ไขมันพอกตับ ห้ามกินอะไร กินอะไรได้บ้าง จัดจานอาหารไทยแบบไหน

คำตอบสั้น: ไขมันพอกตับไม่มีอาหารชนิดเดียวที่ทำให้หายหรือเป็นโรค แต่แนวทางของสมาคมโรคตับแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2569 ให้ ลดน้ำตาล ฟรุกโตส เครื่องดื่มหวาน แป้งขัดสี ไขมันอิ่มตัว เนื้อแดง และอาหารแปรรูป งดเหล้าและบุหรี่ แล้วเพิ่มผัก ผลไม้ ธัญพืชไม่ขัดสี โปรตีนให้พอ และใช้น้ำมันพืชไม่อิ่มตัว เป้าหลักคือคุมพลังงานจนน้ำหนักลด ไม่ใช่ตัดอาหารกลุ่มใดกลุ่มหนึ่งทิ้งทั้งหมด

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •แนวทางไทย พ.ศ. 2569 แนะนำอาหารสุขภาพแบบสมดุล ผักและผลไม้ราวร้อยละ 40–50 ของปริมาณอาหาร โปรตีนร้อยละ 25–30
• •สิ่งที่ควรลด: น้ำตาลและฟรุกโตส เครื่องดื่มหวาน แป้งขัดสี ไขมันอิ่มตัว เนื้อแดง อาหารแปรรูป
• •ผู้ป่วยไขมันพอกตับและกลุ่มเสี่ยงควรงดแอลกอฮอล์และบุหรี่ (แนะนำอย่างยิ่ง)
• •ไม่มีผักที่ห้ามกิน สิ่งที่ต้องระวังคือการผัดน้ำมันมาก ชุบแป้งทอด และแกงกะทิ
• •NIDDK ระบุว่าวิตามินเอขนาดสูงทุกวันเป็นสาเหตุหนึ่งของตับแข็งได้ และควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้อาหารเสริมทุกชนิด

ไขมันพอกตับเกิดจากอาหารได้อย่างไร

ตับเปลี่ยนน้ำตาลและแป้งส่วนเกินให้เป็นไขมันแล้วเก็บไว้ในเซลล์ตับ บทความของสมาคมโรคตับแห่งประเทศไทย (เขียนโดยนักโภชนาการ รพ.มหาราชนครเชียงใหม่) อธิบายว่าเมื่อกินข้าว แป้ง น้ำตาล เกินความต้องการ ตับจะนำส่วนที่เหลือไปสร้างเป็นไขมันสะสม เมื่อไขมันสะสมเกินราวร้อยละ 5–10 ของน้ำหนักตับ จึงเรียกว่าไขมันพอกตับ

ภาวะดื้ออินซูลินซึ่งพบบ่อยในคนอ้วน เบาหวาน และไขมันในเลือดสูง ทำให้เรื่องนี้เกิดง่ายขึ้น ความรู้พื้นฐานของโรคอ่านได้ที่ ไขมันพอกตับคืออะไร

ไขมันพอกตับ ห้ามกินอะไรบ้าง

แนวทางเวชปฏิบัติโรคตับคั่งไขมันฯ พ.ศ. 2569 ของสมาคมโรคตับแห่งประเทศไทย ระบุอาหารที่ควร ลด ไว้ดังนี้ (เป็นการลด ไม่ได้ห้ามเด็ดขาดทุกอย่าง ยกเว้นเหล้า)

• •น้ำตาลและฟรุกโตส รวมถึงเครื่องดื่มหวาน เช่น น้ำอัดลม ชาเย็น กาแฟเย็นใส่นมข้น น้ำผลไม้
• •แป้งขัดสี เช่น ข้าวขาวปริมาณมาก ขนมปังขาว เบเกอรี่
• •ไขมันอิ่มตัว เช่น หนังสัตว์ มันหมู น้ำมันปาล์ม น้ำมันมะพร้าว กะทิ
• •เนื้อแดงและอาหารแปรรูป เช่น ไส้กรอก แหนม หมูยอ กุนเชียง
• •แอลกอฮอล์และบุหรี่ แนวทางเดียวกันแนะนำอย่างยิ่งให้งด เพราะเพิ่มความเสี่ยงที่โรคจะลุกลาม และระบุว่าแม้ดื่มในระดับต่ำก็อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการดำเนินไปสู่ตับแข็งและมะเร็งตับ

