บทความความรู้สุขภาพ

เกี่ยวกับ ความรู้ผู้สูงอายุและผู้ดูแล

ผู้สูงอายุล้มหัวกระแทก แบบไหนต้องไปโรงพยาบาล ต้องเฝ้าดูอาการนานแค่ไหน

คำตอบสั้น: ผู้สูงอายุที่ล้มแล้วหัวกระแทก ต้องไปโรงพยาบาลในวันนั้น ถ้ามีข้อใดข้อหนึ่ง คือ เคยหมดสติแม้แวบเดียว จำเหตุการณ์ไม่ได้ ปวดหัวไม่หาย อาเจียน หรือกินยาละลายลิ่มเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือดอยู่ เพราะแนวทาง NICE ของอังกฤษ (NG232 ปี 2566) ถือว่าอายุ 65 ปีขึ้นไปที่หมดสติหรือจำเหตุการณ์ไม่ได้ เป็นกลุ่มที่ควรได้ตรวจ CT สมองภายใน 8 ชั่วโมง ถ้าไม่แน่ใจ ให้พาไปให้แพทย์ประเมิน และหลังแพทย์ให้กลับบ้านแล้ว ต้องมีผู้ใหญ่อยู่ด้วยอย่างน้อย 24 ชั่วโมงแรก และเฝ้าดูต่ออีกหลายสัปดาห์ เพราะ เลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมองแบบเรื้อรัง ในผู้สูงอายุอาจค่อย ๆ ซึมออกจนแสดงอาการหลังผ่านไปหลายวัน

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

  • หมดสติไม่ฟื้น ชัก ปลุกไม่ตื่น แขนขาอ่อนแรง พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที อย่าพาไปเอง
  • กินยาละลายลิ่มเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด แม้ดูปกติ ให้ไปโรงพยาบาลวันนั้น ห้ามหยุดยาเอง
  • อาเจียน ปวดหัวไม่หาย เคยหมดสติแม้แวบเดียว จำเหตุการณ์ไม่ได้ ให้ไปห้องฉุกเฉิน
  • หลังแพทย์ให้กลับบ้านแล้ว ต้องมีคนอยู่ด้วย 24 ชั่วโมงแรก ไม่ต้องปลุกทั้งคืนถ้าแพทย์ไม่ได้สั่ง
  • ในอีกหลายวันถึงหลายสัปดาห์ต่อมา ถ้าเริ่มสับสน ลืมง่ายขึ้น เดินเซ ปวดหัว หรือนิสัยเปลี่ยน ให้รีบพาไปพบแพทย์ อย่าคิดว่าแค่แก่ลง ถ้ามีข้อใดข้อหนึ่ง คือ แขนขาอ่อนแรง พูดไม่ชัด ชัก หรือปลุกไม่ตื่น ให้โทร 1669 ทันที

ผู้สูงอายุล้มหัวกระแทก อาการแบบไหนต้องโทร 1669 ทันที

ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้หลังหัวกระแทก ให้โทร 1669 ทันที รายการนี้เรียบเรียงจากหน้าการบาดเจ็บที่ศีรษะของ NHS (ระบบสาธารณสุขอังกฤษ ทบทวนล่าสุดปี 2568) ซึ่งให้เรียกรถฉุกเฉินเมื่อพบอาการเหล่านี้

  • หมดสติแล้วยังไม่ฟื้น หรือปลุกแล้วลืมตาค้างไว้ไม่ได้
  • ชัก
  • ล้มจากที่สูงเกิน 1 เมตร หรือตกบันไดเกิน 5 ขั้น
  • มองเห็นผิดปกติ หรือได้ยินผิดปกติ
  • ตาช้ำดำทั้งที่ตาไม่ได้กระแทก หรือมีช้ำหลังใบหู
  • มีน้ำใส ๆ หรือเลือดไหลออกจากหูหรือจมูก
  • ชาหรืออ่อนแรงส่วนใดส่วนหนึ่งของร่างกายขึ้นมาใหม่
  • เดิน ทรงตัว พูด เข้าใจคำพูด หรือเขียน ผิดไปจากเดิม
  • พฤติกรรมเปลี่ยน เช่น หงุดหงิดง่าย เหม่อ ไม่สนใจสิ่งรอบตัว
  • มีแผลที่หัวที่มีวัตถุติดอยู่ หรือกะโหลกบุ๋ม

