อที่ไม่ได้ระบุว่าเป็นข้อความฉลาก เป็นคำแนะนำของบทความจากส่วนประกอบบนฉลากและแหล่งในแผ่นหลักฐาน)

• •ผู้ที่เป็นโรคนิ่ว: ฉลากระบุว่าไม่ควรรับประทาน ผู้ที่เคยเป็นนิ่วให้ปรึกษาแพทย์ก่อน (คำแนะนำของบทความ)
• •เด็กและหญิงตั้งครรภ์: ฉลากระบุว่าไม่ควรรับประทาน · หญิงให้นมบุตร ฉลากไม่ได้ระบุ ให้ปรึกษาแพทย์
• •ยาความดัน ยาขยายหลอดเลือดหัวใจ ยารักษาภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศ หรือเคยเป็นกล้ามเนื้อหัวใจตาย: มีอาร์จินีน ปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเสด หรือจะผ่าตัด/ทำฟัน: มีขิง ปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ยาเบาหวานหรืออินซูลิน: มีม่อนและขิง ปรึกษาแพทย์ก่อนและสังเกตอาการน้ำตาลต่ำ
• •ยากดภูมิคุ้มกัน (เช่น ทาโครลิมัส ไซโคลสปอริน) ยาเคมีบำบัด หรือโรคภูมิต้านตนเอง: ปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารทุกชนิด
• •ยาปฏิชีวนะกลุ่มเตตราไซคลีนหรือควิโนโลน: มีซิงค์ ให้เภสัชกรกำหนดเวลากินให้ห่างกัน
• •สูบบุหรี่หรือเคยสูบ: มีเบต้าแคโรทีน ปรึกษาแพทย์ก่อน
• •โรคไตเรื้อรังที่แพทย์จำกัดโปรตีน โรคตับ หรือนิ่วในถุงน้ำดี: ปรึกษาแพทย์ก่อน
• •แพ้ยีสต์ ขิง หรือกระชาย: ควรเลี่ยง ผู้ที่แพ้ง่ายให้อ่านส่วนประกอบทุกตัวก่อน
• •แพ้เจลาติน: แคปซูลเป็นเจลาติน แต่ฉลากไม่ระบุว่าทำจากสัตว์ชนิดใด ให้สอบถามผู้ผลิตก่อน

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าเอ็กซ์พลัสทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่มีหลักฐานว่าทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง รวมถึงยาปฏิชีวนะ ยาต้านไวรัส ยาแก้แพ้ ยาพ่นจมูก ยาสูดหรือยาพ่นหอบหืด และปากกาฉีดอะดรีนาลีน แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค และไม่ใช้แทนวัคซีน ยาที่แพทย์สั่ง ยาแก้แพ้ ยาพ่นหอบหืด หรืออะดรีนาลีน

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

• •เจ็บหน้าอกขึ้นมาทันที
• •หายใจลำบากมาก หอบจนพูดไม่เป็นคำ หรือรู้สึกเหมือนสำลัก
• •ไอเป็นเลือด
• •หายใจลำบาก หรือกลืนไม่ได้
• •น้ำลายไหลเพราะกลืนไม่ลง
• •หายใจมีเสียงแหลมสูง (stridor)
• •อาการรุนแรงและแย่ลงอย่างรวดเร็ว
• •ปลุกให้ตื่นยาก หรือปลุกไม่ตื่น
• •สับสน
• •เดินไม่ได้
• •ริมฝีปาก ลิ้น หรือเล็บเป็นสีออกน้ำเงิน
• •ปวดศีรษะรุนแรงมาก
• •คอแข็ง
• •เด็กร้องไห้ไม่หยุดและปลอบไม่ได้
• •ริมฝีปาก ปาก คอ หรือลิ้นบวมขึ้นมาทันที
• •คอแน่น หรือรู้สึกเหมือนหายใจไม่ทัน
• •ผิวหรือริมฝีปากเปลี่ยนเป็นสีออกน้ำเงิน เทา หรือซีด
• •เป็นลม หรือหมดสติ
• •หอบหืดกำเริบ แล้วใช้ยาพ่นบรรเทาอาการตามแผนของแพทย์แล้วไม่ดีขึ้น หรือแย่ลง
• •หอบหืดกำเริบ และไม่มียาพ่นบรรเทาอาการอยู่กับตัว

รายการข้างต้นรวมจากหน้าที่แหล่งจัดเป็นเหตุฉุกเฉิน ได้แก่ NHS หน้าไข้หวัดใหญ่ (ทบทวน 3 ก.พ. 2569) หน้าเจ็บคอ (ทบทวน 8 เม.ย. 2567) หน้าแพ้รุนแรง (ทบทวน 21 มิ.ย. 2566) และหน้าหอบหืด (ทบทวน 7 เม.ย. 2568) รวมกับหน้าไข้ของ MedlinePlus (ทบทวน 31 ก.ค. 2567) ที่ให้โทรเรียกรถฉุกเฉินเมื่อมีไข้ร่วมกับอาการเหล่านี้ บทความนี้แยกแต่ละอาการเป็นข้อเดี่ยว ไม่ต้องรอให้มีไข้ก่อน NHS ระบุว่าห้ามขับรถไปห้องฉุกเฉินเอง ให้คนอื่นขับไปหรือเรียกรถพยาบาล และนำยาที่ใช้อยู่ไปด้วย