บทความของสมาคมโรคตับฯ ยกตัวอย่างอาหารดัชนีน้ำตาลสูงที่ควรระวัง เช่น ไอศกรีม ข้าวเหนียว ข้าวขาวขัดสี ขนมเบเกอรี่ น้ำอัดลม น้ำหวาน ขนมหวาน ผลไม้เชื่อมและผลไม้ตากแห้ง อาหารที่เพิ่มไตรกลีเซอไรด์ซึ่งมักสูงคู่กับไขมันพอกตับ อ่านต่อที่ ไตรกลีเซอไรด์สูงห้ามกินอะไร

ไขมันพอกตับต้องงดไขมันทั้งหมดไหม

ไม่ต้องงดทั้งหมด แต่ต้องเลือกชนิดและคุมปริมาณ บทความของสมาคมโรคตับฯ แนะนำให้ไขมันไม่เกินร้อยละ 35 ของพลังงานทั้งวัน และ เลือกน้ำมันที่มีกรดไขมันไม่อิ่มตัว เช่น น้ำมันรำข้าว น้ำมันถั่วเหลือง น้ำมันมะกอก น้ำมันข้าวโพด น้ำมันเมล็ดทานตะวัน ส่วนที่ควรหลีกเลี่ยงคือ น้ำมันปาล์ม น้ำมันมะพร้าว ไขมันสัตว์ เครื่องในสัตว์ และหนังสัตว์

แนวทางไทยยังระบุว่า อาหารคาร์โบไฮเดรตต่ำหรือไขมันต่ำให้ผลลดไขมันในตับใกล้เคียงกัน ถ้าทำให้น้ำหนักลดได้จริง สิ่งที่สำคัญกว่าการเลือกฝั่งจึงเป็นการคุมพลังงานรวม

ในทางปฏิบัติ น้ำมันซ่อนอยู่ในอาหารทอดมากกว่าที่คิด กรมอนามัยแนะนำให้ กินน้ำมันรวมทั้งวันไม่เกิน 6 ช้อนชา และยกตัวอย่างว่า ไข่ดาวมีน้ำมัน 4 ช้อนชา ไข่เจียว 5 ช้อนชา ทอดมัน 1 ชิ้น 3 ช้อนชา โดนัท 1 ชิ้น 4.5 ช้อนชา หอยทอด 1 จาน 8 ช้อนชา หอยทอดจานเดียวก็เกินโควตาทั้งวันแล้ว

ไขมันพอกตับ ห้ามกินผักอะไร มีจริงไหม

ไม่มีแนวทางที่เปิดตรวจในงานนี้ระบุผักต้องห้ามสำหรับไขมันพอกตับ ตรงกันข้าม แนวทางไทยให้เพิ่มผักและผลไม้เป็นสัดส่วนใหญ่ของจาน และบทความของสมาคมโรคตับฯ ระบุว่าผักใบ ผักหัว เช่น หัวไชเท้า แครอท ดอกกะหล่ำ มะเขือ คะน้า มีดัชนีน้ำตาลต่ำเพราะใยอาหารสูง

สิ่งที่ทำให้ "จานผัก" ไม่ดีต่อตับคือ วิธีปรุง เช่น ผัดน้ำมันท่วม ผักชุบแป้งทอด แกงกะทิ และน้ำจิ้มหวาน ผู้ที่มีโรคไตหรือใช้ยาวาร์ฟาริน อาจได้คำแนะนำเรื่องผักเฉพาะตัวจากแพทย์ ให้ทำตามนั้น เพราะเป็นเรื่องของโรคหรือยาอื่น ไม่ใช่เพราะไขมันพอกตับ

ไขมันพอกตับ ห้ามกินวิตามินอะไร

ไม่มีวิตามินชนิดใดที่ช่วยแทนการลดน้ำหนักได้ และวิตามินบางชนิดในขนาดสูงเป็นอันตรายต่อตับ