ระหว่างรอรถ MedlinePlus (ห้องสมุดแพทยศาสตร์แห่งชาติสหรัฐ) แนะนำว่า การบาดเจ็บที่ศีรษะมักมาพร้อมการบาดเจ็บที่กระดูกคอ ถ้าจำเป็นต้องขยับตัวผู้ป่วย ให้พยายามประคองคอให้นิ่งไว้ ถ้ามีอาการเจ็บสะโพกหรือลุกไม่ได้ด้วย อย่าพยุงลุกเอง อ่านวิธีรับมือตอนผู้สูงอายุล้มได้ที่ ผู้สูงอายุหกล้ม ป้องกันที่บ้านและรับมืออย่างไร

ดูปกติดี ไม่มีแผล ยังต้องไปโรงพยาบาลไหม

ต้องไป ถ้ามีปัจจัยเสี่ยงข้อใดข้อหนึ่ง แม้ภายนอกจะดูปกติ แนวทาง NICE NG232 (สถาบันแนวทางเวชปฏิบัติของอังกฤษ ปรับปรุงปี 2566) กำหนดให้หน่วยบริการชุมชนส่งผู้บาดเจ็บที่ศีรษะไปห้องฉุกเฉิน เมื่อมีข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้

  • เคยหมดสติ จากการกระแทก แม้ฟื้นแล้ว
  • จำเหตุการณ์ก่อนหรือหลังล้มไม่ได้ คือถามแล้วเล่าไม่ได้ว่าล้มอย่างไร หรือจำช่วงหลังล้มไม่ได้
  • ปวดหัวต่อเนื่อง ตั้งแต่ล้ม
  • อาเจียน แม้ครั้งเดียว
  • เคยผ่าตัดสมองมาก่อน หรือมีโรคเลือดออกง่าย
  • กินยาต้านการแข็งตัวของเลือด หรือยาต้านเกล็ดเลือด (แนวทางนี้ยกเว้นคนที่กินแอสไพรินเพียงตัวเดียว)
  • ดื่มสุราหรือใช้ยาที่ทำให้มึนเมาอยู่ตอนล้ม

NICE ยังระบุว่า ถ้าไม่มีปัจจัยข้างบนแต่ ไม่มีใครเฝ้าดูผู้ป่วยที่บ้านได้ หรือครอบครัวยังกังวล ก็ให้พิจารณาส่งไปห้องฉุกเฉินได้ ส่วน NHS แนะนำว่า คนที่หัวกระแทกไม่ควรขับรถไปโรงพยาบาลเอง ข้อนี้สำคัญกับผู้สูงอายุที่ยังขับรถอยู่

ในไทย ถ้าไม่แน่ใจว่าควรไปไหม ให้พาไปห้องฉุกเฉินของโรงพยาบาลใกล้บ้านเพื่อให้แพทย์ประเมิน สิ่งที่ควรเตรียมไปคือ รายการยาทุกตัวที่กินอยู่ และเวลาที่ล้ม เพราะแพทย์ใช้ทั้งสองอย่างตัดสินใจเรื่องการตรวจ

ทำไมคนกินยาละลายลิ่มเลือดต้องไปทุกครั้ง

เพราะยากลุ่มนี้ทำให้เลือดที่ออกในสมองหยุดยากขึ้น แม้แรงกระแทกจะเบา MedlinePlus ระบุว่ายาที่ทำให้เลือดแข็งตัวช้า เช่น วาร์ฟาริน หรือแอสไพริน เป็นปัจจัยเสี่ยงของ เลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมอง (subdural hematoma) คือภาวะที่เลือดไปขังระหว่างเยื่อหุ้มสมองชั้นนอก (ดูรา) กับผิวสมอง

แนวทาง NICE NG232 ระบุว่าคนที่บาดเจ็บศีรษะและกินยาต้านการแข็งตัวของเลือด ทั้งวาร์ฟาริน ยากลุ่มใหม่ที่กินแล้วออกฤทธิ์ตรง (DOACs) และยาฉีดกลุ่มเฮพาริน หรือกินยาต้านเกล็ดเลือดที่ไม่ใช่แอสไพรินตัวเดียว ควรพิจารณาตรวจ CT สมองภายใน 8 ชั่วโมงหลังบาดเจ็บ แม้ไม่มีข้อบ่งชี้อื่น และถ้ามาถึงหลัง 8 ชั่วโมงไปแล้ว ให้ตรวจภายใน 1 ชั่วโมง

สำหรับคนที่กินแอสไพรินตัวเดียว NHS ยังแนะนำให้ขอคำแนะนำทางการแพทย์โดยเร็วเมื่อหัวกระแทกและกินยาที่ทำให้เลือดใส ดังนั้นถ้าไม่แน่ใจว่ายาที่กินอยู่เป็นยากลุ่มไหน ให้ถือว่าต้องไปโรงพยาบาล

ห้ามหยุดยาละลายลิ่มเลือดเองหลังล้ม การหยุดยาเองเสี่ยงลิ่มเลือดอุดตัน ให้แพทย์เป็นผู้ตัดสิน อ่านว่ายาที่ผู้ป่วยกินอยู่เป็นกลุ่มไหนได้ที่ ยาละลายลิ่มเลือดมีอะไรบ้าง แต่ละแบบต่างกันยังไง

ไปถึงโรงพยาบาลแล้ว แพทย์จะตรวจอะไร

แพทย์จะประเมินระดับความรู้สึกตัว ตรวจระบบประสาท แล้วตัดสินว่าต้องทำ CT สมองหรือไม่ NICE NG232 กำหนดเกณฑ์สำหรับผู้ใหญ่ 2 ระดับ

  • ตรวจ CT ภายใน 1 ชั่วโมง เมื่อมีอาการรุนแรง เช่น ระดับความรู้สึกตัวลดลง ชักหลังบาดเจ็บ มีความผิดปกติทางระบบประสาทเฉพาะที่ สงสัยกะโหลกแตก หรืออาเจียนมากกว่า 1 ครั้ง
  • ตรวจ CT ภายใน 8 ชั่วโมง เมื่อเคยหมดสติหรือจำเหตุการณ์ไม่ได้ ร่วมกับปัจจัยข้อใดข้อหนึ่ง ซึ่งรวมถึง อายุ 65 ปีขึ้นไป มีโรคเลือดออกง่าย หรือกลไกการบาดเจ็บรุนแรง เช่น ตกจากที่สูงเกิน 1 เมตร

CT สมองคือการเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ที่ถ่ายภาพตัดขวางของสมอง ใช้ดูเลือดออกและกะโหลกร้าว ถ้าแพทย์ตรวจแล้วให้กลับบ้าน ให้ถามให้ชัดว่า อาการไหนต้องกลับมาทันที และต้องเฝ้าดูกี่วัน

กลับบ้านแล้ว ต้องเฝ้าดูอะไร นานแค่ไหน

ช่วง 24 ชั่วโมงแรกต้องมีผู้ใหญ่อยู่ด้วยตลอด NHS ระบุว่าหลังบาดเจ็บที่ศีรษะเล็กน้อย อาการอาจอยู่ได้นานถึง 2 สัปดาห์ และให้ดูแลแบบนี้

  • ประคบเย็น ด้วยถุงน้ำแข็งห่อผ้า ครั้งละสั้น ๆ ในช่วงไม่กี่วันแรก เพื่อลดบวม
  • พักผ่อน และไม่จำเป็นต้องฝืนให้ตื่นถ้าง่วง
  • ปวดหัวใช้ยาพาราเซตามอลได้ตามขนาดบนฉลาก ส่วนคนที่กินยาละลายลิ่มเลือด ควรถามเภสัชกรก่อนใช้ยาแก้ปวดกลุ่มอื่น
  • ไม่ดื่มสุรา ไม่กินยานอนหลับ ระหว่างฟื้นตัว เว้นแต่แพทย์สั่ง
  • ไม่ขับรถ จนกว่าจะหายดี
  • ถ้าอาการยังไม่หายเกิน 2 สัปดาห์ ให้กลับไปพบแพทย์

ถ้าระหว่างนี้มีอาการ ข้อใดข้อหนึ่ง คือ เริ่มอาเจียน ปวดหัวมากขึ้น ง่วงซึมผิดปกติ สับสน หรือแขนขาอ่อนแรง ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ไม่ต้องรอวันนัด

เลือดออกในสมองแบบช้า โผล่ได้หลังล้มกี่วัน

เลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมองแบบเรื้อรังอาจไม่มีใครสังเกตเห็นนานหลายวัน MedlinePlus อธิบายว่าภาวะนี้พบบ่อยในผู้สูงอายุ เพราะเนื้อสมองที่หดตัวตามวัยทำให้หลอดเลือดดำเล็ก ๆ ระหว่างผิวสมองกับเยื่อหุ้มถูกยืดอยู่แล้ว จึงฉีกขาดได้ง่ายแม้กระแทกเบา ๆ แล้วเลือดก็ค่อย ๆ ซึมออก

อาการที่ครอบครัวควรจับตาในช่วงหลายวันถึงหลายสัปดาห์หลังล้ม ตามที่ MedlinePlus ระบุ ได้แก่

  • ง่วงซึม สับสน
  • ความจำแย่ลง
  • พูดหรือกลืนลำบาก
  • ทรงตัวไม่ดี เดินผิดไปจากเดิม
  • ปวดหัว คลื่นไส้ อาเจียน
  • แขน ขา หรือใบหน้าอ่อนแรงหรือชา
  • พฤติกรรมเปลี่ยน

MedlinePlus ยังระบุว่า ผู้สูงอายุที่มีอาการความจำหรือความคิดแย่ลง ควรได้รับการตรวจ แม้ดูเหมือนไม่ได้บาดเจ็บ ดังนั้นถ้าญาติผู้ใหญ่ที่เพิ่งล้มเริ่มหลงลืมหรือสับสนขึ้นมาใหม่ภายในไม่กี่สัปดาห์ ให้รีบพาไปพบแพทย์และบอกว่าเพิ่งล้มมา อย่ารีบสรุปว่าเป็นสมองเสื่อมตามวัย อ่านความต่างระหว่างสับสนเฉียบพลันกับสมองเสื่อมได้ที่ ภาวะสับสนเฉียบพลันในผู้สูงอายุ ต่างจากสมองเสื่อมอย่างไร

ข่าวดีคือ MedlinePlus ระบุว่าแบบเรื้อรังส่วนใหญ่มีผลการรักษาดีกว่าแบบเฉียบพลัน และอาการมักหายไปหลังระบายเลือดออก จึงยิ่งควรพบแพทย์เร็ว

ความเชื่อผิดที่พบบ่อย หลังผู้สูงอายุหัวกระแทก

“ห้ามให้นอนหลับ ต้องปลุกทั้งคืน” ไม่จริงสำหรับคนที่แพทย์ประเมินแล้วว่าบาดเจ็บเล็กน้อย NHS ระบุว่าไม่จำเป็นต้องฝืนให้ตื่นถ้าง่วง สิ่งที่สำคัญกว่าคือมีคนอยู่ด้วยและสังเกตว่าปลุกตื่นง่ายตามปกติ ถ้าปลุกยากผิดปกติ นั่นคืออาการที่ต้องโทร 1669

“ไม่มีหัวโน ไม่มีแผล แปลว่าไม่เป็นไร” ไม่จริง อาการภายนอกไม่ได้บอกว่าข้างในมีเลือดออกหรือไม่ เกณฑ์ของ NICE ดูจากการหมดสติ ความจำ การอาเจียน และยาที่กิน ไม่ได้ดูจากขนาดหัวโน

“ล้มมาเป็นสัปดาห์แล้ว ไม่เกี่ยวกันแล้ว” ไม่จริงเสมอไป เลือดออกแบบเรื้อรังอาจแสดงอาการช้า การบอกแพทย์ว่าเคยล้มช่วยให้ตรวจถูกจุด

“ล้มแล้วหยุดยาละลายลิ่มเลือดไว้ก่อนดีกว่า” อันตราย การตัดสินใจเรื่องยาต้องให้แพทย์ทำ

ป้องกันไม่ให้ล้มซ้ำ ควรเริ่มจากอะไร

ให้แพทย์หาสาเหตุของการล้มครั้งนี้ด้วย ไม่ใช่รักษาแค่หัว การล้มในผู้สูงอายุมักมีต้นเหตุ เช่น ยาบางตัวทำให้เวียนหัว ความดันตกเวลาลุก สายตา หรือกล้ามเนื้อขาอ่อนแรง ถ้าล้มบ่อยหรือเป็นลมบ่อย อ่านต่อที่ ผู้สูงอายุหกล้มบ่อย เป็นลมบ่อย ต้องตรวจหาสาเหตุอะไร

สิ่งที่ครอบครัวทำได้ทันทีคือจดรายการยาทุกตัวไปให้แพทย์ทบทวน เปิดไฟทางเดินตอนกลางคืน และติดเบอร์ 1669 กับเบอร์ลูกหลานไว้ในที่เห็นง่าย

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที

ปรึกษาทีมงานได้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

ถามเรื่องสินค้า ราคา วิธีทาน หรือสอบถามโปรโมชัน ได้ทุกช่องทางด้านล่าง

คำถามที่พบบ่อย

ผู้สูงอายุล้มหัวกระแทก ต้องไปโรงพยาบาลไหม

ต้องไปในวันนั้นถ้าเคยหมดสติแม้แวบเดียว จำเหตุการณ์ไม่ได้ ปวดหัวไม่หาย อาเจียน หรือกินยาละลายลิ่มเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือดอยู่ ถ้าหมดสติไม่ฟื้น ชัก หรือแขนขาอ่อนแรง ให้โทร 1669 ทันที

กินยาละลายลิ่มเลือดแล้วหัวกระแทก ต้องทำอย่างไร

ไปโรงพยาบาลวันนั้นแม้ดูปกติ แนวทาง NICE ของอังกฤษให้พิจารณาตรวจ CT สมองภายใน 8 ชั่วโมงในคนกลุ่มนี้ และห้ามหยุดยาเองหลังล้ม ให้แพทย์เป็นผู้ตัดสิน

หลังหัวกระแทกต้องเฝ้าดูอาการกี่วัน

ช่วง 24 ชั่วโมงแรกต้องมีผู้ใหญ่อยู่ด้วยตลอด NHS ระบุว่าอาการอาจอยู่ได้ถึง 2 สัปดาห์ และในผู้สูงอายุควรสังเกตต่ออีกหลายสัปดาห์ เพราะเลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมองแบบเรื้อรังอาจแสดงอาการช้า

หัวกระแทกแล้วห้ามนอนหลับจริงไหม

ไม่จริงสำหรับคนที่บาดเจ็บเล็กน้อย NHS ระบุว่าไม่ต้องฝืนให้ตื่นถ้าง่วง แต่ต้องมีคนอยู่ด้วย ถ้าปลุกยากผิดปกติให้โทร 1669

ล้มไปหลายวันแล้วเริ่มสับสน เกี่ยวกับการล้มไหม

อาจเกี่ยว เลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมองแบบเรื้อรังพบบ่อยในผู้สูงอายุและแสดงอาการได้หลังหลายวัน ให้รีบพาไปพบแพทย์และบอกว่าเพิ่งล้มมา ถ้ามีข้อใดข้อหนึ่ง คือ แขนขาอ่อนแรง พูดไม่ชัด ชัก หรือปลุกไม่ตื่น ให้โทร 1669 ทันที

แหล่งอ้างอิง

บทความนี้เรียบเรียงจากข้อมูลขององค์กรสาธารณสุขและสถาบันวิจัยต่อไปนี้ กดเข้าไปอ่านต้นทางเองได้ทุกแหล่ง

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์
เรียบเรียงจากฉลากผลิตภัณฑ์โดย บริษัท อินฟินิตี้ บลู จำกัด หนึ่งในตัวแทนจำหน่ายของบริษัท โฮปฟูล จำกัด
เผยแพร่เมื่อ 2026-11-11

อ่านต่อ

ผู้สูงอายุช้ำง่าย จ้ำเลือดที่แขนและหลังมือ ผิวฉีกง่าย อันตรายไหม

จ้ำเลือดสีม่วงที่แขนผู้สูงอายุ (senile purpura) เกิดจากผิวบางและหลอดเลือดเปราะตามวัย ยาบางกลุ่มทำให้ช้ำง่าย ดูแลผิวไม่ให้ฉีกอย่างไร แบบไหนต้องพบแพทย์

เครื่องวัดออกซิเจนปลายนิ้ว วัดที่บ้าน ค่าเท่าไรปกติ ต่ำแค่ไหนต้องไปโรงพยาบาล

ค่าออกซิเจนปลายนิ้ว (SpO2) ปกติ 95% ขึ้นไป ถ้า 92% หรือต่ำกว่าให้ติดต่อแพทย์ 88% หรือต่ำกว่าต้องไปโรงพยาบาลทันที พร้อมวิธีวัดให้แม่นในผู้สูงอายุ

ญาติเสียชีวิตที่บ้าน ต้องทำอะไรบ้าง แจ้งตายที่ไหน ภายในกี่ชั่วโมง

ผู้ป่วยระยะท้ายเสียชีวิตที่บ้าน ญาติต้องโทรหาใครก่อน แจ้งตายภายใน 24 ชั่วโมงที่ไหน ใช้เอกสารอะไร และควรขอใบรับรองแพทย์ไว้ก่อนกลับบ้านอย่างไร

ข้อติดในผู้ป่วยติดเตียง เกิดจากอะไร ป้องกันอย่างไร ยืดข้อทุกวันช่วยได้แค่ไหน

ข้อติด (ข้อยึด) ในผู้ป่วยติดเตียงและหลังอัมพาต เกิดจากอะไร สังเกตอย่างไร ป้องกันที่บ้านอย่างไร และงานวิจัยว่าการยืดเหยียดอย่างเดียวช่วยได้แค่ไหน

ดูบทความความรู้สุขภาพทั้งหมด(ทั้งหมด 112 บทความ)
📞 โทรปรึกษาฟรีทัก LINEสอบถามโปรโมชันFacebookแชท