• •วิตามินเอขนาดสูง สถาบัน NIDDK ของสหรัฐระบุว่าการได้รับวิตามินเอขนาดสูงทุกวันเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้เกิดตับแข็งได้
• •อาหารเสริมและสมุนไพร NIDDK แนะนำให้คุยกับแพทย์ก่อนใช้อาหารเสริมทุกชนิด รวมถึงวิตามิน เพราะสมุนไพรบางชนิดทำลายตับได้
• •วิตามินอีขนาดรักษา แนวทางไทยให้แพทย์ "พิจารณา" ใช้ในผู้ป่วยบางกลุ่มเท่านั้น (ผู้ที่มีตับอักเสบจากไขมันพอกตับ ไม่เป็นเบาหวาน ไม่มีตับแข็ง) เป็นการสั่งโดยแพทย์ ไม่ใช่สิ่งที่ควรซื้อกินเอง

วิธีที่ปลอดภัยที่สุดคือ ถ่ายรูปฉลากวิตามินและอาหารเสริมทุกขวดไปให้แพทย์หรือเภสัชกรดูในวันนัด

ความเชื่อ: กินตับสัตว์บำรุงตับ จริงไหม

ไม่จริง และอาจได้ผลตรงข้าม แนวคิด "กินอวัยวะไหนบำรุงอวัยวะนั้น" ไม่มีแนวทางการแพทย์รองรับ บทความของสมาคมโรคตับฯ จัดเครื่องในสัตว์ไว้ในกลุ่มที่มีไขมันอิ่มตัวและคอเลสเตอรอลสูงที่ควรหลีกเลี่ยง

ความเชื่ออื่นเรื่องดูแลตับในชีวิตประจำวัน อ่านต่อที่ ดูแลตับในชีวิตประจำวัน สิ่งที่มีหลักฐานกับสิ่งที่เป็นความเชื่อ

กินแบบเมดิเตอร์เรเนียนในบริบทไทยทำอย่างไร

แนวทางไทยระบุว่าอาหารแบบเมดิเตอร์เรเนียนมีข้อมูลว่าช่วยลดไขมันในตับ ปรับระดับไขมันในเลือด และเพิ่มความไวต่ออินซูลิน แม้น้ำหนักจะไม่ลดชัดเจน ลักษณะสำคัญคือเน้น ถั่ว เมล็ดพืช ธัญพืชไม่ขัดสี น้ำมันจากพืช และปลา แนวทางเดียวกันแนะนำให้ปรับให้เข้ากับอาหารที่หาได้ง่ายและราคาเหมาะสมในไทย

ตัวอย่างการปรับเป็นอาหารไทย

• •ปลา ปลาทู ปลานิล ปลาช่อน แบบนึ่ง ต้มส้ม แกงส้ม หรือย่าง แทนหมูสามชั้นหรือของทอด
• •ถั่วและเมล็ดพืช ถั่วลิสงหรือเมล็ดฟักทองไม่ปรุงเค็ม กำมือเล็ก ๆ เป็นของว่าง เต้าหู้ในแกงจืด
• •ธัญพืชไม่ขัดสี ข้าวกล้อง ข้าวซ้อมมือ แทนข้าวขาวบางมื้อ
• •น้ำมันพืช น้ำมันรำข้าวหรือถั่วเหลือง ใช้น้อย ๆ แทนน้ำมันหมูหรือปาล์ม

ตัวอย่างจานอาหารไทย 1 วัน สำหรับคนไขมันพอกตับ

ตัวอย่างนี้จัดตามหลักข้างต้น ปริมาณจริงขึ้นกับน้ำหนักตัว เบาหวาน และโรคไต ควรให้นักกำหนดอาหารของโรงพยาบาลช่วยคำนวณ

• •เช้า ข้าวต้มปลาหรือโจ๊กใส่ผัก ไม่เติมน้ำตาล ไข่ต้มตามที่แพทย์อนุญาต กาแฟดำหรือชาไม่หวาน
• •กลางวัน ข้าวกล้องพอประมาณ แกงจืดเต้าหู้ผักกาด ผัดผักรวมน้ำมันน้อย เลี่ยงข้าวขาหมู หมูกรอบ ของทอด
• •ว่างบ่าย ผลไม้สด 1 ส่วน เช่น ฝรั่ง 1 ผลเล็ก หรือชมพู่ 3 ผลกลาง (ไม่ใช่น้ำผลไม้)
• •เย็น ปลานึ่งมะนาวหรือต้มยำปลาน้ำใส ผักลวกน้ำพริก ข้าวปริมาณน้อยกว่ามื้อกลางวัน

ปรุงรสด้วยมือเบา ๆ เพราะคนไขมันพอกตับจำนวนมากมีความดันสูงร่วมด้วย เกลือแฝงในน้ำปลา ผงปรุงรส และน้ำจิ้ม อ่านต่อที่ โซเดียมแฝงในอาหารไทย ส่วนเรื่องผลไม้ ข้าว และกาแฟ แยกอ่านได้ที่ ไขมันพอกตับห้ามกินผลไม้อะไร ไขมันพอกตับกินข้าวอะไรดี และ ไขมันพอกตับกินกาแฟได้ไหม

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าลีฟโปรพลัส (Beta Liv Pro Plus)

เบต้าลีฟโปรพลัส (Beta Liv Pro Plus) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-15859-5-1473 บรรจุ 10 เม็ด เม็ดละ 1,200 มก. วันละ 1 เม็ด ผลิตโดย บริษัท เซน ไบโอเทค จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด ฉลากระบุส่วนประกอบที่เกี่ยวกับหัวข้ออาหารในบทความนี้ ได้แก่

• •ผงลูกพลับ ผงเก๋ากี้ ผงส้ม ผงถั่วเขียว อย่างละ 28.630 มก. และผงบัควีต 20.720 มก. — รวมกันราว 135 มก. (ค่าคำนวณจากฉลาก) ซึ่งน้อยกว่าผลไม้ 1 คำ จึง ไม่ใช่การกินผักผลไม้หรือธัญพืชตามที่แนวทางแนะนำ และไม่มีหลักฐานเรื่องสรรพคุณของผงเหล่านี้ในปริมาณนี้
• •โคลีน ไบทาร์เทรต (98%) 121.975 มก. — คิดเป็นตัวโคลีนราว 49 มก. (ค่าคำนวณจากฉลาก) ประมาณ 1 ใน 10 ของค่าแนะนำต่อวัน (ผู้ชาย 550 มก. ผู้หญิง 425 มก. ตาม Linus Pauling Institute) โคลีนเป็นสารอาหารจำเป็น งานทดลองในคนพบว่าการงดโคลีนในอาหารทำให้เกิดไขมันพอกตับได้ แต่ ไม่มีหลักฐานว่าการเสริมโคลีนในปริมาณนี้ทำให้ไขมันพอกตับที่เกิดจากน้ำหนักเกินหรือเบาหวานดีขึ้น

ยังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง และไม่มีหลักฐานว่าเม็ดนี้ทำให้ไขมันในตับหรือค่าตับเปลี่ยน การจัดจานอาหารและการลดน้ำหนักยังเป็นสิ่งที่แนวทางเวชปฏิบัติแนะนำเป็นหลัก

ข้อควรระวัง: ฉลากระบุว่าห้ามใช้ในผู้ที่มีท่อน้ำดีอุดตัน (มีสารสกัดจากขมิ้นชัน 50 มก.) เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน มีนมและถั่วเหลือง และผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร ส่วนประกอบมีผงถั่วนัตโตะ 100 มก. (ฉลากไม่ได้ระบุปริมาณวิตามินเค 2) ผงเก๋ากี้ โคเอนไซม์ คิวเท็น และวิตามินอี ซึ่งเกี่ยวข้องกับยาต้านการแข็งตัวของเลือด ผู้ที่ใช้ยาวาร์ฟารินหรือยาต้านเกล็ดเลือดต้องบอกแพทย์ก่อน หากมีอาการตัวเหลือง ตาเหลือง ปัสสาวะสีเข้ม คลื่นไส้ หรือเบื่ออาหาร ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้และพบแพทย์ทันที (ยาที่แพทย์สั่งให้กินต่อจนกว่าแพทย์จะบอก)

แนวทางเวชปฏิบัติโรคตับแข็งของสมาคมโรคตับแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2568 ข้อ 8.5 ระบุว่าผู้ป่วยตับแข็งไม่ควรรับประทานอาหารเสริมหรือสมุนไพร คำแนะนำนี้ครอบคลุมผลิตภัณฑ์นี้ด้วย ผู้ป่วยตับแข็งจึงไม่ควรรับประทาน เว้นแต่แพทย์ที่ดูแลอนุญาต ส่วนผู้ที่มีไวรัสตับอักเสบหรือค่าตับสูง ให้นำกล่องไปปรึกษาแพทย์ก่อนทุกครั้ง

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าลีฟโปรพลัสทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที